

        <rss version="2.0">
         <channel>
            <title><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW: Blog]]></title>
            <link>http://bagatur.com/</link>
            <description>BAĞATUR HUKUK | LAW</description>
            <copyright>Copyright 2026 by BAĞATUR HUKUK | LAW</copyright>
    
        <item>
         <title><![CDATA[50. Yıl, Bir Başarı Öyküsü Nasıl Başladı USTAOGLU, BÜYÜK USTA EGE BAĞATUR]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Barut ve kan,</p>

<p>O gün barut ve kan kokuyordu bu salon,</p>

<p>Tetik düşürmüştü bu kalleş.</p>

<p>İki yiğit adam İki kamu görevlisi</p>

<p>Toplumun malına sahip çıkmanın bedelini ödedi burada.</p>

<p>Sizler, belki o günü o günün ayrıntılarını hiç bilmeyen sizler Bugün burada o bedelin boşa olmadığını Boşa gitmediğini göstermek için geldiniz.</p>

<p>Hatırlayın, hep hatırlayın bugünü Anlatın ve hep anlatın Geleceğe seslenin ve deyin ki</p>

<p>Ey yiğit adamlar, dürüst, namuslu, ey cesurların cesurları Unutmadık, unutmayacağız.</p>

<p>Sözünüz sözümüzdür.</p>

<p>Onurunuz onurumuzdur.</p>

<p>Yüreklerimiz çarptıkça, inandıkça Sen Ahmet Albay ve sen Ege Bağatur Hep yaşayacaksınız.</p>

<p>Biz biliriz ve inanırız ki Değerlerine sahip çıkanlar,</p>

<p>Değer bilenlerce yaşanır ve her zaman hatırlanır.</p>

<p>Geleceğe seslenin ve şöyle deyin ve hep birlikte Işık geldiğinde en koyu karanlıklar yok olur.</p>

<p>Umutsuzluklar umuda, korkular cesarete yol verir.</p>

<p>Işık oldunuz, ışığa dönüştünüz aydınlattınız yolumuzu</p>

<p>Ve yine biliriz ve inanırız ki</p>

<p>Ölmez hiçbir şey bizimle beraber yaşar.</p>

<p>Hiçbir şey durduramaz bizi, sesimizi, çığlık olur haykırış olur,</p>

<p>Büyürüz, güçleniriz.</p>

<p>Ölüm dediğiniz nedir ki</p>

<p>Biz sadece unutulmaktan korkarız.</p>

<p>Onun için sizler bizleri ismimizle değil Yaptıklarımızla değerlerimizle yaşatın. Belki azdık daha da azaldık biz.</p>

<p>Daha sonraları çoğaldık ve tek bir yürek olduk.</p>

<p>O güzel insanların anlam kattığı</p>

<p>Değerleri, dürüstlüğü namuslu olmayı, cesareti, değer bilmeyi, Değerlere sahip çıkmayı&hellip;</p>

<p>İşte dostlar bugün o güzel insanları bir kez daha yaşama, yaşatmaya geldik.</p>

<p>Bu güzel günü yaşatmak için bize fırsat veren</p>

<ul>
	<li>Büyükşehir Belediye Başkanı Sn. Aytaç Durak&rsquo;a</li>
	<li>Altın Koza Aş. Genel Müdürü Sn. Fevzi Acevit&rsquo;e,</li>
	<li>Kanal A Genel Yayın Yönetmeni Acar Filiz&rsquo;e</li>
</ul>

<p>Bu Belgesele emeğini, aklını, yüreğini, sözünü, hatırasını, gücünü ortaya koyanlara ve buraya gelip bizi bu günümüz de yalnız bırakmayan sizlere Sonsuz teşekkürlerini sunuyorum.</p>

<p>Av. Jülide Işıl Bağatur</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/50-yil-bir-basari-oykusu-nasil-basladi-ustaoglu-buyuk-usta-ege-bagatur]]></link>
         <pubDate>Fri, 23 Dec 2016 02:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Özel Sağlık Hizmet Sunucularından, Sgk’nın Yaptığı Kesintilerin Dava Yoluyla Geri Alınması]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>TC Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (<strong>SGK</strong>), Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından (<strong>ÖSHS</strong>) genellikle her yıl yenilenen &ldquo;Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmeleri&rdquo; ile hizmet satın almaktadır.</p>

<p>Genel Sağlık Sigortası (<strong>GSS</strong>) Türkiye&rsquo;deki sosyal güvenlik kurumları olan Emekli Sandığı, Bağkur, SGK, Yeşilkart&rsquo;ı tek bir çatı altında toplamayı hedeflemiştir. Medula Sistemi bu çalışmanın bilişim ayağıdır. Medula sistemi aracılığıyla SGK ile birçok işlem gerçekleştirebilmektedir. Bunlardan en önemlisi de devlet hastaneleri, özel hastaneler, üniversite hastaneleri, diyaliz merkezleri ve daha birçok sağlık kuruluşunun verdikleri hizmet, kullandıkları tıbbi malzeme ve ilaçların bedelinin ödenmesi için GSS Medula web servislerini yani Medula Sistemini kullanmalarıdır.</p>

<p>Medula, SGK tarafından bizzat kendisinin bilgi yükleyerek oluşturduğu ve tek denetleyicisi olduğu bir sistem olduğundan kimi zaman hatalı girişler nedeniyle haksız kesintilerle karşılaşılmaktadır. Medula sisteminden uygulamada kaynaklanan bu ve benzeri sorunlar nedeniyle SGK, ÖSHS&rsquo;den yaptığı kimi kesintiler için davalar açıldığı ve &ldquo;iade&rdquo; kararları verildiği görülmektedir. Örneğin Medula sisteminde gerekli bazı alanların eksik (boş) olarak girişe izin vermesi örneğin doktorun tescil numarası ve branş bilgilerinin olmaması durumunda kesinti yapılması yaşanan sorunlara bir örnektir. Dolayısıyla bu somut örnekte olduğu gibi çoğu zaman hizmet verilmekte ancak ÖSHS hiçbir sorumluluğu olmadığı halde ortaya çıkan durumdan dolayı zarar görmektedir.</p>

<p>Yargıtay benzer bir uyuşmazlıkta ÖSHS lehine karar vermiştir. &ldquo;<em>SUT hükümlerine göre reçetelerin yerindeliği kontrol etmesi gerektiği mütalaa edilmiş ise de, kurumun bizzat kendisinin bilgi yükleyerek oluşturduğu ve tek denetleyicisi olduğu sistemin onay vermesi ile hastaya ulaştırıldığı sabit olan ilacın kuruma fatura edilmesinde eczacı davacıya atfı kabil kusur bulunmadığının kabulü gerekir. Mahkemece bu husus gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulmasını gerektirir.</em>&rdquo; (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi Esas 2014/26470 &ndash; 2015/23063 Karar, Tarih 02.07.2015).</p>

<p>Yine bilindiği üzere SGK tarafından &ldquo;Fatura Bedellerinin Ödenmesi&rdquo; konulu 2011/62 Sayılı Genelge ile itiraz süre ve yöntemleri belirtilmiştir. Ancak uygulamada söz konusu sürelerin çok kısa düzenlenmesi ve Medula sisteminde, birden çok şubesi olan özel sağlık hizmeti sunucuları için SGK tarafından yapılan kesintinin kimden, neye ilişkin olduğu ve hangi tarihte yapıldığıyla ilgili bir düzenleme bulunmadığından da dolayı uyuşmazlıklar ve hak kayıpları yaşadığı görülmektedir. Yapılan kesintilere ilişkin yaşanan bu uyuşmazlıklardan tümüyle SGK&rsquo;nın sorumlu olduğu ve kendi düzenlediği, ÖSHS&rsquo;nin hiçbir şekilde dâhil olmadığı Medula sistemden kaynaklı olduğu da Yargıtay tarafından kabul edilmektedir. Diğer bir deyişle Yargıtay uyuşmazlık konusu hatalardan ÖSHS&rsquo;nin sorumlu tutulamayacağına karar vermektedir. Böylelikle Medula sistemindeki bir teknik aksaklıktan kaynaklanan hatadan dolayı ÖSHS sorumlu olmayacağı dolayısıyla kesinti yapılamayacağına ilişkin kararlar yerleşik hale gelmiştir.</p>

<p>SGK&rsquo;nın süresinde olmadığı veya süresinde olup da haksız yere ret ettiği itirazlar için her iki durumda da yargı yolu her zaman açıktır. Hak arama diğer deyişle dava açma özgürlüğü, Anayasa, başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere Uluslararası Sözleşmeler ve AİHM kararları ile güvence altına alınmıştır. Son olarak yeni tarihli kararlarında Yargıtay, bir &nbsp;&ldquo;Genelge&rdquo; ile bu hakkın kaldırılması mümkün olmadığına da karar vermiştir. Dolayısıyla &ldquo;Fatura Bedellerinin Ödenmesi&rdquo; konulu 2011/62 Sayılı Genelge ile belirtilen itiraz sürelerinin kaçırılmış olsa dahi bu durum ÖSHS&rsquo; nun menfi tespit ve istirdat istemli dava açma hakkını ortadan kaldırmamaktadır.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>07.03.2016</p>

<p><strong>Av.Jülide Işıl Bağatur</strong></p>

<p><strong>Bağatur Avukatlık Bürosu</strong></p>

<p>&nbsp;</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/ozel-saglik-hizmet-sunucularindan-sgknin-yaptigi-kesintilerin-dava-yoluyla-geri-alinmasi]]></link>
         <pubDate>Tue, 08 Mar 2016 02:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[“Şirketler Topluluğu” düzenlemeleri ile ne tür imkanlar, yükümlülükler ve yaptırımlar getirdi?]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p><strong>Holding ve Grup Şirketlerinde yeni Türk Ticaret Kanunu, &ldquo;Şirketler Topluluğu&rdquo; düzenlemeleri ile ne tür imkanlar, yükümlülükler ve yaptırımlar getirdi? Bu imkanlardan nasıl faydalanabilir, bu düzenlemelere yasal uyumu nasıl sağlayabiliriz?</strong></p>

<p><strong>Av. Kenan Yılmaz &ndash; Av.&nbsp; Çağrı Bağatur&nbsp; &ndash; Av. Adnan Erdoğmuş</strong></p>

<p>Bu yazımızda Holding ve Grup Şirketlerini önemli ölçüde ilgilendiren, 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun (&ldquo;Yeni TTK&rdquo; veya &ldquo;Kanun&rdquo;) &ldquo;Şirketler Topluluğu&rdquo; düzenlemeleri ile ne tür imkanlar getirmekte olduğu, hangi yükümlülükleri hüküm altına aldığı, bu yükümlülüklere uyulmaması halinde karşılaşılabilecek yaptırımların neler olduğu, hâkim ve bağlı şirketlerimizde bu düzenlemeler hakkında yasal uyumun ve işleyişin nasıl sağlanabileceği hususlarına ilişkin olarak, bu konular hakkında, ilgili kanun hükümlerini, kanunun gerekçesini ve uygulama kanunlarını da bir bütün halinde içermeye çalışarak, görüşlerimizi paylaşmaktayız.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>02 Aralık, 2013</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>İçindekiler:</strong></p>

<ul>
	<li>Şirketler Topluluğu düzenlemelerinin amacı nedir?</li>
	<li>&ldquo;Şirketler Topluluğu&rdquo;, &ldquo;Hâkim ve bağlı şirket&rdquo; tanımları nelerden ibarettir?</li>
	<li>Şirketler Topluluğu sadece ticari şirketlerden mi oluşmaktadır?</li>
	<li>Doğrudan ve dolaylı hâkimiyet nasıl oluşmaktadır?</li>
	<li>Yabancılık unsuru neden kapsanmaktadır?</li>
	<li>Karşılıklı iştirak nasıl oluşmaktadır?</li>
	<li>Bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri nelerdir?</li>
	<li>Bağlı ve Hâkim şirketlerin raporları neleri içerecektir?</li>
	<li>Bağlı şirketler hakkında bilgi alma hakları nelerden oluşmaktadır?</li>
	<li>Hakların donması hangi durumlarda söz konusu olacaktır?</li>
	<li>Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılmasının sonuçları neler olacaktır? 12- Tam hâkimiyet halinin getireceği imkanlar ve sorumluluklar nelerdir? 13- Özel denetim hakkı neleri içermektedir?</li>
	<li>Satın alma hakkı ne zaman kullanılabilecektir?</li>
	<li>Güvenden doğan sorumluluk neleri içermektedir?</li>
	<li>Şirketler Topluluğu denetimi hakkındaki düzenlemeler nelerdir?</li>
</ul>

<p><strong>Ekleri:</strong></p>

<ul>
	<li>6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu metni</li>
	<li>6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu metni Gerekçesi</li>
	<li>6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun</li>
	<li>6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu İle Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü Ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<ol>
	<li><strong>Şirketler Topluluğu düzenlemelerinin amacı nedir?</strong></li>
</ol>

<p>Yeni TTK&rsquo;nun yürürlüğe girmesinden önceki süreçte, hukuk düzenimizde devleti vergi kaybından koruma amacıyla, şirketler topluluğu, hâkim şirket ve bağlı şirket ilişkileri, vergi mevzuatında düzenlenmişti. Yeni TTK&rsquo;nda ilk kez şirketler topluluğuna ilişkin düzenlemeler getirilmiş; hâkim şirket ve bağlı şirket kavramları ilk kez kanun içinde yer almış ve eski kanun uygulamasında yer almakta olan &ldquo;her şirket yönetim kurulu bağımsız olarak hareket eder&rdquo; yönündeki anlayıştan vazgeçilerek, bağlı şirketlerin hâkim şirket tarafından yönlendirilmesi bir vakıa olarak kabul edilmiş ve buna önemli sonuçlar bağlanmıştır. Böylelikle, şirket pay sahiplerinin, çalışanların ve alacaklıların haklarının korunması sağlanmak istenmiştir.</p>

<p>Bu düzenlenmeler ile Kanun&rsquo;un esasen kuvvetlendirmeye ve hayata geçirmeye çalıştığı kurumsal yönetim ilkelerini hâkim şirket ve bağlı şirket arasındaki ilişkilere de yaymak suretiyle şeffaflık, sorumluluk ve hesap verilebilirliğin sağlanması istenmektedir.</p>

<p>Söz konusu düzenlemeler öte yandan, topluluk menfaati ile bağlı şirket menfaati arasında bir denge kurmaya çalışmaktadır. Bu dengenin bir tarafında, şirketler topluluğuna ve hâkim şirkete, topluluğun tümüne toplamda yarar sağlayacak stratejik yatırım kararları alabilme esnekliğinin sağlanması, öte yanda ise hâkim teşebbüse bir takım yükümlülükler, sorumluluklar getirilmesi ve hesap verebilir konumda tutulması suretiyle bağlı şirketin varlığının korunması düşüncesi yer almaktadır.</p>

<p>Kanun hâkim teşebbüsler için öngörmüş olduğu sorumluluklar ve yaptırımların yanı sıra, şirketler topluluğunda, hâkim şirketin, bağlı şirketleri de bağlayacak biçimde topluluk üst faydasını gözetecek stratejik kararları alabilmesini ve topluluk şirketleri arasında kolaylaştırılmış şekilde birleşmeyi sağlayan düzenlemelerle önemli esneklikler de sağlamaktadır.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>&ldquo;Şirketler Topluluğu&rdquo;, &ldquo;Hâkim ve bağlı şirket&rdquo; tanımları nelerden ibarettir?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, bir ticaret şirketinin, diğer bir ticaret şirketinin,</p>

<ul>
	<li>doğrudan veya dolaylı olarak oy haklarının çoğunluğuna sahip olduğu,</li>
</ul>

<ul>
	<li>yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabildiği veya</li>
</ul>

<ul>
	<li>bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla tek başına veya diğer pay sahipleri ile birlikte hâkimiyeti altında tutabildiği hallerde,</li>
</ul>

<p>&ldquo;Şirketler Topluluğu&rdquo; varlığının oluştuğunu kabul ederek, hâkimiyeti elinde tutan&nbsp; şirketi &ldquo;hâkim&rdquo;, diğer şirketi ise &ldquo;bağlı&rdquo; şirket olarak tanımlamaktadır.</p>

<p>Bunun yanı sıra, Kanun&rsquo;da özel bir düzenleme getirilerek &ldquo;Bir ticaret şirketinin başka bir ticaret şirketinin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda &nbsp;paylarına sahip bulunmasını&rdquo; birinci şirketin hâkimiyetinin varlığına karine olarak kabul edilmiştir.</p>

<p>Bununla birlikte söz konusu karinenin aksi ispat edilebilir. Zira, gerçekten de, her durumda bir sermaye şirketinin paylarının çoğunluğuna sahip olmak esasında hâkimiyetin kurulması için yeterli&nbsp;olmayabilir. Bu noktada, önemli olan oy haklarının çoğunluğuna sahip bulunmaktır. Çünkü oyda imtiyaz hakları ve yönetim organındaki çoğunluk, sermaye çoğunluğunu tamamen etkisiz duruma getirebilecektir.</p>

<p>Nitekim, Kanun&rsquo;un gerekçesine göz attığımızda, hâkimiyetin varlığından söz edebilmek için oy hakları, yönetim organı üyelerinin çoğunluğu veya oy sözleşmeleri ile sağlanan çoğunluğunun varlığının arandığını, salt sermayenin çoğunluğuna sahip bulunmayı bir hâkimiyet (kontrol) aracı olarak kabul etmediğini görmekteyiz. Hâkimiyetin varlığının kanunen kabulü için fıkranın yukarıda sayılan şartların bir arada bulunması gerekmez. Bu hallerden herhangi birinin varlığı yeterlidir. Bunu vurgulamak amacıyla &ldquo;veya&rdquo; sözcüğü tekrarlanmıştır.</p>

<p>Bunun yanı sıra, yukarıda da ifade edildiği üzere, bir sözleşmeye dayanarak bir şirketin yönetim hakkının elinde bulundurulması da hâkimiyeti oluşturan durumlardan biri olarak sayılmıştır. Kanun&rsquo;un gerekçesinde, şirketler topluluğunun oluşumda bir sözleşme gereğince hâkimiyet durumunun sağlanması halinde, ilk planda borçlar hukuku bağlamında hâkimiyet sözleşmelerinin kastedildiği belirtilmiştir. Hâkimiyet sözleşmesi ile bir şirket, kendi yönetimini; diğer bir ifadeyle, yönetim kuruluna talimat verme yetkisini diğer bir teşebbüse bırakmaktadır.</p>

<p>Hâkimiyet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bu sözleşmenin ticaret siciline tescil ve ilanı şarttır.</p>

<p>Yukarıda da belirtildiği üzere, bir şirketin hâkimiyetini tek bir pay sahibi tek başına elinde tutabileceği gibi diğer pay sahipleri ile birlikte elinde tutabilir. Pay sahipleri sözleşmeleri veya oy sözleşmeleri ile birden fazla kişinin hâkimiyeti birlikte tutmaları halinde bunlar arasındaki ilişkinin niteliği ve birlikte hâkim olanlar arasında şirketler topluluğu yükümlülükleri açısından teselsül ilişkisi bulunup bulunmayacağı sorunlarının çözümü ise öğretiye ve içtihatlara bırakılmıştır.</p>

<ol>
	<li><strong>Şirketler Topluluğu ve &ldquo;hâkimiyet&rdquo; unsuru sadece ticari şirketler bakımından mı önem taşımaktadır?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun&rsquo;da &ldquo;hâkim teşebbüs&rdquo; kavramından bahsedilmiştir. Bu çerçevede gerçek kişi, vakıf, dernek veya kamu tüzel kişileri de hâkim durumda olmaları halinde kanunda hâkim şirketler için öngörülen yükümlülüklere tabi olabileceklerdir. Nitekim, bu husus, Kanunun gerekçesinde de belirtilmiştir.</p>

<p>Ayrıca bir şirketler topluluğunun tepesinde sermaye şirketi olmayan herhangi bir özel veya kamu tüzel kişisi, gerçek kişi veya ticarî işletme bulunabileceği, bunların merkezleri veya yerleşim yerlerinin yurt dışında da olabileceği, tüm bu olguların söz konusu topluluğun şirketler topluluğu kabul edilmesine engel olmayacağı, şirketler topluluğuna ilişkin özel hükümlerin uygulanmamasının gerekçesini oluşturamayacağından da bahsedilmiştir. Şirketler topluluğuna dahil olan şirketlerden en az birinin yerleşim yerinin Türkiye&rsquo;de bulunması bu hükümlerin şirketler topluluğuna dahil tüm şirketler bakımından uygulanması için yeterlidir.</p>

<p>Bu bahisten, anılan özel hükümlerin uygulanmasından kaçınmanın (kurtulmanın) yollarını kapatmak amacıyla, geniş kavramlara ve ifadelere yer verildiğini, bu sebeple sıfatı, türü, amacı, görevi, yetkileri ve ehliyet durumu ne olursa olsun, gerçek ve tüzel kişiyi ya da işletmeyi niteleyip uygulamadan kaçınmaya yol açabilecek yorumlara müsait kılınmadığını anlamaktayız.</p>

<p>Söz konusu düzenlemelerde, hukukî şekilden hareketle istisna getirilmemesi ve amaca sıkı bağlılık ilkesine göre yapılacak yorumların tercih edilmesi amacıyla &ldquo;teşebbüs&rdquo; sözcüğünün bilinçle seçildiği vurgulanarak, &ldquo;teşebbüs&rdquo; kavramının yukarıda da belirtildiği üzere, sadece ticari şirketleri değil, gerçek şahısları, dernekleri, vakıfları, iktisadi kamu teşebbüslerini ve belediyeleri de kapsam içine aldığı vurgulanmaktadır.</p>

<p>Nitekim, şirketler topluluğunun temelini teşkil eden hâkim şirket ve bağlı şirket kavramlarını tanımlayan Kanun&rsquo;un 195. Maddesinin son bendinde: &ldquo;Şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmasında &ldquo;yönetim kurulu&rdquo; teriminin limitet şirketlerde müdürleri, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile şahıs şirketlerinde yöneticileri, diğer tüzel kişilerde yönetim organını ve gerçek kişilerde gerçek kişinin kendisini ifade eder.&ldquo; şeklinde bir ifadeye yer verilerek, yukarıda belirtilen teşebbüs kavramının ne ölçüde geniş yorumlandığına işaret edilmekte ve bu ifadeye söz konusu terimlerden doğabilecek yorum güçlüklerinin ortadan kaldırılması amacıyla yer verildiği görülmektedir.</p>

<ol>
	<li><strong>Doğrudan ve dolaylı hâkimiyet nasıl oluşmaktadır?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun&rsquo;un 195. maddesinin (1) a fıkrasında hâkimiyetin doğrudan olabildiği gibi dolaylı olarak da oluşabileceği öngörülmektedir. Diğer bir ifadeyle, bir şirketin, bir ya da birkaç şirketi &nbsp;aracılığıyla dolaylı olarak bir başka şirkete hâkim olması durumunda da dolaylı hâkimiyet söz &nbsp;konusu olabilecektir.</p>

<p>Şirketler Topluluğu oluşurken genelde en tepede holding sıfatına haiz bir şirketin varlığı görülmekte ise de, hâkim şirketin mutlaka holding vasfında olması şartı bulunmamaktadır.</p>

<p>Önemli olan tepede yer alan teşebbüsün diğer iştirakleri üzerinde, yukarıda açıklamaya çalıştığımız mahiyette bir hâkimiyetinin bulunup bulunmadığıdır.</p>

<p>Bu silsilede, tepede hâkim şirketin (A), iştiraki bir şirkette (B) doğrudan hâkimiyeti, (B) şirketini, bağlı şirket kılarken, bu bağlı şirketi (B)&rsquo;nin bir başka iştirak şirketi (C) üzerindeki kendi hâkimiyeti de bu kez (B)&rsquo;yi (C) şirketi bakımından hâkim şirket, (C) şirketini de bağlı şirket kılacaktır. Tepedeki hâkim şirket (A), (C) şirketine karşı da hâkim şirket konumunu bu kez dolaylı olarak elde&nbsp; etmiş&nbsp; olacaktır. Dolayısıyla tepe şirket, yukarıda örneklemeye çalıştığımız üzere, her halükarda aşağıya doğru doğrudan veya dolaylı olarak hâkimiyeti elde tutacağı tüm iştirak şirketleri için hâkim şirket, iştiraki şirketler ise ona bağlı şirketler konumunda bulunacaklardır. Aradaki şirketler ise, aynı zamanda birbirleri arasında kendi konumlarına göre birbirlerine hem hâkim hem de bağlı durumda bulunabileceklerdir.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>Yabancılık unsuru neden kapsanmaktadır?</strong></li>
</ol>

<p>Yukarıda da ifade edildiği üzere, Kanun 195. maddenin (1) b fıkrasında hâkimiyeti tarif ederken, şirketlerden en az birinin merkezinin Türkiye&rsquo;de bulunması durumunda, bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanacağını düzenlemiş olmakla merkezi Türkiye dışında olan şirketler topluluğuna dahil şirketler de kapsam içine alınmıştır.</p>

<p>Böyle bir durumda, şirketler topluluğuna dahil tek bir şirketin dahi merkezinin Türkiye&rsquo;de olması durumunda, yurt dışı şirketin hâkim veya bağlı şirket konumunda olması durumu fark ettirmeyecek,&nbsp;şirketler topluluğu oluşmuş sayılacaktır. Kanun&rsquo;un buradaki amacı, özellikle yurtdışı hâkim şirketlerin, ister uluslar arası bir şirket olsun, isterse yerel bir teşebbüsün yurtdışında hâkim konumda kuracağı bir hâkim şirket olsun, Türkiye&rsquo;de yerleşik bağlı şirketin menfaatlerinin korunmasıdır. Sorumluluğun doğduğu hallerde, hâkim şirkete müracaat edilebilmesi için tüzel kişi perdesi kaldırılarak, sorumluluk davaları, hâkim şirkete karşı, bu konuda getirilen özel yetki düzenlemeleri ile Türk Mahkemeleri&rsquo;nde açılabilecek, hâkim şirketin Türkiye&rsquo;deki malvarlığı üzerine gidilebilecek, yoksa yurtdışındaki malvarlıkları için uluslar arası tenfiz yoluyla yaptırımların uygulanması sağlanabilecektir.</p>

<ol>
	<li><strong>Karşılıklı iştirak nasıl oluşmaktadır?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, 197. maddesinde birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermaye şirketlerinin karşılıklı iştirak durumunda olduklarını belirtmektedir. Bu bağlamda pay yüzdelerinin hesaplanmasında 196. maddede yapılan düzenlemeler esas alınacaktır.</p>

<p>Anılan şirketlerden biri diğerine hâkimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket sayılacaktır. &nbsp;Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hâkimse, kanunun uygulamaları açısından ikisi de bağlı ve hâkim şirket kabul olunacaktır.</p>

<p>Kanun&rsquo;un gerekçesinde yer verildiği üzere, Kanun karşılıklı iştirak düzenlemesi ile sermayenin sulandırılması (köpük sermaye), bilânçonun gerçekliğinin tereddüt yaratması gibi sorunları önlemeyi amaçlamaktadır. Bu sebeple karşılıklı katılma geçersiz sayılmamakta, fakat karşılıklı katılmanın hâkimiyet ve çoğu kez karşılıklı hâkimiyet ilişkisini kurarak, bu durumdaki şirketlerin hâkim ve bağlı şirketin yüküm ve sorumluluklarına tâbi olacağı açıkça hükme bağlanmakta ve sınırlamaları da beraberinde getirmektedir. İleride, karşılıklı iştirak konumuna bilerek girilmesi halinde bu kısıtlamalar nedeniyle hakların donması hususuna detaylı olarak değinmekteyiz.</p>

<p>Diğer yandan gerekçeye göre; karşılıklı katılmanın yüksek oranlarda kurulduğu durumlarda (meselâ, iki sermaye şirketinin birbirlerine yüzde yetmiş-seksen oranında katılmaları varsayımında olduğu gibi) geçerliliği kabul etmenin doğru olmadığı düşünülebilir ve uluslararası öğretide bu görüşü ileri sürenler (çoğunlukta olmasalar bile) mevcuttur. 197. madde söz konusu varsayımda karşılıklı katılmayı geçerli saymakla birlikte, her halde hukuka uygunluk garantisi de sağlamamaktadır. Yüksek karşılıklı katılma, bilânço ilkelerine aykırı düşüyorsa, 197. maddenin varlığı böyle bir aykırılığın müeyyidesinin uygulanmasına engel olmayacaktır. Bunun gibi, karşılıklı hâkimiyet ilişkisinin sorumluluğa etkileri de aynen geçerli olacaktır.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>Bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri nelerdir?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun&rsquo;un 198. Maddesi kapsamında, bir teşebbüsün, bir sermaye şirketinin sermayesinin, doğrudan veya dolaylı olarak, yüzde beşini, onunu, yirmisini, yirmibeşini, otuzüçünü, ellisini, altmışyedisini veya yüzde yüzünü temsil eden miktarda paylarına sahip olduğu veya payları bu yüzdelerin altına düştüğü takdirde; durumu söz konusu işlemlerin tamamlanmasını izleyen on gün içinde, sermaye şirketine ve bu sermaye şirketinin de bu Kanun ile diğer kanunlarda gösterilen yetkili makamlara bildirimde bulunmaları yükümlülüğü düzenlenmiştir.</p>

<p>Bildirimleri alan sermaye şirketleri, bu bildirimleri, kayıtlı bulundukları Ticaret Sicili Müdürlüklerinde bildirimi aldıkları tarihten itibaren on gün içinde tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdürler.</p>

<p>Payların yukarıda belirtilen oranlarda kazanılması veya elden çıkarılması, yıllık faaliyet ve denetleme raporlarında ayrı&nbsp; bir&nbsp; başlık altında açıklanacak ve şirketin internet sitesinde de ilan edilecektir.</p>

<p>Payların yüzdelerinin hesaplanmasında yine 196. maddede getirilen düzenlemeler esas alınacaktır.</p>

<p>Teşebbüsün ve sermaye şirketinin yönetim kurulu üyeleriyle yöneticileri de, kendilerinin, eşlerinin, velayetleri altındaki çocuklarının ve bunların, sermayelerinin en az yüzde yirmisine sahip bulundukları ticaret şirketlerinin o sermaye şirketindeki payları ile ilgili olarak bildirimde bulunacaklardır. Bildirimler yazılı şekilde yapılacak, ticaret siciline tescil ve ilan olunacaktır.</p>

<p>Bildirim ile tescil ve ilan yükümlülüğü yerine getirilmediği sürece, ilgili paylara ait oy hakkı dâhil, diğer pay sahipliğinden doğan tüm haklar donacaktır. Bildirmemenin öncelikli sonucu, oy hakkının kullanılmaması olacaktır. Aksi halde, kullanılan oy geçersiz addolunacaktır. Bu çerçevede, geçersiz oylar da dikkate alınarak alınan genel kurul kararı da geçersiz olma tehlikesi altında bulunabilecektir. Bu çerçevede söz konusu kararın geçerliliğini sürdürüp sürdürmeyeceği geçersiz oyların karar nisabını etkileyip etkilememesine bağlı tutulacaktır.</p>

<p>Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesine dair diğer hukuki sonuçlara ilişkin hükümler ayrıca saklı tutulmaktadır.</p>

<p>Bir diğer bildirim yükümlülüğü de, hâkimiyet sözleşmeleri hakkında düzenlenmiştir. Hâkimiyet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için de, bu sözleşmenin de ticaret siciline tescil ve ilanı şarttır. Sözleşmenin geçersizliği, bu Kanun ile diğer kanunlardaki şirketler topluluğuna dair yükümlülüklere ve sorumluluklara ilişkin hükümlerinin uygulanmasına engel olmayacaktır. Gerekçeye göre, hâkimiyet sözleşmelerinin tescil ve ilânına ilişkin yükümlülük bir geçerlilik kuralıdır. Bu suretle hâkimiyet sözleşmenin yazılı olarak yapılması zorunluluğu öngörülerek ilişki kayıt altına alınmak ve kamuya tanıtılmak istenmiştir.</p>

<p>Bildirim yükümlülükleri ile, katılma ilişkilerinin, özellikle karşılıklı katılmaların açıklanması, bu yolla kamunun aydınlatılması, şeffaflığın sağlanması ve sorumluluk hükümlerinin amacına uygun şekilde uygulanması amaçlanmıştır.</p>

<p>Gerekçede yer verildiği üzere, bildirim bütün payları kapsamalı, yoksa sadece eşiği aşan paylara özgülenmemelidir. Bildirim anının belirlenmesinde payların hukuken iktisabı esas alınmalıdır.</p>

<p>Bildirim adresleri olarak ticaret sicilinin yanı sıra, katılınan şirkete göre, şirketin tabi olduğu diğer mevzuatın öngördüğü SPK, BDDK, RK ve Hazine gibi özel kurumlar ve hükümet kuruluşları olarak belirlenmiş olup, bildirimi alan kurum ve kuruluşların, kendi kanunlarına göre işlem yapacakları belirtilmiştir.</p>

<ol>
	<li><strong>Bağlı ve Hâkim şirketlerin raporları neleri içerecektir?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, 199. maddesinde, bağlı şirketlerin yönetim kurullarına, her faaliyet yılının ilk üç ayı içinde, şirketin hâkim ve bağlı şirketlerle ilişkileriyle kanunda yer alan diğer bilgileri ihtiva edecek bir rapor (gerekçede yer verilen tanımıyla &ldquo;Bağlılık Raporu&rdquo;) düzenlemeleri yükümlülüğünü getirmiştir.</p>

<p>Şirketler topluluğu içindeki grup içi işlemler her yıl bağlı şirket yönetim kurulları tarafından yasal süre ve kapsamına uyularak ayrı ve açık bir raporlama ile ortaya konulmak zorundadır. Söz konusu Bağlılık Raporları&rsquo;nın herhangi bir şekilde tesciline ilişkin bir yükümlülük getirilmemiştir. Buna karşılık, hâkim şirketler bakımından söz konusu raporları hazırlamaları esas olarak zorunlu tutulmamış; bu raporun sadece hâkim şirketin herhangi bir yönetim kurulu üyesinin talepte bulunması halinde hazırlanması gerektiği öngörülmüştür.</p>

<p>Bağlı şirketin söz konusu raporu düzenlememesi halinde 200 güne kadar adli para cezası uygulanabilecektir. Son uygulama kanunu değişikliği öncesinde bu hususta ayrıca 2 yıla kadar hapis cezası da öngörülmüştü.</p>

<p>Gerekçede açıklandığı üzere raporun amacı, pay sahiplerinin bu rapora dayanarak sorumluluk davası açabilmelerini, bilgi alma haklarını daha bilinçli bir şekilde kullanabilmelerini sağlamaktır. Rapor bağlı şirketlerin kendi aralarındaki ve hâkim şirketle aralarındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin kayıp/yarar olarak sonuçlarını açıklayacak olup, raporun hazırlanmaması cezaî yaptırıma bağlanmıştır.</p>

<p>Raporda, şirketin geçmiş faaliyet yılında hâkim şirketle, hâkim şirkete bağlı başka bir şirketle, hâkim şirketin yönlendirmesiyle onun ya da ona bağlı başka bir şirketin yararına yaptığı tüm hukuki işlemlerin ve geçmiş faaliyet yılında hâkim&nbsp; şirketin&nbsp; ya&nbsp; da&nbsp; ona&nbsp; bağlı&nbsp; bir&nbsp; şirketin&nbsp; yararına &nbsp;alınan veya alınmasından kaçınılan tüm diğer önlemlerin açıklaması yapılacaktır.</p>

<p>Hukuki işlemlerde edimler ve karşı edimler, önlemlerde, önlemin sebebi ve şirket yönünden yarar ve zararları belirtilecektir.</p>

<p>Şayet bağlı şirketin zararı hâkim şirket tarafından denkleştirilmişse, bunun faaliyet yılı içinde fiilen nasıl gerçekleştiği veya şirketin sağladığı hangi menfaatlere ilişkin olarak bir istem hakkı tanındığı ayrıca belirtilmelidir.</p>

<p>Bağlı şirket yönetim kurulu, raporu düzenlerken özen göstermek, gerçeği aynen yansıtmak, doğru ve dürüst şekilde hesap vermek zorundadır.</p>

<p>Gerekçede, Bağlılık Raporu düzenlenmesinin amacının, sadece aydınlatma, üyelerin fikirleri olsun diye bilgi verme değil; denetlemeye olanak sağlayacak rakamların, olguların ve sonuçların açıklanması olduğu belirtilmektedir. Hükmün öngörülme amacı hâkim şirketin yönetim kurulu &nbsp;üyelerine, konsolide bir finansal ve malvarlıksal resim vererek onlara denetim ve gözetim yapma, gereğinde önlem alma, fikir edinme olanağını sağlamaktır.</p>

<p>Yönetim kurulu raporun sonunda şirketin, hukuki işlemin yapıldığı veya önlemin alındığı veya alınmasından kaçınıldığı anda kendilerince bilinen hâl ve şartlara göre, her bir hukuki işlemde uygun bir karşı edim sağlanıp sağlanmadığını ve alınan veya alınmasından kaçınılan önlemin şirketi zarara uğratıp uğratmadığını açıklamalıdır. Şirket zarara uğramışsa, yönetim kurulu ayrıca söz konusu zararın hâkim şirket tarafından denkleştirilip denkleştirilmediğini de belirtmelidir. Söz konusu &nbsp;açıklama sadece bağımsız denetçi tarafından incelenecek olup, faaliyet raporunda sonucuna yer verilecektir. Bunun dışında gizli tutulacaktır.</p>

<p>Gerekçede açıklandığı gibi yönetim kurulunun hazırladığı raporun sonuç kısmı, yıllık rapora alınarak olağan genel kurulda pay sahiplerinin bilgisine sunulan, böylece pay sahiplerinin aydınlatılmasında en&nbsp;önemli rolü olan kısımdır. Burada yönetim kurulu, faaliyet yılında gerçekleştirdiği tüm hukuki işlemleri ve alınan veya alınmayan tedbirleri değerlendirerek, bunların şirkete sağladığı fayda ve kayıpları ortaya koyacaktır. Yönetim kurulu, değerlendirmesini, söz konusu işlemlerin veya tedbirlerin gerçekleştirilmesinin söz konusu olduğu sırada kendisi tarafından bilinen hal ve şartlar ışığında yapacaktır. Yönetim kurulunun sorumluluğu açısından kurulca &ldquo;bilinmesi gereken&rdquo; bazı hal ve şartların da dikkate alınıp alınmayacağı, öğreti ve içtihat faaliyeti gerektirecektir. Her halükarda yönetim kurulu, ilgili her hukuki işlem için karşı edimin uygunluğunu değerlendirecek, uygun bir karşı edim alınmamışsa bundan doğan kaybın nasıl denkleştirildiğini açıklayacaktır.</p>

<p>Hâkim şirketin her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu başkanından; bağlı şirketlerin finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile üç aylık hesap sonuçları, hâkim şirketin bağlı şirketlerle, bağlı şirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri ve bunların yakınlarıyla ilişkileri; yaptıkları işlemler ve bunların sonuç ve etkileri hakkında, özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine göre düzenlenmiş bir rapor hazırlattırıp yönetim kuruluna sunmasını ve bunun sonuç kısmının yıllık rapor ile denetleme raporuna eklenmesini isteyebilecektir. Bağlı şirketler, red için yoruma yer bırakmayacak açıklıkta bir haklı sebebin varlığını ispat edemedikleri takdirde, bu raporun hazırlanması için gerekli olan bilgi ve belgeleri hâkim şirketin bu işle görevlendirilen uzmanlarına vermekle yükümlü tutulmuşlardır. Aksi takdirde yine 200 güne kadar adli para cezası uygulanabilecektir. İstemde bulunan yönetim kurulu üyesi, bunu bir üçüncü kişinin yararlanması amacıyla yapmışsa bunun sonuçlarından sorumlu tutulabilecektir.</p>

<p>Bilgi alma hakkı bağlı şirketlerin birbirleriyle, pay sahipleri ve bunların yakınlarıyla ilişkilerini de kapsadığından, hüküm şeffaflığa da yardımcı olacaktır. Şirketin bu raporu kendi bilgi ve olanaklarıyla hazırlaması hem güçtür; hem de böyle bir rapor amaca tam olarak hizmet edemez. Bu sebeple madde bağlı şirketlerin de gerekli bilgi ve belgeleri vermelerini açıkça ve emredici nitelikte öngörmüştür.</p>

<p>Bağlı şirket yoruma yer bırakmayacak açıklıkta haklı bir sebebin bulunması halinde bilgi ve belge vermeyi reddedebilir. Gerekçeye göre, İstenen bilginin hükmün amacı dışında, meselâ bir haberde, davada, diğer bir raporda, bir kitapta kullanılacak olması, rakibe, potansiyel rakibe veya yabancılara verilme tehlikesi taşıması, bu hüküm anlamında haklı sebep sayılabilecektir.</p>

<ol>
	<li><strong>Bağlı şirketler hakkında bilgi alma hakları nelerden oluşmaktadır?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, 200. maddesi hükmüyle, hâkim şirketin her pay sahibi, genel kurulda, bağlı şirketlerin finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile hesap sonuçları, hâkim şirketin bağlı şirketlerle, bağlı şirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri, yöneticileri ve bunların yakınlarıyla ilişkileri, yaptıkları işlemler ve bunların sonuçları hakkında, özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine uygun, doyurucu bilgi verilmesini isteyebilme hakkıyla donatılmıştır.</p>

<p>Gerekçede bu maddenin hâkim şirketin pay sahibinin bilgi alma hakkını bağlı şirketleri kapsayacak tarzda genişletmek amacıyla öngörüldüğü, bu bilgi alma hakkının adresinin hâkim şirket yönetim kurulu ve bilgi alınacak yerin ise genel kurul olduğu açıklanmıştır.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>Hakların donması hangi durumlarda söz konusu olacaktır?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, 201. maddesi kapsamında, bir sermaye şirketinin paylarını iktisap edip karşılıklı iştirak konumuna&nbsp; bilerek&nbsp; giren&nbsp; diğer&nbsp; bir&nbsp; sermaye&nbsp; şirketi,&nbsp; iştirak&nbsp; konusu&nbsp; olan&nbsp; paylardan&nbsp; doğan&nbsp;&nbsp; &nbsp;toplam&nbsp;oylarıyla diğer pay sahipliği haklarının sadece dörtte birini kullanabilir; bedelsiz payları edinme hakkı hariç, diğer tüm pay sahipliği hakları donar, hükmünü getirmiştir . Söz konusu paylar toplantı ve karar nisabının hesaplanmasında, 389 ve 612. maddede yer verilen hükümler istisna olmak üzere, dikkate alınmayacaktır.</p>

<p>Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun&rsquo;un 19. maddesi uyarınca oy haklarının kullanılmasına ilişkin sınırlamasına dair bu hüküm, Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl sonra (01.07.2014 tarihinde) yürürlüğe girecektir.</p>

<p>Düzenlemenin amacı, gerekçede, temelde kökenleri aynı olan payların yönetime etkilerini sınırlamak olarak açıklanmıştır. Bu nedenle bağlı şirketin hâkim şirketin paylarını iktisap etmesi halinde, bu payların verdiği oyların tamamının her zaman kullanılamayacağı hükme bağlanmaktadır. Bağlı şirket hâkim şirketin ne kadar payına sahip olursa olsun en çok kendisinin sahip olduğu payların yüzde yirmibeşinin verdiği oyları kullanabilecektir. Mesela, yavru şirket ana şirketin sermayesinin yüzde kırkına sahipse, yüzde kırkın yüzde yirmibeşi olan yüzde on yavru şirketin kullanabileceği oyun sınırını gösterecektir. Geri kalan yüzde otuz ise donacaktır. Ana şirketin paylarının veya &nbsp;oylarının çoğunluğuna sahip olmadığı halde topluluğu yöneten azınlıktaki pay sahiplerinin haksız bir olanaktan yararlanmasına engel olunmak istenmiştir. Kural sadece oy hakları için değil, payın&nbsp; verdiği diğer haklar için de geçerlidir. Yavru ortaklığın iştirakinin ekonomik değerine zarar vermemek için rüçhan hakkı ile bedelsiz payları iktisap hakları istisna edilmelidir. Hüküm uyarınca kullanılmayan haklar kaybolmaz, donar ve bu payların devri ile yeni devralan donmuş hakları kullanma olanağına sahip bulunur. Kullanılmayan kısım toplantı ve karar nisaplarında hesaba katılmaz.</p>

<p>Bir ana şirketin birden çok yavru şirketi ile karşılıklı iştirakleri varsa her şirket açısından sınırlamalar ayrı olarak doğacaktır. Kanun, ana şirketin birden çok yavru şirketle bu tür bir ilişki içinde bulunmasını, azınlıkta kalan pay sahipleri açısından olumsuz bir durum olarak değerlendirmekte ve yaygınlık kazanmasında hukuk politikası açısından sakınca görmektedir.</p>

<p>Hakların donması sınırlaması, bağlı şirketin hâkim şirketin paylarını iktisap etmesi veya her iki şirketin birbirlerine hâkim olması hâlinde uygulanmayacaktır. Gerekçede yer alan açıklamaya göre, karşılıklı iştirak, iştirak eden şirketlerin her ikisi üzerinde de hâkimiyet sağlıyorsa sınırlama ortadan kalkacaktır. Çünkü karşılıklı iştirakin her iki şirkete de hâkimiyet sağlaması halinde, her ikisi de bağlı her ikisi de hâkim şirket sayılacağı için, bu konumda bulunmanın sonuçlarına katlanır. Kanun bu olumsuz konumu daha da ağırlaştırmak istememiştir.</p>

<ol>
	<li><strong>Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılmasının sonuçları neler olacaktır?</strong></li>
</ol>

<p>Yeni TTK uyarınca sadece hâkim şirket konumunda bulunmak sorumluluğun doğmasına yol açmaz; hâkim şirketin sorumlu olabilmesi için Kanun&rsquo;un 202. maddesi tahtında, hâkim şirketin, hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanması gerekmektedir. Hâkimiyet durumunu kullanarak bağlı şirketi zarara uğratan hâkim şirket açısından denkleştirme yükümlülüğü öngörülmüştür. &nbsp;Bu çerçevede hâkim şirket, örneğin, bağlı şirketi,</p>

<ul>
	<li>iş, varlık, fon, personel, alacak ve borç devri gibi hukuki işlemler yapmaya;</li>
	<li>kârını azaltmaya ya da aktarmaya;</li>
	<li>malvarlığını ayni veya kişisel nitelikte haklarla sınırlandırmaya;</li>
	<li>kefalet, garanti ve aval vermek gibi sorumluluklar yüklenmeye;</li>
	<li>ödemelerde bulunmaya;</li>
	<li>haklı bir sebep olmaksızın tesislerini yenilememek, yatırımlarını kısıtlamak, durdurmak gibi verimliliğini ya da faaliyetini olumsuz etkileyen kararlar veya önlemler almaya yahut gelişmesini sağlayacak önlemleri almaktan kaçınmaya,</li>
</ul>

<p>yönelttiği takdirde bağlı şirketin kaybını, söz konusu kaybın gerçekleştiği faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirmek veya kaybın nasıl ve ne zaman denkleştirileceği belirtilmek suretiyle en geç o faaliyet yılı sonuna kadar, bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanımakla yükümlüdür.</p>

<p>Gerekçede yer verildiği üzere, hâkimiyet durumu, hâkim şirkete hâkimiyet gücünü bağlı şirketlere karşı hukuka aykırı olarak onları zarara uğratacak şekilde kullanma hakkını vermez. Her hukuka aykırılık durumunda olduğu üzere, hâkimiyetin hukuka aykırı kullanımına da hukuki sonuç bağlanmıştır. Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılmasının belirlenmesi ve hükümlerinin gösterilmesi Türk hukukunda yenidir. Düzenleme Türk sorumluluk hukukuna yeni bir ufuk ve &nbsp;boyut kazandırmakta, hukuka bağlılığı vurgulamaktadır.</p>

<p>Yukarıda hâkimiyetin hukuka aykırı olarak kullanılması hâlleri sadece örnek olarak belirtilmiş olup bunların dışında da hâkim şirketin bağlı şirketini zarara uğratması halinde hâkim şirketin sorumluluğu bulunacaktır. Hâkimiyet uygulaması, genel anlamda, bağlı şirketin yönetim kuruluna yaptırılan bazı hukukî işlemler (kâr, borç, alacak devri gibi) ve maddî fiiller (tesisi yenilememe, kapatma, üretimi kısıtlama gibi) ile bağlı şirkete aldırılan birleşme, bölünme, tür değiştirme, menkul değer ihracı gibi önemli genel kurul kararları şeklinde iki kategori üzerinden açıklanmıştır.</p>

<p>Madde kapsamında öngörülen herhangi bir işlem, meselâ kefalet veya garanti verme, alacak ya da borç devretme, birleşme, bölünme, kanunen hukuka aykırı değildir. Hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanmaması şartıyla şirketler topluluğuna dâhil şirketlerimiz birbirlerine kefil olabilir ve garanti verebilirler. Hukuka aykırılık, hâkimiyetin bağlı şirketi zarara uğratacak şekilde kullanılması ve uygulanması bağlamında doğacaktır. Hukuka aykırılık, işlemin, alınan kararın veya uygulanan ya da uygulanmasından kaçınılan önlemin bağlı şirketin kaybına sebep olmasından ve şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına zarar vermesinden ve şirket yönünden haklı bir sebebi bulunmamasından kaynaklanacaktır.</p>

<p>Maddede &ldquo;kayıp&rdquo; kelimesi kullanılmış olup, gerekçede, bu ibarenin borçlar hukuku anlamında &ldquo;zarar&rdquo;dan farklı ve onu da kapsayacak genişlikte olduğu vurgulanmıştır. Kayıp, bir malvarlığı eksilmesi veya malvarlığının artmasının önlenmesi şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, iş, fon ve personel devrinde olduğu üzere şansın veya bir işi başarı ile yapabilme olanağının yitirilmesi tarzında da görülebilecektir. Bu bağlamda doktrinde kayıp, bağlı şirketin malvarlığını, karlılığını veya aktifini azaltan, pasifini arttıran, riske sokan her türlü iş veya kayıp doğurucu iş veya işlemler olarak tanımlanmaktadır İşlemin kayba sebebiyet verebileceğinin ikna edici bulgular ve çıkarımlarla anlaşılması yeterlidir. Meselâ, bir ihaleye girmemek veya ihale şartlarından bazılarını gerçekleştirebilecekken bundan bilinçli olarak kaçınmak &ldquo;iş&rdquo;in devridir. İhale konusunun, amaçlanan işletme tarafından kazanılmamış olması önemli değildir. Önemli olan, kaybın şartlarının bağlı şirket tarafından hazırlanmasıdır. Somut olayın özelliklerine göre, &ldquo;kâr aktarılması&rdquo;nın aynı zamanda &ldquo;kâr nakli&rdquo; olarak da anlaşılması, amaca uygun yorum gereğidir. Öte yandan, bağlı şirketin, hâkim şirketin hâkimiyeti kullanması sonucu, kendisine kayıp verecek tarzda aynî ve şahsî yükler üstlenmesi, hâkim şirketin makro planlarına ve politikalarına bağlı şirketin feda edilmesi gibi uygulamalar da kayıp halleri olarak&nbsp;&nbsp; nitelendirilebilecektir.&nbsp;&nbsp; Kısacası,&nbsp;&nbsp; hâkim&nbsp;&nbsp; şirket&nbsp;&nbsp; açısından&nbsp;&nbsp; denkleştirme&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;yükümlülüğünün&nbsp;doğabilmesi için bağlı şirketin zarara uğraması şart değildir. Bağlı şirket açısından zarar tehlikesinin doğması durumunda dahi hâkim şirket açısından denkleştirme yükümlülüğü söz konusu olacaktır</p>

<p>Gerekçede, hükümdeki &ldquo;yöneltecek&rdquo; ibaresinin de bilinçli olarak seçildiği vurgulanmış olup, söz konusu işlem ve olguların tasarlanması, planlanması veya gerçekleştirilebilmesi için hâkim şirketin, yönetim kurulu kararlarının alınmasında oy gücü ile etkili olabileceği gibi, çeşitli baskı uygulamalarına girişebileceği, &ldquo;yöneltecek&rdquo; ibaresinin, bütün bu olasılıkları kapsadığı belirtilmiştir.</p>

<p>Aynı zamanda hüküm, hâkim şirketin veya ortakların makro politikalarının uygulanabilmesine de olanak sağlayan, esnek bir kurala yer vermiştir. O da, bağlı şirkete verilen kaybın o hesap yılında fiilen denkleştirilmesi veya denkleştirmenin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda şirkete bir talep hakkı tanınmasıdır.</p>

<p>Gerekçede denkleştirmenin bağlı şirkete yarar ve bir avantaj tanınması gibi kaybın giderilmesini sağlayacak bir karşılığa ilişkin olabileceği belirtilmiş olup,</p>

<ul>
	<li>verilen garanti veya kefaletin, karşı garanti ve kefalet ya da avalle güvence altına alınması,</li>
	<li>herhangi bir lisans ve marka kullanma hakkı tanınması,</li>
	<li>herhangi bir ücret talep edilmeden araştırma ve geliştirme hizmeti verilmesi,</li>
	<li>know-how verilmesi,</li>
	<li>personele staj ve eğitim imkânları sağlanması,</li>
	<li>pazarlama ağından yararlandırılması,</li>
	<li>denk değerde bir taşınmazın devri,</li>
	<li>bağlı şirketin kayba uğramasının karşılığında yararlandırılmış olan diğer bir bağlı şirketin sermaye artırımında rüçhan hakkı tanınması,</li>
	<li>şartlı sermaye artırımında kayba uğrayan şirketin hak sahibi kılınması,</li>
</ul>

<p>gibi örneklerle açıklanmıştır. Denkleştirme, kayba sebebiyet verilen hesap yılı içinde fiilen gerçekleştirilebileceği gibi, o hesap yılı içinde şirkete denkleştirmenin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda bir talep hakkı kazandırılması şeklinde de olması mümkündür. Talep hakkının kullanılmasının, beklenen faydayı sağlamayacak şekilde uzun bir süreye yayılmaması ve &nbsp;kayba uğrayan bağlı şirketin yenilik doğurucu haklarla talebin konusuna kavuşmasının mekanizmalarının da öngörülmesi tercih edilmelidir.</p>

<p>Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun&rsquo;un 18. maddesi uyarınca, bir bağlı şirketin, Yeni TTK&rsquo;nun yürürlüğe girdiği tarihte, bu kapsamda kaybı veya kayıpları varsa bunların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde (en geç 01.07.2014 tarihinde) denkleştirilmesi veya ilgili şirkete kaybı veya kayıpları denkleştirecek istem hakkının tanınması zorunluluğu getirilmiş olup, aksi hâlde aşağıda yer verilen dava haklarının hemen kullanılabileceği öngörülmüştür.</p>

<p>Denkleştirme, faaliyet yılı içinde fiilen yerine getirilmez veya süresi içinde denk bir istem hakkı tanınmazsa, bağlı şirketin her pay sahibi, hâkim şirketten ve onun, kayba sebep olan, yönetim kurulu üyelerinden, şirketin zararını tazmin etmelerini isteyebilecektir. Hâkim istem üzerine veya resen somut olayda hakkaniyete uygun düşecekse, tazminat yerine davacı pay sahiplerinin paylarının hâkim şirket tarafından satın alınmasına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir başka bir &nbsp;çözüme karar verebilecektir.</p>

<p>Böyle bir durumda aynı zamanda alacaklılar da, şirket iflas etmemiş olsa bile, şirketin zararının şirkete ödenmesini isteyebileceklerdir.</p>

<p>Ancak kayba sebebiyet veren işlemin, aynı veya benzer koşullar altında, şirket menfaatlerini dürüstlük kuralına uygun olarak gözeten ve tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket eden, bağımsız bir şirketin yönetim kurulu üyeleri tarafından da yapılabileceği veya yapılmasından kaçınılabileceğinin ispatı hâlinde tazminata hükmedilemeyecektir. Gerekçeye göre bu hüküm, adaletin gereğidir. Hâkimiyet hakkının kullanılmasını içeren işlem ve fiiller hâkimiyet ilişkilerinden doğmayıp da basiretli hareketin bir gereği olarak ortaya çıkıyorsa, tazminat sorumluluğuna gidilmesine imkân yoktur.</p>

<p>Hâkim teşebbüsün merkezinin yurt dışında bulunması hâlinde tazminat davası bağlı şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılabilecektir.</p>

<p>Gerekçeye göre, burada öngörülen davaların açılabilmesinin şartı, süresi içinde denkleştirmenin yerine getirilmemesi veya süresi içinde bu konuda şirkete bir talep hakkı tanınmamasıdır. Dava hakkı, şirkete tanınmamış, bunun yerine pay sahipleriyle şirket alacaklılarına bu olanak sağlanmıştır. Bunun sebebi hukukî gerçekçiliktir. Çünkü, şirketin bu davayı hâkim şirkete karşı açıp samimiyetle izleyebileceği konusunda şüpheye düşülmüştür. Kökleşmiş uygulama da bu şüpheyi destekler niteliktedir. Ayrıca bağlı şirket yönetim kurulunu, hâkim şirket ve yönetim kurulu ile karşı karşıya getirmenin doğru bir hukuk politikası olmadığı inancı ağırlık kazanmıştır. Ayrıca, böyle bir durumda yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu düzenleyen 553 ve devamı maddelerdeki düzenlemelerin aksine burada alacaklıların dava açma hakları şirketin iflâsına bağlanmamıştır.</p>

<p>Öte yandan, hâkimiyetin uygulanması ile gerçekleştirilen ve bağlı şirket bakımından &nbsp;açıkça anlaşılabilir haklı bir sebebi bulunmayan, birleşme, bölünme, tür değiştirme, fesih, menkul kıymet çıkarılması ve önemli esas sözleşme değişikliği gibi işlemlerde, genel kurul kararına red oyu verip tutanağa geçirten veya yönetim kurulunun bu ve benzeri konulardaki kararlarına yazılı olarak itiraz eden pay sahipleri; hâkim teşebbüsten, zararlarının tazminini veya paylarının varsa en az borsa değeriyle, böyle bir değer bulunmuyorsa veya borsa değeri hakkaniyete uygun düşmüyorsa, gerçek değerle veya genel kabul gören bir yönteme göre belirlenecek bir değerle satın alınmasını mahkemeden isteyebileceklerdir.</p>

<p>Değer belirlenirken mahkeme kararına en yakın tarihteki veriler esas alınacaktır. Tazminat veya payların satın alınmasına yönelik istem davası, genel kurul kararının verildiği veya yönetim kurulu kararının ilan edildiği tarihten başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrayacaktır.</p>

<p>Söz konusu dava açılınca, davacıların muhtemel zararlarını veya payların satın alma değerini karşılayan tutardaki paranın teminat olarak, mahkemece belirlenecek bir bankaya mahkeme adına yatırılmasına karar verilecektir. Teminat yatırılmadığı sürece genel kurul veya yönetim kurulu kararına ilişkin hiçbir işlem yapılamayacaktır. Davaların kötü niyetle açılması hâlinde davalı, uğradığı zararın müteselsilen tazmin edilmesini ve mahkemeye teminat olarak yatırılmasını davacılardan isteyebilecektir.</p>

<p>Gerekçede belirtildiği üzere, bu hükümle, hâkimiyetin kullanılmasının yol açabileceği sakıncalara karşı pay sahipleri bakımından tazminat hakkının yanı sıra alternatif bir diğer çözüm de getirilmektedir. Buna göre, hâkimiyetin kullanılması sebebiyle bağlı şirkette yapılan bazı işlemlere muhalif olan pay&nbsp;sahipleri, muhalif oldukları işlemin doğurduğu zararların giderilmesini isteyebilecekleri gibi, kendi paylarının şirket tarafından satın alınmasını da açtıkları davada mahkemeden talep edebileceklerdir. Türk hukukunda yeni olan bu talep hakkı, hâkimiyetin kullanılması karşısında azınlıkta kalan ve hâkimiyetin kullanılış biçimine karşı çıkan pay sahiplerine şirketten çıkış imkânı vermektedir. Talep ve davanın şartı, karşı çıkılan işlemin bağlı şirket yönünden açıkça anlaşılabilir bir haklı sebebin bulunmamasıdır. Kanun, bu manada, birleşme, bölünme ve tür değiştirmede, pay sahiplerine ve ortaklara tanınmış bulunan diğer hakları saklı tutmuştur.</p>

<p>Gerekçeye göre, uygulamada, bağlı şirket yönetim kurulu üyeleri, kendilerinin sorumluluğunu doğurabileceğini düşündükleri için yapmaktan çekinecekleri bazı tasarrufları, yukarıdan (yani hâkim şirketlerinden) gelen talimatlar nedeniyle yapmak zorunda kalabilmektedirler. Böyle bir durumda kalan bağlı şirket yönetim kurulu üyesi, almış olduğu talimat nedeniyle&nbsp; gerçekleştirdiği işlemlere ilişkin olarak kanundan doğan sorumluluğunu bertaraf edemez. Bu nedenle, yönetim kurulu üyesi, kendisine düşebilecek sorumluluğun hâkim şirket tarafından karşılanması için hâkim şirketle sözleşme yaparak üçüncü kişilere karşı ödemekle yükümlü kılındığı tazminatların hâkim şirket tarafından taahhüt edilmesini talep edebilecektir. Kanuna göre, bağlı şirketin yöneticileri, bu düzenlemeler dolayısıyla pay sahiplerine ve alacaklılara karşı doğabilecek sorumluluklarının tüm &nbsp;hukuki sonuçlarının, bir sözleşme ile üstlenmesini hâkim teşebbüsten isteyebilirler. Böyle bir talep durumunda, hâkim teşebbüs söz konusu sözleşmeyi, kendisinden talepte bulunan bağlı &nbsp;şirket yönetim kurulu üyeleri ile akdetmek zorunda kalacaktır.</p>

<ol>
	<li><strong>Tam hâkimiyet halinin getireceği imkanlar ve sorumluluklar nelerdir?</strong></li>
</ol>

<p>Tam hâkimiyet hâli Kanun&rsquo;un, 203. Maddesinde bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde yüzüne sahip olması olarak tanımlanmıştır.</p>

<p>Tam hâkimiyet halinde, Kanun, hâkim şirketin yönetim kurulunu, topluluğun belirlenmiş ve somut politikalarının gereği olmak şartıyla, bağlı şirketin kaybına sebep verebilecek sonuçlar doğurabilecek nitelik taşısalar bile, bağlı şirketin ödeme gücünü açıkça aşan, varlığını tehlikeye düşürebilecek olan veya önemli varlıklarını kaybetmesine yol açabilecek nitelik taşımaması şartıyla, bağlı şirketin yönlendirilmesine ve yönetimine ilişkin talimat verebilme yetkisi ile donatmış, bağlı şirketin organlarını da bu talimatlara uymakla yükümlü tutmuştur.</p>

<p>Bağlı şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve sorumlu tutulabilecek ilgililer, bu tür talimatlara uymaları nedeniyle, şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumlu tutulamayacaklardır.</p>

<p>Ancak hâkim şirket ve yöneticilerinin, bu madde çerçevesinde verdikleri talimatlar dolayısıyla bağlı şirkette oluşan kayıp, o hesap yılı içinde, denkleştirilmediği veya zamanı ve şekli de belirtilerek şirkete denk bir istem hakkı tanınmadığı takdirde, zarara uğrayan alacaklılar hâkim şirkete ve onun kayıptan sorumlu yönetim kurulu üyelerine karşı tazminat davası açabileceklerdir.</p>

<p>Ancak kayba sebebiyet veren işlemin, aynı veya benzer koşullar altında, şirket menfaatlerini dürüstlük kuralına uygun olarak gözeten ve tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket eden, bağımsız bir şirketin yönetim kurulu üyeleri tarafından da yapılabileceği veya yapılmasından kaçınılabileceğinin ispatı hâlinde yine tazminata hükmedilemeyecektir.</p>

<p>Davalılar, ayrıca krediden ve benzeri sebeplerden kaynaklanan alacaklarda, davacının, denkleştirmenin yapılmadığını veya istem hakkının tanınmadığını bilerek söz konusu alacağı doğuran ilişkiye girdiğini veya işin niteliği gereği bu durumu bilmesi gerektiğini ispatlayarak sorumluluktan kurtulabileceklerdir.</p>

<p>Gerekçeye göre, bir şirket doğrudan veya dolaylı bir şekilde bir diğer şirketin paylarına ve oy haklarının yüzde yüzüne sahipse bağlı şirketin yönetim kurulu &ldquo;tam bağlı&rdquo; bir yönetim kuruludur. Tam bağlı yönetim kurulu, hâkim şirketin veya şirketler topluluğunun politikalarına ve talimatlarına uymak zorunda bulunan, aksi halde işini yitirecek olan üyelerden oluşan bir kuruldur. Her gelen üye, aynı konumda olur. Bu konumdaki yönetim kurullarının şirketlerinin menfaatlerini hâkim şirketin menfaatine üstün tutmaları gerektiğini kabul etmek ve aksi halde yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna gitmek, gerçeğe gözleri kapayan, aldatıcı ve yanıltıcı bir varsayımdır. Böyle bir yönetim kurulu yönünden uygun olan çözüm, onların talimatları yerine getirmek zorunda bulunduklarını, bundan dolayı şirketlerine ve pay sahiplerine karşı sorumsuz olduklarını kabul etmek, ancak şirket alacaklılarına dava hakkı tanımak, hâkim şirketi verdiği talimatlardan doğacak kayıplardan sorumlu tutmak düşüncesine dayanarak bulunabilir.</p>

<p>Gerekçede, hükmün uygulanabilmesinin ikinci şartı, talimatın toplulukça belirlenmiş somut politikaların gereği olması olarak açıklanmıştır. Günlük gereksinimlere göre verilen talimatlar maddenin kapsamı dışındadır. Bu tür talimat verilmesi halinde şirket alacaklarına karşı hâkim şirketin sorumluluğu ağırlaşacaktır. Zaten bağlı şirket hâkim şirketin doğrudan veya dolayısıyla sahipliğinde bulunduğuna göre pay sahiplerine dava hakkı tanımak hukuken mümkün değildir. Aksini kabul, talimatı verip, kayba sebep olana dava hakkı tanımak anlamına gelecektir. Bu hükmün uygulanabilmesinin şartı olan pay ve oy haklarının yüzde yüzüne sahip olunması gereği, emredici niteliktedir.</p>

<p>Tam hâkimiyet halinde korunması gereken menfaat esasen ancak alacaklılar yönünden işleyebileceğinden, Kanun, bu durumda yönetime şirketin mahvına, iflasına yol açacak talimatlar hariç daha fazla esneklik tanımaktadır. Ancak alacaklıların menfaatlerinin korunması açısından da denkleştirme yükümlülükleri ve dava hakları ilgili koşullarının varlığı halinde yine geçerli olacaktır.</p>

<ol>
	<li><strong>Özel denetim hakkı neleri içermektedir?</strong></li>
</ol>

<p>Özel denetim, Kanun&rsquo;un 207. Maddesinde düzenlenmiş olup, denetçi, özel denetçi, halka açık şirketler için zorunlu tutulan riskin erken saptanması ve yönetimi komitesi; bağlı şirketin, hâkim şirketle veya diğer bağlı bir şirketle ilişkilerinde hilenin veya dolanın varlığını belirtir şekilde görüş bildirmişse, bağlı şirketin her pay sahibi, bu konunun açıklığa kavuşturulması amacıyla, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilecektir.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>Satın alma hakkı ne zaman kullanılabilecektir?</strong></li>
</ol>

<p>Hâkim şirket, doğrudan veya dolaylı olarak bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarının en az yüzde doksanına sahipse, azlık şirketin çalışmasını engelliyor, dürüstlük kuralına aykırı davranıyor, fark edilir sıkıntı yaratıyor veya pervasızca hareket ediyorsa, hâkim şirket azlığın paylarını varsa borsa değeri, böyle bir değer bulunmuyorsa veya borsa değeri hakkaniyete uygun düşmüyorsa, gerçek değerle veya genel kabul gören bir yönteme göre belirlenecek bir değerle satın alınmasını mahkemeden istemek suretiyle belirlenecek değer ile satın alabilecektir.</p>

<p>Değer belirlenirken mahkeme kararına en yakın tarihteki veriler esas alınacaktır. Uygulamada, söz konusu davaların uzun süreceği göz önüne alındığında değerin söz konusu hukuka aykırı, pervasız işlemlerin etkisiyle düşme ihtimali bulunduğundan, bu tür hallerde hâkim, hakkaniyetin gerektirdiği hallerde mahkemeden istem tarihini de göz önüne alabilmelidir.</p>

<p>Gerekçede bu hükmün amacı, bir şirketin sermayesinin ve oy haklarının bu kadar güçlü, üstün çoğunlukla uygun gördüğü bir kararın alınıp uygulanmasına çoğu kişisel çeşitli sebeplerle karşı çıkan pay sahiplerinin şirketin işlem yapmasını engelleyen davranışlarına son verip şirket içi barışı sağlamak olarak açıklanmıştır. Kötüye kullanmalara ve özellikle pay bedelinin ödenmemesi tehlikesine engel olmak amacı ile karar mahkemeye bırakılmış, pay bedelinin belirlenmesine ilişkin usuller yukarıda da açıklandığı üzere kanunen belirlenmiştir.</p>

<ol>
	<li><strong>Güvenden doğan sorumluluk nedir ve neleri içermektedir?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun, 209. Maddesi ile hâkim şirketin topluluk itibarının, topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaştığı hâllerde, bu itibarın kullanılmasının uyandırdığı güvenden dolayı üçüncü kişilere karşı sorumluluğunun bulunması öngörülmüştür.</p>

<p>Gerekçede yer verilen açıklamalara göre, Türkiye bu hüküm ile, Avrupa öğretisinde çoğunluk tarafından savunulan güven kavramının önemli bir uygulamasını oluşturan ve İsviçre Federal Mahkemesinin emsal bir kararı ile kabul edilen şirketler topluluğunun toplumda veya tüketicide yarattığı güvenden doğan sorumluluğunu kanunen düzenleyen ilk ülke olmuştur. Sorunun özel ve dar bir şekilde görünüşü &ldquo;patronaj açıklaması&rdquo; olarak belirtilmiştir. Hükmün amacı bir şirketler topluluğu bağlamında hâkim şirketin toplumda veya daha dar bir çevre olan tüketicide yarattığı güveni kullandığı takdirde bu kullanmanın sonuçlarını yüklenmesini sağlamaktır.</p>

<p>Gerekçede belirtildiği üzere, bağlı şirketler çoğu kez üyesi oldukları şirketler topluluğunun adını şirket kırtasiyesinde, ilân ve özellikle reklamlarda zikretmekte, bu yolla kendilerine müşteri bağlamakta, ticarî menfaat sağlamaktadır. Adı anılan şirketler topluluğunun toplumda yüksek itibarı haiz olduğu durumlarda bu kazanç yüksek olmaktadır. Kullanılan topluluk adına güvenerek halkın veya daha dar anlamda tüketicinin bağlı şirkete yönelmesinin ve bağlı şirketin pazar payının yükseltilmesinin temelinde, o topluluğun üyesi olan şirketin, dürüst hareket edeceği, verdiği bilgilerin ve kamuya açıklanan tablo ve belgelerinin gerçeği yansıttığı, teknolojinin üstün, kalitenin iyi ve her şeyin gereği gibi olduğu inanç ve güveni vardır. İtibarın kullanılması ise, somut olaya göre belirlenir. Kullanılma için adın zikredilmesi, topluluk logosunun kullanılması şart değildir. Tablo, bilgi, kalite vs. güvene uymuyor ise adının kullanılmasına sesini çıkarmayan hâkim şirket sonuçtan sorumlu olmalıdır. Bu sebeple sorumluluğun merkez şartı, &ldquo;itibarın kullanılması&rdquo;dır. Kullanma yoksa, sadece topluluğa &ldquo;mensubiyet&rdquo;, sorumluluğu doğurmaz.</p>

<p>Her şirketler topluluğu, hükmün kapsamında değildir. Bir topluluğun kapsama girebilmesi için itibarının topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaşmış olması gerekir. Bu da, somut olaya göre belirlenecektir.</p>

<p>Sorumluluk tayininde ayrıca, kanunun bu düzenlemedeki esas amacı olan dürüstlük kuralına uygun davranılıp davranılmadığı, bağlı şirketle işlem yapan müşterilerde, tüketicilerde bir beklenti, bir güven uyandırılıp uyandırılmadığı ve bu güvene aykırı davranılıp davranılmadığı belirleyici olacaktır.</p>

<p>Maddenin lafzı ve doktrindeki yorumlar dikkate alındığında, aşağıdaki koşulların oluşması halinde, hâkim şirket, bağlı şirketin işlemlerinden dolayı üçüncü kişilere karşı sorumlu tutulabilecektir:</p>

<ul>
	<li>Sorumlu tutulmak istenen hâkim şirketin ve şirketler topluluğunun itibarının topluma ya da tüketiciye güven veren bir düzeye ulaşmış olması;</li>
	<li>Bu itibarın, bağlı şirket tarafından, belirli bir işlem temelinde somut beklenti uyandıracak şekilde kullanılması;</li>
	<li>Söz konusu beklentinin haklı ve korumaya layık bir nitelik taşıması;</li>
	<li>Bu beklentinin hâkim şirket tarafından kusurlu olarak yerine getirilmemesi; ve</li>
	<li>Bu nedenle üçüncü kişilerin zarara maruz kalması.</li>
</ul>

<p>Maddede, hâkim şirketin güvenden doğan sorumluluğunun kapsamının ne olduğu açık bir şekilde düzenlenmemiş olup, bu durum uygulamada soruna yol açabilecek niteliktedir.</p>

<ol start="2">
	<li><strong>Şirketler Topluluğu denetimi hakkındaki düzenlemeler nelerdir?</strong></li>
</ol>

<p>Kanun&rsquo;un 397. maddesi hükmünce, Bakanlar Kurulunca belirlenen kriterler uyarınca denetime tabi olan anonim şirketlerin ve şirketler topluluğunun finansal tabloları denetçi tarafından,&nbsp; Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarına göre denetlenmek zorundadır. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetim kapsamı içindedir. Bağımsız denetim, envanterin denetlenmesini de kapsayacaktır. Denetçi ayrıca, halka açık şirketlerde riskin erken teşhisi komitesinin kurulup kurulmadığını ve işleyip işlemediğini de denetleyerek, rapor edecektir.</p>

<p>Konsolidasyona dâhil olan ana şirketin finansal tablolarını denetlemek için seçilen denetçi, başka bir denetçi seçilmediği takdirde, topluluk finansal tablolarının da denetçisi kabul edilir</p>

<p>Denetçinin, her faaliyet dönemi ve her hâlde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra, yönetim kurulu, gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan eder.&rdquo; hükmünü getirmiştir. İnternet sitesinde denetçi bilgisine &ldquo;Bilgi Toplumu Hizmetleri&rdquo; kısmında yer verilmek zorundadır.</p>

<p>Topluluk Denetçisi için de, Kanun&rsquo;da belirlenen denetçi seçilme kriterlerini karşılaması ve seçilme süresi kısıtlamalarına uyulması şarttır.</p>

<p>Hâkim şirketin yönetim kurulu, konsolide finansal tabloları ve yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunu ve belgeleri düzenlettirip onaylayarak, süresinde, gecikmeksizin, denetçiye vermekle yükümlüdür. Yine yönetim kurulu, şirketin defterlerinin, yazışmalarının, belgelerinin, varlıklarının, borçlarının, kasasının, kıymetli evrakının, envanterinin incelenerek denetlenebilmesi için denetçiye gerekli imkânları sağlamakla sorumludur.</p>

<p>Denetim raporu yasal içerik koşullarını karşılamalı ve raporun sonunda 403. maddede kapsamı belirlenen &ldquo;Görüş Yazısı&rdquo;na yer verilmelidir.</p>

<p>Değerlendirme sonucunda denetçinin olumlu görüş vermesi halinde, hazırlanacak görüş yazısında, Türkiye Denetim Standartları uyarınca yapılan denetimde Türkiye Muhasebe Standartları ve diğer gereklilikler bakımından herhangi bir aykırılığa rastlanmadığı; denetim sırasında elde edilen bilgilere göre şirketin veya topluluğun finansal tablolarının doğru olduğu, malvarlığı ile finansal duruma ve kârlılığa ilişkin resmin gerçeğe uygun bulunduğu ve tabloların bunu dürüst bir şekilde yansıttığı belirtilecektir.</p>

<p>Şirket defterlerinde, denetlemenin uygun bir şekilde yapılmasına ve sonuçlara varılmasına olanak vermeyen ölçüde belirsizliklerin bulunması veya şirket tarafından denetlenecek hususlarda önemli kısıtlamaların yapılması ya da finansal tabloların kapsamlı ve büyük aykırılıklar içerdiği durumlarda denetçi, bunları ispatlayabilecek delillere sahip olmasa bile, gerekçelerini açıklayarak görüş vermekten kaçınabilir veya olumsuz görüş verebilir. Olumsuz görüş verilmiş veya görüş açıklamaktan kaçınılmışsa, yönetim kurulu, genel kurulu toplantıya çağırarak istifa etmekle yükümlü olacaktır. Ancak bu şekilde istifa eden yönetim kurulu üyelerinin yeniden seçilmesine bir engel bulunmamaktadır.</p>

<p>Şirket ile denetçi arasında şirketin ve topluluğun yılsonu hesaplarına, finansal tablolarına ve yönetim kurulunun faaliyet raporuna ilişkin, ilgili kanunun, idari tasarrufun veya esas sözleşme hükümlerinin yorumu veya uygulanması konusunda doğan görüş ayrılıkları var ise bunun hakkında, yönetim kurulunun veya denetçinin istemi üzerine şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurulması ve&nbsp; verilecek karara uyulması gerekecektir.</p>

<h4>Yazarların notu:</h4>

<p>Bu yazımızda yer verilen görüşler yazı tarihi itibarıyla kişisel tespitlerimizi içermekte olup, yazı tarihinden sonra gerçekleşebilecek yasal değişiklikler, gelişecek uygulamalar ve yargı kararları ileride farklı düzenlemeler ve değerlendirmeler söz konusu olabilecektir. Kanun yeni olduğundan bilimsel doktrin ve mahkeme içtihatları henüz yeterince oluşmamıştır. Tasarı hazırlanırken ülke ihtiyaçları göz önünde tutulduğundan ve birçok maddenin gerekçesinde konuların uygulamada somut olaylara göre belirlenmesi gerektiği vurgusu yapılarak, öğretiye ve içtihatlara bırakılmış olması nedeniyle mehaz kanunlardan referanslar alınması da çok anlamlı bulunmamaktadır. Hâlâ biraz karanlıkta yol alınırken ele aldığımız bu konunun, zaman içerisinde öğretideki ve içtihatlardaki gelişmeler çerçevesinde daha çok aydınlanacağını ve olgunlaşacağını vurgulamak isteriz.</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="615">Kenan Yılmaz, Baş Hukuk Müşaviri, Koç Holding
			<p>&nbsp;</p>

			<p>1962, Ankara doğumlu olan Avukat Kenan Yılmaz, 1983 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi&rsquo;nden mezun olmuştur. 1986 yılında ABD&rsquo;de Tulane Law School&rsquo;da &ldquo;International Business Transactions&rdquo; alanında hukuk&nbsp; yüksek&nbsp; lisansı&nbsp; yapan&nbsp; Yılmaz,&nbsp; ayrıca&nbsp; Koç&nbsp; Üniversitesi&rsquo;nde&nbsp; EMBA&nbsp; programını&nbsp; tamamlamıştır. Çalışma</p>

			<p>hayatına 1989 yılında Koç Holding bünyesinde Hukuk Müşaviri olarak başlayan Yılmaz, Holding&rsquo;de 24 yıllık hizmet süresi boyunca çalışmalarını sürdürmekte ve 2006&rsquo;dan bu yana Koç Holding Baş Hukuk Müşaviri olarak görevini yürütmektedir. Koç Üniversitesi Mezunlar Derneği Başkanı, Türkiye Sualtı Arkeoloji Vakfı (TINA) Kurucu Üyesi ve Yönetim Kurulu Üyesi, Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı Kurucu Üyesi, 2000 Yılı &ldquo;Palio Cup&rdquo; Rally Şampiyonu olan Yılmaz evli ve iki çocuk babasıdır.</p>
			</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="615">Dr. M. Çağrı Bağatur, Kurucu Ortak, Bağatur Hukuk Bürosu</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="615">1963 Ankara doğumlu Avukat Dr. Mehmet Çağrı Bağatur, 1985 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi&rsquo;nden mezun olmuş ve Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi&rsquo;nde Tarım Ekonomisi alanında doktorasını 1999 yılında tamamlamıştır. Dr. Mehmet Çağrı Bağatur kurucu&nbsp; ortağı&nbsp; olduğu&nbsp; Bağatur&nbsp; Avukatlık&nbsp; Bürosu&nbsp; ile&nbsp; Avrupa&rsquo;da ve Türkiye&rsquo;de Ulusal Kalite Hareketine katıldı, 2008 yılında EFQM Mükemmellikte Yetkinlik ödülü kazandı. Uzmanlık alanları; hukuk (reklam, satın alma ve birleşme, hastane işletmeciliği), bilgi yönetimi (Sivil Toplum Örgütleri, satış güvenliği) ve toplam kalite yönetimi olan Bağatur, İstanbul Barosu, Uluslararası Barolar Birliği, Kalder, TEİD, Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, Rotary Kulübü, Junior Chamber International üyesi olup, evli ve 3 &nbsp;çocuk babasıdır.</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="615">Adnan B. Erdoğmuş, Kurucu, Erdoğmuş Yönetim Danışmanlığı
			<p>&nbsp;</p>

			<p>1960 yılında İskenderun&rsquo;da doğan Avukat Adnan Bülent Erdoğmuş 1983 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi&rsquo;nden mezun olmuştur. 1985 yılında İstanbul Barosu&rsquo;nda avukatlık stajını ve 1989 yılında Marmara Üniversitesi&rsquo;nde Çağdaş İşletme Yönetimi ihtisas programını tamamlayan Erdoğmuş, iş hayatına 1987 yılında</p>

			<p>Süzer Holding Hukuk İşleri bölümünde Avukat olarak adım atmıştır. Erdoğmuş 1990 yılında Hewlett-Packard Türkiye organizasyonuna katılmış olup; 20 yıllık hizmet süresi boyunca Hukuk Danışmanlığı görevinin yanı sıra değişik bölümlerde yönetici olarak görev yapmıştır. 2010 yılından itibaren yönetim danışmanlığı, bağımsız icra ve danışma kurulu üyelikleri yapan Erdoğmuş; İstanbul Barosu, Uluslararası Barolar Birliği, SHRM, Peryön, Kalder, TEİD üyesi olup, evli ve iki çocuk babasıdır.</p>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>TÜRK TİCARET KANUNU</strong></p>

<p><strong>&nbsp;</strong></p>

<p><strong>Kanun Numarası &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: 6102</strong></p>

<p><strong>Kabul Tarihi &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: 13/1/2011</strong></p>

<p><strong>Yayımlandığı R.Gazete&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; : Tarih: 14/2/2011&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sayı : 27846 </strong></p>

<p><strong>Yayımlandığı Düstur &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: Tertip : 5&nbsp; Cilt : 50</strong></p>

<h4>G) Şirketler topluluğu</h4>

<ul>
	<li><strong>&ndash; Hâkim ve bağlı şirket</strong></li>
</ul>

<p><strong>MADDE 195</strong>&ndash; (1) a) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketinin, doğrudan veya dolaylı olarak;</p>

<ol>
	<li>Oy haklarının çoğunluğuna sahipse veya</li>
	<li>Şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabilmek hakkını haizse veya</li>
	<li>Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa,</li>
	<li>b) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketini, bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hâkimiyeti altında tutabiliyorsa,</li>
</ol>

<p>birinci şirket hâkim, diğeri bağlı şirkettir. Bu şirketlerden en az birinin merkezi Türkiye&rsquo;de ise, bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır.</p>

<p>(2) Birinci fıkrada öngörülen hâller dışında, bir ticaret şirketinin başka bir ticaret şirketinin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda paylarına sahip bulunması, birinci şirketin hâkimiyetinin varlığına karinedir.</p>

<p>3) Bir hâkim şirketin, bir veya birkaç bağlı şirket aracılığıyla bir diğer şirkete hâkim olması, dolaylı hâkimiyettir.</p>

<ul>
	<li>Hâkim şirkete doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan şirketler, onunla birlikte şirketler topluluğunu oluşturur. Hâkim şirketler ana, bağlı şirketler yavru şirket konumundadır.</li>
	<li>Şirketler topluluğunun hâkiminin, merkezi veya yerleşim yeri yurt içinde veya dışında bulunan, bir teşebbüs olması hâlinde de, 195 ilâ 209 uncu maddeler ile bu Kanundaki şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır. Hâkim teşebbüs tacir sayılır. Konsolide tablolar hakkındaki hükümler saklıdır.</li>
	<li>Şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmasında &ldquo;yönetim kurulu&rdquo; terimi limited şirketlerde müdürleri, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile şahıs şirketlerinde yöneticileri, diğer tüzel kişilerde yönetim organını ve gerçek kişilerde gerçek kişinin kendisini ifade</li>
	<li><strong>&ndash; Pay ve oy oranlarının hesaplanması</strong></li>
</ul>

<p><strong>MADDE 196</strong>&ndash; (1) Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki iştirakinin yüzdesi, o sermaye şirketindeki payının veya payların itibarî değerleri toplamının, iştirak olunan şirketin sermayesine oranlanmasıyla bulunur. Sermaye şirketinin hem kendi hem de onun hesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki kendi payları, hesaplamada o şirketin esas veya çıkarılmış sermayesinden düşülür.</p>

<ul>
	<li>Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki oy hakkının yüzdesi, ticaret şirketinin o sermaye şirketinde sahip bulunduğu paylardan doğan kullanılabilen oy haklarının toplamının, sermaye şirketindeki kullanılabilir tüm oy haklarının toplamına oranlanmasıyla bulunur. Hesaplamada, sermaye şirketinin hem kendi hem de onun hesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki paylarından doğan oy hakları düşülür.</li>
	<li>Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketinde sahip olduğu paylar hesaplanırken ona bağlı şirketlerin sahip oldukları veya onun hesabına alınmış olup üçüncü kişilerin elindeki paylar da hesaba katılır.</li>
	<li><strong>&ndash; Karşılıklı iştirak</strong></li>
	<li><strong>MADDE 197</strong>&ndash; (1) Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermaye şirketleri karşılıklı iştirak durumundadır. Bu payların yüzdelerinin hesaplanmasında 196 ncı madde uygulanır. Anılan şirketlerden biri diğerine hâkimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket sayılır. Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hâkimse ikisi de bağlı ve hâkim şirket kabul olunur.
	<ul>
		<li><strong>&ndash; Bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri</strong></li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 198</strong>&ndash; (1) Bir teşebbüs, bir sermaye şirketinin sermayesinin, doğrudan veya dolaylı olarak, yüzde beşini, onunu, yirmisini, yirmibeşini, otuzüçünü, ellisini, altmışyedisini veya yüzde yüzünü temsil eden miktarda paylarına sahip olduğu veya payları bu yüzdelerin altına düştüğü takdirde; teşebbüs, durumu söz konusu işlemlerin tamamlanmasını izleyen on gün içinde, sermaye şirketine ve bu Kanun ile diğer kanunlarda gösterilen yetkili makamlara bildirir. Payların yukarıda belirtilen oranlarda kazanılması veya elden çıkarılması, &nbsp;yıllık faaliyet ve denetleme raporlarında ayrı bir başlık altında açıklanır ve sermaye şirketinin internet sitesinde ilan edilir.</p>

	<p>Payların yüzdelerinin hesaplanmasında 196 ncı madde uygulanır. Teşebbüsün ve sermaye şirketinin yönetim kurulu üyeleriyle yöneticileri de, kendilerinin, eşlerinin, velayetleri altındaki çocuklarının ve bunların, sermayelerinin en az yüzde yirmisine sahip bulundukları ticaret şirketlerinin o sermaye şirketindeki payları ile ilgili olarak bildirimde bulunurlar. Bildirimler yazılı şekilde yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan olunur.</p>

	<ul>
		<li>Birinci fıkrada öngörülen bildirim ile tescil ve ilan yükümlülüğü yerine getirilmediği sürece, ilgili paylara ait oy hakkı dâhil, diğer haklar donar. Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesine&nbsp; dair diğer hukuki sonuçlara ilişkin hükümler saklıdır.</li>
		<li>Hâkimiyet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bu sözleşmenin ticaret siciline tescil ve ilanı şarttır. Sözleşmenin geçersizliği, bu Kanun ile diğer kanunlardaki şirketler topluluğuna dair yükümlülüklere ve sorumluluklara ilişkin hükümlerinin uygulanmasına engel</li>
		<li><strong>&ndash; Bağlı ve hâkim şirketlerin raporları</strong></li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 199</strong>&ndash; (1) Bağlı şirketin yönetim kurulu, faaliyet yılının ilk üç ayı içinde, şirketin hâkim ve bağlı şirketlerle ilişkileri hakkında bir rapor düzenler. Raporda, şirketin geçmiş faaliyet yılında hâkim şirketle, hâkim şirkete bağlı bir şirketle, hâkim şirketin yönlendirmesiyle onun ya da ona bağlı bir şirketin yararına yaptığı tüm hukuki işlemlerin ve geçmiş faaliyet yılında hâkim şirketin ya da ona &nbsp;bağlı &nbsp;bir &nbsp;şirketin &nbsp;yararına &nbsp;alınan veya alınmasından kaçınılan tüm diğer önlemlerin açıklaması yapılır. Hukuki işlemlerde edimler ve &nbsp;karşı edimler, önlemlerde, önlemin sebebi ve şirket yönünden yarar ve zararları belirtilir. Zarar denkleştirilmişse, bunun faaliyet yılı içinde fiilen nasıl gerçekleştiği veya şirketin sağladığı hangi menfaatlere ilişkin olarak bir istem hakkı tanındığı ayrıca bildirilir.</p>

	<ul>
		<li>Rapor, doğru ve dürüst hesap verme ilkelerine uygun olmalıdır.</li>
		<li>Yönetim kurulu raporun sonunda şirketin, hukuki işlemin yapıldığı veya önlemin alındığı veya alınmasından kaçınıldığı anda kendilerince bilinen hâl ve şartlara göre, her bir hukuki işlemde uygun bir karşı edim sağlanıp sağlanmadığını ve alınan veya alınmasından kaçınılan önlemin şirketi zarara uğratıp uğratmadığını açıklar. Şirket zarara uğramışsa, yönetim kurulu ayrıca zararın denkleştirilip denkleştirilmediğini de Bu açıklama sadece yıllık faaliyet raporunda yer alır.</li>
		<li>Hâkim şirketin her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu başkanından; bağlı şirketlerin finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile üç aylık hesap sonuçları, hâkim şirketin bağlı şirketlerle, bağlı şirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri ve bunların yakınlarıyla ilişkileri; yaptıkları işlemler ve bunların sonuç ve etkileri hakkında, özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine göre düzenlenmiş bir rapor hazırlattırıp yönetim kuruluna sunmasını ve bunun sonuç kısmının yıllık rapor ile denetleme raporuna eklenmesini isteyebilir. Bağlı şirketler, red için yoruma yer bırakmayacak açıklıkta bir haklı sebebin varlığını ispat edemedikleri takdirde, bu raporun hazırlanması için gerekli olan bilgi ve belgeleri hâkim şirketin bu işle görevlendirilen uzmanlarına vermekle yükümlüdürler. İstemde bulunan yönetim kurulu üyesi, bunu bir üçüncü kişinin yararlanması amacıyla yapmışsa bunun sonuçlarından sorumlu</li>
		<li><strong>&ndash; Bağlı şirketler hakkında bilgi alma</strong></li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 200</strong>&ndash; (1) Hâkim şirketin her pay sahibi genel kurulda, bağlı şirketlerin finansal ve malvarlığıyla ilgili durumları ile hesap sonuçları, hâkim şirketin bağlı şirketlerle, bağlı şirketlerin birbirleriyle, hâkim ve bağlı şirketlerin pay sahipleri, yöneticileri ve bunların yakınlarıyla ilişkileri, yaptıkları işlemler ve bunların sonuçları hakkında, özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine uygun, doyurucu bilgi verilmesini isteyebilir.</p>

	<ul>
		<li><strong>&ndash; Hakların donması</strong></li>
		<li><strong>MADDE 201</strong>&ndash; (1) Bir sermaye şirketinin paylarını iktisap edip karşılıklı iştirak konumuna bilerek giren diğer bir sermaye şirketi, iştirak konusu olan paylardan doğan toplam oylarıyla diğer pay sahipliği haklarının sadece dörtte birini kullanabilir; bedelsiz payları edinme hakkı hariç, diğer tüm pay sahipliği hakları donar. Söz konusu paylar toplantı ve karar nisabının hesaplanmasında dikkate alınmaz. 389 ile 612 nci madde hükümleri saklıdır.(2) Birinci fıkrada öngörülen sınırlama, bağlı şirketin hâkim şirketin paylarını iktisap etmesi veya her iki şirketin birbirlerine hâkim olması hâlinde uygulanmaz.
		<ul>
			<li><strong>&ndash; Sorumluluk</strong></li>
		</ul>

		<ol>
			<li><strong>Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması</strong></li>
		</ol>

		<p><strong>MADDE 202</strong>&ndash; (1) a) Hâkim şirket, hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanamaz. Özellikle bağlı şirketi, iş, varlık, fon, personel, alacak ve borç devri gibi hukuki işlemler yapmaya; kârını azaltmaya ya da aktarmaya; malvarlığını ayni veya kişisel nitelikte haklarla sınırlandırmaya; kefalet, garanti ve aval vermek gibi sorumluluklar yüklenmeye; ödemelerde bulunmaya; haklı bir sebep olmaksızın tesislerini yenilememek, yatırımlarını kısıtlamak, durdurmak gibi verimliliğini ya da faaliyetini olumsuz etkileyen kararlar veya önlemler almaya yahut gelişmesini sağlayacak önlemleri almaktan kaçınmaya yöneltemez; meğerki, kayıp, o faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilsin veya kaybın nasıl ve ne zaman denkleştirileceği belirtilmek suretiyle en geç o faaliyet yılı sonuna kadar, bağlı şirkete denk değerde bir istem hakkı tanınsın.</p>

		<ol>
			<li>Denkleştirme, faaliyet yılı içinde fiilen yerine getirilmez veya süresi içinde denk bir istem hakkı tanınmazsa, bağlı şirketin her pay sahibi, hâkim şirketten ve onun, kayba sebep olan, yönetim kurulu üyelerinden, şirketin zararını tazmin etmelerini isteyebilir. Hâkim istem üzerine veya resen somut olayda hakkaniyete uygun düşecekse, tazminat yerine bu maddenin ikinci fıkrası hükümlerine göre, davacı pay sahiplerinin paylarının hâkim şirket tarafından satın alınmasına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir başka bir çözüme karar</li>
			<li>Alacaklılar da, (b) bendi uyarınca, şirket iflas etmemiş olsa bile, şirketin zararının şirkete ödenmesini isteyebilirler.</li>
			<li>Kayba sebebiyet veren işlemin, aynı veya benzer koşullar altında, şirket menfaatlerini dürüstlük kuralına uygun olarak gözeten ve tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket eden, bağımsız bir şirketin yönetim kurulu üyeleri tarafından da yapılabileceği veya yapılmasından kaçınılabileceğinin ispatı hâlinde tazminata hükmedilemez.</li>
			<li>Pay sahiplerinin ve alacaklıların açacağı davaya, kıyas yoluyla 553, 555 ilâ 557, 560 ve 561 inci maddeler uygulanır. Hâkim teşebbüsün merkezinin yurt dışında bulunması hâlinde tazminat davası bağlı şirketin merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır.</li>
		</ol>

		<ul>
			<li>Hâkimiyetin uygulanması ile gerçekleştirilen ve bağlı şirket bakımından açıkça anlaşılabilir haklı bir sebebi bulunmayan, birleşme, bölünme, tür değiştirme, fesih, menkul kıymet çıkarılması ve önemli esas sözleşme değişikliği gibi işlemlerde, genel kurul kararına red oyu verip tutanağa geçirten veya yönetim kurulunun bu ve benzeri konulardaki kararlarına yazılı olarak itiraz eden pay sahipleri; hâkim teşebbüsten, zararlarının tazminini veya paylarının varsa en az borsa değeriyle, böyle bir değer bulunmuyorsa veya borsa değeri hakkaniyete uygun düşmüyorsa, gerçek değerle veya genel kabul gören bir yönteme göre belirlenecek bir değerle satın alınmasını mahkemeden isteyebilirler. Değer belirlenirken mahkeme kararına en yakın tarihteki veriler esas alınır. Tazminat veya payların satın alınmasını istem davası, genel kurul kararının verildiği veya yönetim kurulu kararının ilan edildiği tarihten başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.</li>
			<li>İkinci fıkrada öngörülen dava açılınca, davacıların muhtemel zararlarını veya payların satın alma değerini karşılayan tutardaki paranın teminat olarak, mahkemece belirlenecek bir bankaya mahkeme adına yatırılmasına karar Teminat yatırılmadığı sürece genel kurul veya yönetim kurulu kararına ilişkin hiçbir işlem yapılamaz. Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında öngörülen davaların kötüniyetle açılması hâlinde davalı, uğradığı zararın müteselsilen tazmin edilmesini ve mahkemeye teminat yatırılmasını davacılardan isteyebilir.</li>
			<li>Birleşme, bölünme ve tür değiştirmede, pay sahiplerine ve ortaklara tanınmış bulunan diğer haklar saklıdır.</li>
			<li>Bağlı şirketin yöneticileri, bu madde hükümleri dolayısıyla pay sahiplerine ve alacaklılara karşı doğabilecek sorumluluklarının tüm hukuki sonuçlarının, bir sözleşme ile üstlenmesini hâkim teşebbüsten</li>
		</ul>
		</li>
	</ul>
	</li>
</ul>

<p><strong>Tam hâkimiyet hâlinde</strong></p>

<p>a)&nbsp; Talimat</p>

<p><strong>MADDE 203</strong>&ndash; (1) Bir ticaret şirketi bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde yüzüne sahipse, hâkim şirketin yönetim kurulu, topluluğun belirlenmiş ve somut politikalarının gereği olmak şartıyla, kaybına sebep verebilecek sonuçlar doğurabilecek nitelik taşısalar bile, bağlı şirketin yönlendirilmesine ve yönetimine ilişkin talimat verebilir. Bağlı şirketin organları talimata uymak zorundadır.</p>

<p><strong>İstisna</strong></p>

<p><strong>MADDE 204</strong>&ndash; (1) Bağlı şirketin ödeme gücünü açıkça aşan, varlığını tehlikeye düşürebilecek olan veya önemli varlıklarını kaybetmesine yol açabilecek nitelik taşıyan talimat verilemez.</p>

<p><strong>Bağlı şirketin organlarının şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumsuzluğu</strong></p>

<p><strong>MADDE 205</strong>&ndash; (1) Bağlı şirketin yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve sorumlu tutulabilecek ilgililer, 203 ve 204 üncü madde kapsamındaki talimatlara uymaları nedeniyle, şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumlu tutulamazlar.</p>

<p><strong>Şirket alacaklılarının dava hakkı</strong></p>

<p><strong>MADDE 206</strong>&ndash; (1) Hâkim şirket ve yöneticilerinin, 203 üncü madde çerçevesinde verdikleri talimatlar dolayısıyla bağlı şirkette oluşan kayıp, o hesap yılı içinde, denkleştirilmediği veya zamanı ve şekli de belirtilerek şirkete denk bir istem hakkı tanınmadığı takdirde, zarara uğrayan alacaklılar hâkim şirkete ve onun kayıptan sorumlu yönetim kurulu üyelerine karşı tazminat davası açabilirler. Davalılar 202 nci maddenin birinci &nbsp;fıkrasının</p>

<p>(d) bendine dayanabilir. Bu davaya 202 nci maddenin birinci fıkrasının (e) bendi uygulanır.</p>

<p>(2) Davalılar, krediden ve benzeri sebeplerden kaynaklanan alacaklarda, davacının, denkleştirmenin yapılmadığını veya istem hakkının tanınmadığını bilerek söz konusu alacağı doğuran ilişkiye girdiğini veya işin niteliği gereği bu durumu bilmesi gerektiğini ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilirler.</p>

<p><strong>&ndash; Çeşitli hükümler</strong></p>

<p><strong>Özel denetim</strong></p>

<p><strong>MADDE&nbsp; 207</strong>&ndash;&nbsp; (1)&nbsp; Denetçi,&nbsp; (&hellip;)&nbsp; (1)&nbsp;&nbsp; özel&nbsp; denetçi,&nbsp; riskin&nbsp; erken&nbsp; saptanması&nbsp; ve&nbsp; yönetimi&nbsp; komitesi; &nbsp;bağlı</p>

<p>şirketin, hâkim şirketle veya diğer bağlı bir şirketle ilişkilerinde hilenin veya dolanın varlığını belirtir&nbsp; şekilde görüş bildirmişse, bağlı şirketin her pay sahibi, bu konunun açıklığa kavuşturulması amacıyla, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilir. (1)</p>

<p><strong>Satın alma hakkı</strong></p>

<p><strong>MADDE 208</strong>&ndash; (1) Hâkim şirket, doğrudan veya dolaylı olarak bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarının en az yüzde doksanına sahipse, azlık şirketin çalışmasını engelliyor, dürüstlük kuralına aykırı davranıyor, fark edilir sıkıntı yaratıyor veya pervasızca hareket ediyorsa, hâkim şirket azlığın paylarını varsa borsa değeri, yoksa 202 nci maddenin ikinci fıkrasında öngörülen şekilde belirlenen değer ile satın alabilir.</p>

<p><strong>Güvenden doğan sorumluluk</strong></p>

<p><strong>MADDE 209- </strong>(1) Hâkim şirket, topluluk itibarının, topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaştığı hâllerde, bu itibarın kullanılmasının uyandırdığı güvenden sorumludur.</p>

<p><strong>TÜRK TİCARET KANUNU &ndash; ŞİRKETLER TOPLULUĞU HÜKÜMLERİNE YÖNELİK KANUN&nbsp;</strong><strong>GEREKÇELERİ</strong></p>

<p><strong>Madde 196 </strong>&ndash; 196 ncı madde, hâkimiyetin varolup olmadığının saptanmasında pay ve oy miktarlarının hesaplanmasının yöntemini ve yorumunu belirleyen emredici nitelikte bir hükümdür.</p>

<p>Hüküm, 195 inci maddenin uygulanmasında kilit role sahiptir. Hükmün esin kaynağı Alm. POK 16 ncı paragrafıdır. Ancak Alman sistemi işletme esasına dayalı olduğu için 16 ncı paragrafı sermaye şirketi dışındaki olasılıklar için de hükümler öngörmüştür. Birinci fıkra pay, ikinci fıkra oy oranlarının hesabına ilişkindir.</p>

<p>Birinci fıkra: Bir sermaye şirketinin diğer bir sermaye şirketine katılma oranı katılan şirketin katınılan şirketteki paylarının nominal değerlerinin toplamının katılınan şirketin sermayesine oranına göre bulunur. Hesaplamada payların sayısının değil, itibarî değerlerinin dikkate alınması şarttır. &ldquo;İtibarî değer&rdquo; kavramı 476, 565 ve 583 üncü maddelere göre yorumlanır. Payların bedellerinin tümünün ödenmiş olup olmaması hesaplamada etkili olmaz.</p>

<p>Katılma payı oranının hesaplanmasında, katınılan şirketin iktisap ettiği kendi payları, isterse bu paylar o şirket hesabına başkasında bulunsun, toplamdan düşülür.</p>

<p>İkinci fıkra: Birinci fıkradaki kural ikinci fıkrada tekrarlanmıştır. Ancak hareket noktası oyda imtiyazlı paylardır. Hesaplamada, oy imtiyazını haiz payların verdiği oy hakları hem katılan şirket yönünden hesaba katılır, hem de katılınan şirketteki toplam oy sayısı bulunarak oranlama yapılır. Hükümde önem taşıyan bir diğer hukukî olgu &ldquo;kullanılabilir oy&rdquo;dur. Kullanılması mahkemece verilen tedbir kararıyla engellenmiş bulunan, oydan yoksunluk hükümlerine tâbi (m. 436) olan veya 198 inci maddenin kapsamına giren paylardan doğan oylar gibi kullanılmayan oylar hesaba katılmaz.</p>

<p><strong>Madde 197 &ndash; </strong>Hüküm hukukumuzda yenidir. Sermayenin sulandırılması (köpük sermaye), bilânçonun gerçekliğinin tereddüt yaratması gibi sorunları önlemeyi amaçlamaktadır. Bu sebeple 197 nci madde karşılıklı katılmayı geçersiz saymamakta, fakat karşılıklı katılmanın hâkimiyet ve çoğu kez karşılıklı hâkimiyet ilişkisini kurarak, bu durumdaki şirketlerin hâkim ve bağlı şirketin yüküm ve sorumluluklarına tâbi&nbsp; olacağını açıkça hükme bağlamakta ve sınırlamaları da beraberinde getirmektedir. Sınırlamalardan biri 201 inci maddede yer almaktadır. Bu düzenleme yetersiz görülebilir. Özellikle karşılıklı katılmanın yüksek oranlarda kurulduğu durumlarda (meselâ, iki sermaye şirketinin birbirlerine yüzde yetmiş-seksen oranında katılmaları varsayımında olduğu gibi) geçerliliği kabul etmenin doğru olmadığı düşünülebilir. Uluslararası öğretide bu&nbsp; görüşü &nbsp;ileri sürenler (çoğunlukta olmasalar bile) mevcuttur. 197 nci madde söz konusu varsayımda karşılıklı &nbsp;katılmayı geçerli saymakla birlikte, her halde hukuka uygunluk garantisi de sağlamamaktadır. Yüksek karşılıklı katılma, bilânço ilkelerine aykırı düşüyorsa, 197 nci maddenin varlığı böyle bir aykırılığın müeyyidesinin uygulanmasına engel olmaz. Bunun gibi, karşılıklı hâkimiyet ilişkisinin sorumluluğa etkileri de aynen geçerli olur.</p>

<p><strong>Madde 198 &ndash; </strong>Hüküm iki konuyu içerir: (1) Bildirim; (2) tescil ve ilân yükümlülüklerini. İkinci konu içinde özellikle hukukumuzda düzenlenmemiş bulunan hâkimiyet sözleşmelerinin tescil ve ilânına ilişkin yükümlülük bir geçerlilik kuralıdır. Bu suretle hâkimiyet sözleşmenin yazılı olarak yapılması zorunluğu öngörülerek ilişki kayıt altına alınmak ve kamuya tanıtılmak istenmiştir. Bildirim yükümlülükleri, katılma ilişkilerinin, özellikle karşılıklı katılmaların açıklanması, bu yolla kamunun aydınlatılması, sermaye piyasasında şeffaflığın sağlanması ve sorumluluk hükümlerinin uygulanması yönünden ağırlık kazanır.</p>

<p>Birinci fıkra: Katılma oranları, azlık hakları, karşılıklı katılma sınırları, hâkimiyet karinesi, önleyici azınlık ve 203 üncü maddedeki tam hâkimiyet olgusu dikkate alınarak oluşturulmuştur.</p>

<p>Bildirim bütün payları kapsar, yoksa sadece eşiği aşan paylara özgülenemez. Bildirim anının belirlenmesinde payların</p>

<p>hukuken iktisabı esas alınır. Hüküm, bildirim yükümünü paysahipliği sıfatının kazanılmasına bağlamamıştır. Bildirim adresleri katılınan şirket, SPK, BDDK, RK ve Hazine gibi özel kurumlar ve hükûmet kuruluşlarıdır. Bildirimi alan kurum ve kuruluş, kendi kanununa göre işlem yapar.</p>

<p>İkinci fıkra: Bildirmemenin sonucu, oy hakkının kullanılmamasıdır. Aksi halde, kullanılan oy geçersiz olur. Kararın geçerliliğini sürdürüp sürdürmeyeceği geçersiz oyların karar nisabını etkileyip etkilememesine bağlıdır.</p>

<p>Üçüncü fıkra: Genel kısımda yapılan açıklamaya bakılmalıdır.</p>

<p><strong>Madde 199 &ndash; </strong>Birinci fıkra: Birinci fıkra Alm POK 312 nci paragrafından alınmıştır. Bağlı şirketin yönetim kurulu her yıl &ldquo;bağlılık raporu&rdquo; diye adlandırılan bir rapor hazırlar. Bu rapor bağlı şirketlerin kendi aralarındaki ve hâkim şirketle aralarındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin kayıp/yarar olarak sonuçlarını açıklar. Raporun hazırlanmaması cezaî yaptırıma bağlanmıştır. Rapor yarar/kayıp sonuçlarını açıkladığı için, 202 ve devamı hükümleri, özellikle kayıp ve denkleştirme davaları yönünden önem taşır. Hüküm, şirketler topluluğuna ilişkin sorumluluk hükümleri ve özellikle 438 ve devamı maddelerde düzenlenmiş bulunan özel denetim ve 437 nci maddede öngörülen inceleme hakkı ile birlikte değerlendirildiğinde amacı daha iyi anlaşılır. Çünkü pay sahipleri bu rapora dayanarak sorumluluk davası açabilecekleri gibi bilgi alma haklarını daha bilinçli bir şekilde kullanabilirler.</p>

<p>İkinci fıkra: Dördüncü fıkra altında verilen açıklamalara bakılmalıdır.</p>

<p>Üçüncü fıkra: Yönetim kurulunun hazırladığı raporun sonuç kısmı, yıllık rapora alınarak olağan genel kurula sunulan, böylece paysahiplerinin aydınlatılmasında önemli rolü olan kısımdır. Burada yönetim kurulu, faaliyet yılında gerçekleştirdiği tüm hukuki işlemleri ve alınan veya alınmayan tedbirleri değerlendirerek, bunların şirkete sağladığı fayda ve kayıpları ortaya koyacaktır. Yönetim kurulu, değerlendirmesini, söz konusu işlemlerin veya tedbirlerin gerçekleştirilmesinin söz konusu olduğu sırada kendisi tarafından bilinen hal ve şartlar &nbsp;ışığında</p>

<p>yapacaktır. Yönetim kurulunun sorumluluğu açısından kurulca &ldquo;bilinmesi gereken&rdquo; bazı hal ve şartların da dikkate alınıp alınmayacağı, öğreti ve içtihat faaliyeti gerektirir. Her halükarda yönetim kurulu, ilgili her hukuki işlem için karşı edimin uygunluğunu değerlendirecek, uygun bir karşı edim alınmamışsa bundan doğan kaybın nasıl denkleştirildiğini açıklayacaktır. Alınan veya alınmasından kaçınılan tedbirler için de fayda/zarar analizi yapılır. O faaliyet yılında birinci fıkraya göre açıklanması gereken bir hukuki işlem veya tedbir bulunmuyorsa, bu da rapora yazılır.</p>

<p>Dördüncü fıkra: Bu fıkra, hâkim şirketin yönetim kurulu üyelerinin, bağlı şirketler hakkında bazı ilişkileri sorgulama ve bilgi alma hakkını düzenlemektedir. Rapor &ldquo;özenli, gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkeleri&rdquo;ne göre düzenlenmelidir. Raporun niteliğine (kalitesine) ilişkin bu ölçü emredicidir. &ldquo;Hesap verme&rdquo; ibaresi ise hükme bilinçle konulmuştur. Amaç, sadece aydınlatma, üyelerin fikirleri olsun diye bilgi verme değil; denetlemeye olanak sağlayacak rakamların, olguların ve sonuçların açıklanmasıdır. Hükmün öngörülme amacı hâkim şirketin yönetim kurulu üyelerine, konsolide bir finansal ve malvarlıksal resim vererek onlara denetim ve gözetim yapma, gereğinde önlem alma, fikir edinme olanağını sağlamaktır. Bilgi alma hakkı bağlı şirketlerin birbirleriyle, paysahipleri ve bunların yakınlarıyla ilişkilerini de kapsadığından, hüküm şeffaflığa da yardımcı olur. Şirketin bu raporu kendi bilgi ve olanaklarıyla hazırlaması hem güçtür; hem de böyle bir rapor amaca tam olarak hizmet edemez. Bu sebeple madde bağlı şirketlerin de gerekli bilgi ve belgeleri vermelerini açıkça ve emredici nitelikte öngörmüştür.</p>

<p>Bağlı şirket yoruma yer bırakmayacak açıklıkta haklı bir sebebin bulunması halinde bilgi ve belge vermeyi reddedebilir. İstenen bilginin hükmün amacı dışında, meselâ bir haberde, davada, diğer bir raporda, bir kitapta kullanılacak olması, rakibe, potansiyel rakibe veya yabancılara verilme tehlikesi taşıması, bu hüküm anlamında haklı sebeptir. Bilginin ayrıca amaca uygun kullanılması, yukarıda sayılan durumlardaki haklılığı ortadan kaldırmaz. Bu anlam özellikle son cümleden anlaşılır.</p>

<p>Son cümle özel bir sorumluluk hâlidir. Bu hüküm Alm. POK 312 nci paragrafından tamamen farklı bir açıdan konuya yaklaşmaktadır.</p>

<p><strong>Madde 200 &ndash; </strong>Bu madde hâkim şirketin paysahibinin bilgi alma hakkını bağlı şirketleri kapsayacak tarzda genişletmek amacıyla öngörülmüştür. Bu bilgi alma hakkının adresi hâkim şirket yönetim kurulu ve bilgi alınacak yer ise genel kuruldur. 199 uncu maddedeki ölçüler bu hükümde de tekrarlanmıştır.</p>

<p><strong>Madde 201 &ndash; </strong>Tasarının 201 inci maddesi Alm.POK&rsquo;nın 328. paragrafından kısmen esinlenilmiş olmakla beraber ondan tamamıyla farklı özgün bir maddedir. Bu farklılık ne ayrıntıda, ne de söylemdedir. Düzenlemelerin amaçları aynı ancak hükümleri değişiktir. Amaç, temelde kökenleri aynı olan payların yönetime etkilerini sınırlamaktır. Tasarıda kullanılabilecek oyların saptanmasında yavru şirketin oyları esas alınmış, yoksa ana şirketin toplam oylarına göre oy hakkı sınırlandırılmak yoluna gidilmemiştir. İkinci fıkra sınırlamanın kalktığı bir istisnai duruma yer vermiştir. Sınırlama 98 inci madde uyarınca bildirimle başlar.</p>

<p>Birinci fıkra: Birinci fıkra, bağlı şirketin hâkim şirketin paylarını iktisap etmesi halinde, bu payların verdiği oyların tamamının her zaman kullanılamayacağını hükme bağlamaktadır. Anılan fıkra uyarınca, bağlı şirket hâkim şirketin ne kadar payına sahip olursa olsun en çok kendisinin sahip olduğu payların yüzde yirmibeşinin verdiği oyları kullanabilir. Mesela, yavru şirket ana şirketin sermayesinin yüzde kırkına sahipse, yüzde kırkın yüzde yirmibeşi olan yüzde on yavru şirketin kullanabileceği oyun sınırını gösterir. Geri kalan yüzde otuz donar. Buna karşılık esin kaynağı olan Alm. POK&rsquo;da yavru ortaklığın payları değil de ana ortaklığın toplam oyları esas alınır ve yavru ortaklık ana ortaklığın toplam oylarının yüzde yirmibeşine kadar oy kullanmak hakkını elde eder. Mesela, ana şirkette imtiyazlılar da dahil olmak üzere ikibin pay varsa, buna karşılık yavru şirketin ana şirketin sermayesine iştiraki yüzde kırk olup, bu dörtyüz oy yapıyorsa yavru şirket dörtyüz oyun tümünü kullanabilir. Çünkü ana şirketin toplam oylarının dörtte biri yani sınır beşyüz oydur. Oysa aynı örnekte Tasarıya göre yavru şirket sadece yüz oy kullanabilir. Birinci fıkradaki kural ana şirketin paylarının veya oylarının çoğunluğuna sahip olmadığı halde topluluğu yöneten azınlıktaki pay sahiplerinin haksız bir olanaktan yararlanmasına engel olmak için öngörülmüştür. Kural topluluk hukukunda, kanun koyucuların hemen hemen daima yer verdikleri bir ilkeye dayanmakta ve nesnel adalet anlayışından kaynaklanmaktadır.</p>

<p>Kural sadece oy hakları için değil, payın verdiği diğer haklar için de geçerlidir. Çünkü, yukarıda işaret edilen nesnel adalet anlayışı, ana şirketin ve topluluğun karşılıklı iştiraklerle bir azınlığın menfaatine kullanılmasına engeldir. Ancak yavru ortaklığın iştirakinin ekonomik değerine zarar vermemek için rüçhan hakkı ile bedelsiz payları iktisap hakları istisna edilmelidir. Hüküm uyarınca kullanılmayan haklar kaybolmaz, donar ve bu payların&nbsp;devri ile yeni devralan donmuş hakları kullanma olanağına sahip bulunur. Kullanılmayan kısım toplantı ve karar nisaplarında hesaba katılmaz.</p>

<p>Bir ana şirketin birden çok yavru şirketi ile karşılıklı iştirakleri varsa her şirket açısından sınırlamalar ayrı olarak doğar. Tasarı ana şirketin birden çok yavru şirketle bu tür bir ilişki içinde bulunmasını, azınlıkta kalan pay sahipleri açısından olumsuz bir durum olarak değerlendirmekte ve yaygınlık kazanmasında hukuk politikası açısından sakınca görmektedir.</p>

<p>İkinci fıkra: İkinci fıkra uyarınca karşılıklı iştirak, iştirak eden şirketlerin her ikisi üzerinde de hâkimiyet sağlıyorsa sınırlama ortadan kalkar. Çünkü karşılıklı iştirakin her iki şirkete de hâkimiyet sağlaması halinde Tasarının 197 nci maddesi uyarınca her ikisi de bağlı her ikisi de hâkim şirket sayılır ve bu konumda bulunmanın sonuçlarına katlanır. Tasarı bu olumsuz konumu daha da ağırlaştırmak istememiştir.</p>

<p><strong>Madde 202 &ndash; </strong>Hâkimiyet, hâkim şirkete bu gücü bağlı şirketlere karşı hukuka aykırı olarak kullanması hakkını vermez. Her hukuka aykırı kullanmada olduğu gibi, buradaki hukuka aykırı kullanmaya da sonuç bağlanmıştır. Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılmasının belirlenmesi ve hükümlerinin gösterilmesi Türk hukukunda yenidir. Düzenleme Türk sorumluluk hukukuna yeni ufuk ve boyut kazandırmakta, hukuka bağlılığı vurgulamaktadır. 202 nci madde hükmü, büyük bölümü itibarıyla özgündür. Hâkimiyetin hukuka aykırı olarak kullanılması hâllerini sınırlı sayı olmadan göstermekte ve sonuçlarını düzenlemektedir. 202 nci maddede öngörülen herhangi bir işlem, meselâ kefalet veya garanti verme, alacak ya da borç devretme, birleşme, bölünme, kanunen hukuka aykırı değildir. Hukuka aykırılık, hâkimiyetin kullanılması ve uygulanması bağlamından doğmaktadır. Hukuka aykırılık, işlemin, alınan kararın veya uygulanan ya da uygulanmasından kaçınılan önlemin bağlı şirketin kaybına sebep olmasından ve şirkete, paysahiplerine ve şirket alacaklılarına zarar vermesinden ve şirket yönünden haklı bir sebebi bulunmamasından kaynaklanmaktadır.</p>

<p>202 nci madde sınırlı sayı olmadan iki kategori hâkimiyet uygulaması öngörmüştür: (1) Bağlı şirkete yaptırılan bazı hukukî işlemler (kâr, borç, alacak devri gibi) ve maddî fiiller (tesisi yenilememe, kapatma, üretimi kısıtlama gibi) ve (2) Bağlı şirkete aldırılan birleşme, bölünme, tür değiştirme, menkul değer ihracı gibi önemli kararlar.</p>

<p>Birinci fıkra: Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması hâlleri hükümde sınırlı bir şekilde gösterilmemiş, sadece en çok rastlanılanlar örnek olarak sayılmıştır. Birinci fıkranın ilk cümlesinde kullanılan &ldquo;kayıp&rdquo; kelimesi borçlar hukuku anlamında &ldquo;zarar&rdquo;dan farklı ve onu da kapsayacak genişliktedir. Kayıp bir malvarlığı eksilmesi veya malvarlığının artmasının önlenmesi şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, iş, fon ve personel devrinde olduğu üzere şansın veya bir işi başarı ile yapabilme olanağının yitirilmesi tarzında da görülebilir. Mehaz Kanunda kayıp için &ldquo;Nachteil&rdquo; kelimesi kullanılmış, bu kelime Alman Kanununun İngilizce çevirisinde &ldquo;disadvantage&rdquo; kelimesi ile karşılanmıştır.</p>

<p>Birinci fıkrada, bağlı şirketi kayba uğratabilecek bazı işlem ve önlemler gruplar halinde ve sınırlı sayı (numerus clausus) olmadan sayılmıştır. Birinci grupta bağlı şirketin bir işinin, bazı varlıklarının veya fonlarının, personelinin başka bir topluluk şirketine aktarılması, alacak temliki veya borç devri gibi işlemlerin yapılması söz konusudur. Örnek olarak gösterilen işlemlerin yapılmasıyla sonucun doğmuş olması şart değildir. İşlemin kayba sebebiyet verebileceğinin ikna edici bulgular ve çıkarımlarla anlaşılması yeterlidir. Meselâ, bir ihaleye girmemek veya ihale şartlarından bazılarını gerçekleştirebilecekken bundan bilinçli olarak kaçınmak &ldquo;iş&rdquo;in devridir. İhale konusunun, amaçlanan işletme tarafından kazınılmamış olması önemli değildir. Önemli olan, kaybın şartlarının bağlı şirket tarafından hazırlanmasıdır. Somut olayın özelliklerine göre, &ldquo;kâr aktarılması&rdquo;nın aynı zamanda &ldquo;kâr nakli&rdquo; olarak da anlaşılması, amaca uygun yorum gereğidir. İkinci grup bağlı şirketin, hâkim şirketin hâkimiyeti kullanması sonucu, kendisine kayıp verecek tarzda aynî ve şahsî yükler üstlenmesidir. Diğer bir grup kayıp hali ise, hâkim şirketin makro planlarına ve politikalarına bağlı şirketin feda edilmesi gibi uygulamalardır.</p>

<p>Hükümdeki &ldquo;yöneltecek&rdquo; ibaresi de bilinçle seçilmiştir. Çünkü birinci fıkrada öngörülen işlem ve olguların tasarlanması, planlanması veya gerçekleştirilebilmesi için hâkim şirket, yönetim kurulu kararlarının alınmasında oy gücü ile etkili olabileceği gibi, çeşitli baskı uygulamalarına girişebilir, &ldquo;yöneltecek&rdquo; ibaresi, bütün bu pratikleri kapsar.</p>

<p>Hüküm, hâkim şirketin veya ortakların makro politikalarının uygulanabilmesine de olanak sağlayan, esnek bir kurala yer vermiştir. O da, bağlı şirkete verilen kaybın o hesap yılında fiilen denkleştirilmesi veya denkleştirmenin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda şirkete bir talep hakkı tanınmasıdır. Denkleştirme bağlı şirkete yarar ve bir avantaj tanınması gibi kaybın giderilmesini sağlayacak bir karşılığa ilişkin olabilir. Mesela verilen garanti veya kefaletin, karşı garanti ve kefalet ya da avalle güvence altına alınması, herhangi bir lisans ve marka kullanma hakkı tanınması, herhangi bir ücret talep edilmeden araştırma ve geliştirme hizmeti&nbsp; &nbsp;verilmesi&nbsp;know-how verilmesi, personele staj ve eğitim imkânları sağlanması, pazarlama ağından yararlandırılması, denk değerde bir taşınmazın devri, bağlı şirketin kayba uğramasının karşılığında yararlandırılımış olan diğer bir bağlı şirketin sermaye artırımında rüçhan hakkı tanınması, şartlı sermaye artırımında kayba uğrayan şirketin hak sahibi kılınması gibi. Denkleştirme, kayba sebebiyet verilen hesap yılı içinde fiilen gerçekleştirilebileceği gibi, o hesap yılı içinde şirkete denkleştirmenin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda bir talep hakkı kazandırılması da mümkündür. Talep hakkının kullanılmasının, beklenen faydayı sağlamayacak şekilde uzun bir süreye yayılmaması ve kayba uğrayan bağlı şirketin yenilik doğurucu haklarla talebin konusuna kavuşmasının mekanizmalarının da öngörülmesi tercih edilmelidir.</p>

<p>Kaynak kanun öğretisinde, talep hakkının bir sözleşme ile tanınması görüşü hâkimdir. Sözleşmenin denkleştirme için güvence olacağı şüphesizdir. Sözleşmenin taraflarını hâkim şirket ile bağlı şirket oluşturur. Ancak, sözleşmenin yerine hâkim şirketin bir taahhüdü de amaca hizmet edebilir. Alman öğretisi tarihi sebeplerle taahhüdü şüphe ile karşılamaktadır. Tarihi sebep ise Alman düzenlemesinin ilk şeklinde sözleşmenin metinde yer almış olmasıdır.</p>

<p>Birinci fıkranın (b) ve devamı bentlerinde denkleştirmenin yapılmaması halinde söz konusu olabilecek dava hakları ve şartları düzenlenmiştir. Burada öngörülen davaların açılabilmesinin şartı süresi &nbsp;içinde denkleştirmenin yerine getirilmemesi veya süresi içinde bu konuda şirkete bir talep hakkı tanınmamasıdır. Dava hakkı, şirkete tanınmamış, bunun yerine pay sahipleriyle şirket alacaklılarına bu olanak sağlanmıştır. Bunun sebebi hukukî gerçekçiliktir. Çünkü, şirketin bu davayı hâkim şirkete karşı açıp samimiyetle izleyebileceği konusunda şüpheye düşülmüştür. Kökleşmiş uygulama da bu şüpheyi destekler niteliktedir. Ayrıca bağlı şirket yönetim kurulunu, hâkim şirket ve yönetim kurulu ile karşı karşıya getirmenin doğru bir hukuk politikası olmadığı inancı ağırlık kazanmıştır. 553 ve devamı maddeler hükümlerinin aksine alacaklıların dava açma hakları şirketin iflâsına bağlanmamıştır.</p>

<p>(d) bendi, kaynak Kanunun 317 nci paragrafından alınmıştır. Hüküm, adaletin gereğidir. Maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan işlem ve fiiller hâkimiyet ilişkilerinden doğmayıp da basiretli hareketin bir gereği olarak ortaya çıkıyorsa, maddenin uygulanmasına imkân</p>

<p>İkinci fıkra: İkinci fıkra, hâkimiyetin kullanılmasının yol açabileceği sakıncalara karşı bir diğer çözümü getirmektedir. Hâkimiyetin kullanılması sebebiyle bağlı şirkette yapılan bazı işlemlere muhalif olan pay sahipleri, muhalif oldukları işlemin doğurduğu zararların giderilmesini isteyebilecekleri gibi, kendi paylarının şirket tarafından satın alınmasını da dava edebilirler. Türk hukukunda yeni olan bu dava, hâkimiyetin kullanılması karşısında azınlıkta kalan ve hâkimiyetin kullanılış biçimine karşı çıkan pay sahiplerine şirketten çıkış imkânı vermektedir. Talep ve davanın şartı, karşı çıkılan işlemin bağlı şirket yönünden açıkça anlaşılabilir bir haklı sebebin bulunmamasıdır.</p>

<p>Beşinci fıkra: Uygulamada, bağlı şirket yönetim kurulu üyeleri, kendilerinin sorumluluğunu gerektirebileceğini düşündükleri için yapmaktan çekinecekleri bazı tasarrufları, yukarıdan gelen talimat nedeniyle yapmak zorunda kalabilmektedirler. Böyle bir durumda kalan yönetim kurulu üyesi, kanundan doğan sorumluluğunu bertaraf edemez. Bu nedenle, yönetim kurulu üyesi, kendisine düşebilecek sorumluluğun hâkim şirket tarafından karşılanması için hâkim şirketle sözleşme yapmalıdır.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>Madde 203 &ndash; </strong>Tam hâkimiyete ilişkin bu ilk hüküm, somut olay gerçeğinin gereğine uygun olarak, mevcut hukukumuz da dahil bir çok hukukta varolan gerçek düzen ve dogmatik düzen çelişkisini ortadan kaldırmaktadır. Bir şirket doğrudan veya dolaylı bir şekilde bir diğer şirketin paylarına ve oy haklarının yüzde yüzüne sahipse bağlı şirketin yönetim kurulu &ldquo;tam bağlı&rdquo; bir yönetim kuruludur. Tam bağlı yönetim kurulu, hâkim şirketin veya şirketler topluluğunun politikalarına ve talimatlarına uymak zorunda bulunan, aksi halde işini yitirecek olan üyelerden oluşan bir kuruldur. Her gelen üye, aynı konumda olur. Bu konumdaki yönetim kurullarının şirketlerinin menfaatlerini hâkim şirketin menfaatine üstün tutmaları gerektiğini kabul etmek ve aksi halde yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna gitmek, gerçeğe gözleri kapayan, aldatıcı ve yanıltıcı bir varsayımdır. Böyle bir yönetim kurulu yönünden uygun olan çözüm, onların talimatları yerine getirmek zorunda bulunduklarını, bundan dolayı şirketlerine ve pay sahiplerine karşı sorumsuz olduklarını kabul etmek, ancak şirket alacaklılarına dava hakkı tanımak, hâkim şirketi verdiği talimatlardan doğacak kayıplardan&nbsp; sorumlu tutmak düşüncesine dayanarak bulunabilir. Hükmün uygulanabilmesinin ikinci şartı, talimatın toplulukça belirlenmiş somut politikaların gereği olmasıdır. Bu ilke özellikle Fransız Yüksek Mahkemesinin verdiği Rosenblum kararında ifadesini bulmuştur. Günlük gereksinimlere göre verilen talimatlar 203 üncü maddenin kapsamı&nbsp; dışındadır.&nbsp; Bu&nbsp; tür&nbsp; talimat&nbsp; verilmesi&nbsp; halinde&nbsp; şirket&nbsp; alacaklarına&nbsp; karşı&nbsp; hâkim&nbsp; şirketin&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;sorumluluğu&nbsp;ağırlaşır. Zaten bağlı şirket hâkim şirketin doğrudan veya dolayısıyla sahipliğinde bulunduğuna göre pay sahiplerine dava hakkı tanımak hukuken mümkün değildir. Aksini kabul, talimatı verip, kayba sebep olana dava hakkı tanımak anlamına gelir. Alacaklılar ise 206 ncı madde ile korunmuştur.</p>

<p>Bu hükmün uygulanabilmesinin şartı olan pay ve oy haklarının yüzde yüzüne sahip olunması gereği, emredici niteliktedir. Bu hükmü, 208 inci madde tamamlamaktadır.</p>

<p>Şirkette yüzde on oranına varan bir azlık var ise, hâkim veya yavru şirketlerden birine bunların paylarını satın alarak tam hâkimiyeti sağlama olanağı verildiğine göre anılan hükmün uygulamasında esneklik sağlanabilir. Ayrıca, 141 inci maddenin ikinci fıkrasına, anılan fıkranın gerekçesine ve 208 inci maddeyle gerekçesine bakılmalıdır.</p>

<p><strong>Madde 204 &ndash; </strong>Bu madde, iki yönden 203 üncü maddenin istisnasını oluşturur. Hüküm (1) talimata uyulma gereğinin (2) uyulmuşsa yönetim kurulu üyelerinin sorumsuzluğunun istisnasıdır. Başka bir deyişle yönetim kurulu 204 üncü maddeye rağmen bağlı şirketin ödeme gücünü açıkça aşan veya tehlikeye düşürebilecek ya da önemli varlıkların yitirilmesine sebep olabilecek talimata uymuşsa 205 inci maddeye dayanamaz.</p>

<p><strong>Madde 205 &ndash; </strong>205 inci madde, 203 ve 204 üncü maddeleri tamamlamaktadır. Hüküm, sorumsuzluğu sadece 203 üncü madde şartlarına uyan talimatlara özgülemiştir. &ldquo;Sorumlu tutulabilecek diğer kişiler&rdquo; ibaresinin yorumu öğreti ve içtihatlarla yapılacaktır. Ancak ibarenin 553 üncü ve devamı maddeler ile&nbsp; birlikte değerlendirilip sonuca varılması gerekir.</p>

<p><strong>Madde 206 &ndash; </strong>Birinci fıkra: Tam hâkimiyet halinde hâkim şirket bağlı şirketin kaybını denkleştirmek zorundadır. Aksi halde şirket alacaklıları hem hâkim şirketi hem de hâkim şirketin yönetim kurulu üyelerini dava edebilirler. Bu davaya 553, 555 ilâ 557, 560 ve 561 inci madde hükümleri uygulanır. Bu maddelerin gerekçelerine bakılmalıdır.</p>

<p>İkinci fıkra: İkinci fıkra davalıların sorumluluktan hangi hallerde kurtulabileceğini düzenlemiştir.</p>

<p><strong>Madde 207 &ndash; </strong>Bu hüküm Tasarının tam hâkimiyete ilişkin hükümlerinin uygulanabilmesini sağlamak amacıyla öngörülmüştür.</p>

<p><strong>Madde 208 &ndash; </strong>Bu hüküm şirketler topluluğuna ilişkin Forum Europeum&rsquo;un önerisinden esinlenerek kaleme alınmıştır. Amaç, bir şirketin sermayesinin ve oy haklarının yüzde doksanbeşinin uygun gördüğü bir kararın alınıp uygulanmasına çoğu kişisel çeşitli sebeplerle karşı çıkan ortakların/paysahiplerinin şirketi bunaltan ve engelleyen davranışlarına son verip şirket içi barışı sağlamaktır. Kötüye kullanmalara ve özellikle pay bedelinin ödenmemesi tehlikesine engel olmak amacı ile karar mahkemeye bırakılmış, pay bedeli kanunen belirlenmiştir.</p>

<p><strong>Madde 209 &ndash; </strong>Türkiye bu hüküm ile, Avrupa öğretisinde çoğunluk tarafından savunulan güven kavramının önemli bir uygulamasını oluşturan ve İsviçre Federal Mahkemesinin Wibru/Swissair kararı (BGE 120 II 331) ile kabul edilen şirketler topluluğunun (konzern&rsquo;in) toplumda veya tüketicide yarattığı güvenden doğan sorumluluğu kanunen düzenleyen ilk ülkedir. Sorunun özel ve dar bir şekilde görünüşü &ldquo;patronaj açıklaması&rdquo;dır. Hükmün amacı bir şirketler topluluğu bağlamında hâkim şirketin toplumda veya daha dar bir çevre olan tüketicide yarattığı güveni kullandığı takdirde bu kullanmanın sonuçlarını yüklenmesini sağlamaktır.</p>

<p>Bağlı şirketler çoğu kez üyesi oldukları şirketler topluluğunun adını şirket kırtasiyesinde, ilân ve özellikle reklamlarda zikretmekte bu yolla kendilerine müşteri bağlamakta, ticarî menfaat sağlamaktadır. Adı anılan şirketler topluluğunun toplumda yüksek itibarı haiz olduğu durumlarda bu kazanç yüksek olmaktadır.</p>

<p>Kullanılan topluluk adına güvenerek halkın veya daha dar anlamda tüketicinin bağlı şirkete yönelmesinin ve bağlı şirketin pazar payının yükseltilmesinin temelinde, o topluluğun üyesi olan şirketin, dürüst hareket edeceği, verdiği bilgilerin ve kamuya açıklanan tablo ve belgelerinin gerçeği yansıttığı, teknolojinin üstün, kalitenin iyi ve herşeyin gereği gibi olduğu inanç ve güveni vardır. İtibarın kullanılması ise, somut olaya göre belirlenir. Kullanılma için adın zikredilmesi, topluluk logosunun kullanılması şart değildir. Tablo, bilgi, kalite vs. güvene uymuyor ise adının kullanılmasına sesini çıkarmayan hâkim şirket sonuçtan sorumlu olmalıdır. Bu sebeple sorumluluğun merkez şartı, &ldquo;itibarın kullanılması&rdquo;dır. Kullanma yoksa, sadece topluluğa &ldquo;mensubiyet&rdquo;, sorumluluğu doğurmaz.</p>

<p>Her şirketler topluluğu hükmün kapsamında değildir. Bir topluluğun kapsama girebilmesi için itibarının topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaşmış olması gerekir. Bu da, somut olaya göre belirlenir.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>TÜRK TİCARET KANUNUNUN YÜRÜRLÜĞÜ VE UYGULAMA</strong></p>

<p><strong>ŞEKLİ HAKKINDA KANUN (1)</strong></p>

<p><strong>Kanun Numarası &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: 6103</strong></p>

<p><strong>Kabul Tarihi &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: 14/1/2011</strong></p>

<p><strong>Yayımlandığı R.Gazete&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; : Tarih: 14/2/2011&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sayı : 27846 </strong></p>

<p><strong>Yayımlandığı Düstur &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;: Tertip : 5&nbsp; Cilt : 50</strong></p>

<p><strong>&nbsp;</strong></p>

<h5>BİRİNCİ KISIM</h5>

<p><strong>Genel Hükümler</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Amaç</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 1 &ndash; </strong>(1) Bu Kanunun amacı, yeni Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin yürürlüğe konulmasına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.</p>

<h5>B)&nbsp; Eski hukukun ve Türk Ticaret Kanununun uygulanacağı hâller</h5>

<p><strong>MADDE 2 &ndash; </strong>(1) Bu Kanunda aksi öngörülmemiş veya farklı bir şekilde düzenlenmemişse:</p>

<ol>
	<li>Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen olayların hukukî sonuçlarına, bu olaylar hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişlerse, o kanun hükümleri uygulanır.</li>
	<li>Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleşmiş hukukî fiiller, bağlayıcılıkları ve hukukî sonuçları itibarıyla, bu tarihten sonra dahi, gerçekleştikleri tarihte yürürlükte bulunan kanuna tâbidir.</li>
	<li>Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen olaylara Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.</li>
</ol>

<ul>
	<li>Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra açılmış olan davalarda, mahkeme herhangi bir sebeple 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununu uygulamışsa, kararında bunu ve gerekçesini açıkça</li>
	<li>Bu Kanunda kullanılan &ldquo;eski hukuk&rdquo; terimi, 6762 sayılı Kanunu ve bu Kanun ile ilgili diğer mevzuatı ifade</li>
</ul>

<h5>C)&nbsp; Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önceki olaylara uygulanması I &ndash; Kanunla düzenlenen ilişkiler</h5>

<p><strong>MADDE 3 &ndash; </strong>(1) Tarafların iradelerinden bağımsız olarak, kanunla düzenlenen hukukî ilişkilere, bunlar Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olsalar bile, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.</p>

<h5>II &ndash; Beklenen haklar</h5>

<p><strong>MADDE 4 &ndash; </strong>(1) Eski hukuk yürürlükte iken gerçekleşmiş olup da Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte henüz herhangi bir hak doğurmamış olaylara Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.</p>

<p>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</p>

<p><em>(1) 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle, bu Kanunda yer alan &ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığı&rdquo; ibareleri &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığı&rdquo;, &ldquo;Denizcilik Müsteşarlığı&rdquo; ibaresi &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></p>

<p><em>&nbsp;</em></p>

<h5>D) Kazanılmış haklar</h5>

<p><strong>MADDE 5 &ndash; </strong>(1) Bu Kanunda kazanılmış haklar korunur.</p>

<h5>E)&nbsp; Zamanaşımı süreleri ve hak düşürücü süreler</h5>

<p><strong>MADDE 6 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri ile hak düşürücü süreler eski hukuka tâbidir.</p>

<p>(2) Zamanaşımı ile hak düşürücü sürelere ilişkin diğer hususlar, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türk Ticaret Kanununa tâbidir.</p>

<h5>F) Yollamalar</h5>

<p><strong>MADDE 7 &ndash; </strong>(1) Bu Kanunun ve Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesiyle, 6762 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan veya değiştirilen maddelerine diğer mevzuat tarafından yapılmış bulunan yollamalar, Türk Ticaret Kanununda o maddeleri karşılayan hükümler varsa onlara yapılmış sayılır. Aksi hâlde, hâkim 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî</p>

<p>Kanununun 1 inci maddesini uygular. Birinci cümle hükmü, esas sözleşmeler dahil, her çeşit sözleşme, taahhütname, beyan ve benzeri metinlerdeki eski hukuka yapılmış olan yollamalar için de geçerlidir.</p>

<h5>İKİNCİ KISIM</h5>

<p><strong>Özel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM</strong></p>

<p><strong>Başlangıç</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davaları</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 8 &ndash; </strong>(1) 6762 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kurulmuş bulunan denizcilik ihtisas mahkemesinin görmekte olduğu davalar, Türk Ticaret Kanununun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından, Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli kılınacak asliye ticaret mahkemesine devredilir.</p>

<p>(2) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan deniz ticaretine ve deniz sigortasına ilişkin hukuk davalarını görmekte olan mahkemeler, yargı çevreleri içinde ve görev alanlarına giren sonuçlanmamış davaları ve işleri devredemezler.</p>

<h5>B)&nbsp; Bileşik faiz</h5>

<p><strong>MADDE 9 &ndash; </strong>(1) 6762 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, faizin ana paraya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesini öngörmüş bulunan ve her iki tarafı da tacir olmayan cari hesap sözleşmeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde değiştirilir ve faize faiz yürütülmesine ilişkin hükümler ile bu sonucu doğuran düzenlemeler sözleşmeden çıkarılır; aksi hâlde anılan sürenin sonunda söz konusu hükümler yazılmamış sayılır.</p>

<ul>
	<li>Bileşik faize ilişkin düzenleme sözleşmeden çıkarılıncaya kadar, çıkarılmamışsa birinci fıkrada belirtilen üç aylık sürede işlemiş bulunan bileşik faiz borçludan</li>
	<li>Yalnız bu maddede öngörülmüş bulunan değişikliklerin yapılması damga resmi doğurmaz.</li>
</ul>

<h5>İKİNCİ BÖLÜM</h5>

<p><strong>Ticari İşletme</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Ticari işletme</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 10 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemeler uygulanır.</p>

<h5>B)&nbsp; Ticaret unvanı</h5>

<p><strong>MADDE 11 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren anılan Kanunun ticaret unvanına ilişkin hükümleri uygulanır.</p>

<h5>C)&nbsp; Merkezleri Türkiye içinde ve dışında bulunan ticarî işletmelerin Türkiye şubelerinin tescili ve Türkiye&rsquo;deki bir şirketin merkezinin yurt dışına taşınması (1)</h5>

<p><strong>MADDE 12 &ndash; </strong>(1) Merkezleri Türkiye dışında bulunan bir ticarî işletmenin veya ticaret şirketinin şubesinin Türkiye&rsquo;de tescil edilebilmesi için, merkez işletmenin bulunduğu kaynak ülke hukukunun, işletmeler ile ticaret şirketlerinin türlerine göre şubelerinin tescilinde aradığı şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Ayrıca, kaynak ülkede tescil için ibrazı gerekli tüm belgeler ile şirketin sözleşmesinin, anonim şirketlerde esas sözleşmenin onaylı suretleri, Türkiye&rsquo;de tescili yapacak ticaret sicili müdürlüğüne verilir. Bundan başka, şube unvanı, adresi, şubeye ayrılmış sermaye tutarı, şubeyi mahkemeler dahil, özel kuruluşlar ve kamu kuruluşları nezdinde tam yetkili olarak temsil edecek kişi veya kişilerin adları, merkez işletmenin türü, işletme konusu, sermayesinin türü ve tutarı, sicil numarası, internet sitesi, tâbi olduğu hukuk, Avrupa Birliği üyesi olup olmadığı bilgileri ilgili ticaret sicili müdürlüğüne bir beyanname ile bildirilir ve gerekli belgeler eklenir. Tescil edilecek hususlarla&nbsp;&nbsp; şubenin&nbsp; tesciline&nbsp; ilişkin&nbsp; ayrıntılı&nbsp;&nbsp; düzenleme&nbsp;&nbsp; Türk&nbsp;&nbsp; Ticaret&nbsp;&nbsp; Kanununun&nbsp;&nbsp; 26&nbsp;&nbsp; ncı&nbsp;&nbsp; maddesine&nbsp; göre &nbsp;çıkarılacak</p>

<p>yönetmelikte yapılır. (1)</p>

<ul>
	<li>Bir Türk şirketi, tasfiye edilmeksizin ve hedef ülkede yeniden kurulmaksızın yabancı bir ülkeye taşınabilir. Bunun&nbsp;için;</li>
</ul>

<ol>
	<li>Türk hukukunun aradığı şartların yerine getirilmiş olduğu,</li>
	<li>Şirketin taşındığı ülke hukukuna göre, o ülkede faaliyetine devam edebileceği,</li>
	<li>Şirketin, konumunda meydana gelecek değişiklikten alacaklıların, ilân yoluyla haberdar edildikleri, alacaklarını</li>
</ol>

<p>bildirmeye davet olundukları ve alacakların ödendiği veya teminat altına alındığı, ispat edilmelidir.</p>

<ul>
	<li>Merkezini yurt dışına taşıyan şirketin unvanı, alacaklıların tümü tam olarak tatmin edilmeden ticaret sicilinden silinemez. Merkezin taşınmasına ilişkin ayrıntılı düzenlemeler Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte yapılır. (1)</li>
</ul>

<h5>(4) (Mülga: 26/6/2012-6335/47 md.)</h5>

<ol>
	<li><strong>Ticari defterlerle ispat</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 13 &ndash; (Mülga: 26/6/2012-6335/47 md.)</strong></p>

<p>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</p>

<p><em>(1) 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının son cümlesinde ve üçüncü fıkrasının son cümlesinde yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğünde&rdquo; ibareleri &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></p>

<p><em>&nbsp;</em></p>

<h5>B) Acenteye ilişkin rekabet yasağı anlaşması</h5>

<p><strong>MADDE 14 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun 123 üncü maddesi, anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olup da devam etmekte olan acentelik sözleşmelerine de uygulanır.</p>

<h5>ÜÇÜNCÜ BÖLÜM</h5>

<p><strong>Ticaret Şirketlerine İlişkin Genel Hükümler</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Ticaret şirketlerinin hak ehliyeti</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 15 &ndash; </strong>(1) Şirket sözleşmelerinde veya esas sözleşmelerinde 6762 sayılı Kanunun 137 nci maddesine uygun olarak, şirketin hak ehliyetinin şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmesinde yazılı işletme konusu ile sınırlı olduğunu belirten hükümler bulunması hâlinde, bu hükümler Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yazılmamış sayılır.</p>

<h5>B)&nbsp; Sermaye koyma</h5>

<p><strong>MADDE 16 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce bazı taşınmazlar bir şirkete sermaye olarak konulmuş, ancak bunların tapu sicilinde tescillerinin şirket adına yapılmamış olması hâlinde, şirket alacaklıları, ortakları veya pay sahipleri tescil isteminde bulunabilecekleri gibi, tescilin, ticaret sicili müdürlerince yaptırılması talimatını Gümrük ve Ticaret Bakanlığı da verebilir. Tescil harcı ile diğer harç ve masraflar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde şirketten alınır.</p>

<h5>C)&nbsp; Birleşme, bölünme, tür değiştirme ve şirketler topluluğu I &ndash; Tebliğler ve düzeltmeler</h5>

<p><strong>MADDE 17 &ndash; </strong>(1) Birleşme, bölünme ve tür değiştirme gibi yapı değişiklikleriyle ilgili olarak tapu ve gemi sicili ile fikrî mülkiyete ilişkin sicillerde ve benzeri sicil ve kayıt belgelerinde yapılması gerekli işlemlerin usul ve esasları ile başvuruda bulunacak kişiler ve ibrazı gerekli belgeler, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihini izleyen altı ay içinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve Türk Patent Enstitüsünün görüşü alınarak, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir tebliğle düzenlenir.</p>

<p>(2) Birleşme, bölünme ve tür değiştirmeyle ilgili şeffaflığı ve hakların kullanılmasını sağlayıcı uygulama hükümleri Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. (1)</p>

<h5>II&nbsp; &ndash; Hâkimiyetin kötüye kullanılması</h5>

<p><strong>MADDE 18 &ndash; </strong>(1) Bir bağlı şirketin, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte, anılan Kanunun 202 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren kaybı veya kayıpları varsa bunlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde denkleştirilir veya ilgili şirkete kaybı veya kayıpları denkleştirecek istem hakları tanınır. Aksi hâlde, Türk Ticaret Kanununun 202 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen dava hakları söz konusu sürenin bitmesiyle hemen kullanılabilir.</p>

<p>(2) Türk Ticaret Kanununun 196 ncı maddesindeki pay ve oy oranlarının hesaplanması ile aynı Kanunun 198 inci maddesindeki bildirim, tescil ve ilân yükümlülüklerine ilişkin usul ve esaslar Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. (1)</p>

<h5>III&nbsp; &ndash; Bağlı şirketin hâkim şirketin paylarına sahip olması</h5>

<p><strong>MADDE 19 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun 201 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülmüş bulunan oy haklarının kullanılmasına ilişkin sınırlamaya dair hüküm, anılan Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl sonra yürürlüğe girer. Diğer haklarla ilgili sınırlamalar Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanmaya başlar.</p>

<p>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</p>

<ul>
	<li><em>26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğüyle&rdquo; ibaresi &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></li>
</ul>

<h5>DÖRDÜNCÜ BÖLÜM</h5>

<p><strong>Anonim Şirket ve Limited Şirketler</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Genel hükümler, kuruluş ve temel ilkeler I &ndash; Asgarî sermaye</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 20 &ndash; </strong>(1) Anonim ve limited şirketler, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde sermayelerini, anılan Kanunun 332 ve 580 inci maddelerinde öngörülen tutarlara yükseltirler; aksi hâlde mezkûr sürenin sonunda infisah etmiş sayılırlar.</p>

<ul>
	<li>Sermayenin Türk Ticaret Kanununda öngörülen tutara yükseltilmesi için yapılacak genel kurullarda toplantı nisabı aranmaz, kararlar toplantıda mevcut oyların çoğunluğu ile alınır ve şartları bulunsa bile 6762 sayılı Kanunun 389 uncu ve Türk Ticaret Kanununun 454 üncü maddeleri uygulanmaz. Bu fıkra hükümleri, bu Kanunun 26 ve 28 inci maddeleri uyarınca yapılacak esas sözleşme değişiklikleri için toplanacak genel kurullara da uygulanır.</li>
	<li>Halka açık olmayan anonim şirketlerin kayıtlı sermaye sistemini kabul etmelerine, daha sonra bu sisteme geçmelerine, sermayelerini artırmalarına, kayıtlı sermaye tavanını yükseltmelerine, sistemden çıkmalarına ve çıkarılmalarına, yönetim kurulunun imtiyazlı ve primli paylar ihracına, rüçhan haklarını kanun çerçevesinde sınırlamasına ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanacak tebliğle; tescil ve ilâna dair</li>
</ul>

<p>hususlar ise Türk&nbsp; Ticaret&nbsp; Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. (1)</p>

<ul>
	<li>Gümrük ve Ticaret Bakanlığı birinci fıkrada yazılı süreyi birer yıl olarak en çok iki defa</li>
</ul>

<h5>II&nbsp; &ndash; Kuruluş</h5>

<p><strong>MADDE 21 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun anonim ve limited şirketlerin kuruluşuna ilişkin hükümleri, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hemen uygulanır. Ancak, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte, kuruluş hâlinde bulunan anonim şirketlerde esas sözleşme, limited şirketlerde şirket sözleşmesi yapılmış ve kurucuların imzaları noter tarafından onaylanmışsa, bu onay tarihinden itibaren bir ay içinde şirketin tescili için ticaret siciline başvurulduğu takdirde, kuruluşa 6762 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.</p>

<h5>III&nbsp; &ndash; Esas sözleşme</h5>

<p><strong>MADDE 22 &ndash; </strong>(1) Anonim şirketler esas sözleşmelerini ve limited şirketler şirket sözleşmelerini, yürürlük tarihinden itibaren oniki ay içinde Türk Ticaret Kanunuyla uyumlu hâle getirirler. Bu süre içinde gerekli değişikliklerin yapılmaması hâlinde, esas sözleşmedeki ve şirket sözleşmesindeki düzenleme yerine Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. (2)</p>

<ul>
	<li>Esas sözleşme ve limited şirket sözleşmesini birinci fıkra uyarınca uyumlu hâle getirmek için yapılacak genel kurullara bu Kanunun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.</li>
	<li>Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bu maddede öngörülen süreyi ancak bir yıla kadar</li>
</ul>

<p>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</p>

<ul>
	<li><em>26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğüyle&rdquo; ibaresi &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></li>
	<li><em>26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;yayımı tarihinden itibaren onsekiz&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlük tarihinden itibaren oniki&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></li>
</ul>

<p><em>&nbsp;</em></p>

<h5>IV&nbsp; &ndash; Tek pay sahipli anonim şirketler ile tek ortaklı limited şirketler</h5>

<p><strong>MADDE 23 &ndash; </strong>(1) Herhangi bir sebeple bir anonim şirketin tek pay sahibi ve bir limited şirketin tek ortağı olan gerçek veya tüzel kişi, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren onbeş gün içinde, bu sıfatını, adını, adresini, vatandaşlığını, anonim şirketlerde yönetim kuruluna, limited şirketlerde müdüre veya müdürlere noter aracılığıyla bildirir. Bildirimin muhatapları, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde, Türk Ticaret Kanununun 338 ve 574 üncü maddelerinde öngörülen hususları tescil ve ilân ettirirler; aksi hâlde anılan maddelerde öngörülen hukukî sonuçlar doğar.</p>

<h5>V&nbsp; &ndash; Pay sahiplerinin ve limited şirket ortaklarının şirkete borçlanma yasağı MADDE 24 &ndash; (Mülga: 26/6/2012-6335/47 md.)</h5>

<ul>
	<li><strong>&ndash; Yönetim kurulu</strong></li>
</ul>

<p><strong>MADDE 25 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan anonim şirket yönetim kurulları ile limited şirket müdürleri, görevden alınmaları veya yönetim kurulu üyeliğinin başka bir sebeple boşalması hâli hariç, sürelerinin sonuna kadar görevlerine devam ederler. Ancak, tüzel kişinin temsilcisi olarak üye seçilmiş bulunan gerçek kişinin, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde istifa etmesi, onun yerine tüzel kişinin ya da başkasının seçilmesi gerekir. Tüm ortakların hep birlikte müdür sıfatıyla şirket işlerini idare ve şirketi temsil ettiği limited şirketlerde de aynı üç aylık süre içinde Türk Ticaret Kanununun 623 üncü maddesi hükmünün gereği yerine getirilir. Anonim&nbsp;şirketlerde Türk Ticaret Kanununun 363 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca seçim yapılan durumlarda, anılan &nbsp;Kanunun</p>

<p>359 uncu maddesindeki şartları taşıyan yönetim kurulu üyelerinin seçilmeleri şarttır. Görevdeki yönetim &nbsp;kurulunun görevinin sona ermesinden sonra seçilecek üyelerin, anılan 359 uncu maddedeki şartları taşımaları zorunludur. <strong>(Mülga son cümle: 26/6/2012-6335/47 md.) (&hellip;)</strong></p>

<p>(2) Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık borcuna ilişkin hüküm, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte görülmekte olan davalarda uygulanmaz. Bu davalarda özen ve bağlılık borcu 6762 sayılı Kanuna göre değerlendirilir.</p>

<h5>II&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &ndash; Esas sözleşme değişikliklerinde toplantı ve karar nisapları</h5>

<p><strong>MADDE 26 &ndash; </strong>(1) Bir anonim şirketin esas sözleşmesinde veya bir limited şirketin şirket sözleşmesinde genel kurulun toplantı ve karar nisaplarına, madde numarası belirtilerek veya belirtilmeksizin 6762 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüşse, bu şirketler Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren oniki ay içinde anonim şirketlerde esas sözleşmelerini ve limited şirketlerde şirket sözleşmesini değiştirerek, anılan Kanuna uygun düzenleme yaparlar. Aksi hâlde, bu sürenin geçmesiyle Türk Ticaret Kanununun genel kurulun toplantı ve karar nisaplarına ilişkin hükümleri uygulanır. Sadece bu oniki ay içinde yapılan genel kurullarda 6762 sayılı Kanunun genel kurulların toplantı ve karar nisapları hakkındaki</p>

<p>hükümleri uygulanır. (1)</p>

<ul>
	<li>Herhangi bir sözleşmede, taahhütnamede, temliknamede veya diğer bir belgede 6762 sayılı Kanunun 388 inci maddesine madde numarası verilerek veya bu maddenin içeriğine yapılan yollamalar, Türk Ticaret Kanununun 421 inci maddesine yapılmış sayılır.</li>
	<li>Bir esas sözleşmede esas sözleşme değişikliklerine ilişkin olarak 6762 sayılı Kanunun 388 inci maddesindekinden daha ağır nisaplar öngörülmüş olup da bunlar Türk Ticaret Kanununun 421 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen nisaplardan ağırsa, bunların uygulanmasına devam olunabilir. Ağırlaştırılmış nisaplara dair esas sözleşmedeki veya herhangi bir sözleşme veya hukukî metindeki özel düzenleme Türk Ticaret Kanununun 421 inci maddesine göre daha hafifse 421 inci madde uygulanır.</li>
	<li>Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uyarlanarak limited şirketlere de uygulanır.</li>
</ul>

<h5>III&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &ndash; Özel denetçi</h5>

<p><strong>MADDE 27 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce atanmış bulunan özel denetçi, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte henüz raporunu vermemişse, görevini Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yerine getirir. Ancak, bu hâlde özel denetçi isterse, tazminat ödemeksizin veya herhangi bir yaptırıma uğramaksızın, görevinden ayrılabilir.</p>

<h5>IV&nbsp; &ndash; Oy hakkı ve oyda imtiyazlı paylar ile nama yazılı payların devredilmelerinin sınırlanması</h5>

<p><strong>MADDE 28 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun 434 ve 435 inci maddeleri, anılan Kanunun yürürlük tarihinden itibaren oniki ay sonra yürürlüğe girer. (2)</p>

<ul>
	<li>6762 sayılı eski Kanun zamanında ve Türk Ticaret Kanununun kabul edilmesinden en az bir yıl önce esas sözleşme hükmü ile bazı pay gruplarına tanınmış olan yönetim kurulu üyeliği için aday gösterme hakkı, Türk Ticaret Kanununun 360 ıncı maddesinin birinci fıkrasındaki sınırı aşsa bile müktesep hak sayılır.</li>
	<li>Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin birinci fıkrasına aykırı esas sözleşmeler, anılan Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde, anılan fıkra hükmüne uygun hâle</li>
	<li>Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen sınırı aşan sayıda oyda imtiyaz öngören esas sözleşme hükümleri, Türk Ticaret Kanununun yayımı tarihinden itibaren üç yıl içinde, anılan fıkraya uyarlanır veya mahkemeden anılan fıkrada öngörülen karar alınır.</li>
</ul>

<p>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</p>

<ul>
	<li><em>26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;altı&rdquo; ibareleri &ldquo;oniki&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></li>
	<li><em>26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;yayımı&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlük&rdquo;, &ldquo;onsekiz&rdquo; ibaresi &ldquo;oniki&rdquo; şeklinde ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></li>
</ul>

<ul>
	<li><strong>(Değişik: 26/6/2012-6335/44 ) </strong>Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl sonra uygulanır.</li>
	<li>Bu maddenin birinci ve üçüncü fıkralarında yapılması şart koşulan sürede gerekli esas sözleşme değişikliklerinin ve uyarlamaların gerçekleştirilmemesi hâlinde, oyda imtiyazı düzenleyen esas sözleşme hükümleri, birinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen sürenin dolduğu tarihte kendiliğinden geçersiz hâle gelir ve esas sözleşmede öngörülen oya ilişkin imtiyazların tümü kanunen sona</li>
	<li>Nama yazılı payların devrini, red sebeplerini göstererek veya göstermeyerek sınırlandırmış bulunan anonim şirketler, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, esas sözleşmelerini değiştirerek, Türk Ticaret Kanununun 492 ilâ 498 inci maddelerine uyarlamak zorundadır; aksi hâlde, bu sürenin dolmasıyla tüm sınırlamalar geçersiz hâle</li>
</ul>

<h5>BEŞİNCİ BÖLÜM</h5>

<p><strong>Taşıma İşleri</strong></p>

<ol>
	<li><strong>A) Taşıma sözleşmesi</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 29 &ndash; </strong>(1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış olan taşıma sözleşmeleri, taşıma senedine ilişkin hükümler dahil, anılan Kanuna tâbidir. Ancak, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleşen, taşıma hukukuna özgü, zıya, hasar ve gecikmeden dolayı, sorumluluk hâlleri ile taşıyıcının sorumluluk sınırları hakkında Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.</p>

<h5>ALTINCI BÖLÜM</h5>

<p><strong>Deniz Ticareti</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Türk Bayrağını çekme hakkının ve değişikliklerin tescili</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 30 &ndash; </strong>(1) Gemilere Türk Bayrağı çekme hakkı, yürürlüğe girmesinden itibaren Türk Ticaret Kanununa tâbi olur. Türk Bayrağı çekme hakkını elde etmiş olan tescili zorunlu gemilerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde Türk Gemi Siciline tescil ettirilmesi gerekir.</p>

<p>(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, daha önce gemi siciline tescil edilmiş olan hususlarda meydana gelecek bütün değişiklikler, gecikmeksizin sicil müdürlüğüne bildirilir.</p>

<h5>B)&nbsp; Gemi vasfını kazanan araçların tescili</h5>

<p><strong>MADDE 31 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanunuyla gemi olma vasfını kazanan suda yüzme özelliği bulunan araçların malikleri, tescili zorunlu gemilerini, anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay içinde aynı Kanunun 955 inci maddesi uyarınca yetkili Gemi Sicil Müdürlüğüne tescil ettirmekle yükümlüdürler.</p>

<h5>C)&nbsp; Gemi mülkiyetinin devren iktisabı</h5>

<p><strong>MADDE 32 &ndash; </strong>(1) Bir gemi veya gemi payının temlikinde, gemi üzerindeki mülkiyeti 6762 sayılı Kanuna göre sadece sözleşmeyle iktisap etmiş olan kimseler, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde kendilerini gemi veya gemi payı maliki olarak gemi siciline tescil ettirmekle yükümlüdürler.</p>

<p>&nbsp;</p>

<h5>D) İpoteğin terkinini talep hakkı</h5>

<p><strong>MADDE 33 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte bir gemi üzerinde ipotek hakkına sahip olan alacaklı, kendinden önce gelen veya aynı derecede bulunan diğer bir gemi ipoteğinin düşmesi hâlinde bunun terkinini istemek hakkını haizdir.</p>

<h5>E)&nbsp; Şahsî ve aynî teminatların hapis hakkına dönüşmesi</h5>

<p><strong>MADDE 34 &ndash; </strong>(1) Navlun sözleşmelerinde alacaklarının temini için 6762 sayılı Kanunda taşıyana tanınmış olan bütün teminatlar, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihte ifa edilmeye başlanmış olan sözleşmelerden doğan alacaklar için, alacaklısı lehine hapis hakkına dönüşür.</p>

<h5>F) Müşterek avarya</h5>

<p><strong>MADDE 35 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun müşterek avarya ile ilgili hükümleri ancak geminin anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra başladığı yolculuktan doğan olaylara uygulanır. Daha önce başlamış olan yolculuklar, 6762 sayılı Kanuna tâbi olmaya devam eder.</p>

<h5>G)&nbsp; Gemi alacaklısı hakkının devamı</h5>

<p><strong>MADDE 36 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 6762 sayılı Kanun hükümlerine göre doğmuş olup da Türk Ticaret Kanunu uyarınca gemi alacaklısı hakkı bahşetmeyen alacaklar, 6762 sayılı Kanuna tâbi olmaya devam eder.</p>

<h5>H) 1976 ve 1992 tarihli Sözleşmeler</h5>

<p><strong>MADDE 37 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun 1328 ilâ 1349 uncu maddeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanır. Şu kadar ki, 4/6/1980 tarihli ve 17007 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 19/11/1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlanması Hakkında Milletlerarası Sözleşmenin Türkiye bakımından yürürlüğe girdiği 1/7/1998 tarihinden başlayarak, 24/7/2001 tarihli ve 24472 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 1992 Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile İlgili Uluslararası Sözleşmenin ve 18/7/2001 tarihli ve 24466 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 1992 Petrol Kirliliği Zararının Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması ile İlgili Uluslararası Sözleşmenin Türkiye bakımından yürürlüğe girdiği 17/8/2002 tarihinden başlayarak uygulanması bundan müstesnadır.</p>

<h5>A) &nbsp; &nbsp;Cebrî icra</h5>

<p><strong>MADDE 38 &ndash; </strong>(1) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce bir geminin paraya çevrilmesi yolu ile yapılan icra takibi kesinleşmiş olur veya yapı hâlindeki bir gemiye kesin haciz konulmuş bulunursa, paraya çevirmede Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önceki hükümler uygulanır.</p>

<h5>YEDİNCİ BÖLÜM</h5>

<p><strong>Sigorta Hukuku</strong></p>

<ol>
	<li><strong>Sigorta sözleşmesi</strong></li>
</ol>

<p><strong>MADDE 39 &ndash; </strong>(1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış ve hüküm ifade etmeye başlamış sigorta sözleşmelerine, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl süreyle 6762 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Ancak, bu bir yıllık süre içinde sigorta ettireni, sigortalıyı ve lehdarı koruyan hükümler bakımından, 1517 nci maddesi müstesna, Türk Ticaret Kanunu hükümleri geçerli olur.</p>

<p>(2) Birinci fıkranın birinci cümlesindeki bir yıllık süre içinde sona eren 6762 sayılı Kanuna tâbi sigorta sözleşmelerinin uzatılması ya da yenilenmesi hâlinde Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.</p>

<h5>B)&nbsp; Koruyucu hükümler</h5>

<p><strong>MADDE 40 &ndash; </strong>(1) 6762 sayılı Kanun yürürlükte iken yapılmış olup da Türk Ticaret Kanununun 1452, 1486, 1488 ve 1520 nci maddelerine aykırı bulunan sigorta sözleşmeleri de bu Kanunun 39 uncu maddesi hükmüne tâbidir.</p>

<h5>ÜÇÜNCÜ KISIM</h5>

<p><strong>Diğer Kanunların Değiştirilen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümleri ve Son Hükümler Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler</strong></p>

<p><strong>MADDE 41 &ndash; </strong>(1) 30 Teşrinisani 1330 tarihli Ecnebi Anonim ve Sermayesi Eshama Münkasim Şirketlerle Ecnebi Sigorta Şirketleri Hakkında Kanunu Muvakkat yürürlükten kaldırılmıştır.</p>

<h5>(2)&nbsp; (9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)</h5>

<ul>
	<li>29/6/1956 tarihli ve 6763 sayılı Türk Ticaret Kanununun Mer&rsquo;iyet ve Tatbik Şekli Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.</li>
</ul>

<h5>Tüzük ve yönetmelikler</h5>

<p><strong>MADDE 42 &ndash; </strong>(1) <strong>(Değişik: 26/6/2012-6335/45 md.) </strong>Türk Ticaret Kanunu veya bu Kanun uyarınca hazırlanacak tüzük ve yönetmelikler, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğü tarihinden itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur.</p>

<ul>
	<li>Birinci fıkrada öngörülen tüzük ve yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, 6762 ve 6763 sayılı kanunlara ya da Türk Ticaret Kanunu ile yürürlükten kaldırılan diğer kanunlardaki hükümlere dayanılarak yürürlüğe konulmuş bulunan tüzük ve yönetmeliklerin Türk Ticaret Kanununa ve bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır, aykırı hükümleri ise usulüne uygun şekilde değiştirilip uygulanabilir. (1)</li>
	<li>Birinci fıkrada öngörülen süreden daha kısa bir süre içinde ihtiyaç duyulan düzenlemeler, ikinci fıkrada öngörülen tüzük ve yönetmeliklerde değişiklik yapılarak yürürlüğe</li>
</ul>

<h5>Yürürlük</h5>

<p><strong>MADDE 43 &ndash; </strong>(1) Bu Kanun 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe girer.</p>

<h5>Yürütme</h5>

<p><strong>MADDE 44 &ndash; </strong>(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.</p>

<p>&nbsp;</p>

<h3>&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;&ndash;</h3>

<p><em>(1) 26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 45 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan &ldquo;yayımlanıncaya&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlüğe girinceye&rdquo; şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.</em></p>

<p>&nbsp;</p>

<p><strong>6103 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN&nbsp;</strong><strong>MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE</strong></p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="671">
	<tbody>
		<tr>
			<td width="93"><strong>Değiştiren Kanunun/ İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının Numarası</strong></td>
			<td width="237"><strong>6103 sayılı Kanunun değişen veya &nbsp;iptal edilen maddeleri</strong></td>
			<td width="140"><strong>Yürürlüğe Giriş Tarihi</strong></td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="93">6335</td>
			<td width="237">12, 13, 17, 18, 20, 22, 24, 25, 26, 28, 42 ve
			<p>&nbsp;</p>

			<p>ibare değişiklikleri</p>
			</td>
			<td width="140">30/6/2012</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p><strong>&nbsp;</strong></p>

<p><strong>TÜRK TİCARET KANUNU İLE TÜRK TİCARET KANUNUNUN YÜRÜRLÜĞÜ VE UYGULAMA ŞEKLİ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK&nbsp;</strong><strong>YAPILMASINA DAİR KANUN</strong></p>

<p><strong>&nbsp;</strong></p>

<p><strong><u>Kanun No. 6335</u></strong><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <u>Kabul Tarihi: 26/6/2012</u></strong></p>

<p><strong>MADDE 1 &ndash; </strong>13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4 üncü maddesinin üst başlığı &ldquo;IV &ndash; Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri&rdquo; şeklinde değiştirilmiş, birinci fıkrasında yer alan &ldquo;doğan hukuk davaları&rdquo; ibarelerinden sonra gelmek üzere &ldquo;ve çekişmesiz yargı işleri&rdquo; ibareleri ve &ldquo;ticari dava&rdquo; ibaresinden sonra gelmek üzere &ldquo;ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi&rdquo; ibaresi eklenmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 2 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin başlığı &ldquo;2. Ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler&rdquo; şeklinde, birinci fıkrasında yer alan &ldquo;davalara&rdquo; ibaresi ise &ldquo;davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine&rdquo; şeklinde, üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(3) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.</p>

<p>(4) Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi, davaya devam eder.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 3 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.</p>

<p>&ldquo;(4) Ticaret sicili kayıt işlemlerinin elektronik ortamda yapılması için toplanması ve işlenmesi gerekli olan kişisel veriler, kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliğinin sağlanmasına ilişkin mevzuata uygun bir şekilde korunur.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 4 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) Sicil müdürünce verilen süre içinde tescil isteminde bulunmayan ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi, sicil müdürünün teklifi üzerine mahallin en büyük mülki amiri tarafından bin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 5 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;Tescil ve kayıt için gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, ikibin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 6 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) Tescil edilen ticaret unvanı, ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı bir şekilde yazılır. Tacirin işletmesiyle ilgili olarak düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde tacirin sicil numarası, ticaret unvanı, işletmesinin merkezi ile tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilen internet sitesinin adresi de gösterilir. Tüm bu bilgiler şirketin internet sitesinde de yayımlanır. Bu sitede ayrıca, anonim şirketlerde yönetim kurulu başkan ve üyelerinin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı, limited şirketlerde müdürlerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı, sermayesi paylara bölünmüş &nbsp;komandit şirketlerde yöneticilerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı yayımlanır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 7 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ticaret sicili müdürüne ve Cumhuriyet savcılığına&rdquo; ibaresi &ldquo;makamlara&rdquo; şeklinde, ikinci fıkrası ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) 39 ilâ 45 inci veya 48 inci maddeleri ihlal edenler, ikibin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.&rdquo;</p>

<p>&ldquo;(3) 46 ncı maddeyi ihlal edenler veya 49 uncu maddeye aykırı olarak ticaret unvanını devredenlerle devralan ve kullananlar, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 8 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci, üçüncü ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(1) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve &nbsp;mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.&rdquo;</p>

<p>&ldquo;(3) Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılır. Ticaret şirketlerinin ticaret siciline&nbsp; tescili&nbsp; sırasında&nbsp; defterlerin&nbsp; açılışı&nbsp; ticaret&nbsp; sicili&nbsp; müdürlükleri&nbsp; tarafından&nbsp; da&nbsp; onaylanabilir.&nbsp; Açılış&nbsp; onayının &nbsp;noter&nbsp;tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.&rdquo;</p>

<p>&ldquo;(5) Bu Kanuna tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır. Bu Kanunun defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri 213 sayılı Kanun ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmez.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 9 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 88 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;VII &ndash; Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun yetkisi</p>

<p>MADDE 88 &ndash; (1) 64 ilâ 88 inci madde hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişiler münferit ve konsolide finansal tablolarını düzenlerken, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan, Türkiye Muhasebe Standartlarına, kavramsal çerçevede yer alan muhasebe ilkelerine ve bunların ayrılmaz parçası olan yorumlara uymak ve bunları uygulamak zorundadır. 514 ilâ 528 inci maddeler ile bu Kanunun ilgili diğer hükümleri saklıdır.</p>

<ul>
	<li>Bu düzenlemeler, uygulamada birliği sağlamak ve finansal tablolara milletlerarası pazarlarda geçerlilik kazandırmak amacıyla, uluslararası standartlara uyumlu olacak şekilde, yalnız Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından belirlenir ve yayımlanır.</li>
	<li>Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için özel ve istisnai standartlar koymaya ve farklı düzenlemeler yapmaya yetkilidir. Bu standart ve düzenlemeler, Türkiye Muhasebe Standartlarının cüz&rsquo;ü</li>
	<li>Kanunlarla, belirli alanları düzenlemek ve denetlemek üzere kurulmuş bulunan kurum ve kurullar, Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olmak şartıyla, kendi alanları için geçerli olacak standartlar ile ilgili olarak ayrıntıya ilişkin sınırlı düzenlemeleri</li>
	<li>Türkiye Muhasebe Standartlarında hüküm bulunmayan hâllerde, ilgili oldukları alan dikkate alınarak, dördüncü fıkrada belirtilen ayrıntıya ilişkin düzenleme, ilgili düzenlemede de hüküm bulunmadığı takdirde milletlerarası uygulamada genel kabul gören muhasebe ilkeleri uygulanır.&rdquo;</li>
</ul>

<p><strong>MADDE 10 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 138 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) Birinci fıkradaki şartların varlığı, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğüne sunulan belgelerle ispatlanır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 11 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 139 uncu maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) Birinci fıkradaki şartın gerçekleşmiş olduğunu ispatlayan belgelerin, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğüne sunulması şarttır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 12 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 157 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve üçüncü</p>

<p>fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.</p>

<p>&ldquo;(2) Birleşmeye katılan şirketler; alacaklılarına, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, yedişer gün aralıklarla üç defa yapacakları ilanla ve ayrıca internet sitelerine konulacak ilanla haklarını bildirirler.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 13 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 210 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;H) Gümrük ve Ticaret Bakanlığının düzenleme ve denetleme yetkisi</p>

<p>MADDE 210 &ndash; (1) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bu Kanunun ticaret şirketlerine ilişkin hükümlerinin uygulamasıyla ilgili tebliğler yayımlamaya yetkilidir. Ticaret sicili müdürlükleri ve şirketler bu tebliğlere uyarlar. Ticaret şirketlerinin, bu Kanun kapsamındaki işlemleri, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı denetim elemanları tarafından denetlenir. Bu denetimin ilkeleri ve usulü ile denetime tabi işlemler Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.</p>

<ul>
	<li>Diğer bakanlık, kurum, kurul ve kuruluşlar, ancak kendilerine kanunla tanınan yetkinin sınırları içinde kalmak</li>
</ul>

<p>şartıyla ve öngörülen amaç, konu ve şekle tabi olarak şirketlere ilişkin düzenlemeler yapabilir.</p>

<ul>
	<li>Kamu düzenine veya işletme konusuna aykırı işlemlerde veya bu yönde hazırlıklarda ya da muvazaalı iş ve faaliyetlerde bulunduğu belirlenen ticaret şirketleri hakkında, özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca, bu tür işlem, hazırlık veya faaliyetlerin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde fesih davası açılabilir.&rdquo;</li>
</ul>

<p><strong>MADDE 14 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 354 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(3) 343 üncü madde uyarınca verilen bilirkişi raporu ticaret sicili müdürlüğüne tevdi edilir.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 15 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 358 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;MADDE 358 &ndash; (1) Pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamaz.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 16 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 376 ncı maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(3) Şirketin borca batık durumda bulunduğu şüphesini uyandıran işaretler varsa, yönetim kurulu, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkartır. Bu bilançodan aktiflerin, şirket alacaklılarının alacaklarını karşılamaya yetmediğinin anlaşılması hâlinde, yönetim kurulu, bu durumu şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine bildirir ve şirketin iflasını ister. Meğerki, iflas kararının verilmesinden önce, şirketin açığını karşılayacak ve borca batık durumunu ortadan kaldıracak tutardaki şirket borçlarının alacaklıları, alacaklarının sırasının diğer tüm alacaklıların sırasından sonraki sıraya konulmasını yazılı olarak kabul etmiş ve bu beyanın veya sözleşmenin yerindeliği, gerçekliği ve geçerliliği, yönetim kurulu tarafından iflas isteminin bildirileceği mahkemece atanan bilirkişilerce doğrulanmış olsun. Aksi hâlde mahkemeye bilirkişi incelemesi için yapılmış başvuru, iflas bildirimi olarak kabul olunur.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 17 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 395 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(2) Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri ile yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan 393 üncü maddede sayılan yakınları şirkete nakit borçlanamaz. Bu kişiler için şirket kefalet, garanti ve teminat veremez, sorumluluk yüklenemez, bunların borçlarını devralamaz. Aksi hâlde, şirkete borçlanılan tutar için şirket alacaklıları bu kişileri, şirketin yükümlendirildiği tutarda şirket borçları için doğrudan takip edebilir.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 18 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 397 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.</p>

<p>&ldquo;(1) Dördüncü fıkra uyarınca denetime tabi olan anonim şirketlerin ve şirketler&nbsp; topluluğunun&nbsp; finansal tabloları denetçi tarafından, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarına göre denetlenir. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetim kapsamı içindedir.</p>

<p>(2) Denetime tabi olanlar, hazırlanmış olan finansal tablolarının denetimden geçip geçmediğini, denetimden geçmiş ise denetçi görüşünü ilgili finansal tablonun başlığında açıkça belirtmek zorundadır. Bu hüküm, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu için de uygulanır. Denetime tabi olduğu hâlde, denetlettirilmemiş finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, düzenlenmemiş hükmündedir.&rdquo;</p>

<p>&ldquo;(4) 398 inci madde kapsamında denetime tabi olacak şirketler Bakanlar Kurulunca belirlenir.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 19 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 400 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.</p>

<p>&ldquo;(1) Denetçi, bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını taşıyan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen kişiler ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketi olabilir. Aşağıdaki hâllerden birinin varlığında, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir ve/veya sermaye şirketi ve bunların ortaklarından biri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleği birlikte yaptıkları kişi veya kişiler, ilgili şirkette denetçi olamaz. Şöyle ki, önceki cümlede sayılanlardan biri;</p>

<ol>
	<li>Denetlenecek şirkette pay sahibiyse,</li>
	<li>Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,</li>
	<li>Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan bir tüzel kişinin, bir ticaret şirketinin veya bir ticari işletmenin kanuni temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veya sahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketin yönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncü derece dâhil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa,</li>
	<li>Denetlenecek şirketle bağlantı hâlinde bulunan veya böyle bir şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,</li>
	<li>Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa,</li>
	<li>Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının çıkarılmasında denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunduğu için (e) bendine göre denetçi olamayacak gerçek veya tüzel kişinin veya onunortaklarından birinin kanuni temsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarak bizzat kendisi ise,
	<ol>
		<li>(a) ilâ (f) bentlerinde yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçinin nezdinde çalışıyorsa,</li>
		<li>Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinin tamamının yüzde otuzundan fazlasını denetlenecek şirkete veya ona yüzde yirmiden fazla pay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden elde etmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa,</li>
	</ol>

	<p>denetçi olamaz.</p>

	<p>(2) On yıl içinde aynı şirket için toplam yedi yıl denetçi olarak seçilen denetçi üç yıl geçmedikçe denetçi olarak yeniden seçilemez. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu süreleri kısaltmaya yetkilidir.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 20 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 403 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan &ldquo;geçici 3 üncü maddede öngörülen kurumun&rdquo; ibareleri &ldquo;Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun&rdquo;, dördüncü fıkrasında yer alan &ldquo;Geçici 3 üncü maddede öngörülen kurum&rdquo; ibaresi &ldquo;Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu&rdquo; şeklinde ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;(5) Olumsuz görüş yazılan hâllerde yönetim kurulu, görüş yazısının kendisine teslimi tarihinden itibaren dört iş günü içinde, genel kurulu toplantıya çağırır ve genel kurul yeni bir yönetim kurulu seçer. Esas sözleşmede aksi öngörülmemişse, eski yönetim kurulu üyeleri yeniden seçilebilir. Yeni yönetim kurulu altı ay içinde, kanuna, esas sözleşmeye ve standartlara uygun finansal tablolar hazırlatır ve bunları denetleme raporu ile birlikte genel kurula sunar. Sınırlı olumlu görüş verilen hâllerde genel kurul, gerekli önlemleri ve düzeltmeleri de karara bağlar.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 21 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 404 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde ve üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;bir bağımsız denetleme kuruluşu&rdquo; ibaresi &ldquo;bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilen bir sermaye şirketi&rdquo; şeklinde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;Denetçi ve özel denetçi, bunların yardımcıları ile denetleme yapmasına yardımcı olan temsilcileri, denetimi dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmak ve sır saklamakla yükümlüdür.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 22 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 408 inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;c) Kanunda öngörülen istisnalar dışında denetçinin seçimi ile görevden alınması.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 23 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 470 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.</p>

	<p>&ldquo;(1) Yönetim kurulu, sermaye artırımı beyannamesinde, yeni çıkarılan payların sayısını, itibarî değerini, türlerini, belirli gruplara tanınan imtiyazları veya hesap döneminin sonundaki sermayenin durumunu belirler. Yönetim kurulu esas sözleşmeyi mevcut duruma uyarlar.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 24 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 472 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;MADDE 472 &ndash; (1) Değiştirme ve alım haklarının sona ermesi üzerine yönetim kurulu, şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin hükmü esas sözleşmeden çıkarır. Hüküm sicilde de silinir.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 25 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 478 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.</p>

	<p>&ldquo;(4) Sermayesinin yarısından fazlası tek başına veya birlikte; Devlet, il özel idaresi, belediye ve diğer kamu tüzel kişileri, sendikalar, dernekler, vakıflar, kooperatifler ve bunların üst kuruluşlarına ait anonim şirketlerde ve bu şirketlerin aynı oranda sermaye payına sahip oldukları iştiraklerinde; bunların sahip oldukları paylara tesis edilebilecek imtiyazlar hariç olmak üzere, diğer paylara, belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine, belirli pay gruplarına ve azlığa bu Kanunda düzenlenen herhangi bir imtiyaz tesis edilemez. Bu hüküm, payları borsada işlem gören anonim şirketlere, 5411 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi kuruluşlarına ve finansal kuruluşlara uygulanmaz.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 26 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 528 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;MADDE 528 &ndash; (1) Bankalar ile diğer kredi kurumlarının, finansal kiralama ve faktöring gibi finansal şirketlerin, sigorta ve reasürans şirketlerinin, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki tüm kurumların finansal tabloları ile konsolide finansal tablolarına ilişkin olarak Türkiye Muhasebe Standartlarında ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca belirlenmiş idari düzenlemelerde hüküm bulunmayan hâllerde, söz konusu alanları düzenlemek ve denetlemek üzere kurulan kurum, kurul ve kuruluşların özel kanunlarında yer alan hükümler uygulanır.</p>

	<ul>
		<li>Türkiye Muhasebe Standartlarında, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca belirlenmiş finansal tablolara ilişkin idari düzenlemelerde ve özel kanunlarda hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanun hükümleri uygulanır.</li>
		<li>Kooperatiflerin finansal tabloları ile konsolide finansal tablolarına ilişkin özel hükümler saklıdır.&rdquo;</li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 27 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 552 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;MADDE 552 &ndash; (1) Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bir şirket kurmak veya şirketin sermayesini artırmak amacıyla yahut vaadiyle halka her türlü yoldan çağrıda bulunularak para toplanması yasaktır.&rdquo;</p>
	</li>
</ol>

<p><strong>MADDE 28 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 553 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;yükümlülüklerini&rdquo; ibaresinden sonra gelmek üzere &ldquo;kusurlarıyla&rdquo; ibaresi eklenmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 29 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 554 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;VI &ndash; Denetçinin sorumluluğu</p>

<p>MADDE 554 &ndash; (1) Şirketin ve şirketler topluluğunun yılsonu ve konsolide finansal tablolarını, raporlarını, hesaplarını denetleyen denetçi ve özel denetçiler; kanuni görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket ettikleri takdirde, hem şirkete hem de pay sahipleri ile şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumludur.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 30 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 562 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;MADDE 562 &ndash; (1) Bu Kanunun;</p>

<ol>
	<li>64 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci veya üçüncü cümlesindeki yükümlülükleri yerine getirmeyenler,</li>
	<li>64 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belgelerin kopyasını sağlamayanlar,</li>
	<li>64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerekli onayları yaptırmayanlar,</li>
	<li>65 inci maddesine uygun olarak defterlerini tutmayanlar,</li>
	<li>66 ncı maddesindeki usule aykırı olarak envanter çıkaranlar,</li>
	<li>86 ncı maddesine göre belgeleri ibraz etmeyenler, dörtbin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.</li>
</ol>

<ul>
	<li>88 inci maddeye aykırı hareket edenler dörtbin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>199 uncu maddenin birinci ve dördüncü fıkralarına aykırı hareket edenler ikiyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>Bu Kanun hükümlerine göre tutulmakla veya muhafaza edilmekle yükümlü olunan defter, kayıt ve belgeler ile bunlara ilişkin bilgileri, denetime tabi tutulan gerçek veya tüzel kişiye ait olup olmadığına bakılmaksızın, 210 uncu maddenin birinci fıkrasına göre denetime yetkili olanlarca istenmesine rağmen vermeyenler veya eksik verenler ya da bu denetim elemanlarının görevlerini yapmalarını engelleyenler, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>) Bu Kanunun;</li>
</ul>

<ol>
	<li>349 uncu maddesine aykırı beyanda bulunan kurucular,</li>
	<li>358 inci maddesine aykırı olarak pay sahiplerine borç verenler,</li>
	<li>395 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci veya ikinci cümlesi hükümlerini ihlal edenler,</li>
</ol>

<p>üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.</p>

<ul>
	<li>Ticari defterlerin mevcut olmaması veya hiçbir kayıt içermemesi yahut bu Kanuna uygun saklanmaması hâllerinde, sorumlular üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>527 nci maddeye aykırı hareket edenler, Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi hükümlerine göre cezalandırılır.</li>
	<li>549 uncu maddede belirtilen belgeleri sahte olarak düzenleyenler ile ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>550 nci maddeye aykırı hareket edenler üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>551 inci maddeye aykırı hareket edenler doksan günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>552 nci maddeye aykırı hareket edenler altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>1524 üncü maddede öngörülen internet sitesini oluşturmayan şirketlerin yönetim organı üyeleri, yüz günden üçyüz güne kadar adli para cezasıyla ve aynı madde uyarınca internet sitesine konulması gereken içeriği usulüne uygun bir şekilde koymayan bu fıkrada sayılan failler yüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.</li>
	<li>Bu Kanun kapsamındaki idari para cezaları, aksine hüküm bulunmayan hâllerde, mahallin en büyük mülki amiri tarafından verilir.</li>
	<li>Bu Kanunda tanımlanan kabahatlerden birinin idari yaptırım kararı verilinceye kadar birden çok işlenmesi hâlinde, ilgili gerçek veya tüzel kişiye bir idari para cezası verilir ve ilgili hükme göre verilecek ceza iki kat artırılır. Ancak, bu kabahatin işlenmesi suretiyle bir menfaat temin edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi hâlinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaat veya zararın üç katından az &rdquo;</li>
</ul>

<p><strong>MADDE 31 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 585 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;MADDE 585 &ndash; (1) Şirket, kurucuların, kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt ettikleri, imzalarının noterce onaylandığı şirket sözleşmesinde limited şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Esas sermaye pay bedellerinin ödenmesi, ödeme yeri, ifa borcu, ifa etmemenin sonuçları, bedelleri tamamen ödenmemiş payların devri hususlarında bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır. 588 inci maddenin birinci fıkra hükümleri saklıdır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 32 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 644 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan &ldquo;ve işlem denetçilerinin&rdquo; ibaresi madde metninden çıkarılmış ve (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;b) Feshe ilişkin 353 üncü madde, şirkete karşı borçlanma yasağına ilişkin 358 inci madde, müdürlerin yakınlarının şirkete borçlanmasına ilişkin 395 inci maddenin ikinci fıkrasının birinci ve ikinci cümlesi hükümleri, kâr payı avansına ilişkin 509 uncu maddenin üçüncü fıkrası.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 33 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 1522 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;MADDE 1522 &ndash; (1) Küçük ve orta büyüklükteki işletmeleri tanımlayan ölçütler, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun görüşleri alınarak, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelik, Resmî Gazetede yayımlanır. Bu ölçütler bu Kanunun ilgili tüm hükümlerine uygulanır.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 34 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 1524 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;MADDE 1524 &ndash; (1) 397 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca denetime tabi olan sermaye şirketleri, kuruluşlarının ticaret siciline tescili tarihinden itibaren üç ay içinde bir internet sitesi açmak ve bu sitenin belirli bir bölümünü şirketçe kanunen yapılması gereken ilanların yayımlanmasına özgülemek zorundadır. İnternet sitesinde yayımlanacak içerikler, bu Kanunda belli bir süre belirtilmiş ise bu süre içinde, belirtilmemiş ise içeriğin dayandığı işlemin veya olgunun gerçekleştiği tarihten, tescil veya ilana bağlandığı durumlarda ise tescil veya ilanın yapıldığı tarihten itibaren en geç beş gün içinde, şirketin kuruluşundan internet sitesi açılıncaya kadar geçen sürede yayımlanması gereken içerikler de bu sitenin açıldığı tarihte siteye konulur.</p>

<ul>
	<li>Birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklere uyulmaması, ilgili kararların iptal edilmesinin sebebini oluşturur, Kanuna aykırılığın tüm sonuçlarının doğmasına yol açar ve kusuru bulunan yöneticiler ile yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna neden olur. Cezai hükümler saklıdır.</li>
	<li>İnternet sitesinin bilgi toplumu hizmetlerine ayrılmış bölümü herkesin erişimine açıktır. Erişim hakkının kullanılması, ilgili olmak veya menfaati bulunmak gibi kayıtlarla sınırlandırılamayacağı gibi herhangi bir şarta da bağlanamaz. Bu ilkenin ihlali hâlinde herkes engelin kaldırılması davasını açabilir.</li>
	<li>İnternet sitesinin bu maddenin amaçlarına özgülenmiş kısmında yayımlanan içeriğin başına tarih ve parantez içinde &ldquo;yönlendirilmiş mesaj&rdquo; ibaresi konulur. Bu ibare ancak bu Kanuna ve bu fıkrada anılan yönetmeliğe uyulmak suretiyle değiştirilebilir. Özgülenen kısımda yer alan bir mesajın, yönlendirildiği karinedir. Sitenin, bir numara altında tescili ve ilgili diğer hususlar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından bir yönetmelikle düzenlenir.</li>
	<li>Bu Kanun ve ilgili diğer kanunlarda veya idari düzenlemelerde daha uzun bir süre öngörülmedikçe, şirketin internet sitesine konulan bir içerik, üzerinde bulunan tarihten itibaren en az altı ay süreyle internet sitesinde kalır, aksi hâlde konulmamış sayılır.</li>
	<li>İnternet sitesiyle ilgili olarak bu Kanunun ilgili maddelerinde ve bu maddede öngörülen düzenlemeler denetime tabi olmayan sermaye şirketleri hakkında uygulanmaz.&rdquo;</li>
</ul>

<p><strong>MADDE 35 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 1527 nci maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde ve altıncı fıkrasında yer alan &ldquo;yönetmelikle&rdquo; ibaresi &ldquo;tebliğle&rdquo; şeklinde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;(5) Anonim şirketlerde genel kurullara elektronik ortamda katılma, öneride bulunma, görüş açıklama ve oy verme, fizikî katılmanın ve oy vermenin bütün hukuki sonuçlarını doğurur. Bu hükmün uygulanması esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelikte, genel kurula elektronik ortamda katılmaya ve oy vermeye ilişkin esas sözleşme hükmünün örneği yer alır. Anonim şirketler yönetmelikten aynen aktarılacak olan bu hükümde değişiklik yapamazlar. Yönetmelik ayrıca oyun gerçek sahibi veya temsilcisi tarafından kullanılmasını sağlayan kurallar ile 407 nci maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen Bakanlık temsilcilerinin bu hususa ilişkin yetkilerini içerir. Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte genel kurullara elektronik ortamda katılma ve oy kullanma sisteminin uygulanması pay senetleri borsaya kote edilmiş şirketlerde zorunlu hâle gelir.&rdquo;</p>

<p><strong>MADDE 36 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>&ldquo;GEÇİCİ MADDE 1 &ndash; (1) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından belirlenen Türkiye Muhasebe Standartları;</p>

<ol>
	<li>Türkiye Muhasebe Standartları, Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS/TFRS) ve yorumlarından,</li>
	<li>Kurum tarafından değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için belirlenen standartlar ve diğer düzenlemelerden,</li>
</ol>

<p>oluşur.</p>

<ul>
	<li>Aşağıda sayılanlar TMS/TFRS ve yorumlarını uygulamakla yükümlüdür:</li>
</ul>

<ol>
	<li>1534 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) ilâ (e) bentlerindeki sermaye şirketleri.</li>
	<li>TMS/TFRS ve yorumlarını uygulamayı tercih edenler</li>
	<li>
	<ul>
		<li>TMS/TFRS&rsquo;yi uygulamayı tercih eden KOBİ tanımındaki işletmelerden tekrar KOBİ/TFRS uygulamasına dönmek isteyen işletmeler.</li>
		<li>Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, değişik işletme büyüklükleri, sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar itibarıyla Türkiye Muhasebe Standartlarından muaf olacakları tespit etmeye veya bunlar için ayrı düzenlemeler yapmaya</li>
		<li>Türkiye Muhasebe Standartları (TMS/TFRS ve yorumları ile KOBİ/TFRS) ve kavramsal çerçevede belirlenen ilkeler bu Kanunun finansal tablolara ve raporlamaya ilişkin hükümleri ile ilgili diğer hükümlerine de uygulanır.&rdquo;</li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 37 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;GEÇİCİ MADDE 6 &ndash; (1) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından &nbsp;belirlenen şirketler 1/1/2013 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte başlayacak hesap dönemi için, münferit ve konsolide finansal tablolarının düzenlenmesinde, Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulamak zorundadır. Geçiş döneminde hazırlanacak finansal tablolara ilişkin olarak Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan hükümler uygulanır.</p>

	<ul>
		<li>400 üncü maddede öngörülen denetçi, 397 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre denetime tabi tutulan şirketlerin yetkili organı tarafından en geç 31/3/2013 tarihine kadar seçilir. Seçim ile birlikte 6762 sayılı Kanuna göre görev yapan denetçinin görevi sona erer. 397 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre denetime tabi olmayan şirketlerin 6762 sayılı Kanuna göre görev yapan denetçilerinin görevi de 31/3/2013 tarihinde sona Bu tarihe kadar 6762 sayılı Kanuna göre görev yapan denetçi veya denetçilerin herhangi bir sebeple vazifelerinin sona ermesi hâlinde 6762 sayılı Kanunun 351 inci maddesi uygulanır. 31/12/2012 tarihinde veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte sona erecek olan dönemin bilançosu, 6762 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 6762 sayılı Kanun hükümlerine göre seçilmiş bulunan denetçi tarafından denetlenir. 1/1/2013 tarihini taşıyan veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarih itibarıyla çıkarılmış bulunan açılış bilançosu, bu Kanuna göre seçilmiş denetçi tarafından ve bu Kanun hükümleri uyarınca denetlenir. Bu Kanun hükümlerine göre seçilen denetçi, denetimini bu Kanun hükümlerine göre yapar. Ancak, denetçi bu Kanunun 402 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, geçmiş yıla ait finansal tablolar ile gerekli karşılaştırmayı yapabilmek için, 6762 sayılı Kanuna veya diğer mevzuata göre hazırlanan finansal tablolara raporunda yer verir. Bu fıkra hükümleri uyarınca görevleri ve organ sıfatları son bulan denetçinin veya denetçilerin, 6762 sayılı Kanuna göre toplantıya çağırdıkları genel kurullar toplanır ve azlık, 6762 sayılı Kanunun 367 nci maddesine göre görevleri sona eren denetçilere başvurmuşsa, o usule devam olunur.</li>
		<li>Bu fıkranın yürürlük tarihinden önce ilgili mevzuatları uyarınca seçilmiş bağımsız denetim kuruluşlarının denetimde geçen süreleri 400 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sürelerin hesaplanmasında dikkate alınır.</li>
		<li>Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre yeminli mali müşavirlik hakkını kazanmış olan meslek mensupları ile mülga 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 6762 sayılı Kanun hükümlerine göre ticaret şirketleri nezdinde denetim yetkisine en az on yıldır sahip olanlar, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca öngörülen eğitimi tamamlamış olmaları hâlinde sınav veya başkaca bir şart aranmaksızın bağımsız denetçi olarak &rdquo;</li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 38 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.</p>

	<p>&ldquo;GEÇİCİ MADDE 7 &ndash; (1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin tasfiyeleri ve ticaret sicilinden kayıtlarının silinmesi, ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın bu madde uyarınca yapılır.</p>

	<p>Aşağıda sayılanlar birinci fıkranın (b) bendine göre belirlenen standart ve düzenlemeleri uygulamakla yükümlüdür:İkinci fıkranın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalan ve işletme yönetiminde yer almayan işletme sahipleri, işletmeye borç verenler ve kredi derecelendirme kuruluşları gibi dış kullanıcılar için genel amaçlı finansal tablo düzenleyen işletmeler.</p>

	<ol>
		<li>24/6/1995 tarihli ve 559 sayılı Türk Ticaret Kanununun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname gereğince, sermayelerini anılan Kanun Hükmünde Kararname ile öngörülen tutarlara çıkarmamış anonim şirketler ile limited şirketler.</li>
		<li>Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya yürürlük tarihinden itibaren iki yıl içinde münfesih olan anonim ve limited şirketler.</li>
		<li>Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre herhangi bir nedenle dağılmış olan</li>
		<li>Sebebi ne olursa olsun aralıksız son beş yıla ait olağan genel kurul toplantıları yapılamayan anonim şirketler ile
		<ol>
			<li>Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tasfiye işlemlerine başlanılmış ancak genel kurulun toplanamaması nedeniyle ara bilançoları veya son ve kati bilançosu genel kurula tevdi edilemediği için ticaret sicilinden terkin işlemi yapılamayan şirket ve kooperatifler.</li>
		</ol>

		<ul>
			<li>Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri</li>
			<li>Bu madde kapsamındaki şirket ve kooperatifler; ilgili ticaret sicili müdürlüğünce resen veya herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş tarafından kanıtlarıyla birlikte yapılacak bildirimleri de kapsayacak şekilde, ticaret sicili kayıtları üzerinden yapılacak incelemeyle tespit</li>
			<li>Ticaret sicili müdürlüklerince;</li>
		</ul>

		<ol>
			<li>Kapsam dâhilindeki şirket ve kooperatiflerin ticaret sicilindeki kayıtlı son adreslerine ve sicil kayıtlarına göre şirket veya kooperatifi temsil ve ilzama yetkilendirilmiş kişilere bir ihtar yollanır. Yapılacak ihtar, ilan edilmek üzere Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Müdürlüğüne aynı gün gönderilir. İlan, ihtarın ulaşmadığı durumlarda, ilan tarihinden itibaren otuzuncu günün akşamı itibarıyla, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçer. Ayrıca anılan ilan, bildirici niteliği haiz olarak ilgili ticaret ve sanayi odası veya ticaret, sanayi ya da deniz ticaret odasının internet sitesinde aynen yayımlanır.</li>
			<li>559 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince sermaye artırımında bulunmayarak münfesih olan şirketlere yapılacak ihtarda; ortaklarından, yönetici veya denetçilerden ya da müdürlerinden tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde tasfiye memurunun bildirilmesi, aksi takdirde, bu madde hükümlerine göre ticaret sicili kayıtlarından unvanın silineceği, şirkete ait malvarlığının unvana ilişkin kaydın silindiği tarihten itibaren on yıl sonra Hazineye intikal edeceği ve bunun kesin olduğu açıkça yazılır.</li>
			<li>Bu fıkranın (b) bendinde belirtilen şirketler dışında kalan kapsam dâhilindeki diğer münfesih şirketler ile kooperatiflerden ayrıca, faaliyetlerine devam etme isteğinde bulunmaları hâlinde münfesih olma nedenini ortadan kaldıran işlemlerin yapılarak ispat edici belgelerin bildirilmesi</li>
		</ol>

		<ul>
			<li>a) Tasfiye memuru olarak; şirket veya kooperatifin ortaklarından herhangi biri, ticaret siciline kayıtlı en son yetkilileri ya da bunların belirleyecekleri üçüncü şahıslar bildirilebilir. Tasfiye memuru olarak başka ortak veya yönetici tarafından bildirilen ortak veya yöneticiler ile üçüncü şahısların bu görevi kabul ettiklerine ilişkin yazılı beyan da bildirime Üçüncü şahısların tasfiye memuru olarak tescil edilebilmeleri ortakların veya yöneticilerin hiçbirinin tasfiye memuru olarak bildirilmemiş olmasına bağlıdır.</li>
		</ul>

		<ol>
			<li>Dördüncü fıkra uyarınca yapılan ihtar ve ilan üzerine süresi içinde tasfiye memurlarını bildiren şirket ve kooperatiflerin, tasfiye memurları ve tasfiye adresi, ilgili ticaret sicili müdürlüğü tarafından tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ve ilgili odanın internet sitesinde ilan</li>
			<li>Bu ilanda; şirket veya kooperatifin alacaklıları, alacaklarını kanıtlarıyla birlikte ilan tarihinden itibaren iki ay içinde tasfiye memurlarına bildirmeye davet Ayrıca ilanda, şirket veya kooperatifin mevcut malvarlığı ile alacak ve borçlarını gösterir listenin; belgeleri ile birlikte ilan tarihinden itibaren bir ay içinde, anonim şirket veya kooperatifin yönetim kurulu, kurulun bir veya birkaç üyesi, denetçileri, limited şirketlerde ise müdür veya müdürler tarafından ilgili tasfiye memuruna verilmesi ihtar edilir.</li>
			<li>Bu fıkra gereğince yapılacak ilan, Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçer.</li>
		</ol>

		<ul>
			<li>a) Tasfiye memurları, alacaklıların alacaklarını bildirmeleri için öngörülen sürenin sonunda şirketin veya kooperatifin durumunu gösteren bir bilanço hazırlar ve tasfiyeyi altı ay içinde sonuçlandırır. Gerekli hâllerde bu süreyi aşmamak üzere, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca bir defaya mahsus olmak üzere ek süre</li>
		</ul>

		<ol>
			<li>b) Tasfiye memurlarınca hazırlanan bilançoya göre şirket veya kooperatifin borçlarının varlığından fazla olması hâlinde tasfiye memurları durumu derhal alacaklılara bildirerek şirket veya kooperatifin iflasına karar verilmesi için mahkemeye başvuruda bulunmalarını ister. Bildirimde ayrıca, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde şirket veya kooperatifin iflası için mahkemeye müracaat edildiğinin bildirilmemesi hâlinde kaydın silineceği ihtar Alacaklıların başvurusu üzerine mahkeme iflasın açılmasına karar verir ve tasfiye İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Süresi içinde şirket veya kooperatifin iflası için mahkemeye müracaat edildiğinin bildirilmemesi hâlinde tasfiye memurlarının başvurusu üzerine ilgili şirket veya kooperatifin unvanı ticaret sicilinden silinir ve bu durum Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir.</li>
		</ol>

		<ul>
			<li>Bu madde hükümlerine göre yapılacak tasfiye işlemlerinde, ilgili kanunların veya esas sözleşmelerin genel kurul kararı alınmasını zorunlu kılan hükümleri</li>
			<li>Bu madde kapsamında tasfiye memurlarınca düzenlenecek son ve kati bilançonun ticaret sicili müdürlüğüne verilmesi ile tasfiye sona ermiş kabul edilir ve şirketin unvanı ticaret sicilinden silinerek Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde&nbsp;ilan edilir. İflasına karar verilen şirket veya kooperatifin ise iflas işlemlerinin tamamlandığının bildirilmesi üzerine şirketin veya kooperatifin unvanı ticaret sicilinden silinir ve bu durum Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir.
			<ul>
				<li>Tasfiye memurlarına beşinci fıkranın (c) bendinde belirtilen bilgi ve belgelerin verilmemesi veya tasfiye memurlarınca da bu bilgi ve belgelere erişilememesi hâlinde durum ticaret sicili müdürlüğüne bildirilerek, başka bir işleme gerek kalmaksızın unvan silinir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan</li>
				<li>Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tasfiye işlemlerine başlanılmış şirket veya kooperatiflerin genel kurullarının, kanunun öngördüğü asgari süre ve şartlara uygun olarak toplantıya çağrılmış olmasına rağmen iki defa üst üste toplanamaması ve bu durumun tevsik edilmesi kaydıyla tasfiye memuru tarafından son ve kati bilançonun ticaret sicili müdürlüğüne tevdi edilmesi ile tasfiye sona ermiş kabul edilir ve unvan ticaret sicilinden silinerek Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan</li>
				<li>Dördüncü fıkra uyarınca yapılan ihtar ve ilana rağmen, süresi içinde cevap vermeyen veya tasfiye memurunu bildirmeyen yahut durumunu kanuna uygun hâle getirmeyen veya faaliyette bulunduğunu adres ve kanıtlarıyla birlikte bildirmeyen şirket ve kooperatiflerin unvanı ticaret sicilinden resen Resen unvanı silinen şirket ve kooperatifler, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile ilgili odanın internet sitesinde ilan edilir.</li>
				<li>Altıncı fıkranın (b) bendi, dokuzuncu fıkra ve onbirinci fıkra uyarınca ticaret sicilinden unvanları silinecek şirket veya kooperatiflerin borçları, unvanlarının silinmesine engel teşkil Ancak, ticaret sicilinden kaydı silinen anonim şirketler ve kooperatiflerin kanuni temsilcileri ile limited şirket ortaklarının, silinme tarihinden önceki kamu borçlarından doğan sorumlulukları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında devam eder.</li>
				<li>Bu madde uyarınca yapılacak tescil ve kayıt silme işlemleri her türlü harçtan, bu işlemler için düzenlenecek kağıtlar damga vergisinden müstesnadır.</li>
				<li>Bu madde kapsamında Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanacak olan ilanlardan ücret alınmaz.</li>
				<li>Bu maddede düzenlenmeyen hususlarda ilgili kanun ve esas sözleşmelerde öngörülen usullere göre hareket Bu madde gereğince tasfiye edilmeksizin unvanı silinen şirket veya kooperatiflerin ortaya çıkabilecek malvarlığı, unvana ilişkin kaydın silindiği tarihten itibaren on yıl sonra Hazineye intikal eder. Hazine bu şirket ve kooperatiflerin borçlarından sorumlu tutulmaz. Tasfiye memurlarının sorumlulukları konusunda, özel kanunlardaki sorumluluğa ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun veya Kooperatifler Kanunu hükümleri uygulanır. Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir.</li>
				<li>Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bu maddenin uygulanmasına ilişkin düzenlemeleri yapmaya</li>
			</ul>

			<p>GEÇİCİ MADDE 8 &ndash; (1) 1524 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan denetime tabi sermaye şirketlerinden internet sitesine sahip olanlar söz konusu maddenin yürürlüğünden itibaren üç ay içinde internet sitelerinin belli bir bölümünü 1524 üncü maddedeki içeriklerin yayımlanmasına özgülemek, internet sitesi olmayanlar ise aynı süre içinde internet sitesi açmak ve bu sitenin belli bir bölümünü anılan maddedeki içeriklerin yayımlanmasına özgülemek zorundadır.</p>

			<p>GEÇİCİ MADDE 9 &ndash; (1) Bu Kanunun göreve ilişkin hükümleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalarda uygulanmaz. Bu davalar, açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerine tabidir.&rdquo;</p>

			<p><strong>MADDE 39 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun 1534 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;; geçici 2 nci ve geçici 3 üncü maddeler ise bu Kanunun yayımı ile birlikte&rdquo; ibaresi ile üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;Küçük ve orta ölçekli sermaye şirketleri ile&rdquo; ibaresi madde metninden çıkarılmış, ikinci fıkrasının (a) bendi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.</p>

			<p>&ldquo;(5) 39 uncu maddenin ikinci fıkrasının ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri 1/1/2014 tarihinde yürürlüğe girer.&rdquo;</p>

			<p><strong>MADDE 40 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun;</p>

			<ul>
				<li>24 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;tüzükle&rdquo; ibaresi &ldquo;Kanunun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;, üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;yönetmelikle&rdquo; ibaresi &ldquo;tebliğle&rdquo;,</li>
				<li>25 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan &ldquo;tüzükte&rdquo; ibaresi &ldquo;Kanunun 26 ncı maddesine göre</li>
			</ul>

			<p>çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,</p>

			<ul>
				<li>26 ncı maddesinin başlığında yer alan &ldquo;Tüzük&rdquo; ibaresi &ldquo;Yönetmelik&rdquo;, birinci fıkrasında yer alan &ldquo;bir tüzükle&rdquo; ibaresi &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,</li>
				<li>27 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;memurlukları&rdquo; ibaresi &ldquo;müdürlükleri&rdquo;, &ldquo;evraklarının&rdquo; ibaresi</li>
			</ul>

			<p>&ldquo;evrakının&rdquo; ve &ldquo;bir&rdquo; ibaresi &ldquo;birer&rdquo;,</p>

			<ul>
				<li>35 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;tüzükte&rdquo; ibaresi &ldquo;Kanunun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;</li>
				<li>145 inci maddesinin üst başlığı &ldquo;4. Birleşme sözleşmesi ve birleşme raporu&rdquo;,</li>
				<li>147 nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan &ldquo;küçük&rdquo; ibaresi &ldquo;küçük ve orta&rdquo;,</li>
				<li>149 uncu maddesinin beşinci fıkrasında yer alan &ldquo;küçük&rdquo; ibaresi &ldquo;küçük ve orta&rdquo;,</li>
				<li>156 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;, 148 inci maddede yeralan birleşme sözleşmesini denetletme hakkı ile&rdquo; ibaresi &ldquo;ve&rdquo;,</li>
				<li>166 ncı maddesinin üst başlığı &ldquo;3. Bölünme belgelerini inceleme hakkı&rdquo;,</li>
				<li>169 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan &ldquo;küçük&rdquo; ibaresi &ldquo;küçük ve orta&rdquo;,</li>
				<li>171 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;küçük&rdquo; ibaresi &ldquo;küçük ve orta&rdquo;,</li>
				<li>186 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;küçük&rdquo; ibaresi &ldquo;küçük ve orta&rdquo;,</li>
				<li>310 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan &ldquo;bir işlem denetçisi&rdquo; ibareleri &ldquo;bilirkişi&rdquo;,</li>
				<li>398 inci maddesinin; birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan &ldquo;Türkiye Muhasebe&rdquo; ibaresi &ldquo;Türkiye Denetim&rdquo; ve aynı fıkrada yer alan &ldquo;geçici 2 nci ve geçici 3 üncü maddelerde öngörülen kurul ve kurumun belirlendiği&rdquo; ibaresi &ldquo;Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun belirlediği&rdquo;, dördüncü fıkrasında yer alan &ldquo;geçici 2 nci ve geçici 3 üncü maddelerde öngörülen kurul ve kurum tarafından&rdquo; ibaresi &ldquo;Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca&rdquo;,</li>
				<li>422 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;memurluğuna&rdquo; ibaresi &ldquo;müdürlüğüne&rdquo;,</li>
				<li>431 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan &ldquo;ikinci&rdquo; ibaresi &ldquo;beşinci&rdquo;,</li>
				<li>462 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;işlem denetçisinin&rdquo; ibaresi &ldquo;yönetim kurulunun&rdquo; ve &ldquo;işlem denetçisi&rdquo; ibaresi &ldquo;yönetim kurulu&rdquo;,</li>
				<li>471 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;beyannamesi&rdquo; ibaresi &ldquo;beyannamesini&rdquo;,</li>
				<li>1526 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesinde ve beşinci fıkrasında yer alan &ldquo;tüzükte&rdquo; ibareleri&nbsp;&ldquo;yönetmelikte&rdquo;,&nbsp;şeklinde değiştirilmiştir.</li>
			</ul>
			</li>
		</ul>
		</li>
	</ol>
	</li>
</ol>

<ul>
	<li><strong>MADDE 41 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun;</li>
	<li>65 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan &ldquo;; şu şartla ki, muhasebenin bu tutuluş biçimleri ve bu konuda uygulanan yöntemler Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olmalıdır&rdquo;,</li>
	<li>174 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;tirajı ellibinin üstünde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan en az üç gazetede&rdquo;,</li>
	<li>175 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;bir işlem denetçisinin raporuyla&rdquo;,</li>
	<li>207 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;işlem denetçisi,&rdquo;,</li>
	<li>336 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ile işlem denetçisi raporu,&rdquo;,</li>
	<li>343 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;, işlem denetçisi&rdquo;,</li>
	<li>349 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;kuruluşu inceleyen işlem denetçisine ve&rdquo;,</li>
	<li>353 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan &ldquo;tirajı ellibinin üzerinde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan en az bir gazetede ilan eder;&rdquo;,</li>
	<li>401 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;ve denetleme konusu çerçevesinde işlem denetçisi&rdquo;,</li>
	<li>407 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;ve kendilerini ilgilendiren konularda işlem denetçisi&rdquo;,</li>
	<li>457 nci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan &ldquo;Sermaye artırımını inceleyen işlem denetçisi ile&rdquo;,</li>
	<li>461 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;gazete ile tirajı en az ellibin olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan bir&rdquo;,</li>
	<li>471 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ile denetleme doğrulamasını&rdquo;,</li>
	<li>473 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;İşlem denetçisinin raporuyla,&rdquo;, üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;işlem denetçisi raporunun sonucu açıklanarak&rdquo;,</li>
	<li>505 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ve bununla ilgili işlem denetçisi seçmek&rdquo;,</li>
	<li>553 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;kusurlarının bulunmadığını ispatlamadıkça,&rdquo;,</li>
	<li>586 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan &ldquo;ve Bakanlıkça istenilmesi hâlinde 351 inci madde uyarınca hazırlanmış işlem denetçisi raporu&rdquo;,</li>
	<li>587 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde yer alan &ldquo;, denetçinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olması hâlinde adı, soyadı, yerleşim yeri, meslek odası numarası&rdquo;,</li>
	<li>605 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ve bu durumun işlem denetçisi tarafından doğrulanmış bulunması&rdquo;,</li>
	<li>616 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan &ldquo;işlem denetçileri de dâhil olmak üzere,&rdquo;,</li>
	<li>635 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;ve işlem denetçileriyle&rdquo;,ibareleri madde metninden çıkarılmıştır.
	<p><strong>MADDE 42 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunda yer alan;</p>

	<ul>
		<li>&ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığı&rdquo;, &ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığının&rdquo;, &ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca&rdquo;, &ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığından&rdquo;, &ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığına&rdquo; ibareleri sırasıyla &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığı&rdquo;, &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığının&rdquo;, &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca&rdquo;, &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığından&rdquo;, &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığına&rdquo;,</li>
		<li>&ldquo;Ulaştırma Bakanlığınca&rdquo; ibareleri &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca&rdquo;,</li>
		<li>&ldquo;Denizcilik Müsteşarlığı&rdquo;, &ldquo;Denizcilik Müsteşarlığının&rdquo;, &ldquo;Denizcilik Müsteşarlığınca&rdquo;, &ldquo;Denizcilik Müsteşarlığına&rdquo;, &ldquo;Denizcilik Müsteşarlığından&rdquo; ibareleri sırasıyla &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı&rdquo;, &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının&rdquo;, &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca&rdquo;, &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına&rdquo;, &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından&rdquo;,</li>
	</ul>

	<p>şeklinde değiştirilmiştir.</p>

	<p><strong>MADDE 43 &ndash; </strong>6102 sayılı Kanunun;</p>

	<ul>
		<li>84 üncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi,</li>
		<li>148 inci maddesi,</li>
		<li>149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi,</li>
		<li>170 inci maddesi,</li>
		<li>171 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi,</li>
		<li>187 nci maddesi,</li>
		<li>188 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi,</li>
		<li>193 üncü maddesinin ikinci fıkrası,</li>
		<li>341 inci maddesi,</li>
		<li>351 inci maddesi,</li>
		<li>359 uncu maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi ile üçüncü fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri,</li>
		<li>458 inci maddesi,</li>
		<li>469 uncu maddesi,</li>
		<li>479 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi,</li>
		<li>524 üncü maddesi,</li>
		<li>525 inci maddesi,</li>
		<li>526 ncı maddesi,</li>
		<li>563 üncü maddesi,</li>
		<li>615 inci maddesi,</li>
		<li>628 inci maddesi,</li>
		<li>642 nci maddesinin ikinci fıkrası,</li>
		<li>832 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi,</li>
		<li>1523 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi,</li>
		<li>Geçici 2 nci maddesi,</li>
		<li>Geçici 3 üncü maddesi,</li>
		<li>Geçici 5 inci maddesi, yürürlükten kaldırılmıştır.</li>
	</ul>

	<p><strong>MADDE 44 &ndash; </strong>14/1/2011 tarihli ve 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;yayımı&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlük&rdquo;, &ldquo;onsekiz&rdquo; ibaresi &ldquo;oniki&rdquo; şeklinde ve beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;(5) Türk Ticaret Kanununun 479 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl sonra uygulanır.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 45 &ndash; </strong>6103 sayılı Kanunun 42 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde ve ikinci fıkrasında yer alan</p>

	<p>&ldquo;yayımlanıncaya&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlüğe girinceye&rdquo; şeklinde değiştirilmiştir.</p>

	<p>&ldquo;(1) Türk Ticaret Kanunu veya bu Kanun uyarınca hazırlanacak tüzük ve yönetmelikler, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğü tarihinden itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur.&rdquo;</p>

	<p><strong>MADDE 46 &ndash; </strong>6103 sayılı Kanunun;</p>

	<ul>
		<li>12 nci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde ve üçüncü fıkrasının son cümlesinde yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğünde&rdquo; ibareleri &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,&nbsp;
		<ul>
			<li>17 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğüyle&rdquo; ibaresi &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,</li>
			<li>18 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğüyle&rdquo; ibaresi &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,</li>
			<li>20 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan &ldquo;Ticaret Sicili Tüzüğüyle&rdquo; ibaresi &ldquo;Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesine göre çıkarılacak yönetmelikte&rdquo;,</li>
			<li>22 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;yayımı tarihinden itibaren onsekiz&rdquo; ibaresi &ldquo;yürürlük tarihinden itibaren oniki&rdquo;,</li>
			<li>26 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan &ldquo;altı&rdquo; ibareleri &ldquo;oniki&rdquo;, şeklinde değiştirilmiştir.</li>
		</ul>

		<p><strong>MADDE 47 &ndash; </strong>6103 sayılı Kanunun;</p>

		<ul>
			<li>12 nci maddesinin dördüncü fıkrası,</li>
			<li>13 üncü maddesi,</li>
			<li>24 üncü maddesi,</li>
			<li>25 inci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi, yürürlükten kaldırılmıştır.</li>
		</ul>

		<p><strong>MADDE 48 &ndash; </strong>6103 sayılı Kanunda yer alan;</p>

		<ul>
			<li>&ldquo;Sanayi ve Ticaret Bakanlığı&rdquo; ibareleri &ldquo;Gümrük ve Ticaret Bakanlığı&rdquo;,</li>
			<li>&ldquo;Denizcilik Müsteşarlığı&rdquo; ibaresi &ldquo;Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı&rdquo;,</li>
		</ul>

		<p>şeklinde değiştirilmiştir.</p>

		<p><strong>MADDE 49 &ndash; </strong>Bu Kanun 1/7/2012 tarihinde yürürlüğe girer.</p>

		<p><strong>MADDE 50 &ndash; </strong>Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.</p>
		</li>
	</ul>
	</li>
</ul>
]]></description>
         <link><![CDATA[/sirketler-toplulugu-duzenlemeleri-ile-ne-tur-imkanlar-yukumlulukler-ve-yaptirimlar-getirdi]]></link>
         <pubDate>Sun, 06 Sep 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[TARIMSAL İŞLETMELERİN ÖZGÜLENMESİ]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p><strong>TARIMSAL İŞLETMELERİN ÖZGÜLENMESİ</strong></p>

<p><strong>Av. Dr. M. Çağrı BAĞATUR (*)</strong></p>

<ol>
	<li>GİRİŞ</li>
</ol>

<p>Ülkemizdeki tarım toprakları hızla küçülmekte ve çok parçalı<br />
bir yapı iyiden iyiye egemen olmaktadır (Düren; 1972). Bunun en<br />
temel nedenlerinden birisi, Medeni Yasadaki (MY), mirasta eşitlik<br />
ilkesidir (Eren, 1979). Ancak Aksoy&rsquo;un da (1984) önemle vurguladığı gibi tarım topraklan üzerinde tarımsal nüfusun baskısı sür&shy;dükçe bu konudaki her türlü yasal düzenleme amacına ulaşamaya&shy;cak; parçalanmanın ve küçülmenin önü alınamayacaktır. Her şeye karşın tarımdan öngörülen, nüfusun çekilmesi durumunda bile mi&shy;rasta eşitlik ilkesinin yaratmayı sürdüreceği bu olumsuzluğun or&shy;tadan kaldırılması için gerekli düzenlemelerin neler olduğunu sap&shy;tamak amacıyla &ldquo;tarımsal taşınmazların miras yoluyla geçirimi (intikali)&rdquo; inceleme konusu yapılmıştır.</p>

<p>2.TARIMSAL İŞLETMENİN ÖZGÜLENMESİNİN NEDENLERİ</p>

<p>Tarımsal topraklara olan istemin artması yüzünden ortaya çıkan yetersizlik, tarımsal işletmeler bakımından çok çeşitli sorun&shy;lar yaratmaktadır. Bu sorunların başında tarımsal işgücü fazlası&shy;nın ortaya çıkması, tarımsal gelir düzeyinin düşmesi, tarım topraklarının parçalanması, tarımsal verimin, azalması, buna bağlı olarak üretim düşüşü ve tüm bunların ülke kalkınmasını olumsuz yönde etkilemesi gelmektedir (Zevkliler,1970).</p>

<p>Özellikle kalkınmaları belirli bir ölçüde tarıma bağlı olan ülkelerde, tarımın tüm bu sorunlardan arındırılarak daha etkin bir ya&shy;pıya kavuşturulmasının önemi çok açıktır. Tarım sektörünün ge&shy;rek yapısal gerek işleyiş yönünden ekonominin diğer sektörleriyle bir bütün oluşturacak biçimde dengeli ve uyum içinde bulunması ve ekonomik kalkınmada daha etkin olmağı hemen her ülkede üze&shy;rinde önemle durulan bir konudur (Talim, ,1981).</p>

<p>Tarımsal işletmelerin verimli biçimde işletilmesini ve korunmasını sağlayan önlemlerin alınması; özellikle tarımsal işletmelerin verimsizliğine neden olacak biçimde parçalanmalarının ve küçül&shy;melerinin önlenmesi tarımsal üretim ve tarım sektöründeki geliş&shy;menin ülke kalkınması üzerindeki önemli etkilerinin doğal gereği&shy;dir. Kişi toprak ilişkilerinin, toplumun ve ülkenin zararına olma&shy;yacak biçimde düzenlenmesi temel olduğundan, bu düzenlemeler&shy;<br />
de toplumun yaran gereği, bazı ayrıksı (istisnai) durumlara olanak<br />
tanınmaktadır. Bu ayrıksı düzenlemelerden birisi de varlığını, miras hukukunda sürdürmektedir (Ayiter, 1978).</p>

<p>2.1. Tarımsal İşletmelerin Önemi</p>

<p>Ekonomik etkinliklerin tümü doğa, emek, sermaye ve girişimci<br />
olmak üzere dört üretim bileşenini içermektedir. Doğanın temel<br />
unsurlarından birisi olan toprak ise, tarımsal çalışmanın diğer bir<br />
deyişle bitkisel ve hayvansal üretim ile tarım sanatının temelini<br />
oluşturur (Tayşi, 1981).</p>

<p>Tarımda üretimin çok büyük bir bölümü tarımsal işletmeler yo&shy;lu ile yapılmaktadır. Tarımsal işletmelerin en önemli öğesi de topraktır. Bugün hâlâ toprak olmadan tarımsal üretimde bulunmanın olanaksızlığı ve &ldquo;kıt oluşu dolayısıyla miktarının artırılamaması nedeni ile toprak, toplumsal yaşayışın başladığı günden, bugüne dek gittikçe değer kazanan unsurların başında gelmektedir. İşte tarımsal işletmenin önemi, temel unsuru olan toprağın önemli ol&shy;masından kaynaklanmaktadır.</p>

<p>Aşağıdaki sayısal verilerden de anlaşılacağı gibi ülkemizde yıllardır süren sanayileşme çabalarına rağmen tarım sektörünün, ül&shy;ke ekonomisindeki önemli bir ağırlığı vardır: 1998 yılında Gayrı Safi Milli Hasıla içerisinde tarımın payı %27.8&rsquo;dir. Yine 1998 yılın&shy;<br />
da Milli Gelirin %12.l&rsquo;i tarım sektörüne gitmektedir. Nüfusun %44.7&rsquo;i halen tarımda çalışmaktadır. Dış satımdaysa tarımın payı %16.3&rsquo;dir (DİE, 1998).&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;.</p>

<p>2.2. Türkiye&rsquo;deki Tarımsal İşletmelerin Durumu</p>

<p>Ülke ekonomisi açısından kalkınmada önemli bir yer tutan tarımsal işletmelerin hem çok küçük hem de parçalı oluşu; en uygun işletme büyüklüğünün sağlanamaması, kârlı çalışmayı engelleyip, belirli bir üretim için fazla harcama, yapılmasına neden olmakta; bu arada işletme iyesinin (sahibinin) pazar için değil geçimlik üretim yapması sonucu kalkınma için &lsquo;tarımda arzulanan gelişme gerçekleşememektedir.</p>

<p>Bugün ülkemizde tarımsal işletmelerin durumu ve yıllar içerisindeki değişimi baktığımızda elde edilen genel sonuçlar aşağıdaki gibidir: Türkiye&rsquo;deki tarımsal işletmelerin sayısında oransal bir artış kaydedilirken; buna koşut olarak cüce işletme sayısı da art&shy;maktadır. 1960 yılında 3.100.90O tarımsal işletme var iken,1970 tarım sayımında sayısı 3.060.ÖOO&rsquo; ne inmiş, 1980&rsquo;de ise 3.650.000&rsquo;ne çıkmış, 1990&rsquo;da 3.966.800 olmuştur; Diğer bir önemli nokta ise, Türkiye&rsquo;deki&rsquo; küçük işletmelerin sayısal egemenliğini sürdürmesidir. 1950 yılında 5 hektardan (ha) küçük toprak işleyen işletmelerin oranı %62 iken, 1970&rsquo;de bu oran %75&rsquo;e çıkmış, 1980&rsquo;de %59&rsquo;a inmiş, 1990&rsquo;da %67 olmuştur.&rsquo;Ancak; aynı dönemde bu işlet&shy;melerin toplam işledikleri alan %18.9&rsquo;dan önce %20.l&rsquo;e daha son&shy;ra %2l.9&rsquo;a yükselmiştir. Aynı dönem için diğer önemli bir olgu da küçük işletmelerin, ortalama genişliğinin 1950&rsquo;de 10.8 dekardan 1980&rsquo;de 9.4 dekar&rsquo;a ve 1990&rsquo;da da 8.6 dekar&rsquo;a düşmesidir. Bu sonuçların tümü ülkemizde tarım topraklarının parçalandığını ve tarımsal işletmelerin küçüldüğünü göstermektedir (Talim, 1981; DiE,<br />
1991). En son tarım sayımına göre Türkiye&rsquo;de yar olan tarım işletmesi sayısı 3.966.800&rsquo;dür. Bu işletmelerin,%99,01&rsquo;i 500 dekar&rsquo;dan kü&shy;çüktür ve toplam tarım topraklarının %83.2&rsquo;sini işletmektedirler.</p>

<p>Yine ülkemizin tarım işletmelerinin bir diğer özelliği, çok parçalılıktır. Buna göre işletme genişliği arttıkça parça sayısı da artmak&shy;tadır (Talim, 1981; DİE, 1991).</p>

<p>Çizelge 1&rsquo;den de açıkça görüleceği gibi ülkemizdeki tarımsal işletmeler hem çok parçalı hem de küçüktür. Bu parçalılık ve küçül&shy;me eğilimi de artarak sürmektedir.</p>

<p>Tüm bu verilerden de kolaylıkla anlaşılacağı gibi Türkiye&rsquo;deki tarım topraklarının parçalanması bir yandan artarak sürmekte diğer yandan küçülme de hızla, artmaktadır (Cin, 1979).</p>

<ol start="3">
	<li>TARIMSAL İŞLETMELERİN ÖZGÜLENME BİÇİMİ</li>
</ol>

<p>MY, mirasın paylaştırılması bakımından EŞİTLİK İLKESİNİ kabul etmiştir (madde 589). Diğer bir deyişle bütün mirasçıların cinsiyet ve yaş ayinim gözetmeksizin terekedeki mallar üzerinde eşit hakları vardır. Ancak MY m. 598 bu kurala bir ayrıksı durum öngörmüştür (İmre, 1978).</p>

<p>Gerçekten de MY. 597 ve devamı m.&rsquo;lerinde, düzenlenen tarımsal işletmeler ile ilgili özel hükümler, &ldquo;mirasın eşit paylaştırılması ilkesine&rdquo; önemli bir ayrıksı durum oluşturmaktadır. Bu maddelerde ya&shy;pılan düzenleme ile mirasın aynen ve eşit olarak paylaşılması temelinden ayrılarak, tarımsal işletmelerin bir bütün olarak miras&shy;çılardan birine özgülenmesi (tahsis edilmesi) olanağı tanınmıştır.</p>

<p>3.1. Tarımsal İşletmelerin Özgülenmesinin Koşulları</p>

<p>3.1.1. Ön Koşul: Mirasın Paylaştırılması</p>

<p>Tarımsal bir işletmenin özgülenebilmesi için her şeyden önce ortada bir tereke (miras bırakanın malvarlığı) bulunmalı; terekede de bir tarımsal işletme yer almalıdır. Miras olgusunun söz konusu ol&shy;madığı durumlarda, tarımsal miras hukukuyla ilgili kuralların uy&shy;gulanması, dolayısıyla tarımsal işletmenin özgülenmesi olanaklı değildir. Tüm bunlardan başka Özgülenme için tarımsal işletmenin bulunduğu bir terekenin mirasçılarca paylaşılmasının istenmiş ol&shy;ması gerekmektedir. Diğer bir deyişle mirasın paylaşılması işlem&shy;leri sürdüğü sürece Özgülenme istemi ileri sürülebilmektedir. Eğer mirasın paylaştırılması gerçekleşmişse artık; böyle bir isteme olumlu yanıt verilemeyecektir. Kısaca özgülemenin ön koşulu; için&shy;de tarımsal bir işletme bulunan tereke mallarının paylaştırılması sürüyor olmasıdır (Zevkliler, 1970);</p>

<p>3.1.2. Nesnel Koşul (İşletme ile İlgili Koşul)</p>

<p>3.1.2.1. Terekede Tarımsal İşletme Bulunması</p>

<p>Miras bırakanın terekesinde, taşınır ve taşınmaz bir çok mal bulunabilir, Yine bunların arasında işletme niteliğini taşıyan tica&shy;ri, sınai veya tarımsal îşletmelerden; bir veya bir kaçı bulunabilir. İşte bu işletmelerden tarımsal nitelik taşıyanı varsa özgülerime ile l&rdquo; ilgili kurallar uygulanabilir. Türk hukuk öğretisinde &ldquo;tarımsal işletme&rdquo; kavramı çeşitli yazarlarca değişik anlaşılmaktadır. Yargıtay ise 1984 tarihli bir kararında; tarımsal işletmeyi, &ldquo;toprak, yapı, araç-gereç, hayvan ve sermaye unsurlarından oluşan, tarımsal alanda üretim yapan belirli büyüklüğe sahip ekonomik bütünlük&rdquo; Dolarak tanımlamıştır. Bu konudaki tartışmalara girmeden, Yargıtay&rsquo;ın yukarıdaki tanımı bu çalışma boyunca temel alınacaktır.</p>

<p>3.1.2.2. İşletmenin Ekonomik Bir Birlik Durumunda İşletilmesi</p>

<p>Tarımsal işletmenin mirasçılardan birisine tümü ile özgülenebilmesi için &ldquo;tarımsal işletme ekonomik yönden bir birlik (bütün)&rdquo; durumunda olmalıdır. Tarımsal işletmenin bir bütün olması, yalnızca ekonomik anlamdadır, Diğer bir deyişle tarımsal işletmeyi oluşturan unsurlar yönünden &ldquo;bir amaç ve işbirliği bağlı bulunması&rdquo; yeterlidir. Somut anlamda, dış görünüm yönünden bir birlik içinde bulunması, örneğin toprak öğesinin tek parça durumunda olması gerekmez. İşletmenin bir merkezden, yönetilmesi ve unsurları bir arada bulunmasa bile ekonomik anlamda işlevini yerine getirecek olması durumunda ekonomik bir birlikten söz edilebilir.</p>

<p>(1)&nbsp;&nbsp; Yargıtay 2. H. D. 4.10.1984 T.E. 5667/7379 K.</p>

<p>Tarımsal işletme; toprak, yapı, araç-gereç, hayvan ve sermaye unsurlarından oluşan, tarımsal alanda üretim yapan, belirli Büyüklüğe sahip ekonomik bir bütünlüktür. Özgüleme için miras bırakanın ölümü anında ekonomik bütünlüğün bulun&shy;ması zorunludur. MY. m. 59&rsquo;de sözü edilen iktisadi vahdet halinde işletil&shy;mekte olan zirai mallardan amaç, tarımsal değil tarımsal işletmedir. bitişik veya yan yana bulunmaları zorunluluğu yoktur. Buna karşılık İsviçre&rsquo;deki uygulamaya göre- tarımsal işletmede bulunması zorunlu sayılan binaların hiç olmaması durumunda o işletme eko&shy;nomik yönden bir birlik göstermediğinden özgülenme uygulanmamaktadır. Ülkemizde ise bu tür bir yaklaşımın benimsenmesi du&shy;rumunda tarımsal işletmelerin büyük bir çoğunluğu bu koşula uygun olmadığı için özgüleme iyice zorlaşacağından bu görüşün ka&shy;bul edilmesi bugün için olanaksızdır (2).</p>

<p>Tüm bunlara ek olarak bir tarımsal işletmenin ekonomik bir birliğe sahip sayılabilmesi için tarımsal işletmenin unsurlarının yani toprak, bina, hayvan, araç-gereç ve diğerlerinin ayrı kişiye, yani miras bırakana ait olması<br />
gereklidir (3) (Zevkliler, 1970).</p>

<p>3.1.2.3. İşletmenin Yeterli Büyüklüğe Sahip Olması</p>

<p>Bu koşul İsviçre Medeni Yasasından çeviri yapılırken Türk MY&rsquo;na alınmamıştır. Oysa bu koşul; tarımsal işletmelerin verimsiz işletilmeleri sonucunu doğuracak derecede parçalanması önlemeye yöneliktir. Özellikle Avrupa Birliğine katılmayı isteyen Türki&shy;ye&rsquo;nin, Birliğin Tarımsal Yapı Politikasına uyum sağlayacak biçim&shy;de tarımsal işletme varlığına ulaşabilmesi için mutlaka gidermesi gereken bir eksikliktir. Çünkü bu koşul, aynı zamanda tarımsal iş&shy;letmenin paylaştırılması yasağının ekonomik sınırını da çizer. Bu&shy;radaki düzenlemenin amacı; tarımsal işletmelerin elden geldiğince bu büyüklüklerinin sağlanmasıdır (Zevkliler, 1970).</p>

<p>(2).&nbsp;&nbsp; Y. 6. H. D. 18.10,1966 T. E. 3992/4322 K.</p>

<p>Tahsisi istenilen çiftliğin iktisaden müstakil bir vahdet halinde işletilmesi,<br />
ve heyeti umumiyesindeki mesaiyi idare edecek merkezi tesisat ve tertibatı<br />
mahsusa mevcut olup olmadığı tahkik edilip şayet tahsisi talep mevcut ise<br />
çiftliğin talepte bulunan tahsisi icap eder.</p>

<p>(3)&nbsp;&nbsp; Y2.HD 01.04.1952T.E. 1139/2022K.</p>

<p>Tahsisi istenilen çiftliğin ekonomik bağımsız bir bütünlük halinde işletilmesi ve tamamını idare edecek merkezi tesisat ve tertibatın bulunup bulunma&shy;dığını incelemek ve tahsisi isteğinde bulunan paydaşın ekonomik ve çalışma durumu bu yerin bütününü işletmeye elverişli ise o zaman çiftliğin tahsisi hakkında karar vermek gerekir.</p>

<p>Tarımsal işletmenin yeterli tarımsal yarlığa sahip olması, kendi olanak ve araçlarıyla işletilen bir tarımsal işletmenin üzerinde çalışan çiftçi ile aile bireylerinin geçimini sağlayabilecek ve çiftçilikle uğraşmak üzere elverişli bir iş alanı sunabilecek nitelikte ol&shy;ması demektir. Yeterli büyüklüğün saptanmasında ölçü olarak; ta&shy;rımsal işletmenin 1)geliri, 2) işgücü, 3) yüzölçümü, 4)İşletmedeki toplam sermaye, 5) İşletmede kullanılan yıllık giderler toplamı esas alınmaktadır (Zevkliler/İ970).</p>

<p>Yukarıda da belirtildiği üzere MY&rsquo;da bu konuda hiç bir düzenle&shy;me ve açıklık yoktur. İşletmenin yeterli büyüklüğü saptanırken, işletmenin getirdiği gelir; çiftçi ailesinin geçimini sağlamaya, bunun yanında işletme için zorunlu olan araç ve gereçleri satın almaya, işletmenin düzenlenmesine, yatırımlara ve aldığı kredileri zama&shy;nında ödemeye yeterli olmalıdır (Zevkliler, 1970)</p>

<p>Tarımsal işletmenin yeterli büyüklüğü saptanırken, özellikle miras yolu ile işletmenin özgülenmesinin söz konusu olduğu durumlarda gerek tarımsal işletmenin gerekse mirasçıların durumu ve özellikleri, göz önünde bulundurulmalıdır. Tarımsal işletme yö&shy;nünden, işletmenin bulunduğu bölge, topraklarının genişliği ve özellikleri; mirasçılar yönünden ise özgülemeyi isteyen mirasçının aile bireylerinin sayısı ve işletmede çalışabilecek işgücü sayısı göz<br />
önünde tutulmalıdır. Buradan çıkarılacak sonuç; her olayda koşul&shy;<br />
lan ayrı ayrı ele alıp ondan sonra tarımsal işletmenin yeterli ,olup<br />
olmadığına karar verilmesi gerektiğidir. Bu kararı verecek olan ki&shy;şi de, davaya bakan yargıçtır (Berki, 1975).</p>

<p>3.1.3. Öznel Koşul (Mirasçılarla İlgili Koşul)</p>

<p>Tarımsal işletmenin mirasçılardan birine tüm olarak özgülenebilmesi için işletmeyle ilgili koşulların yanında işletme kendisine verilecek mirasçı yönünden de bazı koşulların varlığı gereklidir.</p>

<p>3.1.3.1. Birden Çok Mirasçının Bulunması ve Özgüleme İstemi</p>

<p>Tarımsal işletmenin mirasçılardan birine tüm olarak özgülenebilmesi için ortada birden çok mirasçı bulunması ve bunlardan birinin yada bir kaçının tarımsal işletmenin özgülenmesini isteme&shy;si gerekir.</p>

<p>Miras bırakanın hiç mirasçısı olmaması durumunda genel kural<br />
gereği Devlet mirasçı olur. Eğer tek bir mirasçı varsa hukuken ve<br />
eylemli olarak miras bırakanın tüm malvarlığı bu mirasçısına kalacağından her iki durumda da özgülemenin gereği kendiliğinden ortadan kalkar. Bu yüzden birden çok mirasçının olması ve bunlar&shy;dan bir veya birden çoğunun özgüleme istemesi gerekir. Mirasçılardan birisi istemedikçe yargıç kendiliğinden tarımsal işletmenin özgülenmesine karar veremez (İnan; 1982).</p>

<p>Özgüleme istemi sıkı sıkıya kişiye bağlı bir hak olup, yasal ve&shy;<br />
ya atanmış (mansup) (1) mirasçılarca istenebilir. Sağ kalan eş de altsoy (füru) (2) ile birlikte mirasçı olmuş ise ve yararlanma (inti&shy;fa) (3) hakkını seçmemişse, terekedeki tarımsal işletmenin kendi&shy;sine özgülenmesini isteyebilir, (İmre, 1978) Özgüleme isteminin ne biçimde yapılacağı konusunda MY&rsquo;de,&nbsp; herhangi bir açıklık yoktur. Öğretide ise bu istemin biçime bağlı olmadığı yani resmi biçimde, adi yazılı ve hatta sözlü olarak yapılabileceği kabul edilmekle beraber İsviçre&rsquo;de olduğu gibi dava yoluy&shy;la yapılması daha yerinde olur.</p>

<p>3.1.3.2. Özgüleme İsteyen Mirasçının Ehil Olması</p>

<p>Her şeyden önce özgülenen istemini ileri süren mirasçının, MY anlamında ehil olması yani eylem ehliyeti (4),bulunması gerekir. Sadece genel anlamda ehil olmak yeterli değildir. Özgüleme isteyen mirasçının, tarımsal işletmeyi, işletmeye ehil olması, fizikî, meslekî, aklî ve fikrî yönlerden tarımsal işletmeyi gerektiği biçim&shy;de işletebilecek durumda bulunması demektir (Cin, 1979). Oysa Özgüleme isteminde bulunan mirasçı, tarımsal işletmeyi yasada Öngörülenden değişik bir amaç için istiyorsa reddedilmelidir.</p>

<p>(4)&nbsp;&nbsp; ATF 95394 JT 1970 283.</p>

<p>İs&shy;viçre Federal Mahkemesi (İFM) tarımsal işletmenin 18 yaşını doldurmuş olması doldurmamış olan bir mirasçıya özgülenebileceğine karar vermiştir (5) İstemde bulunan mirasçının ehil olup olmadığının değerlendir&shy;mesi yargıcındır. Değerlendirme hakkını kullanırken yargıç o olayın özelliklerine göre özgülenmesini isteyen mirasçı ile diğer mirasçıların özelliklerini, tarımsal işletmenin bulunduğu bölgede, aynı özellikleri taşıyan bir tarımsal işletmeyi işletebilmek için geçerli olan ortalama ehliyet ölçüsünü ye özgülenmesi istenen işletmenin özel&shy;liklerini göz önüne almalıdır (6)</p>

<p>Tarımsal işletmeyi işletmeye ehil olmak, tarımsal işletmeyi biz&shy;zat işletmeyi gerektirir mi gerektirmez mi sorusuna da neden olmaktadır. Asıl olan işletmenin özgülerime isteyen mirasçının yönetimi altında ve onun sorumluluğunda işletilecek olmasıdır. İşletmenin kâhya veya müdür eliyle işletilecek olması da olanaklıdır. İşletmeyi bizzat işletmeyen mirasçının ehil olması demek, işletmesinin işletilme yönetimini ve gidişini &ldquo;gerektiğinde denetleyebilme&shy;si ve aksaklıklarla eksiklerinin ortadan kaldırılmasını sağlayabile&shy;cek ehliyete sahip olması demektir (Zevkliler, 1970). Fakat Yargıtay, ehil olmayı bizzat işletmek olarak anlamaktadır. (Y. 12. HD, 7.1.1949 T.E. 6430/76 K.) (7). Oysa İsviçre Federal Mahkemesi (İFM) ATF 7121JT 1943365,&nbsp; &ldquo;Mirasçılardan&rdquo; biri tarımsal işletmenin kendisine özgülenmesini isteyebilir. İşletmeyi bizzat işletmeyecek olsa bile mirasçı tarımsal işletme 18 yaşını doldurmamış olan mirasçıya özgülendirilebilir. Eğer bu mirasçının eğitimi, yeteneği, kişisel tercihi ve amacı böyle bir işletmenin işletilmesine yönelmişse ve bu işletmeyi idare edebilecek durumda ise bu taktirde tarımsal işletme o kişiye özgülenmelidir. &rdquo;</p>

<p>ATF 646 JT1939130</p>

<p>Mirasçılar arasında seçim yapılması gerektiğinde o döneme kadar tarımsal<br />
işletmede yaşamış kendi ve ailesinin geçimini oradan sağlayan mirasçı,<br />
farklı bir yerden ve bağımsız bir biçimde geçimini sağlayan mirasçı karşısında üstün tutulmalıdır.</p>

<p>Yargıtay 12. HD. 7.1.1949 T. E. 6430/76 K.</p>

<p>Tahsis isteğinde bulunan paydaşın işletmeyi işletmeye ehil olması hususu<br />
tayin ve tespit edilirken, işletmeyi bizzat işletecek olması asıl olduğundan<br />
bu şart gerçekleştiği takdirde çiftliğin tahsisi hakkında karar vermek gerekir.</p>

<p>İşletmenin yönetimi bir üçüncü kişiye bırakabilir ve eğer yeterli idareci seçebilecek ve işletmenin muhasebesini kontrol ye idare edebilecek ise tarımsal işletme bu kişiye özgülenebilir, (ATF 92 254 JT 11967584)</p>

<p>(8)&nbsp;&nbsp;&nbsp; ATF 69 385 JT 1944 356</p>

<p>Tarımsal işletmenin mirasçılardan birisine özgülenmesi durumunda muri&shy;sin oğullarının diğer mirasçılar karşısında öncelik haklan vardır.</p>

<p>3.1.3.3. Birden Çok Özgüleme İstemi Durumunda Seçim</p>

<p>Aynı anda birden, çok mirasçı tarımsal işletmenin kendisine özgülenmesini isterse hangisine özgüleneceğine yargıç karar verecektir (MY m.589/1). Bu kararı verirken yargıç yasanın kendisine gösterdiği ölçülerden yararlanır. Özgüleme1 karan aşağıdaki sıraya göre yapılır: (1) Öncelikle &ldquo;yasada öngörülen ölçülerin uygulanma&shy;sı gerekir. Bölgesel adetler, Öncelik sırasını ortadan kaldırması için yasada başlıca iki ölçüt öngörülmüştür,(Naim, 1982): Bunlar&shy;dan birincisi; miras bırakanın erkek altsoyunun, kız altsoydan ön&shy;ce gelmesidir (8). Mirasçılardan erkeklerin önceliği ilkesi, yalnızca miras bırakanın altsoyu için söz konusudur. Yani miras bırakanın oğlu ile kızı arasında seçim yapmak gerekince oğlunun ehil olması koşuluyla söz konusu olur. Yoksa kız alt sayı, daha ehil ise bu du&shy;rumda artık işletme ona özgülenin ikinci ölçüt, işletmeyi bizzat işletecek olan mirasçının, öbür mirasçılardan önce gelmesidir. Bu durumda işletmeyi bizzat işletmek demek, işletmede bedenen ça&shy;lışma ve yönetme anlamına gelir. Mirasçı ile birlikte ailesinin de çalışması, bizzat işletme niteliğini ortadan kaldırmaz. Burada asıl olan işletmenin mirasçının yönetimi ve kontrolü altında işletilme&shy;sidir. (2) Eğer yasayla getirilen ölçü yeterli, olmazsa, yargıç bölge&shy;sel adetlere göre karar verir. Ancak ülkemizde bu konuda hiçbir adet bulunmadığını belirtmek yerinde olur. (3) Tarımsal işletme&shy;nin bulunduğu bölgede konuyla ilgili adet yoksa, yargıç özgülenme isteyen mirasçıların &ldquo;kişisel durum ve Özelliklerini&rdquo; ayrı ayrı göz önüne alarak karar verir. Bunun için de yargıç, her olayın özelliği&shy;ni ve mirasçıların durumunu ayrı ayrı değerlendirmek durumundadır. Mirasçıların meslekî, ahlakî, toplumsal, ekonomik ve ailevi durum ve özellikleri önceliğin saptanmasında birer ölçüt olabilir. Tarımsal işletmeye daha çok gereksinimi olan veya bütün zaman ve çalışmasını tarımsal işletmeye verecek olan diğer mirasçılar tercih edilir. Genç mirasçılara, yaşlılara nazaran öncelik tanınır. Miras bırakanın 18 yaşını geçmiş bile olsa sağlığında onunla birlikte tarımsal işletmede çalışan mirasçı ya da tarımsal işletmede karısı ve çocuklar ile birlikte çalışacak mirasçı bulunması öncelik nedenidir. Tarımsal işletmenin kendisine özgülenmesi durumunda, diğer mirasçıların paylarını kolaylıkla Ödeyebilecek ve parasal olanakları ile işletmeyi en iyi yönetebilecek olan mirasçıya öncelik tanınır. Yargıç, özgüleme yaparken tüm mirasçılarının çoğunun ne yolda düşündüğünü öğrenmelidir (İmre, 1978)</p>

<p>3.2. Tarımsal İşletmenin Özgülenmesinin Yapılması</p>

<p>3.2.1.Özgüleme Kararı</p>

<p>Yukarıda sayılan koşulların varlığı durumunda tarımsal işlet&shy;me mirasçılardan birine tüm olarak özgülenebilir. Verilen özgüle&shy;me kararı, mirasın paylaştırılması niteliğindedir.</p>

<p>Özgülemeye yetkili organ Türk hukukunda &ldquo;mahkeme&rdquo; olmak&shy;la birlikte, yasada bunun hangi mahkeme olduğu açıkça belirtilmemiştir. Yetkili mahkeme, &ldquo;miras bırakanın son ikametgahı mahkemesidir&rdquo; (MY. m. 518). Görevli mahkeme konusunda Yargıtay, HUMY m. 561 ve m. 598&rsquo;e göre &ldquo;Sulh Hukuk Mahkemesi&rdquo; görevli olduğuna karar vermiştir (YGHK 18.10.1966 T.E. 3992/4322 K).</p>

<p>3.2.2.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Özgülemenin Yapılma Yöntemi</p>

<p>Özgülemenin yapılmasında kural, terekede bulunan tarımsal işletmenin mirasçılardan birine tüm olarak, parçalanmadan özgülenmesidir. Ancak bu kurala bir takım ayrıksı getirilmiştir: (1) Mi&shy;rasçılardan hiç birisinin özgülenme istememiş olması durumunda yargıç kendiliğinden özgüleme karan veremez. Mirasçılar bu du&shy;rumda kendi aralarında belirli bir paylaştırma yöntemi kararlaştı&shy;rarak; tereke mallarını diledikleri gibi paylaşabilirler. Bunu önle&shy;yecek herhangi bir kural &rdquo;Türk hukukunda yoktur. (2) Tarımsal iş&shy;letmenin birden çok işletme niteliğindeki parçalara ayrılması yoluyla bunların istemde bulunan mirasçılara ayrı ayrı Özgülenmesi&shy;dir. Bu ayrıksının uygulanabilmesi için tarımsal işletmeyi işletme&shy;ye ehil birden çok mirasçının, birden çok yeterli büyüklüğe ayrıla&shy;bilecek tarımsal işletmenin bulunması ve bunların parçalanarak özgülenmesinin istenmesi gerekir. (3) İşletmenin birden çok miras&shy;çıya birlikte özgülenmesidir. Bu durumda ortak paydaşlık (müşte&shy;rek mülkiyet) kurallara/geçerli olacaktır. Verilen özgülerde karan, mirasın paylaştırılması niteliğindedir.</p>

<p>4.ÖZGÜLEMENİN HÜKÜM VE SONUÇLARI</p>

<p>4.1. Diğer Mirasçıların Paylarının Ödenmesi</p>

<p>Özgülenme bir paylaştırma işlemi olmasına karşın, özgülenme dışında da bir takım paylaştırma işlemleri vardır. Bu nedenle tarımsal işletme tüm olarak mirasçılardan birine özgülendikten son&shy;ra, mirasın tamamen paylaşılmasına dek, mirasçılar arasındaki ilişkiler sürer. Eğer tarımsal işletme terekedeki tek mal ise veya terekedeki diğer mallar mirasçıların paylarını karşılamıyorsa, bu<br />
durumda tarımsal işletme kendisine özgülenen mirasçı, öbür mirasçılara paylarının eksik kalan kısmını ödemek zorunda kalır. Bu onun için bir borç niteliğinde olup, tarımsal işletmenin, özgülenmesi nedeni ile doğmuştur. Aynı zamanda alacaklı durumda olan mi&shy;rasçının bu hakkı yasal ipotek ile teminat altına alınmıştır. İşlet&shy;menin özgülendiği mirasçının ödeyeceği para &ldquo;miras payı&rdquo; niteliği&shy;ni taşımaktadır. Yani yapılan ödeme terekeden çıkan bir malın ta&shy;rımsal işletmenin yerini almakta, böylece tarımsal işletmeden pay almayan diğer mirasçıların genellikle paylarının para biçimin&shy;de verilmesine dönüşmektedir.</p>

<p>4.1.1. Ödeme İçin Özgülenen Mallara Değer Biçilmesi</p>

<p>Ödemede ortaya çıkan en önemli sorun; bu payların ne oranda ödeneceği ve ödenecek miktarın ne biçimde saptanacağıdır. MY. m. 597&rsquo;e göre özgülenen malların tümüne tek bir değer belirlenecektir. Ancak bunun hangi değer üzerinden olacağı yasada düzenlen&shy;memiştir. Bu durum bugüne dek uygulama yolu ile de çözüme ka&shy;vuşturulmuş değildir</p>

<p>Özgülenme durumunda işletmenin değerinin belirlenmesinde iki türlü değer söz konusu olabilir: Satış veya gelir değeri. Satış de&shy;ğeri, tarımsal işletmenin özgür olarak piyasada satışı ile elde edi&shy;lebilen karşılıktır. Gelir değeri, tarımsal işletmenin giderleri ile amortisman payı çıktıktan sonra, bir yılda getirdiği gelirin belirli<br />
bir faiz haddiyle kapitalizasyonu yoluyla elde edilen değerdir (Zevkliler, 1970).</p>

<p>İşletmenin özgülenmesi halinde bu değerlerden hangisinin te&shy;mel alınacağı konusunda Türk hukukunda bir hüküm yoktur. Yanlar arasında anlaşma sağlanabilirse,&rsquo; anlaştıkları değer; anlaşa&shy;mazlarsa &ndash; MY&rsquo;nin emredici hükmü gereği yargıcın &lsquo;bilirkişilere başvurması gerektiğinden,&rsquo;bilirkişilerce saptanacak değer temel, alınacaktır. Bu nedenle ortaya değerleme sonucu belirlenmiş bir değer çıkacaktır. Böylece her bilirkişiye göre değişen bu değer ke&shy;sin ve tek olmayacaktır. Böyle olunca da, her olayda başka başka değer belirlenmeleriyle karşılaşılacak, ortaya eşitlik ve hakçalık il&shy;kesine aykırı bir durum çıkacaktır. Bu yüzden yasadaki boşluk yargıç tarafından doldurulmalı ve bilirkişiye belli bir değere göre değerleme yapması emri verilmelidir. Bu değerin &ldquo;gelir değeri&rdquo; ol&shy;ması işletmenin çıkarına olacaktır. Yasadaki düzenlemenin amacı, işletmenin bütünlüğünü ve varlığını korumak olduğuna göre diğer mirasçıların zarara uğrayacağı ve adaletsizlik doğacağı gerekçesi doğru değildir. Özgülenen mirasçının parasal açıdan büyük yük al&shy;tına sokulması asıl doğru olmayacaktır, işletmenin değeri hesapla&shy;nırken hakçalık (hakkaniyet) ilkesi göz önünde tutulmalı ve işlet&shy;me kendi geliri ile ödeyebileceği bir borç altına sokulmalıdır. Ayrı&shy;ca gelir değeri satış değeri gibi kısa zamanda değişiklik gösterme&shy;diğinden daha nesneldir (Zevkliler, 1970). Gelir değeri yöntemiyle bulunan değer, miras bırakanın terekesinin aktifine eklenir.</p>

<p>Gelir değeri üzerinden hesaplamanın bir takım ayrıksıları var&shy;dır:</p>

<p>(1) Tarımsal işletme ile birlikte bulunan ve ekonomik yönden tarımsal işletmeye bağ olan yan işletmelerin değeri, satış değeri üzerinden hesaplanır.</p>

<p>(2) Özlenen mirasçı daha önceden işletmeyi gelir değerinden fazlaya almaya hâzır olduğunu bildirmesi durumunda, artık özgülemenin gelir değerinden yapılmasını istemesi olanaksızdır</p>

<p>4.1.2. Ödeme Biçimi</p>

<p>Miras bırakanın terekesinde, tarımsal işletme dışında başka mallar da bulunabilir. Bu mallarla, tarımsal işletmenin özgülendiği mirasçı dışındaki mirasçıların payları ödenir. Diğer bir deyişle böyle bir durumda, tarımsal işletme kendisine özgülenen mirasçı&shy;nın payına tarımsal işletme, öbür mirasçıların paylarına da tarımsal işletme dışındaki mallar düşmüş olacaktır. İşletme kendisine özgülenen mirasçının diğer mirasçıların paylarını ödemede güçlük çekmeleri durumunda yasada bir takım önlemler alınmak yoluyla ödeme kolaylıkları getirilmiştir. İleride &ldquo;mirasçıların korunması&rdquo; başlığı altında bu önlemler daha ayrıntılı olarak ele alınacaktır.</p>

<p>4.2. Özgülenen Mirasçı ile Diğer Mirasçılar Arasındaki İlişkiler</p>

<p>Terekede bulunan tarımsal işletmenin mirasçılardan birine özgülenmesi durumunda kendisine özgüleme yapılan mirasçı ile diğerleri arasında bazı ilişkiler doğar. Bu ilişkilerin başında, tarımsal işletmenin değerinin ve öbür mirasçıların paylarının belirlenerek ödenmesi gelir. Bundan başka tarımsal işletme kendisine özgülenecek olan mirasçı ile öbür mirasçıların bir takım karşılıklı hak ve borçlan vardır.</p>

<p>4.2.1. Özgüleme Yapılacak Mirasçının Hakları</p>

<p>Özgülenen mirasçı, diğer mirasçıların paylarını ödemek zorun&shy;dadır. Diğer mirasçıların paylan, tarımsal işletme üzerinde yasa&shy;dan doğan bir ipotekle güvence altına alınmıştır (MY. m. 601). Pay&shy;lan ödenmez ise diğer mirasçılar yasal ipotek haklarına dayana&shy;rak miras payı alacaklarını tarımsal işletmeyi sattırmak yolu ile almak ve izlemek yoluna gidebilirler. Böyle bir sonuç tarımsal iş&shy;letme açısından çok sakıncalı olduğundan, diğer mirasçıların paylarının ödenemeyeceği durumlarda, işletmenin korunması için, özgülenen mirasçıya, &ldquo;mirasın paylaşılmasının ertelenmesini isteme hakkı&rdquo; verilmiştir.</p>

<p>Diğer mirasçılara ödenecek paylarla işletmenin o zamana kadar yüklendiği borçların toplamı, işletmenin gelir değerinin 3/4&rsquo;ünü aşarsa, özgülenen mirasçı, mirasın paylaşılmasının elverişli bir za&shy;mana ertelenmesini isteyebilir (MY. m. 599/1). Böyle bir durumda mirasçılar arasında paylaştırmaya bir hak tanınmasının nedeni,<br />
işletmenin aşın borçlanmasını önlemek ve diğer mirasçıların paylarını, kolaylıkla ve zarara uğramadan ödeyebilmesini sağlamaktır (Zevkliler, 1970).</p>

<p>Ortaklığa katılan mirasçılar, tarımsal işletmenin tümü üzerinde elbirliği (iştirak) durumunda mülkiyet hakkına sahiptirler. An&shy;cak işletmeyi işleten mirasçının, diğer mirasçıların iznini almadan yapabileceği bir çok işlem vardır, yetkileri çok geniştir. Tarımsal işletmeyi yönetir ve işletir; bunu diğer mirasçıların katılımı olma&shy;dan, onlardan bağımsız kendi basma kullanır, sanki tek başına iye (malik) imiş gibi hareket eder. Ayrıca ortaklığı temsil etme yönün&shy;den de geniş yetkileri bulunmaktadır.</p>

<p>Özgülenen mirasçı yıllık belirli bir kazanç payı dağıtır. Bu ka&shy;zanç payı dağıtımı, miras paylarına mahsup edilmez. Ancak özgüleme yapılan mirasçı, işletmeyi işletmesinden ve yönetmesinden dolayı belirli bir ücret alır.</p>

<p>Mirasın paylaşılmasının ertelenmesiyle kurulan aile malları ortaklığına bütün mirasçılar katılmak zorunda değildir (MY. m. 601).Ortaklığa katılmayan mirasçı ileride ödenmek üzere alacak hakki karşılığı irat senedi alır. Bu durumda miras, bu mirasçılar yönün&shy;den paylaşılmış sayılır. Ayrıca işletmenin gelirinden pay almazlar ancak alacaklarına karşılık belirli bir faiz ödenir.</p>

<p>Aile malları ortaklığı (1) mirasçıların aralarında anlaşmaları, (MY. m. 330/1) veya (2) ortaklığın kaldırılabilmesi için gerekli koşullardan birinin ortaya çıkması durumunda kendiliğinden veya istemle sona erer. Bu sona erme nedenleri: (1) özgüleme yapılan&rdquo; mirasçının öbür mirasçıların paylarını aşın borç altına girmeden ödeyebilecek duruma gelmesi, (2) özgüleme yapılan mirasçının ortaklığın sona ermesini istemesi, (3) bütün mirasçıların ortaklıktan ayrılmaları, (4) ortaklığın belirli bir süre için kurulmuş ve bu süre&shy;nin dolmuş olması, (5) işletmeyi işleten mirasçının görevini gerek&shy;tiğince yapamaması (6) işletmeyi işleten mirasçının görevini ge&shy;rektiğince yapamaması, (7) işletme özgülenen mirasçının iflası ya&rsquo; da payına haciz konulması, (8) ortaklardan birinin haklı nedenler&shy;le ortaklığın sona ermesini istemesidir.</p>

<p>4.2.2. İşletmenin Korunması</p>

<p>Tarımsal işletmenin korunması ve varlığını sürdürebilmesi için işletmenin özgülenmesi dışında başka yasal ve ekonomik önlemler de almak gerekir. Bu önlemler şunlardır:</p>

<p>(1) Tarımsal miras kuralları eksiksiz biçimde uygulanırsa tarımsal işletmelerin korunması ve varlıklarını sürdürmesi sağlanır. Yukarıdan beri anlatıla geldiği gibi tarımsal miras kuralları, tarım&shy;sal işletmenin tüm olarak parçalanmadan mirasçılardan birisine özgülenmesinin yanı sıra, tarımsal işletmenin aşın borçlanması&shy;nın ve yüküm altına girmesinin, tarım topraklarının sahibi ve onun mirasçıları tarafından dilediklerince kullanılarak kötüleşme&shy;sinin önlenmesi, tarımsal işletmelerin bir spekülasyon aracı olarak kullanılmasının önlenmesi ve, bu nedenle satışlarının denetimi, devlet tarafından tarımsal işletmelere bazı yardımlar yapılması, miras bırakanın tarımsal işletme ile ilgili ölüme bağlı tasarrufları&shy;nın kısıtlanması, tarımsal işletmeye elden geldiğince çiftçi olan ki&shy;şilerin sahip olmasının sağlanması gibi önlemlerden oluşur (Zevk&shy;liler, 1970). Bu kurallar hep birbirini tamamlar ve bir bütün oluş&shy;tururlar. Tarımsal işletmenin-özgülenmesi ile ilgili kurallar ancak, bu kurallarla birlikte uygulanırlarsa amaca ulaşabilirler.</p>

<p>(2) Çeşitli nedenlerle verimsiz bir şekilde işletilen, dağınık ve &lsquo;küçük, işletme yapısı yönünden düzensizlik gösteren toprak parça&shy;larının bir araya getirilerek düzenli ve verimli şekilde işletilmek &lsquo;üzere birleştirilmesi olan &ldquo;toplulaştırma&rdquo; yapıldığı bölgede işletmeler ve işletmeler arasındaki ilişkilerde düzenlilik sağlayarak; tarımsal işletmenin özgülenmesiyle ilgili kuralların uygulanabil&shy;mesi için gerekli ortamı hazırlar (Aksoy, 1982).</p>

<p>Bu önlemlerin tümü tarımsal işletmelerin korunması ile ilgili olup, eksiksiz olarak uygulandıkları takdirde, tarımsal işletmelerin özgülenmesi ile ilgili kurallar gerektiğince ve eksiksiz olarak uygulanabilir.</p>

<p>4.2.3. Özgülenen Mirasçı Dışındaki Mirasçıların Hakları</p>

<p>(1) Ortaklık paylarının ödenmesini isteme hakkı, (2) İşletmenin iyi bir biçimde işletilmesini istemek hakkı, (3) İşletmenin özgülenmesinden sonra belirli bir süre içinde gelir değerinden yüksek bir değerle satılması halinde aradaki farktan paylarına düşen isteme hakkı, (4) İşletmenin yönetimine katılarak ortaklık mallarından yararlanmayı isteme hakkı.</p>

<p>4.3. Özgülemenin Sonuçları;</p>

<p>Tarımsal işletmenin mirasçılardan sadece birisine özgülenmesi diğer mirasçılar bakımından bir takım ekonomik ve toplumsal sorunlara neden olabilir. Ya da tarımsal işletmenin düzenli ve verimli çalışmasını engelleyen durumlar ortaya çıkabilir. İşte özgülenmenin yapılmasından sonra çözümlenmesi gerekli sorunlara karşı bir takım önlemler alınması da gerekmektedir.</p>

<p>Özgülenen mirasçı dışındaki mirasçıların yoksulluğa düşmesi söz konusu olabileceğinden zarara uğrayan ve güç duruma düşen mirasçılara bakılması ve gözetilmesi gerekir. Bu nafaka bağlanma-sı veya hiç olmazsa kendilerine işletmede ücretli bir iş verilmesi biçiminde olabilir. Özgülenen mirasçı dışındaki mirasçılar işsiz kaldığı için kente göç etmeyi düşünebilirler. Özellikle Türkiye&rsquo;de gibi ailenin tüm bireylerinin toprakla uğraştığı durumlarda bu sonuç mutlaktır. Önlem olarak tarımsal işletmenin elden geldiğince birden çok mirasçıya birlikte veya parçalanarak özgülenmesi düşünülebilir. Bir diğer önlem de ortaya çıkacak fazla nüfusu&nbsp; toprak sahibi yapabilmek için toprak reformuna gitmektir, hızla artan tarımsal nüfus karşısında toprağa yeniden istem olacağından bu ancak geçici nitelikte bir önlemdir. Bu nedenle temel çözüm &ldquo;sanayileşmeden&rdquo; geçmektedir.</p>

<ol start="5">
	<li>UYGULAMADAKİ DURUM</li>
</ol>

<p>MY&rsquo;deki eksik ve yetersiz düzenleme; buna koşut olarak bölgesel örf ve adetlerin olmayışı nedeni ile Türkiye&rsquo;de tarımsal miras kurallarının uygulanması ye bu konudaki mahkeme ve Yargıtay kararları yok denecek kadar azdır. Böyle olunca da tarımsal miras ile ilgili kurallar, uygulanamayan kurallar niteliğine dönülmüştür. Bu konuda gerek yayınlanmış Yargıtay kararlan gerekse bilim&shy;sel yayınlar alınanlar arasında topu topu beş Yargıtay kararı bu gö&shy;rüşü desteklemektedir.</p>

<ol start="6">
	<li>SONUÇ</li>
</ol>

<p>Tarımsal miras konusundaki yasal düzenleme bir çok yönden eksik ve yetersizdir. Yukarıda anlatıldığı gibi yine Türkiye&rsquo;de ta&shy;rımsal miras kurallarının uygulanması ve bu konudaki Yargıtay kararlan yok denecek kadar azdır. Ülkemizde bu konuda oluşmuş bölgesel örf ve adetler de yoktur.</p>

<p>Tarımsal miras hukukunun, özellikle tarımsal işletmelerin özgülenmesi ile ilgili düzenlemelerinin gerektiği gibi uygulanabilme&shy;si için bu konuda &ldquo;tarımsal miras kurallarının bütünlüğünün sağ&shy;lanması amacı&rdquo; göz önünde tutulmalıdır (Zevkliler, 1970).Bununla birlikte aşağıdaki yasal düzenlemelerin de yapılması bu kuralların<br />
yaşama geçmesi bakımından zorunludur:</p>

<p>1) Tarımsal işletmelerin, iyeleri veya mirasçıları tarafından dilediklerince satılması ve birer spekülasyon aracı olarak kullanıl&shy;masını önleyici önlemler alınmalıdır.</p>

<p>2) Tarımsal işletmelerin, aşın borç ve yükü altına girmelerini önleyici hükümler getirilmelidir.</p>

<p>3) Miras bırakanın ölüme bağlı işlemleri tarımsal işletmeler bakımından sınırlandırılmalıdır.</p>

<p>4) Özgülenme için MY&rsquo;de &ldquo;tarımsal işletmenin yeterli ekonomik varlığı olması koşulu getirilmelidir.</p>

<p>5) Tarımsal işletmenin özgülenmesi mirasçıların istemesi koşula bağlı olmaktan çıkarılmalıdır.</p>

<p>6) Yargıcın özgülemeye,&nbsp; satmaya yada paylaştırmaya karar vermesi&nbsp; biçimindeki değerlendirme hakkı kaldırılmalı, sadece özgülenmeye karar verebileceğine ilişkin düzenleme yapılmalıdır.</p>

<p>7) Tarımsal işletmenin değerinin saptanmasında &ldquo;gelir değeri&rdquo;<br />
esası getirilmelidir.</p>

<p>8) Tarımsal miras kurallarının tümü emredici nitelik taşımalıdır.</p>

<p>Tüm bu anlatılanlardan anlaşılması gereken şudur ki; Medeni Yasa ile bazı kurumlan düzenlerken yalnızca yasal kurallara bağlı kalmaktan kaçınıp, ekonomik ve sosyal gerçekleri de göz önüne almıştır. Günümüzün gerekleri yasal kurumları, yasa maddelerini katı birer hukuk aracı olarak ele almayı; önlemektedir. Yasa kurallarının günlük yaşantılara ve olaylara uydurulması, ekonomik il&shy;kelerle yasal ilkelerin birlikte ele alınması ve sorunların buna göre çözümlenmesini zorunlu kılmaktadır.</p>

<p>Tarımsal arazilerin parçalanmasının MY&rsquo;deki mirasta eşitlik ilkesi ile ilgili olmasının yani sıra, parçalanmanın asıl en önemli nedeni ülkemizdeki tarımsal nüfus ile tarımsal topraklar arasındaki dengesizliktir. Nüfus-toprak oranı elverişli duruma gelmedikçe diğer bir deyişle tarımdan gerekli sayıda nüfus çekilmedikçe, yapılacak hiç bir yasal düzenleme, tarım topraklarının parçalanmasını önleyemeyecektir.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>AKSOY, S., 1984, Tarım Hukuku, A.Ü, Ziraat Fakültesi Yayınlan No: 254. Ankara</p>

<p>AYTER, N., 1978, Miras Hukuku, A.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınlan No: 297.</p>

<p>Ankara</p>

<p>BERKİ, Ş., 1975, Miras Hukuku, A-Ü. Hukuk Fakültesi Yayınlan No: 283. Ankara CİN, H., 1979, Eski ve Yeni Türk Hukukunda Tarım Arazilerinin Miras Yolu</p>

<p>İle intikali, A.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınlan No: 302. Ankara</p>

<p>DİE, 1927-1998, istatistik Yıllıkları, Başbakanlık Devlet istatistik Enstitüsü</p>

<p>Yayımı, Ankara.</p>

<p>DÜ.REN, A., 1972, Toprak Hukuku Dersleri, A.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınları N</p>

<p>N:277. Ankara.</p>

<p>EREN, F., 1979, Tapulama Kanunu ve Toprak Reformu, A.Ü. Hukuk Fakülte</p>

<p>Yayınları No: 307. Ankara.</p>

<p>IMRE, Z., 1978, Türk Miras Hukuku, İ.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınlan No: 55 Ankara.</p>

<p>ÎNAN, A., 1982, Miras Hukuku,&rsquo; A.Ü. Hukuk Fakültesi Yayınlan No: 334. Ankara;</p>

<p>TALiM, M., Türkiye&rsquo;de Tarımın Yapısı ve Bu Yapının iyileştirilmesine ilişkin</p>

<p>Görüşler, Türkiye 2. iktisat Kongresi Tarım Komisyonu Tebliğler 1981.</p>

<p>İzmir.</p>

<p>ZEVKLİLER, A., 1970, Türk Miras Hukukunda Tarımsal işletmelerin Tahsis</p>

<p>A.Ü- Hukuk Fakültesi Yayınları No: 267. Ankara.</p>

<p>TAYŞI, İ., 1981, Türkiye&rsquo;de Tarımın Yapısı ve Yeniden Düzenlenmesi, Türkiye !</p>

<p>İktisat Kongresi Tarım Komisyonu Tebliğleri. İzmir.</p>

<p>(*)&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dr. M. Çağrı Bağatur, İstanbul Barosuna kayıtlı avukattır.</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/tarimsal-isletmelerin-ozgulenmesi]]></link>
         <pubDate>Fri, 04 Sep 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Alternatif Uyuşmazlık Çözümü: Arabuluculuk]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Alternatif Uyuşmazlık Çözümü ne demektir?</p>

<p><strong>Uyuşmazlıkların mahkeme dışı çözüm yollarıyla etkin, hızlı ve daha düşük maliyetle çözüme kavuşturulması için düşünülen çözüm yollarına verilen genel addır.</strong> İngilizce ifadesinin baş harflerinin kısaltması olan ADR kısaltmasıyla bilinen alternatif uyuşmazlık çözüm yolları, mahkeme yargılamasına bir alternatif değil, uygun bir seçenek ve tamamlayıcıdır (Daha fazla bilgi için bkz. Wikipedia). Arabuluculuğun tarihçesi nedir? Arabuluculuk, her ne kadar bizim için çok yeni bir uyuşmazlık çözümü olsa da, arabuluculuğun tarihçesi 4000 yıl kadar önceye dayanmaktadır. Arabuluculuğun ilk tohumları bizim bugün üzerinde yaşadığımız bu coğrafyada, yani Mezopotamya&rsquo;da ve Sümer uygarlığında atılmıştır. Medeni ve ticari arabuluculuk ise, tarafların mahkemelerdeki maliyet ve zaman kaybından kurtulma gereksiniminin karşılanmasına yardım etmek için, yirminci yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri&rsquo;nde ortaya çıkmıştır. Özellikle Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi&rsquo;nin, 2008 tarihli AB Arabuluculuk Direktifi ile arabuluculuk kurumu için olumlu sonuçlar ortaya çıkmıştır. Direktifin amacı, arabuluculuğun desteklenmesi ve böylelikle mahkemelerle işbirliği yapılarak barışçıl çözüm yollarının yaygınlaşmasını sağlamaktır. Avrupa Birliği mevzuatına uyum kapsamında Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinden ülkemizde uygulanmaya başlanan en yenisidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu&rsquo;nun 07.06.2012 tarihinde yürürlüğe girmesi ile beraber ülkemizde arabuluculuk uygulamaları ilk defa yasal bir dayanak kazanmıştır.</p>

<p>Arabuluculuk işe yarayacak mı? <strong>En basit anlatımıyla arabuluculuk, güvenilir yansız bir kişi tarafından kolaylaştırılan oydaşmadır.</strong> Arabuluculuk, tarafların sulh olma iradesiyle bağımsız bir 3. kişiye (arabulucuya) gittikleri gizli, esnek, hızlı ve ucuz bir uyuşmazlık çözümüdür. Türkiye&rsquo;de arabuluculuğun bir kurum kabulündeki amaç, yukarıdaki tanımda yer alan dört unsurun, mahkemelerde uygulanamıyor oluşudur.</p>

<p>Türk Hukuk Sistemi&rsquo;nin kanayan yarası olan uzun yargılama nedeniyle adalet gecikmekte ve bu durum her iki tarafın da mağduriyeti ile sonuçlanmaktadır. Harvard Hukuk Fakültesinden Profesör Lawrence Tribe bu durumu; &ldquo;Çok fazla hukuk, çok az adalet; çok fazla kural, çok az sonuç&rdquo; biçiminde nitelendirmektedir. Şu an neredeyiz? İşin daha çok başındayız. Ülkemizde arabuluculuk kurumundan hızla herkes bilgi sahibi olmaya başlamıştır. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Dairesi tarafından yapılan açıklamaya göre Mart 2015 itibariyle arabulucu önüne gelen 265 uyuşmazlığın 260&rsquo;ı anlaşma ile sonuçlanmıştır. Arabuluculuk kültürünün yerleşmesi için Adalet Bakanlığı ve İngiliz Konsolosluğu&rsquo;nun ortak projesi olan <strong>&ldquo;Ticari Arabuluculuk İstanbul Model Projesi&rdquo;</strong> Kapalıçarşı&rsquo;da hayata geçirilmiştir. Bu proje kapsamında öncelikle Kapalıçarşı içinde arabuluculuk merkez ofisi kurulacak, akabinde merkezde görevlendirilecek arabulucular için özel bir eğitim programı oluşturulacaktır. Proje süresince Kapalıçarşı içerisinde merkezin faaliyetlerinin duyurulmasına yönelik olarak çeşitli etkinlikler ve farkındalık kampanyaları düzenlenecektir.</p>

<p>Arabuluculuk ülkemizde başarılı olur mu? Ülkemiz insanının karakteristik olarak olan sıcak yapısı ve kişilik özellikleri göz önüne alındığına arabuluculuk kurumunun kısa zamanda çok yaygın bir hale gelerek uyuşmazlık çözümlerinde başrol oynayacağını düşünüyorum.</p>

<p>Çözüm Arabuluculuk Derneği<br />
Yönetim Kurulu Başkanı<br />
Av. Arabulucu Dr. M. Çağrı Bağatur<br />
Bağatur Avukatlık Bürosu<br />
Kaynakça: GÜNGÖR, Hüseyin- Arabuluculuk &ndash; Mentis Yayıncılık, 2008 2008/52/EC Directive, a.1(1)</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/alternatif-uyusmazlik-cozumu-arabuluculuk]]></link>
         <pubDate>Wed, 02 Sep 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Yeni Bk Hükümlerinin İş Kanununa Etkileri]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>YENİ BORÇLAR KANUNU’NDA YER ALAN HİZMET SÖZLEŞMESİ HÜKÜMLERİNİN</p>
<p>4857 SAYILI İŞ KANUNU’NA ETKİLERİ</p>
<p>Yeni Borçlar Kanunu (“Yeni BK”) ile Hizmet Sözleşmeleri oldukça geniş olarak ele alınmış ve yer yer 4857 sayılı İş Kanunu (“İşK”) ile çelişkili hükümlere de yer verilmiştir. Halihazırda uygulama Hakimlerin de konuyu değerlendirmeleri ve verecekleri kararlar ile netleşecek ise de bu çalışma ile Yeni BK’nın Hizmet Sözleşmeleri hükümlerinin İşK kapsamında uygulama alanı bulacağını düşündüğümüz hükümlerini paylaşmaktayız.</p>
<ul>
<li>BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ</li>
</ul>
<p>Yeni BK ile belirli süreli hizmet sözleşmeleri yeni düzenlenmiş olup İşK’dan farklı olarak, belirli süreli hizmet sözleşmesinin ilk akdedilişinde objektif/esaslı nedenler aranmamıştır. Yeni BK’nun 430. maddesi ile “Belirli süreli sözleşme, süresinin bitiminden sonra örtülü olarak sürdürüiüyorsa, belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür. Ancak, esaslı bir sebebin varlığı hâlinde, üst üste belirli süreli hizmet sözleşmesi kurulabilir.” hükmü getirilmiş olup açıkça anlaşıldığı üzere belirli süreli hizmet sözleşmenin üst üst yapılması halinde esaslı neden aranmaktadır. Kanun bu halde aranacak olan esaslı nedenlerin de neler olduğunu/olabileceğini belirtmemiştir.</p>
<p>Her ne kadar belirli süreli hizmet/iş sözleşmesinin kuruluşunda aranan nitelikler açısından Yeni BK ile İşK arasından fark varsa da İşK konuya ilişkin düzenlemeye sahip olduğundan ve özel nitelikli bir kanun olduğundan İşK’nun belirli süreli iş sözleşmesinin kuruluşuna ilişkin şartlarının geçerliliğini koruyacağı kanaatindeyiz.</p>
<p>Yeni BK md. 343 ile mevcut İşK düzenlemesinden farklı olarak on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmesinin, on yıl geçtikten sonra, altı aylık fesih bildirim süresine uyarak feshedebileceğine ilişkin hüküm getirilmiştir. Bu hüküm on yıl süreli hizmet sözleşmesinin uygulamada rastlanılabilir olmaması nedeniyle eleştirilmektedir. Ancak, bu hükmün İşK kapsamındaki belirli süreli iş sözleşmelerine uygulanacağını belirtilmelidir.</p>
<p>Yeni BK ile belirli süreli hizmet sözleşmelerinin sona ermesine ilişkin getirilen düzenlemeler ile halihazırda Yargıtay’ın belirli süreli iş sözleşmelerine ilişkin uygulamalarına yer verilmiş olup Yargıtay içtihatları ile Kanun düzenlemesi arasında uyum oluşturulmuştur. Bu kapsamda, belirli süreli hizmet sözleşmesinin haklı neden olmaksızın ve süresi dolmadan feshedilmesi halinde, işçi, belirli süreli hizmet sözleşmesinin süresinin dolacağı tarihe kadar hak edeceği ücret kadar tazminata hak kazanacaktır (Yeni BK md. 438/1). Bu tazminat hakkından ayrıca, Hakimin miktarını belirleyeceği bir tazminatın işçiye ödenmesine karar verebileceği ve bu tazminat miktarı, işçinin altı aylık ücretinden fazla olamayacağı düzenlenmiştir (Yeni BK md.480/3).</p>
<p>Belirli süreli hizmet sözleşmesinin süresinden önce işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshi haline ilişkin bir cezai şartın kararlaştırıldığı hallerde ise kural olarak ya cezai şart ya da</p>
<p>Yeni BK md. 438/1 ile belirlenen bakiye süreye ilişkin ücreti talep edebileceği doktrinde kabul edilmektedir. Bu durumun istisnası ise sözleşmede ifaya yanında cezai şartın öngörülmüş olmasıdır. Bu halde işçinin cezai şartın yanında ücret tutarında tazminat talep etmesine bir engel olmayacaktır.</p>
<p>Ayrıca, genel Yargıtay uygulamalarında olduğu gibi Yeni BK md. 348/2 ile ödenecek tazminat tutarından uygun miktar indirim yapılması öngörülmüştür. Bu kapsamda işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesi yüzünden tasarruf ettiği miktar ile başka bir işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı geliri tazminat miktarından indirilecektir.</p>
<ul>
<li>İŞÇİNİN HAKSIZ OLARAK İŞE BAŞLAMAMASI VEYA İŞİ BIRAKMASI</li>
</ul>
<p>Yeni BK md. 439 ile getirilen yeni düzenleme ile işçi, haklı sebep olmaksızın işe başlamadığı veya aniden işi bıraktığı takdirde işveren, aylık ücretin dörtte birine eşit bir tazminat isteme hakkına sahiptir. İşverenin, ayrıca ek zararlarının giderilmesini isteme hakkı da vardır. Bu düzenleme Yeni BK kapsamında giren belirli ve belirsiz süreli hizmet sözleşmelerine uygulanacağı gibi İşK kapsamında giren belirli süreli iş sözleşmelerine de uygulanacaktır. İşK kapsamındaki belirsiz süreli iş sözleşmeleri için ise İşK md.17 ile işçi tarafından bildirimsiz feshin sonuçları hüküm altına alındığından Yeni BK, İşK kapsamındaki belirsiz süreli iş sözleşmelerinde uygulama alanı bulmayacaktır.</p>
<p>Söz konusu düzenlemede ayrıca İşveren zarara uğramamışsa veya uğradığı zarar işçinin aylık ücretinin dörtte birinden az ise, hakimin tazminatı indirebileceği belirtilmiş olup tazminatın istenebilmesi için, işçinin işe başlamamasından veya işi bırakmasından başlayarak otuz günlük hak düşürücü süre belirlenmiştir.</p>
<ul>
<li>REKABET YASAĞI</li>
</ul>
<p>Yeni BK md. 444 ve devamı hükümler ile getirilen rekabet yasağına ilişkin hükümler, İşK da konuya ilişkin bir hüküm olmaması nedeniyle İşK kapsamına giren iş sözleşmelerine de uygulanacaktır.</p>
<p>Yeni BK md. 444 uyarınca, fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Hükümden açıkça anlaşıldığı üzere, işçinin rekabet yasağına tabii olması için bu hususun yazılı olarak taraflarca kararlaştırılması olması gerekmektedir.</p>
<p>Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.</p>
<p>Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.</p>
<p>Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.</p>
<p>Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür.</p>
<p>Yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir hüküm de yoksa işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak, işçi bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır.</p>
<ul>
<li>CEZA ŞARTI VE İBRA</li>
</ul>
<p>Yeni BK ile getirilen ve İşK kapsamındaki iş sözleşmelerine de uygulanacak olan en önemli değişikliklerden biri de ceza şartı ve ibraya ilişkin Yeni BK md. 420 hükmüdür.</p>
<p>Yeni BK md. 420/1 ile hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir. Dolayısıyla, hizmet sözleşmesi ya da iş sözleşmesi ile kararlaştırılacak olan cezai şartların karşılıklı olmasına dikkat edilmesi gerekir.</p>
<p>Önemle belirtmek gerekir ki karşılıklı cezai şart uygulamasının, hali hazırda uygulanan istisnaları bulunmaktadır. Bunlardan biri eğitimin karşılığı olarak belirlenen cezai şartlar ile yukarıda bahsettiğimiz Yeni BK md. 440 vd. hükümler ile getirilen rekabet yasağı halinde uygulanacak olan cezai şarttır. Bu türlü istisnai durumlarda işçi aleyhine tek taraflı cezai şart konabilecektir.</p>
<p>İbranameler için ise yine Yeni BK md. 420/2 ile bazı geçerlilik şartları getirilmiştir. Buna göre bir ibranamenin geçerli olabilmesi için;</p>
<ul>
<li>yazılı olması,</li>
<li>ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması,</li>
<li>ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi,</li>
<li>ödemenin hak tutarına nazaran noksansız yapılması, ve</li>
<li>ödemenin banka aracılığıyla yapılması</li>
</ul>
<p>şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.</p>
<p>Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibranameler veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur (Yeni BK md.420/3).</p>
<ul>
<li>PSİKOLOJİK TACİZ (MOBBİNG) DÜZENLEMELERİ</li>
</ul>
<p>Yeni BK ile son zamanlarda işyerlerinden sıklıkla karşılaşılan psikolojik tacize karşı işçiler koruma altına alınmış ve bu konuda işverenlere önemli yükümlülükler yüklemiştir. Hali hazırda İş Kanunu’nda bu yönde bir hüküm bulunmadığından, söz konusu koruma İşK kapsamındaki işçileri de kapsayacaktır.</p>
<p>Gerçekten, Yeni BK md. 417 uyarınca, İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekii önlemleri almakla yükümlüdür.</p>
<p>Her ne kadar kanunda psikolojik tacize ilişkin bir tanımlama yapılmamışsa da genel olarak psikolojik taciz, işyerinde veya işle ilgili olarak bir kişiye yönelik olarak onurunu zedeleyici, düşmanca, aşağılayıcı, küçük düşürücü veya rencide edici bir ortam yaratan, yinelenen ve hukuka aykırı fiil olarak tanımlanmaktadır. Bu doğrultuda, bir davranışın psikolojik taciz olarak nitelenebilmesi için o davranışın en azından belirli bir süreden beri devam etmesi, tekrarlanması, bir başka deyişle sistematik olması gerekmektedir.</p>
<p>İşbu hüküm doğrultusunda, işverenlerin, işyeri uygulama metinlerinde (işyeri yönetmeliği, talimatları vb.) psikolojik tacizi genel olarak tanımlayarak, izlenecek prosedürü ve müeyyidelerini belirtmesi ve bu şekilde işyerinde yerleşmiş uygulama yoluna gitmesi önem arz etmektedir. Yazılı olarak prosedürün tanımlanmasının yanı sıra, işveren, işçi ve yöneticilerini psikolojik taciz konusunda bilgilendirmesi, ne gibi davranışların psikolojik taciz kapsamına girip girmediğini, işyerine bu türlü psikolojik taciz olaylarının yaşanıp yaşanmadığını tespit için işyeri memnuniyet anketleri yapması ve bu yönde bir durum ya da tehlike tespit eder etmez de gerekli önlemleri alması gerekir. İşveren gerekirse bu hususlarda uzman kişilerden de destek almalıdır.</p>
<ul>
<li>KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI</li>
</ul>
<p>Yeni BK md. 419 ile getirilen yeni düzenleme, işveren işçiye ait kişisel verileri, ancak işçinin işe yatkınlığıyla ilgili veya hizmet sözleşmesinin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilecektir.</p>
<p>İşyeri yönetmeliklerinde özellikle, işyerinde özel amaçlı bilgisayar kullanımını ve benzeri kişisel verilerin kullanıldığı durumlara ilişkin kuralların açıkça belirlenmesinde ve işçilere sunulmasında fayda vardır.</p>
<p>Yeni BK 414 uyarınca, işveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcama ile işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu olan harcamaları (barınma, yeme, içme) da ödemekle yükümlüdür. Zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.</p>
<p>Ayrıca, yeni bir düzenleme olan Yeni BK md. 415 uyarınca, işçi, işin görülmesi için işverenle anlaşarak işverenin veya kendisinin sağladığı bir taşıma aracı kullanıyorsa, taşıtın işletilmesi ve bakımı için gerekli olağan giderler, hizmet için kullanıldığı ölçüde işverence karşılanır. Ayrıca, işveren, işçinin işin görülmesinde kendi motorlu aracını kullanması halinde, araca ilişkin vergiyi, zorunlu mali sorumluluk sigortası primini ve aracın yıpranması karşılığında uygun bir tazminatı işçiye ödemekle yükümlüdür.</p>
<p>Bu doğrultuda işverenlerin işyeri uygulamalarını değiştirmeleri ya da yeni düzenleme yapmaları gerekmektedir.</p>
<p>Av. Gülşen ÜRER, LL.M.<br>
Haziran, 2012</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/yeni-bk-hukumlerinin-is-kanununa-etkileri]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Bireysel Katılım Sermayesi Yönetmeliği]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>BİREYSEL KATILIM SERMAYESİ HAKKINDA YÖNETMELİK</p>
<p>BİLGİ NOTU</p>
<ol>
<li>YÖNETMELİĞİN AMACI</li>
</ol>
<p>15.02.2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) ile yüksek risk içermesi nedeniyle finansmana erişimde sıkıntı yaşayan başlangıç veya büyüme aşamasındaki girişimler için finansal bir araç olan bireysel katılım sermayesinin desteklenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemiştir<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>. Bu kapsamda bugüne kadar Start-Up şirketlerine Melek Yatırımcılar tarafından yapılan sermaye destekleri belirli şartlarla desteklenmiş ve vergi muafiyeti tanınmıştır.</p>
<p>Yönetmelik kapsamında, destekten yararlanılabilmesi için yatırımcının Bireysel Katılım Yatırımcısı lisansı almış olması ya da akredite olmuş Bireysel Katılım Ağları üzerinden başvurularını gerçekleştirmiş olmaları gerekmektedir. Bu kapsamda, Yönetmelik ile aranan kriterlere ve belirlenen şartlara kısaca aşağıda yer verilmiştir.</p>
<ol>
<li>YÖNETMELİK KAPSAMINDA LİSANS ALINMASI</li>
<li>Lisans Alabilecek Yatırımcılar</li>
</ol>
<p>Yönetmelik kapsamında, Bireysel Katılım Yatırımcıları’nın Hazine Müsteşarlığı’na başvurarak yatırımcı lisansı almaları gerekmektedir.</p>
<p>Bireysel Katılım Yatırımcıları, kişisel varlıklarını ve/veya tecrübe ve birikimlerini başlangıç veya büyüme aşamasındaki şirketlere aktaran gerçek kişileri ifade etmekte<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> olup bu gerçek kişilerin yatırımcı lisansı alabilmeleri için aşağıdaki tanımlarda yer alan şartlardan herhangi birini taşıması gerekmektedir<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a>:</p>
<ol>
<li>Yüksek gelir veya servete sahip yatırımcılar:</li>
</ol>
<ul>
<li>Lisans almadan önceki iki takvim yılı için, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan gelir unsurlarının gayrisafi tutarları toplamı olarak ifade edilen yıllık gayrisafi geliri 200.000 TL ve üzerinde olan yatırımcılar,</li>
<li>Müracaat anında sahip oldukları her türlü menkul ve gayrimenkul varlıklarından oluşan kişisel servetin toplam değeri 1.000.000 TL ve üzerinde olan yatırımcılar.</li>
</ul>
<ol>
<li>Tecrübeli yatırımcılar:</li>
</ol>
<ul>
<li>Banka ve finansal kuruluşlarda fon veya portföy yöneticisi olarak ya da banka ve finansal kuruluşların küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin finansmanı, proje finansmanı veya kurumsal finansman birimlerinde veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları dahil girişim sermayesi şirketlerinde müdür veya dengi bir pozisyonda ya da daha üst bir pozisyonda en az iki yıl is tecrübesine sahip olan kişiler,</li>
<li>Lisans almadan önce son beş yıl içinde en az iki yıl, yıllık cirosu en az 25.000.000 TL olan bir şirkette genel müdür yardımcısı veya dengi bir pozisyonda ya da daha üst bir pozisyonda çalışan kişiler,</li>
<li>Bireysel Katılım Yatırımcısı ağlarının<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> birine, lisans alınmadan önce en az bir yıl süreyle üyeliği bulunan ve müracaat sırasında Bireysel Katılık Sermayesi Hakkında Yönetmeliğin 26. maddesinde belirtilen nitelikleri haiz halka acık olmayan en az üç şirkette<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> bireysel katılım yatırımcısı olarak ortak olan kişiler,</li>
<li>Başlangıç veya büyüme aşamasındaki şirketleri desteklemek amacıyla kurulmuş olan yurt içi kuluçka merkezlerinde ya da teknoloji geliştirme merkezlerinde en az iki yıl tecrübesi bulunan ve bu merkezlerdeki başlangıç veya büyüme aşamasındaki en az üç şirketin her birine en az 20.000 TL sermaye koyan</li>
</ul>
<p>kişiler.</p>
<ol start="2">
<li>Lisansın Süresi</li>
</ol>
<p>Lisans için aranan koşulların mevcudiyeti halinde lisans, 5 yıl için geçerli olacak ve bu süre sonunda kanunda belirtilen şartlar yerine getirilerek lisansın yenilenmesi talep edilebilecektir. Lisans geçerlilik süresinin başlangıç tarihi lisans belgesinin üzerinde belirtilecektir.</p>
<ol start="3">
<li>Bireysel Katılım Yatırımcıları Ortak Yatırımları</li>
</ol>
<p>En az iki lisanslı Bireysel Katılım Yatırımcısı tarafından bir girişim şirketine beraber yatırım yapılması durumunda, bu yatırımlar Bireysel Katılım Yatırımcıları Ortak Yatırımları olarak adlandırılmaktadır. Bu ortakların tamamı Türk Ticaret Kanununda anonim şirket ortakları için getirilen hükümlere tabidir.</p>
<p>Bu şekilde oluşturulan Ortak Yatırımlarda, Bireysel Katılım Yatırımcıları aralarında bir kişiyi lider ortak olarak belirler. Lider ortak Bireysel Katılım Yatırımcıları ağı üzerinden, ortaklık adına iş planını Müsteşarlığa sunar ve Müsteşarlıkça talep edilen bilgi ve belgeleri Müsteşarlığa iletir<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a>. Ortak yatırımlarda bulunan Bireysel Katılım Yatırımcıları aynı anda en fazla beş yatırımda lider ortak olarak görev alabilir.</p>
<ol start="4">
<li>Bireysel Katılım Yatırımcısı Ağları</li>
</ol>
<p>Yönetmelik madde 3/d bendi uyarınca, Bireysel Katılım Yatırımcısı Ağı, girişimcilerin Bireysel Katılım Yatırımcıları ile bir araya geldiği, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu veya Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca oluşturulan yapıları ifade etmektedir. Yönetmelikte detaylı bir şekilde açıklandığı üzere<a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a>, Hazine Müsteşarlığı’na akredite olan Bireysel Katılım Yatırımcısı Ağları ile Müsteşarlık, Bireysel Katılım Yatırımcılarının faaliyetlerinin izlenmesi ve denetlenmesi amacıyla işbirliği yapabilir. Ayrıca, Bireysel Katılım Yatırımcıları, yatırımlarının devlet desteğinden yararlanabilmesi için müracaatlarını akredite olmuş ağlar üzerinden gerçekleştirirler.</p>
<ul>
<li>DEVLET DESTEĞİ</li>
</ul>
<ol>
<li>Şartlar</li>
</ol>
<p>Bireysel Katılım Yatırımcıları, lisanslarının 5 yıllık geçerlilik döneminde bireysel olarak en fazla 20 farklı anonim şirkete yaptıkları yatırım için devlet desteği alabilir.</p>
<p>Ortak yatırımlarda ise, Bireysel Katılım Yatırımcıları, kendilerinin bireysel katılım yatırımları hariç, lisanslarının beş yıllık geçerlilik döneminde en fazla 20 farklı anonim şirkete yaptıkları ortak yatırım için devlet desteği alabilir.</p>
<p>Devlet desteğinden yararlanılabilmesi için, yatırım yapılan sektör ve faaliyetlerin Yönetmelik ekinde (EK) yer alan listede belirtilmiş olması gerekmektedir. Listede yer almayan bir sektör ve faaliyete yatırım yapılması halinde destekten faydalanılamayacaktır.</p>
<p>Destekten faydalanılması için aranan diğer kriterler şunlardır:</p>
<ol>
<li>Yatırım Tutarı<a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a>:</li>
</ol>
<ul>
<li>Bireysel Katılım Yatırımcısı tarafından her bir girişim şirketinde iktisap edilen şirket hisselerinin bedeli 20.000 TL’den az ve yıllık bazda 1.000.000 TL’den fazla olamaz.</li>
<li>Ortak yatırımlarda yıllık bazda her bir girişim şirketine yapılacak yatırım için konulacak sermayenin asgari tutarı 20.000 TL, yıllık bazda azami tutarı 2.000.000 TL’dir.</li>
</ul>
<ol>
<li>Asgari ve Azami Ortaklık Payı<a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a>:</li>
</ol>
<p>(i) Bireysel Katılım Yatırımcısı veya Ortaklıkları, girişim şirketinde hâkim ortak olamaz, doğrudan ya da dolaylı olarak, tek başına veya birlikte girişim şirketini kontrol edemezler.</p>
<p>(ii) Bireysel Katılım Yatırımcısı, girişim şirketinin yönetim kurulunda temsil edilme hakkı sağlayan imtiyazlı paylara sahip olabilir.</p>
<ol>
<li>Yatırım Yapılacak Şirketin Niteliği<a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a>:</li>
</ol>
<ul>
<li>Bireysel katılım yatırımcısının devlet desteğinden yararlanabilmesi için sermaye koydukları şirketin Türk Ticaret Kanununa tabi bir anonim şirket olması zorunludur.</li>
<li>Şirketin anonim şirket olmasının yanı sıra;</li>
<li>Şirketin Bireysel Katılım Yatırımcısının iştirakinden önceki son iki mali yıldaki net satışlarının yıllık 5.000.000 TL’den fazla olmaması,</li>
<li>Şirketin en fazla 50 çalışanı bulunması,</li>
<li>Şirketin, Bireysel Katılım Yatırımcısının kendisine, eşine, kendisinin veya eşinin altsoyu ve üstsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımlarına ve kayın hısımlarına idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunmaması ya da nüfuzu altında olmaması,</li>
<li>Başka bir şirketin kontrolünde olmaması,</li>
<li>Devlet desteği sağlanacak sektörlere ilişkin listedeki sektörlerde veya faaliyetlerde bulunması,</li>
<li>Paylarının halka arz edilmemiş olması, gerekmektedir.</li>
</ul>
<ol>
<li>Ortak Yatırımlarda Sınır:</li>
</ol>
<ul>
<li>Ortak yatırımlarda bulunan bireysel katılım yatırımcıları, aynı anda en fazla 5 yatırımda lider ortak olarak görev alabilir.</li>
<li>Bireysel Katılım Yatırımcısı Ortak Yatırımlarında her bir girişim şirketine yapılacak azami yatırım tutarı yıllık bazda 2.000.000 TL olarak uygulanır.</li>
<li>Ortak yatırımda bulunan her bir bireysel katılım yatırımcısı için yukarıda belirtilen yatırım tutarı geçerlidir.</li>
</ul>
<ol start="2">
<li>Sağlanan Destek</li>
</ol>
<p>Yönetmelik kapsamında lisans sahibi olan Bireysel Katılım Yatırımcıları, yatırım yaptıkları girişim şirketlerine ait iştirak hisselerini en az 2 tam yıl elde tutmaları şartıyla, Gelir Vergisi</p>
<p>Kanunu’nun geçici 82. maddesi kapsamında vergi desteğinden yararlanabilirler. Bu kapsamda, 2 yıllık sürenin başlaması için Yatırımcı tarafından taahhüt edilen sermaye miktarının ortaklık hesabına nakit olarak yatırılması şarttır.</p>
<p>Gelir Vergisi Kanunu geçici madde 82 uyarınca; 31/12/2017 tarihine kadar, Bireysel Katılım Yatırımcısı tam mükellef gerçek kişiler, bu maddenin yürürlüğe girdiği 29.06.2012 tarihinden sonra iktisap ettikleri tam mükellef anonim şirketlere ait iştirak hisselerini en az iki tam yıl elde tutmaları şartıyla, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümlerine göre hesapladıkları hisselerin tutarlarının %75’ini, yıllık beyannamelerine konu kazanç ve iratlarından, hisselerin iktisap edildiği dönemde indirebilirler. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında projesi son beş yıl içinde desteklenmiş kurumlara iştirak sağlayan bireysel katılım yatırımcıları için bu oran %100 olarak uygulanır. Yıllık indirim tutarı 1.000.000 TL’yi aşamaz.</p>
<ol>
<li>SONUÇ</li>
</ol>
<p>Bugüne kadar, Melek Yatırımcı olarak adlandırılan ve henüz piyasaya sürülmemiş hatta zaman zaman henüz fikir aşamasında olan projelere yatırım yapan gerçek kişiler, devlet tarafından desteklenmektedir. Ancak, destekten faydalanılabilmesi için getirilen kriterlere sahip olunması ve şartların korunması önemlidir.</p>
<p>Özellikle, yatırım yapılan ve destekten faydalanılan hisselerin 2 tam yıl süre ile elde tutulması önemlidir. Aksi halde, yapılan indirimler geçerli olmayacağından vergi ziyaı suçu işlenmiş sayılacak ve vergi cezası ile karşılaşılacaktır. Bu halde, Yatırımcıların, yatırım yaptıktan sonraki 2 yıl süre boyunca, projenin başarısız ya da başarılı olması ya da herhangi başka bir nedenle, şirketteki hisselerini satıp çıkamamaları (exit yapamamaları) Yatırımcılar için sıkıntı olarak değerlendirilebilir.</p>
<p>Av. Gülşen ÜRER (LL.M.) Nisan, 2013</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>EK:</p>
<p>TARIM, AVCILIK ve ORMANCILIK</p>
<p>BİTKİSEL ÜRÜNLERİN YETİŞTİRİLMESİ; BOSTAN, MEYVE VE SEBZE YETİŞTİRİLMESİ(Bu başlıkta adı geçen ürünlerin yalnızca sertifikalı tohumlarının veya fidanlarının üretimi ve destek kapsamındadır.)</p>
<p>İMALAT SANAYİİ</p>
<p>GIDA ÜRÜNLERİ VE İÇaECEK İMALATI(1551(alkollü içecekler,1552 (şarap),1553 (bira ve malt) hariç)</p>
<p>TEKSTİL ÜRÜNLERİ İMALATI KÜRK HARİÇ, GİYİM EŞYASI İMALATI</p>
<p>DERİNİN TABAKLANMASI, İŞLENMESİ; BAVUL, EL ÇANTASI, SARAÇLIK, KOŞUM TAKIMI VE AYAKKABI İMALATI</p>
<p>AĞAÇ VE MANTAR ÜRÜNLERİ İMALATI (MOBİLYA HARİÇ); HASIR VE BUNA BENZER, ÖRÜLEREK</p>
<p>YAPILAN MADDELERİN İMALATI</p>
<p>KAĞIT VE KAĞIT ÜRÜNLERİ İMALATI</p>
<p>KOK FIRINI ÜRÜNLERİ İMALATI</p>
<p>RAFİNE EDİLMİŞ PETROL ÜRÜNLERİ İMALATI</p>
<p>KİMYASAL MADDE VE ÜRÜNLERİN İMALATI</p>
<p>PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ İMALATI</p>
<p>METALİK OLMAYAN DİĞER MİNERAL ÜRÜNLERİN İMALATI</p>
<p>ANA METAL SANAYİİ</p>
<p>MAKİNE VE TEÇHİZATI HARİÇ; METAL EŞYA SANAYİİ</p>
<p>B.Y.S. MAKİNE VE TEÇHİZAT İMALATI (Harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve patlayıcı madde üretimi yatırımlarında; Milli Savunma Bakanlığından tesis kuruluş izni, av malzemeleri, nişan tabancası, av bıçakları ve tekel dışı bırakılan patlayıcı maddeleri ve benzerlerinin imali yatırımlarında; İçişleri Bakanlığı’ndan kuruluş izni ve ses ve gaz fişeği atabilen silahların üretimi yatırımlarında; Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan kuruluş ve ön izin belgesi alınması ön koşuldur.)</p>
<p>BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI</p>
<p>B.Y.S. ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI</p>
<p>RADYO, TELEVİZYON, HABERLEŞME TEÇHİZATI VE CİHAZLARI İMALATI</p>
<p>TIBBİ ARAÇ VE GEREÇLER, ÖLÇME, KONTROL, TEST, SEYRÜSEFER VB. AMAÇLI ALET VE</p>
<p>CİHAZLARIN İMALATI (OPTİK ALETLER HARİÇ)</p>
<p>OPTİK ALETLER VE FOTOĞRAFÇILIK TEÇHİZATI İMALATI SAAT İMALATI</p>
<p>MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI DİĞER ULAŞIM ARAÇLARININ İMALATI MOBİLYA İMALATI; B.Y.S. DİĞER İMALAT GERİ KAZANIM</p>
<p>ULAŞTIRMA, HABERLEŞME ve DEPOLAMA HİZMETLERİ</p>
<p>TELEKOMÜNİKASYON İŞ FAALİYETLERİ</p>
<p>BİLGİSAYAR YAZILIM DANIŞMANLIĞI, PROGRAM ÜRETİMİ VE TEMİNİ VERİ İŞLEME</p>
<p>VERİ TABANI FAALİYETLERİ</p>
<p>BİLGİSAYARLARLA İLGİLİ DİĞER FAALİYETLER</p>
<p>MÜHENDİSLİK VE FEN BİLİMLERİ İLE İLGİLİ ARAŞTIRMA VE DENEYSEL GELİŞTİRME FAALİYETLERİ</p>
<p>DİĞER TOPLUMSAL, SOSYAL VE KİŞİSEL HİZMET FAALİYETLERİ</p>
<p>KANALİZASYON, ÇÖP VE ATIKLARIN TOPLANMASI, HIFZISIHHA VE BENZERİ HİZMETLER SİNEMA VE VİDEO YAPIMI VE DAĞITIMI</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, md. 1</p>
<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, md. 3</p>
<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, md. 5</p>
<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bknz. Bölüm II/md.4.</p>
<p><a href="#_ftnref5" name="_ftn5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bknz. Bölüm IlI/md.l-c</p>
<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, md. 28 – md. 29</p>
<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, m.32-40</p>
<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, m.14</p>
<p><a href="#_ftnref9" name="_ftn9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp; Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, m. 18</p>
<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik, md. 26</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/bireysel-katilim-sermayesi-yonetmeligi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Toplu İşçi Çıkartma]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Otuz ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinin en az 6 aydan beri çalıştırılan işçilerin belirsiz süreli iş sözleşmelerine son verilmesinde işveren feshi geçerli sebebe dayanmak zorundadır. Bunlar, işçinin yeterliliği, davranışları veya işletmenin, işyerinin veya işin gerekleridir.</p>
<p>TOPLU İŞÇİ ÇIKARTMA (İş Kanunu m.29)</p>
<p>Tanım: Ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletmenin, işyerinin ve işin gerekleri sonucu 30 günlük süre içinde yapılan toplu fesih işlemidir.</p>
<p>Nedenleri:</p>
<p>1.&nbsp;&nbsp;&nbsp; İşyeri dışından kaynaklanan nedenler</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Satış olanaklarının azalması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Talep ve siparişin azalması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Enerji sıkıntısı gibi zorlayıcı bir nedenin olması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ekonomik kriz</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Piyasada genel durgunluk</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yurt içi ve yurt dışında Pazar kaybedilmesi</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hammadde sıkıntısı</p>
<p>2.&nbsp;&nbsp;&nbsp; İşyerinden kaynaklanan nedenler</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; İşyerinin veya bazı işlerin daraltılması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yeni teknolojini uygulanması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bazı iş türlerinin başka firmalara yaptırılması</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yapısal değişikliklerin uygulanması</p>
<p>Çıkartılan isçi sayısının aşmış olması gereken tutarlar:</p>
<p>Toplu işten çıkartma için çalışan sayısı</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp; 20 ile 100 işçi arasında ise en az 10 işçi</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp; 101 ile 300 arasında ise en az %10 oranında işçinin</p>
<p>–&nbsp;&nbsp;&nbsp; 301 ve daha fazla ise en az 30 işçinin</p>
<p>çıkartılması gerekir.</p>
<p>İzlenecek Prosedür:</p>
<p>İşverenin toplu işçi çıkartma isteğini, 30 gün önceden göndereceği bir yazı ile Çalışma Bölge Müdürlüğüne ve Türkiye İşçi Kurumuna bildirmesi gerekmektedir. Eğer işyerinde sendikal örgütlenme var ise işçi temsilciliğine de bildirilmesini zorunludur. Bu bildirimler ile toplu fesih kararının öncelikle gözden geçirilmesi, fesihten kaçınmanın olanaklı olup olmadığını araştırılması mümkün kılınmıştır.</p>
<p>İşçi temsilciliğine, Çalışma Bölge Müdürlüğüne, Türkiye İşçi Kurumuna yapılacak bildirimlerde, işçi çıkarmanın nedenleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerini hangi zaman diliminde gerçekleştirileceğine dair bilgiler bulunacaktır.</p>
<p>Fesih bildirimi, Çalışma Bölge Müdürlüğüne bildirilmesinden 30 gün sonra hüküm ifade eder. İşveren 30 gün sonunda işçilere bildirim sürelerine ilişkin ücretlerini peşin ödeyerek sözleşmelerine son verebilir.</p>
<p>Toplu işçi çıkarma prosedürüne aykırı hareket edilerek gerekli bildirimlerin yapılmamasının cezası, her işçi başına 485-TL (2013 yılı için belirlenen miktar) para cezasıdır.</p>
<p>İşçilerin dava açarak, toplu işten çıkarmanın işyerinden kaynaklanan sebeplere dayanmadığı iddiası ile işe iade kararı aldırmaları mümkündür. Zira işveren maddede açıkça belirtildiği gibi, toplu işçi çıkarma hükümlerini iş güvencesi hükümlerini engellemek amacıyla kullanamaz.</p>
<p>İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediği takdirde, nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırması gerekmektedir.</p>
<p>Av. Gülşen ÜRER, LL.M.</p>
<p>Mart, 2013</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/toplu-isci-cikartma]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[İş Sözleşmesinin Devri]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİNE İLİŞKİN BİLGİ NOTU</p>
<ol>
<li>GENEL</li>
</ol>
<p>İş sözleşmesinin devri hali hazırda yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlenmemiştir. Ancak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 429. Maddesi ile hizmet sözleşmelerinin devri düzenlenmiş olup 4857 sayılı Kanun kapsamına giren sözleşmelere de (kanuni boşluk olması nedeniyle) Türk Borçlar Kanunu’nun işbu hükmü uygulanacaktır. Söz konusu hüküm şöyledir:</p>
<ol>
<li>Sözleşmenin devri</li>
</ol>
<p>MADDE 429- Hizmet sözleşmesi, ancak işçinin yazılı rızası alınmak suretiyle, sürekli olarak başka bir işverene devredilebilir.</p>
<p>Devir işlemiyle, devralan, bütün hak ve borçları ile birlikte, hizmet sözleşmesinin işveren tarafı olur. Bu durumda, işçinin, hizmet süresine bağlı hakları bakımından, devreden işveren yanında işe başladığı tarih esas alınır.</p>
<ol>
<li>İŞYERİ DEVRİ İLE İŞ SÖZLEŞMESİ DEVRİNİN FARKLARI</li>
</ol>
<p>İş sözleşmesinin devrinde işyeri devrinde olduğu gibi işveren sıfatında değişiklik meyana gelmekte ve eski işveren yerine sözleşme dışı bir üçüncü şahıs yeni işveren olarak mevcut iş sözleşmesine taraf olmaktadır.</p>
<p>İşyerinin devrinde iş sözleşmeleri kendiliğinden devredilmekte olup sözleşme devri için ayrıca bir işleme gerek kalmamaktadır. Bu nedenle işyeri devrinde tarafların ve özellikle işçinin iş sözleşmesinin devri için ayrı bir beyanda bulunmalarına gerek kalmamaktadır.</p>
<p>İş sözleşmesinin devrinde işyerinin devrinden farklı olarak, işçinin sadece işvereni değil kural olarak çalıştığı işyeri de değişmektedir. Bu husus, bir devrin işyeri devri mi yoksa iş sözleşmesi devri mi olduğunun belirlenmesinde kullanılan önemli bir kriterdir.</p>
<ul>
<li>İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR</li>
</ul>
<ol>
<li>İş sözleşmesinin devredilmesine ilişkin sözleşmenin devreden işveren ile devralan işverenin yanı sıra iş sözleşmesi devredilen işçi tarafından da imzalanması ya da işçinin iş sözleşmesinin devrine sonradan onay vermesi gerekmektedir.</li>
<li>İş sözleşmesinin devri halinde iş sözleşmesi sona ermez. Sadece devreden işveren ile işçi arasındaki hukuki ilişki sona erer. İş sözleşmesi sona ermediğinden işçi iş sözleşmesinin devri nedeniyle kıdem ve/veya ihbar tazminatı talep edemez. Yargıtay’ın kararları da bu yöndedir<sup>1</sup>.</li>
</ol>
<p>Yargıtay 9. HD. 2001/225 E. – 2001/3914 K., 14.3.2001 T.: “Bu değişiklik konusu gerek davacı işçinin gerek davalı işverenin ve gerekse dava dışı TPAO’nun mutabakatı mevcut olduğu gibi dava dışı şirkette, davalı işverenin hizmet süresi ile</p>
<ol start="3">
<li>İşçinin iş sözleşmesinin devrine onay vermesi halinde, işçi devir işlemine dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedemez. Ancak, işçi baştan sözleşmenin devrine rıza göstermez ise bu halde işçinin, çalışma koşullarında esaslı değişiklik gerekçesiyle, haklı nedenle fesih hakkı olacaktır<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>. İşçinin devre rıza göstermemesi halinde, işverenin iş sözleşmesini geçerli nedenle ya da haklı nedenle fesih hakkı bulunmamaktadır<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a>.</li>
<li>İş sözleşmesinin devri halinde; devralan işveren, işçinin devreden işverende işe başladığı</li>
</ol>
<p>tarihten itibaren hesaplanacak kıdem tazminatından, ihbar tazminatından ve yıllık ücretli izin alacağından sorumludur<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a>. İş sözleşmesinin devri işyeri devrinden farklı bir işlem olduğundan işyeri devrinde getirilmiş olan devreden işveren ile devralan işverenin müteselsil sorumluluğu (İş Kanunu md.6<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a>),&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; iş sözleşmesinin devri halinde</p>
<p>uygulanmamaktadır.</p>
<ol start="5">
<li>Devreden işverene bağlı olarak çalışılmış olan dönemde doğan ve ödenmemiş işçilik alacaklarında ise (örn., ücret, prim vs.) bir görüş devreden işverenin kendi dönemi ile sorumlu olması gerektiği yönünde iken bir diğer görüş İş Kanunu md. 6 ile getirilen müteselsil sorumluluğun iş sözleşmesinin devrinde de kıyasen uygulanması gerektiği yönündedir.</li>
<li>SONUÇ</li>
</ol>
<p>Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, iş sözleşmesinin devrine ilişkin sözleşme hazırlarken, öncelik yapılması istenen hukuki işlemin gerçekten iş sözleşmesinin devri olup olmadığının, diğer üçlü ilişkiler (işyerinin devri, ödünç ilişkisi, alt işverenlik vs.) de göz önüne alınarak, değerlendirilmesi gerekmektedir. Şayet, iş sözleşmesinin devri ise, (i) öncelikle geçerlilik şartı olarak işçinin devre ilişkin muvafakat vermesi ya da devir sözleşmesine taraf olması gerektiği, (ii) devralan işverenin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacaklarından sorumlu olacağı, (iii) devreden işverenin ise kendi döneminde doğmuş ancak ifa edilmemiş olan borçlardan sorumlu olacağı unutulmamalıdır.</p>
<p>Av. Gülşen ÜRER, LL.M.</p>
<p>Mart,2013</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>KAYNAKÇA</p>
<p>Dr. Ercüment Özkaraca; “İşyeri Devrinin İş Sözleşmelerine Etkisi ve İşverenlerin Hukuki Sorumluluğu”; Beta Yayınları, 2008; syf. 113-134.</p>
<p>Doç. Dr. Mustafa Alp; “İş Sözleşmesinin Devrinde Bazı Sorunlar”; Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt: 9, Özel Sayı, 2007, s. 189-209; <a href="http://web.deu.edu.tr/hukuk/dergiler/dergimiz9ozel/malp.pdf">http://web.deu.edu.tr/hukuk/derailer/deraimiz9ozel/malp.pdf</a></p>
<p><a href="http://www.kazanci.com.tr/">www.kazanci.com.tr</a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ilgili bütün taahhütlerini üstlenmiştir. Oluşan bu durum işçinin bir işyerinden diğerine devri anlamında olup hizmet akdinin feshi sonucunu doğurmaz. Taraflar esasen bu konuda da mutabıktırlar. İş hukukunda son yıllarda büyük bir gelişme gösteren esnektik kapsamı içinde hizmet devrine yer verildiği sıkça gözlenmektedir. Özellikle öğretide bu konuda olumlu görüşler serdedilmiş ve böyle bir olanaktan yurdumuzda da yararlanılması şeklinde sonuçlara ulaşılmıştır. Somut olayda da böyle bir durumda dava dışı anonim şirket davalı şirketin yerine geçmiştir. Bu itibarla sözleşme devam ettiğine göre davacı işçinin kıdem tazminatını talep etme koşulu gerçekleşmemiştir.”</p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yargıtay HGK 2006/9-51 E. – 2006/27 K., 01.3.2006 T: “”Transfer Belgesi” başlığı altında davacıya hitaben yazılan yazıda; “Muvafakatiniz alınarak Y. AŞ’den Y. .Topluluğuna dahil Y. B. Pazarlama AŞ’ne geçirtilme konusunda her iki şirket İdare Meclisi tarafından karar verilmiş olup, 1 Temmuz 2001 tarihinden itibaren hizmet akdinizin işveren tarafında Y. B. Paz. AŞ’de yer alacak ve iş ilişkiniz bu şirket ile devam edecektir ” ifadeleri yer almaktadır. Bu belge, iş sözleşmesinin devri niteliğinde bulunmaktadır. Davacı işçi söz konusu belgeye “Bu tebligatı kabul etmiyorum, iş Kanunun 16. maddesi gereğince iş akdimi feshediyorum” şerhini düşmüştür. Somut olayda bir işyeri devri değil, iş sözleşmesinin devri söz konusu olup, tek başına bu belge, öğretide de benimsendiği gibi 1475 sayılı iş kanunun 16/II-e maddesinde yer alan iş şartlarında esaslı bir değişikliği ifade etmekte olup, davacı işçinin kıdem tazminatı hakkı iş sözleşmesinin devri bağlamında ele alınarak, kıdem tazminatına hak kazandığının kabulü gerekmektedir.</p>
<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yargıtay 9. HD. 2006/1892 E. – 2006/20661 K., 17.07.2006 T: “Ancak işyeri devri söz konusu değilse kanunlarımızda düzenlenmeyen ancak yargı koşulları ile kabul edilen hizmet akti devri söz konusu olacaktır ki hizmet akti devrinde üçlü bir ilişki mevcuttur. Başka bir anlatımla devreden ve devralan işveren ile devredilen işçinin hizmet aktinin devri konusunda üçlü olarak anlaşmaları gerekir. Somut olayda hizmet akti devri söz konusu ise davacının bu devre muvafakat etmediği anlaşılmaktadır. Böyle olunca hizmet akti devrinden söz edilemeyeceğinden davacının yeni işverenin yanında işe devam etmediğinden söz edilerek aktinin haklı nedenlerle feshedilmesi mümkün değildir. Böyle bir sonucun oluşması halinde davacı ihbar ve kıdem tazminatları talebinde haklıdır.”</p>
<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"></a>Yargıtay 9. HD. 2012/18296 E. – 2012/33423 K., 08.10.2012 T.: “”İşyerinin devri veya iş sözleşmesinin devri halinde ortada fesih bulunmadığından sözleşmenin feshi ile muaccel hale gelen yıllık ücretli izin alacağından devreden işveren sorumlu tutulamaz.”.</p>
<p>Kıdem ve ihbar tazminatı için bknz. dipnot 3.</p>
<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> İş Kanunu madde6:</p>
<p>İşyerinin veya Bir Bölümünün Devri</p>
<p>“İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.</p>
<p>Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.</p>
<p>Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.</p>
<p>Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.</p>
<p>Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.</p>
<p>Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.”</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/is-sozlesmesinin-devri]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Isg Kanunu]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU<br />
İLE GETİRİLEN YENİ UYGULAMALAR</p>

<ol>
	<li>KANUN KAPSAMINA GİRENLER (İŞVEREN, ÇALIŞAN)</li>
</ol>

<p>(İSGK md.2)</p>

<p>Kanun kapsamına, kamu ve özel sektör dahil tüm işyerleri girmektedir. Sadece, güvenlik güçleri, afet ve acil durum birimleri ile ev hizmetleriyle esnaf işyerleri kapsam dışında tutulmuşlardır.</p>

<ol start="2">
	<li>İŞYERİ SINIFLANDIRMASI</li>
</ol>

<p>İşyerleri tehlike derecelerine göre Çok Tehlikeli, Tehlikeli ve Az Tehlikeli olarak sınıflandırılmaktadırlar. Tehlike derecesi ilgili işyerinin asıl işine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından tespit edilmektedir.</p>

<ol start="3">
	<li>50 İSÇİ SINIRLANDIRMASI</li>
</ol>

<p>Mevcut uygulamada sanayi sayılan ve 50&rsquo;den fazla işçi çalıştıran işverenler iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmak zorundadır. Ancak yeni İSİGK ile bu sınırlama kaldırılmış ve sanayi ayrımı ya da çalışan sayısı ayrımı yapılmaksızın tüm işyerleri kapsama alınmaktadır.</p>

<ol start="4">
	<li>İŞVERENİN İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; VE&nbsp;&nbsp; İŞYERİ&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; HEKİMİ CALIŞTIRMA/HİZMET</li>
</ol>

<p>ALMA ZORUNLULUĞU</p>

<p>(İSGK md.6)</p>

<p>İşveren, mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunması amacıyla, çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve sağlık personelini (tam süreli işyeri hekimi var ise gerek yoktur) görevlendirmekle yükümlüdür.</p>

<p>İşveren, çalışanları arasında bu nitelikte çalışan olmaması halinde bu yükümlülüğünün tamamını ya da bir kısmını dışarıdan hizmet almak suretiyle yerine getirebilir.</p>

<p>İş güvenliği hizmeti sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, iş güvenliği ve sağlığı hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı hizmet sundukları İşveren&rsquo;e karşı sorumlu tutulmuşlardır. Böylece, İşveren&rsquo;in sorumluluğunun işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı arasında paylaşılmıştır. Bu nedenle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının ciddi bir iş yükü bulunmaktadır.</p>

<p>Kanun ile iş güvenliği uzmanlarına, işyerinin tehlike sınıflarına göre alacakları uzmanlık belgesine sahip olmaları zorunluluğu getirilmiştir.</p>

<p>Kanunun Geçici 4. Maddesi ile;</p>

<ul>
	<li>Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, bu işyerlerinde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 yıl süreyle (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi;</li>
	<li>Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, bu işyerlerinde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 yıl süreyle (C) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi,</li>
</ul>

<p>kaydıyla yerine getirilmiş sayılacaktır.</p>

<ol start="5">
	<li>İŞVERENİN İSÇİLERE EĞİTİM VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ</li>
</ol>

<p>(İSGK md.17)</p>

<p>İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimini almalarını sağlamakla yükümlüdür.</p>

<p>Bu eğitimlerin özellikle işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi halinde, yeni teknoloji uygulanması halinde, işçinin iş kazası geçirmesi ya da meslek hastalığına yakalanması halinde ya da işçinin herhangi bir nedenle 6 aydan uzun süre ile işten uzaklaşması hallerinde verilmesi öngörülmüştür.</p>

<p>Geçici iş ilişkisi kurulan işverenin de iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimlerin verilmesini sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır.</p>

<p>Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde eğitim almamış işçi çalıştırılması yasaktır.</p>

<ol start="6">
	<li>İŞVERENİN RİSK DEĞERLENDİRME SORUMLULUĞU</li>
</ol>

<p>(İSGK md.10)</p>

<p>İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak ya da yaptırmakla yükümlüdür. Yapılacak risk değerlendirmesi, neticesinde alınması gereken tedbirleri ve kullanması gereken ekipmanları belirlemelidir.</p>

<ol start="7">
	<li>İŞÇİNİN ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA HAKKI</li>
</ol>

<p>(İSGK md.13)</p>

<p>Ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep edebilir.</p>

<p>Kurul veya işverenin çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Çalışanların çalışmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır.</p>

<p>Çalışanlar ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda, tespit talebinde bulunmaksızın işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen güvenli yere gidebilir. Çalışanların bu hareketlerinden dolayı hakları kısıtlanamaz.</p>

<p>İş sözleşmesiyle çalışanlar, talep etmelerine rağmen gerekli tedbirlerin alınmadığı durumlarda, tabi oldukları kanun hükümlerine göre iş sözleşmelerini feshedebilir.</p>

<p>Toplu sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan kamu personeli, bu maddeye göre çalışmadığı dönemde fiilen çalışmış sayılır.</p>

<ol start="8">
	<li>İŞVERENİN İS KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARI KAYIT VE BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ</li>
</ol>

<p>(İSGK md.14)</p>

<p>İşveren bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutarak gerekli raporları düzenlemekle yükümlüdür.</p>

<p>İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgili raporları düzenler.</p>

<p>İşveren, aşağıdaki hallerde ve belirtilen sürelerde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunmak zorundadır:</p>

<ol>
	<li>İş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde.</li>
	<li>Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde.</li>
</ol>

<p>İşyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucuları; meslek hastalığı ön tanısı koydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.</p>

<p>Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç 10 gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir (Usuller ve detaylar yönetmelik ile belirlenecektir)</p>

<ol start="9">
	<li>SAĞLIK GÖZETİMİ</li>
</ol>

<p>(İSGK md.15)</p>

<p>İşveren, aşağıdaki hallerde çalışanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır:</p>

<ol>
	<li>İşe girişlerinde.</li>
	<li>İş değişikliğinde.</li>
	<li>İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten</li>
</ol>

<p>uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde.</p>

<ol>
	<li>İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla.</li>
</ol>

<p>Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.</p>

<p>Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları, işyeri sağlık ve güvenlik biriminde veya hizmet alınan ortak sağlık ve güvenlik biriminde görevli olan işyeri hekiminden alınır.</p>

<p>Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir.</p>

<p>Sağlık muayenesi yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması açısından sağlık bilgileri gizli tutulur.</p>

<ol start="10">
	<li>ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ</li>
</ol>

<p>(İSGK md.20)</p>

<p>İşveren; işyerinin değişik bölümlerindeki riskler ve çalışan sayılarını göz önünde bulundurarak dengeli dağılıma özen göstermek kaydıyla, çalışanlar arasında yapılacak seçim veya seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla, aşağıda belirtilen sayılarda çalışan temsilcisini görevlendirir:</p>

<ol>
	<li>İki ile elli arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 1.</li>
	<li>Ellibir ile yüz arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 2.</li>
	<li>Yüzbir ile beşyüz arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 3.</li>
	<li>Beşyüzbir ile bin arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 4.</li>
	<li>Binbir ile ikibin arasında çalışanı bulunan işyerlerinde 5.</li>
	<li>İkibinbir ve üzeri çalışanı bulunan işyerlerinde 6.</li>
</ol>

<p>Çalışan temsilcileri, tehlike kaynağının yok edilmesi veya tehlikeden kaynaklanan riskin azaltılması için, işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir.</p>

<p>Görevlerini yürütmeleri nedeniyle, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının hakları kısıtlanamaz ve görevlerini yerine getirebilmeleri için işveren tarafından gerekli imkânlar sağlanır.</p>

<ol start="11">
	<li>İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULU</li>
</ol>

<p>(İSGK md.22)</p>

<p>50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere İş Sağlığı Ve Güvenliği Kurulu oluşturur.</p>

<p>İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygulamakla yükümlüdür.</p>

<p>Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde ise,</p>

<ol>
	<li>Asıl işveren ve alt işveren tarafından ayrı ayrı kurul oluşturulmuş ise, faaliyetlerin yürütülmesi ve kararların uygulanması konusunda iş birliği ve koordinasyon asıl işverence sağlanır.</li>
	<li>Asıl işveren tarafından kurul oluşturulmuş ise, kurul oluşturması gerekmeyen alt işveren, koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atar.</li>
	<li>İşyerinde kurul oluşturması gerekmeyen asıl işveren, alt işverenin oluşturduğu kurula iş birliği ve koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atar.</li>
	<li>Kurul oluşturması gerekmeyen asıl işveren ve alt işverenin toplam çalışan sayısı elliden fazla ise, koordinasyonu asıl işverence yapılmak kaydıyla, asıl işveren ve alt işveren tarafından birlikte bir kurul oluşturulur.</li>
	<li>İDARİ YAPTIRIMLAR</li>
</ol>

<p>işin Durdurulması:</p>

<p>(İSGK md.25)</p>

<p>İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde işyerinin bir bölümünde veya tamamında bu tehlike giderilinceye kadar iş durdurulur.</p>

<p>Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamışsa da iş durdurulur. Bu halde herhangi bir tehlikeli hususun tespitine gerek olmayıp belirtilen işleri yapan yerlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması işin durdurulması için yeterlidir.</p>

<p>İşin durdurulması kararı üç iş müfettişinden oluşan heyet tarafından verilecek olup ilgili mülki idare amiri işin durdurulması kararı yirmi dört saat içinde yerine getirir.</p>

<p>İşveren, işin durdurulması kararına, kararın uygulanmasından itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesinde işin durdurulması kararına itiraz edebilir. İtiraz edilmesi, işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemez. İtiraz üzerine mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde kesin olarak karara bağlar.</p>

<p>İşin durdurulmasına neden olan olumsuzlukların giderildiğini işveren Bakanlığa yazılı olarak bildirmelidir. Bakanlık, yazılı başvuru üzerine en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak işverenin talebi sonuçlandırmalıdır.</p>

<p>İşin durdurulması halinde çalışanların durumunun ne olacağı açıkça düzenlemiştir. Buna göre işveren, çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür.</p>

<p>İdari Para Cezaları:</p>

<p>(İSGK md.26)</p>

<p>İdari para cezaları (EK) gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünce verilir. İdari para cezasının tebliğden itibaren otuz gün içinde ödenir.</p>

<ol start="13">
	<li>YÜRÜRLÜK</li>
</ol>

<p>Kanunun;</p>

<ol start="6">
	<li>İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunulmasına ilişkin (işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli bulundurma yükümlülüğü vs.) 6. Maddesi; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin devlet tarafından desteklenmesine ilişkin 7. Maddesi ile İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkilerine ilişkin 8. maddeleri;</li>
	<li>Kamu kurumları ile 50&rsquo;den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için yayımı tarihinden itibaren 2 yıl sonra (30.06.2014),</li>
	<li>50&rsquo;den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için yayımı tarihinden itibaren 1 yıl sonra (30.06.2013),</li>
</ol>

<ul>
	<li>Diğer işyerleri (50&rsquo;den fazla çalışanı olan az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri) için yayımı tarihinden itibaren 6 ay sonra (31.12.2012),</li>
</ul>

<p>yürürlüğe girecektir.</p>

<ol start="9">
	<li>Tehlike sınıfının belirlenmesi başlıklı 9. maddesi, Belgelendirme, ihtar ve iptaller başlıklı 31. Maddesi ile 33., 34., 35., 36. ve 38. maddeleri ve İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü başlıklı geçici 4. madde, Mevcut sertifika ve belgeler ile ihtar puanları başlıklı geçici 5. madde, İşyeri hekimliği yapan kurum tabiplerine yapılan ücret ödemeleri başlıklı geçici 6. Madde ile geçici 7. ve geçici 8. maddeleri yayımı tarihinde (30.06.2012) yürürlüğe girmiştir.</li>
	<li>Diğer maddeleri yayımı tarihinden itibaren 6 ay sonra (31.12.2012) yürürlüğe girecektir.</li>
</ol>

<p>Av. Gülşen ÜRER, LL.M.</p>

<p>Aralık, 2012</p>

<p>&nbsp;</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">İHLAL EDİLEN YÜKÜMLÜLÜK</td>
			<td width="132">SORUMLU</td>
			<td width="350">İDARİ PARA CEZASI EK</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 4/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a.&nbsp;&nbsp; Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınmaması, organizasyonun yapılmaması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanmaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmemesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalarının yapılmaması</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp; İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığının izlenmemesi, denetlenmemesi ve uygunsuzlukların giderilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">İhlal edilen her yükümlülük için ayrı ayrı 2.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 6/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a. Belirlenen nitelikte iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Görevlendirilmeyen her bir kişi için 5.000-TL Aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 6/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a. Diğer sağlık personelinin görevlendirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">2.500-TL
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar</p>
			</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 6/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp; Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli ihtiyaçların karşılanmaması</p>

			<p>c.&nbsp;&nbsp; İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonun sağlanmaması</p>

			<p>d.&nbsp;&nbsp; Çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanların ve bunların işverenlerinin bilgilendirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir ihlal için ayrı ayrı 1.500-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 6/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>ç. Görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirlerin yerine getirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir tedbir için ayrı ayrı 1.000-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">Madde 8/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri ile görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir ihlal için ayrı ayrı 1.500-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 8/6
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Belirlenen çalışma süresi nedeniyle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda; işverenin işyeri sağlık ve güvenlik birimi kurmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir ihlal için ayrı ayrı 1.500-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 10/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Risk değerlendirmesi yapılmaması ya da yaptırılmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">3.000-TL
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Aykırılığın devam ettiği her ay için 4.500-TL</p>
			</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 10/4
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">1.500-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 11
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Kanun ile belirlenen acil durum planları, yangınla mücadele ve ilk yardım önlem ve yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi</p>

			<p>Madde 12</p>

			<p>Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlikenin meydana gelmesi halinde uygulanacak tahliye tedbirlerinin alınmaması ve uygulanmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir yükümlülük için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 14/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a.&nbsp;&nbsp; İş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydının ve ilgili raporlarının tutulmaması</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp; İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olaylara ilişkin raporların tutulmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir yükümlülük için 1.500-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 14/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a. İş kazalarının kazadan sonraki 3 iş günü içinde,</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">2.000-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">b. Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarının, öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde,
			<p>&nbsp;</p>

			<p>SGK&rsquo;ya bildirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">&nbsp;</td>
			<td width="350">&nbsp;</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 14/4
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç 10 gün içinde SGK&rsquo;ya bildirmemeleri</p>
			</td>
			<td width="132">Sağlık Hizmet Sunucuları</td>
			<td width="350">2.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 15/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>a.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmamaları</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; İşe girişte, iş değişikliğinde, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işten uzaklaşma sonrası işe dönüşte (talep halinde) ve işin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla çalışanlara sağlık muayenesinin yapılmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir çalışan için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 15/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışacakların sağlık raporu olmaksızın işe başlatılmaları</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir çalışan için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 16
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürdürülebilmesi amacıyla çalışanları ve çalışan temsilcilerinin işyerinin özelliklerini de dikkate alarak maddede belirtilen şekilde bilgilendirilmemeleri</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir çalışan için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 17
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Maddede belirtilen Çalışanları Eğitme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir çalışan için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 18/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda ya da yeni teknolojilerin uygulanması, ekipman seçimi, çalışma ortamı ve şartları hususlarında çalışanların ya da varsa çalışan</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 1.000-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">temsilcilerinin görüşlerinin alınmaması</td>
			<td width="132">&nbsp;</td>
			<td width="350">&nbsp;</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 18/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Destek elemanları ile çalışan temsilcilerinin;</p>

			<p>a.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; İşyerinden görevlendirilecek veya işyeri dışından hizmet alınacak işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer personel ile ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri için kişilerin görevlendirilmesi,</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Risk değerlendirmesi yapılarak, alınması gereken koruyucu ve önleyici tedbirlerin ve kullanılması gereken koruyucu donanım ve ekipmanın belirlenmesi,</p>

			<p>c.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi,</p>

			<p>d.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Çalışanların bilgilendirilmesi,</p>

			<p>e.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Çalışanlara verilecek eğitimin planlanması,</p>

			<p>konularında görüşlerinin alınmaması.</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 18/3
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Çalışanların veya çalışan temsilcilerinin, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği için alınan önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiş sırasında, yetkili makama başvurmalarından dolayı haklarının kısıtlanması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 20/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Belirlenen işçi sayısı doğrultusunda çalışan temsilcisi atanmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 20/4
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Görevlerini yürütmeleri nedeniyle, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının haklarının kısıtlanması ve görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli imkanların sağlanmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">1.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 20/3
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Çalışan temsilcileri, tehlike kaynağının yok edilmesi veya tehlikeden kaynaklanan riskin azaltılması için, işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkının kısıtlanması veya istenen tedbirlerin yerine getirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">1.500-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">Madde 22/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul oluşturulmaması ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarının uygulanmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 2.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 22/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Altı aydan fazla süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde;</p>

			<p>a.&nbsp;&nbsp; Asıl işveren ve alt işveren tarafından ayrı ayrı kurul oluşturulmuş ise, faaliyetlerin yürütülmesi ve kararların uygulanması konusunda iş birliği ve koordinasyonun asıl işverence sağlanmaması</p>

			<p>b.&nbsp;&nbsp;&nbsp; Asıl işveren tarafından kurul oluşturulmuş ise, kurul oluşturması gerekmeyen alt işveren, koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atanmaması</p>

			<p>c.&nbsp; İşyerinde kurul oluşturması gerekmeyen asıl işveren, alt işverenin oluşturduğu kurula iş birliği ve koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atamaması</p>

			<p>ç. Kurul oluşturması gerekmeyen asıl işveren ve alt işverenin toplam çalışan sayısı elliden fazla ise, koordinasyonu asıl işverence yapılmak kaydıyla, asıl işveren ve alt işveren tarafından birlikte bir kurul oluşturulmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 2.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 22/3
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Aynı çalışma alanında birden fazla işverenin bulunması ve bu işverenlerce birden fazla kurulun oluşturulması hâlinde işverenlerin, birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirmemeleri</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir aykırılık için 2.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 23/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya siteleri gibi yerlerde, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki koordinasyonun sağlayan yönetimlerin, gerekli tedbirleri yerine getirmeyen işverenleri Bakanlığa bildirim yükümlülüklerini yerine getirmemeleri</p>
			</td>
			<td width="132">İş merkezi, İş Hanı, Sanayi Bölgesi veya Site Yönetimi</td>
			<td width="350">5.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 24/2
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İş sağlığı ve güvenliği konularında ölçüm, inceleme ve araştırma yapılmasına, bu amaçla</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">5.000-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="577">numune alınmasına veya eğitim kurumları ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin kontrol ve denetiminin yapılmasına işverenin engel olması</td>
			<td width="132">&nbsp;</td>
			<td width="350">&nbsp;</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 25
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İşyerinin bir bölümünde veya tamamında verilen durdurma kararına uymayarak durdurulan işi yönetmelikte belirtilen şartları yerine getirmeden devam ettirilmesini (işverenin bu fiili başka bir suç oluştursa dahi)</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">10.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 25/6
			<p>&nbsp;</p>

			<p>İşin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlarının ücretlerinin ödenmemesi veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş verilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Her bir çalışan için 1.000-TL
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar</p>
			</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 29/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Büyük kaza önleme politika belgesinin hazırlanmaması</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">50.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 29/1
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Güvenlik raporu hazırlayıp Bakanlık değerlendirmesine sunmadan işyerinin faaliyete geçirilmesi, işletilmesine Bakanlıkça izin verilmeyen işyerinin açılması ve durdurulan işyerinde faaliyete devam edilmesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">80.000-TL</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="577">Madde 30
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Yönetmeliklerde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi</p>
			</td>
			<td width="132">İşveren</td>
			<td width="350">Uyulmayan her bir hüküm için tespit edildiği tarihten itibaren aylık 1.000-TL</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/isg-kanunu]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Isıg Kapsamında Sorumluluklar]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATI KAPSAMINDA SORUMLULUKLAR</p>

<p>BİLGİ NOTU</p>

<ol>
	<li>İŞVERENLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ</li>
</ol>

<p>6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (&ldquo;İSGK&rdquo;) uyarınca gerekli risklerin değerlendirilmesi, önlemlerin alınması, eğitimlerin verilmesi, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdam edilmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi, çalışma ortamının düzenlenmesi ve sair yükümlülükler işverene aittir.</p>

<ol>
	<li>ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMLERİNİN SORUMLULUKLARI</li>
</ol>

<p>Kurulmasını planladığımız şirket, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği&rsquo;nin 4. maddesi uyarınca OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi)dir.</p>

<p>OSGB; kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimleri ifade etmektedir.</p>

<p>OSGB&rsquo;lerin kurulabilmesi için İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği&rsquo;nin 12. maddesi uyarınca; en az 1 (bir) iş güvenliği uzmanı, 1 (bir) işyeri hekimi ve 1 (bir) diğer sağlık personeli<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[I]</sup></sup></a> istihdam edilmesi zorunludur.</p>

<p>OSGB&rsquo;lerin sorumlulukları, öncelikle İSGK md.8&rsquo;de belirtilmiş olup bu hükme göre, Kanun kapsamında hizmet sunan kuruluşlar (yani OSGBler) ile işyeri hekimi ve is güvenliği uzmanları, is sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karsı sorumludur.</p>

<p>Kanun ile getirilen genel sorumluluğun yanı sıra İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği&rsquo;nin 13. maddesinde ayrıca OSGB&rsquo;lerin sorumlulukları belirtilmiştir. Madde metnine göre;</p>

<p>&ldquo;1) İSGB ve OSGB&rsquo;ler, işyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturulmasına katkıda bulunulması amacıyla;</p>

<ol>
	<li>İşyerinde sağlık ve güvenlik risklerine karşı yürütülecek her türlü koruyucu, önleyici ve</li>
</ol>

<p>düzeltici faaliyeti kapsayacak şekilde, çalışma ortamı gözetimi konusunda işverene rehberlik yapılmasından ve öneriler hazırlayarak onayına sunulmasından,</p>

<ol>
	<li>Çalışanların sağlığını korumak ve geliştirmek amacı He yapılacak sağlık gözetiminin uygulanmasından,</li>
	<li>Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ve bilgilendirilmeleri konusunda planlama yapılarak işverenin onayına sunulmasından,</li>
</ol>

<p>ç) İşyerinde kaza, yangın, doğal afet ve bunun gibi acil müdahale gerektiren durumların belirlenmesi, acil durum planının hazırlanması, ilkyardım ve acil müdahale bakımından yapılması gereken uygulamaların organizasyonu ile ilgili diğer birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılmasından.</p>

<ol>
	<li>Yıllık çalışma planı, yıllık değerlendirme raporu, çalışma ortamının gözetimi, çalışanların sağlık gözetimi, iş kazası ve meslek hastalığı ile iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin bilgilerin ve çalışma sonuçlarının kayıt altına alınmasından,</li>
	<li>Çalışanların yürüttüğü işler, işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları ve maruziyet bilgileri ile işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi sonuçları, iş kazaları ile meslek hastalıkları kayıtlarının, işyerindeki kişisel sağlık dosyalarında gizlilik ilkesine uyularak saklanmasından,</li>
	<li>İşyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin görev, yetki, sorumluluk ve eğitimleri ile ilgili yönetmelik ile İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında hizmet verdikleri alanlarda belirtilen görevlerin verine getirilip getirilmediğinin izlenmesinden, sorumludur</li>
</ol>

<ul>
	<li>İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ SORUMLULUĞU</li>
</ul>

<p>İSGK md. 8/2 uyarınca, işyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanları, görev verdikleri işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kapsamında alınması gereken tüm tedbirlerin işverene bildirilmesi ve bu tedbirlerin alınmaması halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı&rsquo;nı durumdan haberdar etmek ile yükümlüdürler.</p>

<p>İşyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanları, yukarıda OSGB&rsquo;ler için belirtildiği gibi, İSGK md.8/3 uyarınca, verdikleri hizmetlerin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumludurlar.</p>

<p>Ayrıca, herhangi bir çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının yetki belgesinin askıya alınacağı belirtilmiştir (İSGK md. 8/4).</p>

<p>İSGK hükümleri dışında, aynı Kanun uyarınca çıkarılan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik&rsquo;in 9. maddesinde iş güvenliği uzmanlarının görevleri kısaca (i) rehberlik ve (ii) risk değerlendirmesi yapılması, (iii) çalışma ortamının gözetilmesi, (iv) eğitim, bilgilendirme yapılması ve kayıtların tutulması ile (v) ilgili birimlerle işbirliği içerisinde olunmasıdır. Aynı Yönetmeliğin 11. maddesinde iş güvenliği uzmanlarının yükümlülükleri de belirtilmiştir:</p>

<p>&ldquo;(1) İş güvenliği uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yaparken, işin normal akışını mümkün olduğu kadar aksatmamak ve verimii bir çalışma ortamının sağlanmasına</p>

<p>katkıda bulunmak, işverenin ve işyerinin meslek sırları, ekonomik ve ticari durumları He ilgili bilgileri gizli tutmakla yükümlüdürler.</p>

<ul>
	<li>İş güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karsı sorumludu</li>
	<li>Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen iş güvenliği uzmanının yetki belgesinin geçerliliği altı ay süreyle askıya alını Bu konudaki ihmalin tespitinde kesinleşmiş vargı kararı, malullüğün belirlenmesinde ise 5510 saylı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 25 inci maddesindeki kriterler esas alınır.</li>
	<li>İş güvenliği uzman, görevlendirildiği işyerinde yapılan çalışmalara ilişkin tespit ve tavsiyeleri ile 9 uncu maddede belirtilen hususlara ait faaliyetlerini, işyeri hekimi ile birlikte yapılan çalışmaları ve gerekli gördüğü diğer hususları onaylı deftere yazar.&rdquo;</li>
</ul>

<ol>
	<li>İSTİHDAM EDENİN SORUMLULUĞU</li>
</ol>

<p>OSGBler, yukarıda belirtilen sorumluluk ve yükümlülüklerinin yanı sıra, çalıştırdıkları iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarından kaynaklanan iş kazalarından ötürü ayrıca sorumlu olabileceklerdir.</p>

<p>Bu kapsamda, OSGBlerin istihdam eden olarak sorumluluğu kusursuz sorumluluk olup buna ilişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 1957/1 esas, 1957/3 karar sayılı kararında; &ldquo;Borçlar Kanunu&rsquo;nun 55. maddesine göre adam çalıştıranın ödeme ile yükümlü tutulabilmesi için kendisinin kusuru bulunması gerekli olmadığı gibi, çalıştırdığı adamın da kusuru bulunması gerekmez. &rdquo;</p>

<p>Yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1.11.2000 tarih 200/1594 karar sayılı kararında &ldquo;İstihdam edenin sorumluluğu için kendisinin veya çalıştırdığı kişinin kusuru koşul değildir. Buradaki sorumluluk özen ve gözetim ödevinin objektif olarak yerine getirilmemesinden kaynaklanan kusura dayanmayan bir sorumluluktur. Zararın hizmet sırasında çalıştırılanın evlemi sonucunda meydana gelmesi yeteridir. Başka bir anlatımla kazanın işverenin işi görülürken gerçekleşmiş olması sorumluluk için yeterli olmayıp, eylemle zarar arasındaki uygun neden-sonuç bağının işçinin ya da&nbsp;&nbsp;&nbsp; üçüncü&nbsp;&nbsp; kişinin&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; tam kusuru ile&nbsp;&nbsp; kesilmemiş&nbsp;&nbsp;&nbsp; olması&nbsp;&nbsp; da zorunludur. &rdquo;</p>

<ol>
	<li>SONUÇ</li>
</ol>

<p>Gerek ISGK ile gerekse Kanun uyarınca çıkartılan yönetmelikler ile hem OSGBler için hem de işyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanlarına sorumluluklar yükümlenmiş olup bundan sonra açılacak iş kazası tespit ve tazminat davalarında işverenin yanı sıra o işyerine hizmet veren OSGBler ile iş güvenliği uzmanları da taraf olacak ve zararlardan sorumlu olacaklardır.</p>

<p>Av. Gülşen Ürer, LL.M &ndash; Av. Gözde Özkanoğlu</p>

<p>Mart, 2013</p>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[I]</sup></sup></a> Diğer sağlık personelinin kimler olduğu, henüz ilgili yönetmelik çıkmadığından, belli değil.</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/isig-kapsaminda-sorumluluklar]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Ltd Ortak – Müdür Sorumlulukları]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
<tbody>
<tr>
<td colspan="3" width="1010">YENİ TTK KAPSAMINDA LİMİTED ŞİRKET ORTAKLARININ SORUMLULUĞU</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">ÖZEL ALACAKLAR</td>
<td width="170">İLGİLİ MEVZUAT</td>
<td width="322">AÇIKLAMA</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">Ortaklar, şirket borçlarından doğrudan sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.</td>
<td width="170">Yeni TTK md. 573</td>
<td width="322">Ortaklar, ödenmemiş sermayeleri ve yerine getirilmemiş ek ödeme ve yan edimler ile sorumlu olacaklardır.</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">Ek ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemiş ve Şirket, ortağın şirketten ayrılmasının tescil edildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde iflas etmiş ise bu eski ortaktan da ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi istenir.</td>
<td width="170">Yeni TTK md. 604</td>
<td width="322">Ek ödeme yükümlülüğünün iflas halinde 2 yıl süre ile devam etmesi nedeniyle alacaklılar da bu talepte bulunulmasını Şirketten ya da Mahkemeden isteyebilecekleri kanaatindeyiz.</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">KAMU ALACAKLARI</td>
<td width="170">&nbsp;</td>
<td width="322">&nbsp;</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">Ortaklar, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar.</td>
<td width="170">6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun md. 35</td>
<td width="322">Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur.<p></p>
<p>Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur.</p>
<p>Bu şekilde sorumluluğa gidilebilmesi için alacağın tahsili için önce Şirkete başvurulması ve tahsil edilememesi halinde (kimi kararlara göre önce müdüre kimi kararlara göre müdür ile aynı anda) ortaklara başvurulması gerekir.</p></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
<tbody>
<tr>
<td colspan="3" width="1019">YENİ TTK KAPSAMINDA LİMİTED ŞİRKET MÜDÜRLERİNİN SORUMLULUĞU</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">ÖZEL ALACAKLAR</td>
<td width="142">İLGİLİ MEVZUAT</td>
<td width="350">AÇIKLAMA</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">Müdürler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar (Genel Sorumluluk).<p></p>
<p>Müdürler ayrıca “belgelerin ve beyanların kanuna aykırı olması” ve “sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi” şeklinde belirlenen özel sorumluluk hallerinden doğan zararlardan da kusurlu olmaları ya da durumu bilmeleri şartıyla sorumlu olacaklardır.</p>
<p>Her ne kadar Müdürlerin zararlar nedeniyle tazmin yükümlülükleri var ise de doğrudan alacaklar için takip edilmeleri mümkün değildir.</p></td>
<td width="142">Yeni TTK md. 553<p></p>
<p>Yeni TTK md. 549 Yeni TTK md. 550</p></td>
<td width="350">Kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi veya yetkiyi, kanuna dayanarak, başkasına devreden organlar veya kişiler, bu görev ve yetkileri devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediklerinin ispat edilmesi hâli hariç, bu kişilerin fiil ve kararlarından sorumlu olmazlar (Genel Sorumluluk).<p></p>
<p>Hiç kimse kontrolü dışında kalan, kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar veya yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz; bu sorumlu olmama durumu gözetim ve özen yükümü gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamaz (Genel Sorumluluk).</p></td>
</tr>
<tr>
<td width="528">KAMU ALACAKLARI</td>
<td width="142">&nbsp;</td>
<td width="350">&nbsp;</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">Limited Şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarından Müdürler tüm şahsi mal varlıkları ile sorumlulardır.</td>
<td width="142">6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun mükerrer md. 35</td>
<td width="350">Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda Müdürlerin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur.<p></p>
<p>Kanuni temsilcilerin sorumluluklarına dair 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan hükümler, işbu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.</p>
<p>Yeni TTK ile tüzel kişiler de Müdür olarak atanabileceklerinden, tüzel kişiler de tüm malvarlıkları ile sorumlu olacaklardır.</p>
<p>Bu şekilde sorumluluğa gidilebilmesi için alacağın tahsili için önce Şirkete başvurulması ve tahsil edilememesi halinde müdüre başvurulması gerekir.</p></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p>&nbsp;</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/ltd-ortak-mudur-sorumluluklari]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Anonim Şirket Ortaklarının Sorumlulukları]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
<tbody>
<tr>
<td colspan="3" width="1010">ANONİM ŞİRKET ORTAKLARININ SORUMLULUĞU</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">ÖZEL ALACAKLAR</td>
<td width="170">İLGİLİ MEVZUAT</td>
<td width="322">AÇIKLAMA</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">Ortaklar, şirket borçlarından sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirkete karşı sorumludurlar.</td>
<td width="170">Yeni TTK md. 329</td>
<td width="322">Taahhüt ettiği sermaye borcunu ödeyen ortak özel borçlardan sorumlu değildir.</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">KAMU ALACAKLARI</td>
<td width="170">&nbsp;</td>
<td width="322">&nbsp;</td>
</tr>
<tr>
<td width="518">Ortaklar, kamu borçları için taahhüt ettikleri esas sermaye tutarı oranında sorumludurlar.</td>
<td width="170">Yeni TTK md. 329</td>
<td width="322">Taahhüt ettiği sermaye borcunu ödeyen ortak kamu borçlarından sorumlu değildir.</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
<tbody>
<tr>
<td colspan="3" width="1019">ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">ÖZEL ALACAKLAR</td>
<td width="142">İLGİLİ MEVZUAT</td>
<td width="350">AÇIKLAMA</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">Yönetim Kurulu üyeleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar (Genel Sorumluluk).<p></p>
<p>Yönetim Kurulu üyeleri ayrıca “belgelerin ve beyanların kanuna aykırı olması” ve “sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi” şeklinde belirlenen özel sorumluluk hallerinden doğan zararlardan da kusurlu olmaları ya da durumu bilmeleri şartıyla sorumlu olacaklardır.</p>
<p>Her ne kadar Yönetim Kurulu üyelerinin zararlar nedeniyle tazmin yükümlülükleri var ise de doğrudan alacaklar için takip edilmeleri mümkün değildir.</p></td>
<td width="142">Yeni TTK md. 553<p></p>
<p>Yeni TTK md. 549 Yeni TTK md. 550</p></td>
<td width="350">Kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi veya yetkiyi, kanuna dayanarak, başkasına devreden organlar veya kişiler, bu görev ve yetkileri devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediklerinin ispat edilmesi hâli hariç, bu kişilerin fiil ve kararlarından sorumlu olmazlar (Genel Sorumluluk).<p></p>
<p>Hiç kimse kontrolü dışında kalan, kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar veya yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz; bu sorumlu olmama durumu gözetim ve özen yükümü gerekçe gösterilerek geçersiz kılınamaz (Genel Sorumluluk).</p></td>
</tr>
<tr>
<td width="528">KAMU ALACAKLARI</td>
<td width="142">&nbsp;</td>
<td width="350">&nbsp;</td>
</tr>
<tr>
<td width="528">Anonim Şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarından Yönetim Kurulu üyeleri tüm şahsi mal varlıkları ile sorumlulardır.</td>
<td width="142">6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun mükerrer md. 35<p></p>
<p>Vergi Usul Kanunu md. 10</p></td>
<td width="350">Yönetim kurulu üyeleri bu sorumluluktan doğan borçları için bütün malvarlıkları ile sorumludur.<p></p>
<p>Takibin, yönetim kurulunda temsilcisi bulunan tüzel kişiye yönlendirilmesi, onun malvarlığından da vergi alacağının temin edilememesi halinde, yine onun yönetim kuruluna gidilmesi gerekir.</p>
<p>Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilci veya teşekkülü idare edenlerin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumludur.</p></td>
</tr>
</tbody>
</table>]]></description>
         <link><![CDATA[/anonim-sirket-ortaklarinin-sorumluluklari]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Aile Konutu ve Aile Konutu Şerhi]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<ol>
	<li>AİLE KONUTU TANIMI</li>
</ol>

<p>Aile Konutu; medeni hukuk sistemimize 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) ile dahil edilmiştir. Aile konutu kavramına TMK&rsquo;nın 194. Maddesinde değinilmiştir. Madde metni şu şekildedir:</p>

<p>&ldquo;Eslerden biri, diğer esin acık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez. aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.</p>

<p>Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.</p>

<p>Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.</p>

<p>Aile konutu eslerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin taraf hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.&rdquo;</p>

<p>Doktrindeki aile konutu tanımı; &ldquo;Eşlerin, evlilik birliğinin devamı sırasında ortak yaşamı sürdürmelerinin gerekli kıldığı &lsquo;bir yerde ortak oturma ihtiyacının&rsquo; giderilmesinde kullanmak üzere sürekli olarak seçtikleri, kısaca ailenin devamı olarak ikametine ayrılan, konut olarak kullanılmaya elverişli taşınır veya taşınmaz yer&rdquo; şeklindedir. Aile konutu TMK&rsquo;nın 194. Maddesinin gerekçesinde ise &ldquo;Aile konutu eslerin bütün yasam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, yaşantısına buna göre yön verdiği&rdquo; acı ve tatlı günleri içinde yasadığı, anılarla dolu bir alandır.&rdquo; şeklinde tanımlanmıştır. Bu kadar önemli olduğu açık olan bir malvarlığıyla ilgili olarak eşlerin tek başlarına hukuki işlem yapması diğer eşin önemli yararlarını zedeler. Bu nedenledir ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu&rsquo;nun 194. maddesi hükmü ile, bu konutun başkalarına devri diğer eşin rızasına bağlanmıştır. Başka bir anlatımla, aile konutu olarak özgülenen taşınmazın mülkiyetinin devri diğer eşin rızasına bağlı bir hukuki işlem olarak kabul edilmiştir.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a></p>

<p>Yargıtay&rsquo;ın yerleşik içtihatları uyarınca konutun aile konutu olarak kabul edilmesi için eşlerin çocukları ile birlikte yaşamaları zorunlu değildir. TMK&rsquo;da her ailenin bir aile konutunun olabileceği kabul edilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.03.2003 tarih 2003/3017 E, 2003/4352 K sayılı kararı uyarınca &ldquo;&hellip;yazlık ev, yayla evi, dağ evi gibi ikinci nitelikteki konutlar aile konutu olarak sayılmamaktadır.&rdquo;</p>

<p>TMK&rsquo;nın 194. Maddesinde de belirtildiği üzere &ldquo;Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan es., tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir&rdquo; Konu aşağıda örnek Yargıtay kararları ile irdelenmektedir;</p>

<ol start="a">
	<li>Taşınmazın Aile Konutu olarak nitelendirilmesi için Tapu kaydında aile konutu şerhi olması zorunlu değildir. Şerh taşınmazın aile konutu olarak nitelendirilmesini kuvvetlendirmektedir. &ldquo;Tapu Kaydın 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu&rsquo;nun 194 maddesi III. fıkrası hükmü ile rıza alınmadan yapılacak işlemleri önleyebilmek amacıyla tapu kütüğüne şerh verilmesi olanağı getirilmiştir. Ancak hemen belirtmek gerekir ki anılan madde ile tapuya güven ilkesine bir istisna getirilmiş değildir. (KILIÇOĞLU, s. 20) Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan es tarafından tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesi istenilmemiş olsa bile işlem tarafı iyi niyetli üçüncü kişinin ayni hak kazanımı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu&rsquo;nun 1023. maddesi hükmü ile korunmuştur. Şerhin etkisi ise eşin rızası alınmadan gerçekleştirilen kazandırıcı işlemlerin üçüncü kişinin iyi niyetine rağmen geçersiz sayılacağına yöneliktir.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a></li>
	<li>Şerhin İşlenmesinde Harç Konusu: Aile konutu şerhinin tapu kütüğüne yazımı ve şerhin terkini için herhangi bir harç veya vergi alınmaz. Aile konutu şerhine yönelik 492 sayılı Harçlar Kanununda herhangi bir düzenleme bulunmadığından talebin harç, Ö.I.V., E.K.P. ve döner sermaye ücreti tahsil edilmeden karşılanacaktır. <a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> Ancak istemde bulunan eşe isterse ve harcını öderse, şerhin tapuya işlendiğine dair resmi bir yazı verilebilir.</li>
	<li>Aile Konutunun Belirlenmesinde Yetkili Mahkeme: Taşınmazın aile konutu olarak belirleme yetkisi Aile Mahkemesine mülkiyet hakkının tanımasına ilişkin davanın ise kıymeti dikkate alındığında Asliye Hukuk Mahkemesine ait bulunmaktadır.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a></li>
	<li>Tapu İptali Tescil Davalarında Görevli Mahkeme: Aile konutu nedeniyle tapu iptali ve tescil davalarına bakma görevi aile mahkemelerine aittir.<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a></li>
	<li>Evliliğin Sona Ermesi Halinde Aile Konutu Niteliğinin Kaybedilmesi: Türk Medeni Kanunu&rsquo;nun evliliğin genel hükümlerini düzenleyen 194. maddesi evlilik devam ettiği sürece uygulanabilir. Bu nedenle, evlilik sona erdikten sonra konut, aile konutu özelliğini kaybettiğinden bu hükmün uygulama imkanı bulunmamaktadır.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a></li>
	<li>Aile Konutunun Tapuda Arsa Olarak Görünmesi: aile konutu şerhi konulmasına engel değildir. İstek, Türk Medeni Kanununun 194/3. maddesine dayalıdır. Tarafların bu konudaki delillerinin toplanması, arsa üzerinde bulunan evin yapılacak keşifle belirlenmesi, konutun aile konutu olup olmadığı ve aile konutu olduğu iddia edilen konutun arsa maliklerinden kime ait olduğunun belirlenmesi, konutun aile konutu ve davalı eşe ait olduğunun belirlenmesi durumunda tapuda arsa olarak gösterilmiş olmasının Türk Medeni Kanununun 194/3. maddesi anlamında aile konutu şerhi verilmesine engel bulunmamasına göre bu yönlerden araştırma yapılmadan eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması doğru bulunmamıştır. <a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a></li>
	<li>Şerh İçin Aranacak Belgeler: Tapu Sicil Tüzüğünün 57. Maddesi uyarınca temlik hakkını yasaklayan şerhlerden olarak tanımlanan aile konutu şerhi için; (i) konutun aile konutu olduğunu kanıtlayan muhtarlıktan ve varsa apartman yönetiminden alınmış belge ve (ii) vukuatlı nüfus kayıt örneği veya evlilik cüzdanı aranmaktadır. Tapuda ayrıca Nüfus Cüzdanı aslı ve istemde bulunan eşin 1 adet vesikalık fotoğrafı da talep edilmektedir.</li>
	<li>YHGK&rsquo;nun 28.09.2011 tarihli, 2011/2-44 E. ve 2011/566 K. sayılı kararı, &ldquo;TMK&rsquo;nun 194. maddesine göre, &ldquo;Aile konutu üzerinde hak sahibi olmayan esin talebi üzerine tapu kaydına aile konutu şerhinin verilmesi de TMK&rsquo;nun 1009. maddesi kapsamında değerlendirilmelidir. &ndash; Tapu kaydına aile konutu şerhinin verilmesi Tapu Sicil Müdürlüğü&rsquo;nden istenir. Taşınmazın maliki olmayan eşin şerhin verilmesini talep edebilmesi için bir mahkeme kararına veya hak sahibi eşin söz konusu işleme izin vermesine gerek yoktur. Zira TMK&rsquo;nun 194/3. maddesinin açık hükmü ile taşınmazın maliki olmayan eşe bu hak tanınmıştır.-&rdquo; şeklindedir.</li>
	<li>Şerhin İşlenmesi için Mahkeme Kararına Gerek Olmadığı hakkında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararına Konu Olay: Danıştay Onuncu Dairesi&rsquo;nin 2010/11873 E. 13 Haziran 2011 tarihli ara kararıyla, TMK 194. maddesinin uygulanmasına dair Tapu Sicil Tüzüğü&rsquo;nün 57. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile 2002/7 sayılı genelgenin &ldquo;Aile Konutu Şerhi&rdquo; başlıklı bölümünün 1. maddesinin yürütmesini durdurmuştur, böylece Danıştay, aile konut şerhinin tapu dairelerinden mahkeme kararı olmaksızın istenilmesinin önüne geçmiştir. Danıştay yürütmeyi durdurma kararının gerekçesinde 4721 sayılı yasanın 1008. maddesinde şerhlerin de tescil edilecek işlemler arasında olduğunu, tescil için mahkeme kararı gerektiğini o halde kanun hükmü uyarınca şerh düşülebilmesi için mahkeme kararının gerektiğini sebep göstermiştir. Danıştay, öncelikle maddeye bakarken açıkça maddi hata yapmıştır. Çünkü; maddesi kapsamında tescil edilecekler arasında şerhler yoktur. Maddi hatanın dışında esasa ilişkin en önemli hata ise yürütmenin durdurulması neticesinde tapulara gönderilen genelge ile TK madde 194. maddesinin yok sayılmış &ldquo;açık rızanın aranması ilkesi&rdquo; nin unutulmuş olmasıdırDanıştay yürütmeyi durdurma kararının gerekçesinde 4721 sayılı yasanın 1008. maddesinde şerhlerin de tescil edilecek işlemler arasında olduğunu, tescil için mahkeme kararı</li>
</ol>

<p>&nbsp;</p>

<p>gerektiğini o halde kanun hükmü uyarınca şerh düşülebilmesi için mahkeme kararının gerektiğini sebep göstermiştir. 10. Daire&rsquo;nin bu kararı üzerine, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı, tapu müdürlüklerine yazı göndererek, malik olmayan eşin talebi üzerine aile konutu şerhi işlenmesi için mahkeme kararı aranması gerektiğini bildirmişti. Daire kararına itiraz edilmesi üzerine dosya, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu&rsquo;na geldi. Kurul, oybirliğiyle itirazı kabul etti. Kurul, hakim kararına gerek kalmaksızın malik olmayan eşin isteği üzerine idarece aile konutu şerhi verilebileceği sonucuna vararak, şerh verilmesi isteminde, nüfus kayıt örneği veya evlilik cüzdanının aranmasına ilişkin yapılan düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmetti.</p>

<ol>
	<li>Şerhin Terkini:</li>
</ol>

<ul>
	<li>Malik olmayan eşin talebi ile işlenmişse, malik olmayan eşin talebi ile</li>
	<li>İki eşin birlikte talebi ile işlenmiş ise, her ikisinin talebi ile,</li>
	<li>Eşlerin birlikte malik olduğu hisseli bir taşınmazda şerh eşlerden birinin talebiyle işlenmiş ise şerhi işletenin talebi ile,</li>
	<li>Malik olan eşin talebiyle şerh verilmiş ise, malik olmayan eşin de talep ve muvafakatiyle mümkündür.</li>
</ul>

<ol>
	<li>Şerhin Mahkeme Kararı ile Kaldırılması; Taşınmaz üzerindeki aile konutu şerhinin kaldırılması konusunda eşler arasında ihtilaf var ise tapu memuru şerhi kendiliğinden kaldıramayacak olup bu halde şerhin kaldırılmasına ilişkin mahkeme kararı gerekecektir. Nitekim konuya ilişkin Yargıtay kararına göre &ldquo;Davacı taşınmaz üzerine konulan &ldquo;aile konutu&rdquo; şerhinin kaldırılmasını istemiştir. Hiç kimse kanundan almadığı bir kamu yetkisini kullanamaz. Söz konusu taşınmaz malın aile konutu olup olmadığı yönünde taraflar arasında ihtilaf bulunduğuna göre tapu sicil memuru idari işlemle mülkiyet hakkını sınırlayan şerhi kendiliğinden kaldıramaz.&rdquo; <a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a></li>
</ol>

<p>Boşanma kararının kesinleşmesi sonrasında da eşlerden biri tarafından dava açılarak şerhin kaldırılması talep edilebilecektir. &ldquo;Aile konutu hakkında verilecek şerhin boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar sonuç doğuracaktır.&rdquo; <a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><strong><sup>[9]</sup></strong></sup></a> &ldquo;Dava: davacıya ait ( 6 ) bağımsız bölüm nolu taşınmazın tapu kaydına, davalının talebiyle Türk Medeni Kanununun 194. maddesi gereğince konulan aile konutu şerhinin kaldırılmasına ilişkin olup, şerhin devamını gerektiren evlilik birliğinin boşanma kararının kesinleşmesiyle sona ermiş bulunmasına, Türk Medeni Kanununun 254. maddesinde yer alan hükmün mal ayrılığı ve paylaşmalı mal ayrılığı&nbsp; rejiminin&nbsp; varlığı&nbsp; halinde söz konusu&nbsp; olacağına&nbsp;göre yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddi gerekir.&rdquo;<a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a></p>

<p>Aile konutu kavramı ile birlikte, malik olan eşin aile konutu üzerindeki tasarruf işlemleri diğer eşin rızasına tabi kılınarak, aile konutu koruma altına alınmıştır. TMK m. 194/I&rsquo;de yer alan düzenlemede eşlerden birinin, diğer eşin açık rızası olmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemeyeceği, aile konutunu devredemeyeceği veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamayacağı ifade edilmiş; ayrıca aile konutu şerhi ile birlikte bu koruma daha da kuvvetlendirilmiştir.</p>

<p>Taşınmazın aile konutu olarak nitelendirilmesi için taşınmaz üzerinde aile konutu şerhi olması zorunlu olmayıp, söz konusu taşınmazın eslerin bütün yasam faaliyetlerini gerçekleştirdiği,&nbsp; yaşantısına buna&nbsp;&nbsp; göre yön verdiği acı&nbsp;ve tatlı günleri içinde yasadığı,&nbsp;anılarla dolu bir alan tanımına dahil olması yeterlidir. İhtilaf halinde mahkeme tarafından bu niteliği haiz taşınmazlar aile konutu olarak nitelendirilmekte ve kanundaki korumadan faydalandırılmaktadır.</p>

<p>KAYNAKÇA</p>

<ol>
	<li><a href="http://www.kazanci.com">kazanci.com</a></li>
	<li><a href="http://www.turkhukuksitesi.com">turkhukuksitesi.com</a></li>
	<li>Yargıtay Kararları Dergisi</li>
	<li>Bilge Öztan, Aile hukuku Ankara-2004</li>
</ol>

<p>HAZIRLAYAN:</p>

<p>Av. Gözde ÖZKANOĞLU</p>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a> Bilge ÖZTAN, Aile Hukuku, Ankara-2004, s. 207; Ahmet M. KILIÇOĞLU, Türk Medeni Kanunu&rsquo;nda Diğer Eşin Rızasına Bağlı Hukuksal İşlemler ve Yasal Alım Hakkı, Ankara-2002, s. 18</p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> T.C. YARGITAY HGK 2006/2-591E, 2006/624 K, 04.1.2006 T.</p>

<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> T.C.BASBAKANLIK TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Tasarruf İşlemleri Dairesi Başkanlığı 2002/7 nolu Genelge</p>

<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD. E. 2004/8217 K. 2004/9399 T. 12.7.2004</p>

<p><a href="#_ftnref5" name="_ftn5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD E. 2005/12409 K. 2005/11944 T. 13.9.2005</p>

<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD 2009/19922 E 2010/387 K T.13.01.2012</p>

<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD E. 2005/8403 K. 2005/10552 T. 4.7.2005</p>

<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD. E. 2004/9589 K. 2004/10505 T. 23.9.2004</p>

<p><a href="#_ftnref9" name="_ftn9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD E. 2006/5471 K. 2006/12571 T. 27.9.2006</p>

<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> YARGITAY 2. HD E. 2006/9531 K. 2006/17441 T. 12.12.2006</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/aile-konutu-ve-aile-konutu-serhi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Otuz ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinin en az 6 aydan beri çalıştırılan işçilerin belirsiz süreli iş sözleşmelerine son verilmesinde işveren feshi geçerli sebebe dayanmak zorundadır. Bunlar, işçinin yeterliliği, davranışları veya işletmenin, işyerinin veya işin gerekleridir.</p>

<p>TOPLU İŞÇİ ÇIKARTMA (İş Kanunu m.29)</p>

<p>Tanım: Ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletmenin, işyerinin ve işin gerekleri sonucu 30 günlük süre içinde yapılan toplu fesih işlemidir.</p>

<p>Nedenleri:</p>

<ol>
	<li>İşyeri dışından kaynaklanan nedenler</li>
</ol>

<ul>
	<li>Satış olanaklarının azalması</li>
	<li>Talep ve siparişin azalması</li>
	<li>Enerji sıkıntısı gibi zorlayıcı bir nedenin olması</li>
	<li>Ekonomik kriz</li>
	<li>Piyasada genel durgunluk</li>
	<li>Yurt içi ve yurt dışında Pazar kaybedilmesi</li>
	<li>Hammadde sıkıntısı</li>
</ul>

<ol start="2">
	<li>İşyerinden kaynaklanan nedenler</li>
</ol>

<ul>
	<li>Yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması</li>
	<li>İşyerinin veya bazı işlerin daraltılması</li>
	<li>Yeni teknolojini uygulanması</li>
	<li>Bazı iş türlerinin başka firmalara yaptırılması</li>
	<li>Yapısal değişikliklerin uygulanması</li>
</ul>

<p>Çıkartılan isçi sayısının aşmış olması gereken tutarlar:</p>

<p>Toplu işten çıkartma için çalışan sayısı</p>

<ul>
	<li>20 ile 100 işçi arasında ise en az 10 işçi</li>
	<li>101 ile 300 arasında ise en az %10 oranında işçinin</li>
	<li>301 ve daha fazla ise en az 30 işçinin</li>
</ul>

<p>çıkartılması gerekir.</p>

<p>İzlenecek Prosedür:</p>

<p>İşverenin toplu işçi çıkartma isteğini, 30 gün önceden göndereceği bir yazı ile Çalışma Bölge Müdürlüğüne ve Türkiye İşçi Kurumuna bildirmesi gerekmektedir. Eğer işyerinde sendikal örgütlenme var ise işçi temsilciliğine de bildirilmesini zorunludur. Bu bildirimler ile toplu fesih kararının öncelikle gözden geçirilmesi, fesihten kaçınmanın olanaklı olup olmadığını araştırılması mümkün kılınmıştır.</p>

<p>İşçi temsilciliğine, Çalışma Bölge Müdürlüğüne, Türkiye İşçi Kurumuna yapılacak bildirimlerde, işçi çıkarmanın nedenleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerini hangi zaman diliminde gerçekleştirileceğine dair bilgiler bulunacaktır.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>Fesih bildirimi, Çalışma Bölge Müdürlüğüne bildirilmesinden 30 gün sonra hüküm ifade eder. İşveren 30 gün sonunda işçilere bildirim sürelerine ilişkin ücretlerini peşin ödeyerek sözleşmelerine son verebilir.</p>

<p>Toplu işçi çıkarma prosedürüne aykırı hareket edilerek gerekli bildirimlerin yapılmamasının cezası, her işçi başına 485-TL (2013 yılı için belirlenen miktar) para cezasıdır.</p>

<p>İşçilerin dava açarak, toplu işten çıkarmanın işyerinden kaynaklanan sebeplere dayanmadığı iddiası ile işe iade kararı aldırmaları mümkündür. Zira işveren maddede açıkça belirtildiği gibi, toplu işçi çıkarma hükümlerini iş güvencesi hükümlerini engellemek amacıyla kullanamaz.</p>

<p>İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediği takdirde, nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırması gerekmektedir.</p>

<p>Av. Gülşen ÜRER, LL.M.</p>

<p>Mart, 2013</p>

<p>Bilindiği üzere tüzel kişilik müessesesi, yasalarda öngörülmüş bazı istisnalar dışında, o tüzel kişiliği oluşturan kişilere de &ldquo;sınırlı sorumluluk ilkesi&rdquo; veya &ldquo;sınırlı sorumluluk kalkanı&rdquo; sayesinde bir koruma sağlamaktadır. Ancak uygulamada, sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü yükümlülükler ile borçlardan ve sorumluluklardan kurtulmak için tüzel kişiliğin bir araç olarak kötüye kullanıldığı, bir başka anlatımla hukuk normlarının amaçları dışında kullanıldığı, kişilerin tüzel kişilik perdesinin arkasına sığındığı görülmektedir.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a> Bunun önüne geçilmesi amacıyla da &ldquo;tüzel kişilik perdesinin kaldırılması&rdquo; teorisi geliştirilmiştir.</p>

<ol>
	<li>TÜZEL KİŞİLERDE SINIRLI SORUMLULUK VE MAL AYRILIĞI İLKESİNİN UYGULANMASI</li>
	<li>Sınırlı Sorumluluk İlkesi ve Mal Ayrılığı:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişiler süreklilik arz eden ortak bir amacı gerçekleştirebilmek için ortaklarından ayrı ve bağımsız bir kişiliğe sahip olduğundan, malvarlıkları da ortaklarının malvarlığından ayrıdır. Ayrı bir mal varlığına sahip olmanın sonucu, sınırlı sorumluluk ilkesinde kendini göstermektedir. MK m. 50/II.&rsquo;nde yer alan &ldquo;Organın herhangi bir fiilinin tüzel kişiliği ilzam edeceği&rdquo; yönündeki hüküm gereğince; organın, borca aykırı davranışından tüzel kişilik kendi malvarlığı ile sınırlı olarak sorumludur.</p>

<p>Sermaye ortaklıklarında, ortaklık malvarlığının sahibi tüzel kişidir. Bu nedenle, ortaklığın alacaklılarına karşı sadece ortaklığın sorumlu olacağına dair sınırlı sorumluluk ilkesi kabul edilmiştir. Buna göre ortaklar kural olarak, taahhüt ettikleri sermaye payını ortaklığa ödedikleri oranda ortaklık borçlarından dolayı sorumlulukları söz konusu olmayacaktır.</p>

<ol start="2">
	<li>Sınırlı Sorumluluk İlkesinin Temelinde Yatan Düşünceler:</li>
</ol>

<p>Sınırlı sorumluluk ilkesinin tanınmasının temelinde iki düşünce yatmaktadır.</p>

<ol>
	<li>Kural olarak sermaye ortaklıkları organları aracılığıyla faaliyetlerini yürüten bağımsız tüzel kişilerdir. Bu nedenle, tüzel kişiler ile alacaklıları arasındaki ilişkiler doğrudan, üçüncü kişi durumunda olan pay sahiplerine isnat edilemez.</li>
	<li>Kural olarak pay sahibinin ortaklığın yönetimi ile hukuken ilgili olmamasıdır.</li>
	<li>Sınırlı Sorumluluk İlkesi Üç Ayrı İlişki Ve Durumda Varlığını Göstermektedir:
	<ul>
		<li>Pay sahibinin anonim ortaklığa karşı tek bir borcunun bulunması: Pay sahibinin&nbsp;anonim ortaklığa karşı tek bir borcu bulunmakta olup, bu ise koymayı taahhüt ettiği sermaye paylarının bedellerini ifa ile son bulan sermaye borcudur.</li>
	</ul>
	</li>
</ol>

<ul>
	<li>Pay sahiplerinin ortaklık alacaklılarına karşı sorumlu olmaması: Pay sahibinin ortaklıkla ilgili sorumluluğu sadece koymayı taahhüt ettiği sermaye ile sınırlıdır. Bu borç dışında pay sahiplerinin, ortaklığın alacaklılarına karşı hiçbir borcu bulunmamakta ve pay sahipleri ortaklığın borçlarından sorumlu olmamaktadırlar.</li>
	<li>Ortaklık borçlarından dolayı sadece ortaklık malvarlığının sorumlu olması: Ortaklık alacaklıları, alacaklarının tahsili için üyelerin mal varlığına müracaat hakkına sahip olmayıp sadece ortaklığın malvarlığına gidebilirler.</li>
</ul>

<ol start="2">
	<li>Sınırlı Sorumluluk İlkesi Karşısında Alacaklıların Korunması:</li>
</ol>

<p>Hem gerçek ve hem de tüzel kişiler açısından borçlarından dolayı sadece ortaklığın malvarlığı cebri icra takibine konu edilebileceği ilkesi geçerlidir. Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi sınırlı sorumluluk ilkesinin kötüye kullanıldığı hallere özgü istisnai bir uygulamayı ifade etmektedir.</p>

<p>III. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI VE DÜRÜSTLÜK KURALI</p>

<p>TMK 2/1 maddesi uyarınca herkes hukuki haklarını kullanırken ve borçlarını öderken dürüst davranmakla yükümlüdür.</p>

<p>Tüzel kişiler kendisini oluşturan gerçek kişilerden mutlak olarak ayrı ve bağımsız bir hukuk süjesidir ve bu nedenle ayrı bir malvarlığına sahiptir. Şahıs ve mal ayrılığı ilkesi uyarınca tüzel kişiliği oluşturan üye ve ortaklar tüzel kişinin borçlarından dolayı sorumlu değildirler.</p>

<p>Ana kural bu olmakla birlikte, tüzel kişiliği oluşturanlar bazı yükümlülüklerinden kurtulmak ya da hukuken geçerli bulunmayan sonuçlara ulaşabilmek amacıyla bu durumu kötüye kullanabilmektedirler. Doktrinde kabul edilen tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi ile tüzel kişilik kurumunun kötüye kullanılması karşısında belli şartların varlığı koşulu ile istisnaen tüzel kişinin kendisinin göz ardı edilerek üyelerinin dikkate alınması söz konusudur. Bu teori uyarınca üçüncü kişiler, tüzel kişilerin ortaklarının veya üyelerinin mal varlığına başvurabilecek ve sorumluluklarına gidebilecektir. Üyelerin sorumluluklarının bulunduğu hallerde örneğin üyenin borcundan dolayı tüzel kişiliğe gidilememesinde de teori uygulama alanı bulmaktadır.</p>

<p>Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile tüzel kişiliğe hukuken tanınan kişilik tamamen ortadan kaldırılmamaktadır. Somut olay yönünden hukuka aykırı sonuçların ortadan kaldırılması için perde aralanmakta, ancak tüzel kişiliğe genel olarak ve tamamen dokunulmamaktadır. Teorinin uygulanması sonucunda sadece somut olaya özgü olarak istisnaen tüzel kişi ile üyeleri arasındaki mutlak olan şahıs ve mal ayrılığı ilkesi uygulanmamaktadır.</p>

<p>Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması sonucunda sorumlu kılma halinde başka bir hukuki sorumluluk sebebi bulunmamakta ve sorumluluk, sadece tüzel kişinin arkasında yer alan kişinin üyelik, (örneğin anonim ortaklıklarda pay sahibinin) sıfatından doğmaktadır. Ancak ortak, tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasına ilişkin mantık zincirinin tam aksinden hareketle tüzel kişiliğin zararından dolayı &ldquo;kendi zararının&rdquo; oluştuğunu iddia ederek, yansıma yoluyla kendi adına ve hesabına zararın tazminini talep edemez.</p>

<p>Bugün tüm hukukçuların üstünde birleşerek kabul ettikleri husus; TMK 2 maddesine dayandırılan teorinin uygulamasının çok istisnai olması gerektiği, uygulanacak bir kanun hükmü ya da başka bir hukuki dayanak bulunmakta ise teoriye başvurulmamasıdır. Bu çıkarım, TMK&rsquo; nun 2. maddesinin uygulanmasına ilişkin &ldquo;karşılaşılan hukuki sorunun çözümünde ancak uygulanacak kanun hükmünün bulunmaması halinde bu maddenin uygulanabileceğine dair kuralın bir sonucudur.</p>

<ol>
	<li>TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI İLE SORUMLU KILMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ:</li>
</ol>

<p>Sınırlı sorumluluk ilkesi gereğince, tüzel kişinin alacaklılarının önce tüzel kişiye başvurulması zorunluluğu vardır. Tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak ortaklık alacaklılarına karşı ortakların sorumlu kılınması istisnai bir durum olduğu için ancak tüzel kişiden tahsil edilemeyen alacaklar yönünden teorinin uygulanması söz konusu olabilecektir.</p>

<ul>
	<li>Tüzel kişiliğin arkasına saklanılarak kanundan veya sözleşmeden sorumluluktan kurtulma veya bir hak elde etme amaçları genellikle birbiriyle bağlantılı olan birçok hukuk alanında karşılaşılabilen bir durumdur. Tüzel kişilik perdesi genellikle sorumluluğun bulunduğu ve üçüncü kişilerin tüzel kişilerle veya üyeleri ile ilişkilerinden dolayı zarar görmeleri sonucunu doğuran hallerde kötüye kullanılmaktadır.</li>
	<li>Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile ilgili teorilerin üzerinde ittifakla birleştiği husus eğer olayda uygulanacak bir kanun hükmü bulunmakta ise teorinin uygulanma alanının bulunmadığı yönündedir.</li>
</ul>

<ul>
	<li>Bu nedenle karşılaşılan her somut olayın çözümünde bu konuda bir kanuni düzenlemenin yapılıp yapılmadığı araştırılacaktır. Eğer kanuni düzenleme yapılmış ise tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi değil o hüküm maddi olayın çözümünde doğrudan uygulanacaktır.</li>
	<li>Hâkim öncelikle kanun hükmünün uygulanma koşullarının olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini inceleyecek, gerçekleşmediği kanaatine varılırsa genel kanunlar incelenecek ve uygulanacak herhangi bir hüküm yada sözleşmeye dayalı hukuki bir sebebin bulunmaması halinde teorinin belirlediği tüzel kişilik perdesinin kaldırılması hallerinden birinin bulunup bulunmadığını inceleyecektir. Hakim tüzel kişilik perdesinin aralanmasını gerektiren kanunun önceden öngörmediği, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olan bir durum var ise teoriyi uygulayarak sorunu çözümleyecektir.</li>
</ul>

<ol>
	<li>TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI HALLERİ:</li>
	<li>Tüzel Kişilik Perdesini Kaldırılarak Tüzel Kişi ve Üyelerini Özdeş Kılma:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişiliğin kendisini oluşturan kişilerden ayrı ve bağımsız bir varlık olması kuralı; ortağın fiil ve işlemleri ile üçüncü kişilere karşı kendisi ile tüzel kişilik arasında sanki bir ayrım yokmuş gibi davrandığı hallerde uygulanmayabilir. Bu durumda üyelere ilişkin hukuken önem taşıyan bazı konu ve olaylar doğrudan tüzel kişiliğe izafe edilebilmektedir. Ayrıca doğrudan ve sadece tüzel kişi ile ilgili bazı konu ve olayların belirli hallerde ayrı birer kişiliği bulunan üyelerine izafe edilmesi de mümkün olabilmektedir. Yine iki ayrı tüzel kişinin arasında da kişiler arası özdeşlik oluşmuş olduğundan bu iki tüzel kişiyi tek bir tüzel kişilik olarak kabul ederek sorumluluklarına karar verilebilir.</p>

<p>1.1. Vasıflar, Bilgi Sahibi Olma ve Filler Açısından Özdeş Kılma:</p>

<p>Tüzel kişiliğin üyelerinin bağımsızlık ilkesi gereğince üçüncü kişi olarak kabul edilmesine ilişkin genel kuralın, üyeleri ile irade oluşumu ve çıkar alanları açısından sıkı bir bağlantı içinde bulunan ya da içi içe geçmiş durumda olan tüzel kişilerde geçerli olmadığı kabul edilmektedir. Burada sadece üyelerin vasıflarının, bilgi sahibi olup olmadıklarının ve fiillerinin tüzel kişiye izafe edilmesi değil, aynı şekilde tüzel kişiye ilişkin bu durumların üyelere de izafe edilebileceği kabul edilmektedir.</p>

<ol>
	<li>Vasıflar:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişiliğin veya üyesinin vasıfları nedeniyle üçüncü kişide güven uyandırılarak akdedilen bir sözleşmede; güven unsurunu taşıyan tüzel kişi ya da üye sözleşmeyi taraf olarak imzalamadığı hallerde tüzel kişilik perdesinin kötüye kullanılması söz konusudur. Bu halde tarafta esaslı hata nedeni ile sözleşmenin iptali de istenebileceği gibi tüzel kişilik perdesi kaldırılarak üçüncü kişinin sözleşmeyi akdetmesine neden olan vasıflara sahip tüzel kişi ya da üyenin sorumluluğunun kabul edilmesi yoluna da başvurulabilir.</p>

<p>Tüzel kişinin üyelerinin, hukuki uyuşmazlığın çözümünde öneme sahip olan bir durumu bilmeleri veya bilmelerinin gerektiği hallerde tüzel kişiliğin yaptığı işlemler üyelere izafe edilebilir. Tüzel kişilik tarafından akdedilen bir sözleşmede hukuki olarak maddi olayın çözümü iyi niyetin ya da kötü niyetin var olup olmadığının araştırılmasına dayanıyorsa, üyelerin konu hakkında bilgi sahibi olmalarının tüzel kişiliğe isnat edilmesi sureti ile işlemin geçerliliği incelenirken üyelerin iradeleri dikkate alınabilir. Buradaki iyi niyet tüzel kişi ile üçüncü şahıslar arasında yapılan işlemlere ilişkindir.</p>

<ol>
	<li>Olumlu ve Olumsuz Fiiller:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile bir ortaklığın tüm ortaklarının ya da idareye hâkim olacak derecede paya sahip hakim ortağının olumlu veya olumsuz fiilleri tüzel kişiliğe izafe edilerek, onun tarafından yapılmış sayılabilir. Ortaklık ile sözleşme yapan bir kişi, tek ortağın veya hâkim ortağının hileli davranışları sonucunda hataya düşürülmüş ise, burada ortak üçüncü bir kişi olarak kabul edilemez ve ortağın fiilleri ortaklığa izafe edilerek doğrudan ortaklığın hilesinin söz konusu olduğu kabul edilebilir. Ortaklık ile üçüncü kişi arasında yapılan şarta bağlı sözleşmede; şartın gerçekleşmesine tüzel kişiliğin kendisi değil de tek ortak, hâkim ortak ya da diğer tüm ortaklar birlikte engel olmuşsa tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile söz konusu fiil ortaklığa izafe edilir.</p>

<ol start="2">
	<li>Sözleşmelerin ve Kanun Hükümlerin Uygulanması Hali İçin Özdeş Kılma:</li>
</ol>

<p>Hukuk düzenince tanınan tüzel kişiliğin ve üyelerinin birbirinden, bağımsız bir kişiliği ve malvarlığının bulunmasını ifade eden ayrılık ilkesinin kötüye kullanılması sonucunda, hukuken kabul edilemez sonuçların ortadan kaldırılması için istisnai olarak ortaklıkların özdeş kılınması kabul edilmektedir.</p>

<ol>
	<li>Sözleşmelerin Uygulanması Açışından:</li>
</ol>

<p>Bir sözleşmenin anlamına ve amacına uygun bir şekilde yorumlanabilmesini teminen, sözleşmeye taraf olanların yanında, sözleşmenin taraflarının ekonomik olarak özdeş oldukları diğer kişilerin de dikkate alınması, yani tüzel kişilik perdesinin kaldırılması gerekebilir. Sözleşmenin amacının tam anlamıyla gerçekleştirilebilmesi için, teori uygulanması tüzel kişi ile tek ortağın veya hâkim ortağın somut olayda hukuken tek bir kişi olarak kabul edilmesi sonucunu doğurabilir. Ortaklığın sözleşmenin akdedilmesinden daha önce veya sonra kurulmuş olmasının da bir önemi bulunmamaktadır.</p>

<p>Somut bir olayda tüzel kişiliğin bağımsızlığı ve dolayısıyla ayrı bir kişiliğinin olduğunun ileri sürülmesi, tüzel kişi veya üyeleri için aleyhe sonuçlar doğuracak bir hukuk kuralının uygulanmasını engellemek amacıyla, kanunun arkasına dolanılarak gerçekleştirilmekte ve bir hakkın kötüye kullanılması halini oluşturmakta ise, tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi olaya uygulanabilecektir. Bu halde tüzel kişiliğin bağımsızlığı sınırlanarak, tüzel kişi ve üyeleri özdeş kabul edilebilecektir.</p>

<p>6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun 236. Ve 237. maddesine<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> göre kolektif ortaklıklarda, ortağın alacaklılarına karşı birinci derecede ortaklığın sorumluluğu yanında ikinci derecede ortakların sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Bu hüküm ile tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasına ilişkin bir durumun varlığı kanunen kabul edilmiş bulunmaktadır. Bu madde uyarınca ortaklık alacaklıları ortağın şahsi mal varlığı üzerine ihtiyat haciz koyabilmektedir. Ancak ortaklığa karşı yapılan takibin semeresiz kalması halinde veya kolektif ortaklık sona erer ise ortaklar hakkında da takip yapılabilmektedir.</p>

<p>Bir hukuk kuralının hak sahiplerine tanımış olduğu menfaatlerden yararlanmak amacıyla tüzel kişiliğin kullanıldığı hallerde de özdeşlik nedeniyle tüzel kişilik perdesinin kaldırılması kabul edilebilir.</p>

<p>Holding olarak kurulmuş bulunan bir ortaklık, kanuna hile ile başka (yavru) ortaklıklar kurarak, bu ortaklıklar üzerinden holdingin hisselerini devralmış ise bu durumda holdingin kendi hisselerini m. 379&rsquo;da<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> düzenlenen yasağa aykırı olarak iktisap ettiği</p>

<p>kabul edilebilecektir. Ancak birçok yazara göre holding ortaklığın paylarının, yavru ortaklık tarafından satın alınması sonucunda oluşan karşılıklı katılmalarda, somut olayın incelenerek bir sonuca varılması ve m.379&rsquo;un her durumda koşulsuz şartsız uygulanmaması gerektiği belirtmektedir. Karşılıklı katılan ortaklıklar arasında bir hakimiyet ilişkisinin varlığının TTK 329. maddenin uygulanıp uygulamaması konusunda etkin olacağı ve katılmanın amacı ve şatları da dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerektiği ifade edilmektedir.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a>Buna göre, yavru ortaklığın holdingin paylarını satın almasının, gerçekte ana ortaklık tarafından kendi hisselerinin satın alınması olarak kabul edilebileceği hallerde tüzel kişiliğin perdesi kaldırılarak; yavru ortaklığın bağımsızlığı kuralı dikkate alınmamaktadır. Burada TTK m. 379 uygulanarak ana ortaklığın yavru ortaklık ile aynı kişiymiş gibi kabul edilmesine sebep olan, ana ortaklığın yavru ortaklık üzerinde hâkimiyetinin bulunmasıdır.</p>

<ul>
	<li>Tüzel Kişilik Perdesini Kaldırarak Sorumlu Kılma:</li>
</ul>

<ol>
	<li>Sorumlu Kılınacak Kişiler Açısından: a. Üyeler Açısından:</li>
</ol>

<p>Kural olarak tüzel kişiliğin alacaklıları üyelerinin malvarlığına başvuramaz. Tüzel kişi, alacaklılarına karşı sadece karşı kendi malvarlığı ile sorumludur. Tüzel Kişinin bir borcunda veya yükümlülüğünden dolayı sorumluluk alanının tüzel kişiliğin üyelerini de içine alacak şekilde genişletilmesi halinde üyeler yönünden tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak sorumlu kılınması hali söz konusudur. Ancak bu halde tüzel kişi ile üyeleri arasındaki mal ayrılığı genel olarak ve tamamen ortadan kaldırılmamakta, tüzel kişilik yapısı korunarak sadece somut olaya özgü bir şekilde ayrılık ilkesinin uygulanmaksızın tüzel kişinin üyelerine gidilebilmektedir. Anonim ortaklıklarda geçerli bulunan &ldquo;üyelerin sorumluluklarının koymayı taahhüt etmiş oldukları sermaye payı ile sınırlı olduğu&rdquo; kuralı uygulanmamakta ve tüzel kişinin alacaklılarına, alacakları oranında tüzel kişiliğin üyelerinin şahsi mal varlıklarına müracaat edebilme olanağı tanınmaktadır<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a>. Üyelerin, tüzel kişi ile bağlantılı olan borç ve yükümlülükleri, doğrudan üçüncü şahıslar ile aralarındaki bir hukuki işleme dayanmakta ise &ldquo;perdeyi kaldırarak sorumlu kılma&rdquo; yoluna gidilmesine gerek bulunmamaktadır. Ayrı bir hukuki sebep nedeniyle üyeler tüzel kişinin borç ve yükümlülüklerinden sorumlu ise tüzel kişinin bağımsız yapısına dokunulmamaktadır.</p>

<p>Tüzel kişi açısından ise üyesi ile arasındaki perdenin kaldırılarak sorumluluğa gidilmesi, yani üyelerin, kanuna karşı hile teşkil eden işlem ve eylemlerinden dolayı şahsi borçları için doğrudan tüzel kişinin mal varlığına müracaat edilebilmesidir. Buna &ldquo;ters yönden perdeyi kaldırarak sorumlu kılma&rdquo; denilmektedir. &ldquo;Perdenin kaldırarak sorumlu kılma&rdquo; ile &ldquo;perdenin kaldırarak özdeş kılma sonucu üyeye ait borcun tüzel kişiyi de bağlaması hali&rdquo; arasında farklılıklar bulunmaktadır. Perdenin kaldırılarak sorumlu kılma, üçüncü kişilerin, üyelerden olan alacaklarını tüzel kişinin malvarlığına müracaat ederek tahsil edebilmesi iken, özdeş kılma halinde, üçüncü kişilerin üyelerden olan hak ve alacaklarından tüzel kişiliğin de sorumlu olması olarak ifade edilmektedir. Ancak</p>

<p>bu sorumluluğun ikinci derecede olduğu ve borca aykırılık halinde tazminat davasının, ortaklığın amacının devamlılığını korumak için, ortaklığın kendi alacaklarını korumanın asıl olması ve bu nedenle davanın öncelikle asıl borçluya karşı açılması gerektiği ileri sürülmektedir.</p>

<ol>
	<li>Kardeş Ortaklıklar Açısından (Çapraz Olarak Tüzel Kişilik Perdesini Kaldırma):</li>
</ol>

<p>Kardeş ortaklıklar ile kastedilen, ana ortaklık ile ona bağlı olan yavru ortaklıkların arasında zincirleme bir şekilde kurulan tüzel kişilik perdesidir. Bu halde sorumluluk bağının kurulabilmesi için perdenin hem &ldquo;doğrudan kaldırması&rdquo; hem de &ldquo;tersine kaldırması&rdquo; söz konusu olmakta ve bu hale çapraz olarak tüzel kişilik perdesinin kaldırılması denilmektedir. Diğer bir ifadeyle zincirleme bir şekilde oluşan yapıların söz konusu olması halinde önce yavru ortaklığa ilişkin olan bir durumdan dolayı tüzel kişilik perdesi kaldırılmaktadır. Böylece önce ana ortaklık devreye sokulmakta, sonrasında da bu ana ortaklıkla grup içerisinde yer alan diğer bir yavru ortaklık arasındaki tüzel kişilik perdesinin kaldırılması sonucunda grup içerisinde yer alan diğer yavru ortaklıklara ulaşılmaktadır.</p>

<ol>
	<li>Birden Fazla Kez Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması:</li>
</ol>

<p>Dolaylı pay sahipliği kavramı mevzuatımızda kabul edilmiş olup, dolaylı pay sahipliğinin veya dolaylı kontrolün tespitini gerektiren hallerde tüzel kişilik perdesinin birden fazla kez kaldırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu durum, bir grup şirketler topluluğu içinde yer alan ve iktisadi olarak özdeş olan çeşitli gerçek ve tüzel kişiler arasında tüzel kişilik perdesinin kaldırılması gereken hallerde söz konusu olabilir. &ldquo;Katmerli olarak tüzel kişilik perdesinin kaldırılması&rdquo; olarak da ifade edilen bu halde ya dikey olarak, torun ortaklık ile yavru ortaklık arasındaki perde kaldırılmaktadır. Bu bağlantı sayesinde ise ana ortaklık ile bağ kurulmakta ya da ters yönden veya yatay anlamda, (çapraz kaldırmada olduğu gibi) kardeş ortaklıkla veyahut da bir torun ortaklık ile diğer bir</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>ortaklığın yavru veya torun ortaklığı arasında tüzel kişilik perdesinin kaldırılması söz konusu olabilmektedir. Tüm bu tüzel kişiliklerin varsayımsal olarak kanunla tanınan kişiliklerinin ayrı ve bağımsız olduğu kuralarının istisnaen yok sayılarak tek bir tüzel kişiymişçesine malvarlıklarının bir kabul edilmesi şeklinde gerçekleşir.</p>

<ol start="2">
	<li>Sorumlu Kılma Şekline Göre:</li>
	<li>Aktif Sorumlu Kılma:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişinin borçlarından dolayı üyelerin aktif bir şekilde sorumlu kılınması halinde ortaklığın alacaklıları, haklarını üyelerin şahsi malvarlığı üzerinden tahsil edebilmek için kanun yollarına başvuru hakkına sahip olmaktadırlar.</p>

<ol>
	<li>Takas-Mahsup Yoluyla Sorumlu Kılma:</li>
</ol>

<p>Tüzel kişinin üyelerinden birine borçlu olan üçüncü kişi aynı zamanda tüzel kişiden alacaklı ise, üyenin alacağını talep etmesi karşısında, üçüncü kişi, kendisinin tüzel kişiden olan alacağının takas-mahsup edilmesini ileri sürebilir. Burada üyenin tüzel kişiliğin borcundan dolayı takas-mahsup yolu ile sorumlu kılınması söz konusudur. Böylece tüzel kişiliğin borcu üyesinin malvarlığının aktifinde yer alan alacak kalemlerinden karşılanmaktadır.</p>

<ul>
	<li>Konulan Haczin Geçerliliğini Sağlama Yolu ile Sorumlu Kılma:</li>
</ul>

<p>Tüzel kişinin üyelerince alacaklıların takiplerinden korunmak maksadı ile tüzel kişiliğin malvarlığı üzerine üyelerinin lehine ayni ya da üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilen nitelikte şahsi haklar tesis edilebilir. Tüzel kişiliğin alacaklıları tarafından icra takibine geçildiğinde ise bu malvarlığı için, üzerinde üyelerinin lehine tesis edilen bu haklar nedeniyle üçüncü kişi olan alacaklının alacağının önüne geçildiğinden tahsili mümkün olamamaktadır.</p>

<p>Bu durumun tersi de söz konusu olabilir. Gerçek kişi alacaklılarından kurtulmak için üyesi olduğu tüzel kişilik lehine mal varlığı üzerinde ayni ya da etkisi üçüncü kişilere de sirayet eden şahsi hak tesis edebilir. Örneğin, tüzel kişinin borçlarından dolayı malvarlığı üzerine haciz konmuş ise ortaklığın tek ortağı konumunda olan kişi, haczedilen malın mülkiyetinin kendisine ait olduğu ve dolayısıyla tüzel kişinin borçlarından dolayı, bağımsız olan kendi malvarlığına dokunulamayacağı gerekçesi ile bu malvarlığı üzerinde istihkak iddiasında bulunabilir.</p>

<p>Bu takdirde tüzel kişinin alacaklısı, tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ve bu yolla üyenin de sorumlu kılınması için aranan koşulların gerçekleştiğini ispat ederek, tüzel kişinin borçlarından dolayı üyenin malvarlığı üzerine konulan haczi hukuken mümkün kılabilir.</p>

<p>Uygulamada muvazaalı olarak, alacaklılardan mal kaçırma kastı ile gerçekte bulunmayan alacak-borç ilişkileri yaratılmakta ve icra dairelerinde genellikle mücerret kambiyo senetlerine dayanan takipler yapılmaktadır. Bu takipleri ise itiraz edilmemek sureti ile kesinleştirilerek, söz konusu takip dosyalarından borçlunun malvarlığı üzerinde hacizler uygulanmaktadır. Bu hacizler gerçek alacaklıların takibinden önceki dönemlerde gerçekleştirildiğinden tüm alacaklılardan önde yer almakta ve gerçek alacaklıların alacaklarını almasını önlemektedir. Aynı şekilde gerçekte mevcut olmayan bir alacak için ipotek tesisi halinde de alacaklılardan mal kaçırma amacı ile hareket edilmektedir.</p>

<p>İpotekli gayrimenkullerle ilgili olarak alacaklıdan bir başka mal kaçırma yöntemi ise borçlu ilk sıradaki ipoteğin bedelini güvendiği bir kişi aracılığı ile üçüncü kişi adına ama kendi (borçlu) hesabına ödetmesi ve sonrasında borçlu adına ödeyen saman adamın ipotek borcunu rücu edecekmişçesine ipotek alacaklısından devralarak birinci sıraya yerleşmesidir. Bunun sonucunda ise daha sonraki sıralarda yer alan ipotek ve haciz alacaklıları zarar görmektedir.</p>

<p>Bu gibi durumlarda tüzel kişi perdesinin kaldırılmalı; tüzel kişi ve üyenin mal varlığının ayrılığı ilkesi uygulanmamalıdır. Haczin veya ipoteğin tesisi ya da son durumda olduğu gibi alacağın ödenmesi anında alacaklı ve borçlu sıfatının birleşmiş olması nedeniyle borç sona erdiğinden sıra cetvelinde bu tür haciz ya da ipotekler dikkate alınmamalıdır.</p>

<ol>
	<li>Yargı Kararlarında Teorinin Uygulanması ve Organik Bağ Kavramı</li>
	<li>Teorinin Uygulanması:</li>
</ol>

<p>Türk yargı kararlarında perdenin kaldırılması teorisi uzun zaman açıkça yer almamıştır. Yargıtay teoriye yönelik sonuçlar doğuran kararlarında genellikle takip hukuku kurumları çerçevesinde geliştirmiş olduğu organik bağ kavramını kullanmaktadır.</p>

<p>Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise bir kararında &ldquo;batı hukuklarında yerini bulduğu üzere perdenin kaldırılması yöntemiyle gizlenen amaç ve eylem çıkartılıp sergilenerek sorumluluk belirlenmelidir.&rdquo; demek sureti ile teorinin uygulanmasını açıkça kabul etmiştir.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a></p>

<ol start="2">
	<li>Organik Bağ Kavramı:</li>
</ol>

<p>Organik bağ ile tüzel kişiliğin perdesinin kaldırılması teorisindeki fark; &ldquo;Perdenin kaldırılması teorisi çoğunlukla borçlu şirketin kendi ortaklarının sorumluluğuna gidilebilmesi için kullanılmaktadır.</p>

<ul>
	<li>Bir tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak diğer bir tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasına kural olarak gidilememekle birlikte bir holding ve holdingin hâkim olduğu grup şirketlerinin teorinin uygulanma koşulları mevcut ise perdenin kaldırılması ile sorumluluklarına gidilebilmektedir. Zira bu hallerde organik bağ kavramının kullanılmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Ancak bu gibi aynı gruba dahil kardeş ortaklıklarda tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak diğer şirketin de iktisadi bütünlüğü şartı aranırken, organik bağın varlığının kabulü halinde bu şart aranmamaktadır.</li>
	<li>Perdenin kaldırılmasında borçlu şirketin ortaklarının ya da borçlu şirketle tüzel kişilik iktisadi bütünlük ilişkisi içinde bulunan şirketin mallarına ve hatta bu son şirketin ortaklarının mallarına da gidilebilir. Organik bağın varlığı halinde de borçlu şirketin yanında onunla organik bağı bulunan şirketlerin mal varlığı yanında, onunla organik bağı olan diğer bir şirketin malvarlığına gidilebilirken bu şirketin ortaklarının mal varlığına gidilemez.</li>
	<li>Tüzel kişilik perdesinin uygulanmasında aranan iktisadi bütünlük şartının koşulları ağır olmasına rağmen Yargıtay organik bağın varlığının tespitinde aradığı koşullarda son derecede geniş bir çerçeveden yaklaşmaktadır. Bu nedenle organik bağın tespiti tüzel kişilik perdesinin kaldırılması için aranan koşulların tespitinden daha kolay bir şekilde yapılabilmektedir.</li>
	<li>Bir başka fark organik bağın tespiti için alacaklılardan mal kaçırma kastıyla hareket edilmiş olması yeterlidir. Perdenin kaldırılmasının sonucunda sadece borçlu şirketin borcundan hâkim ortağın sorumlu tutulması ya da ortağın borcundan şirketin sorumlu tutulması söz konusu olabilmekteyken, organik bağın kabul edildiği hallerde tasarrufun ya da diğer hukuki işlemlerin iptali, istihkak iddiası gibi farklı hukuki sonuçlara gidilebilmektedir.</li>
</ul>

<p>Tüzel kişilik perdesini kaldırılması teorisinde olduğu gibi organik bağın temelinde de hakkın kötüye kullanılması yasağı ve dürüstlük kuralı bulunmaktadır. Yargıtay&rsquo;ın alacaklıların zarar görmemesi için tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi yerine çoğunlukla takip hukukunun yazılı kurallarına göre sorunları çözme yolunu tercih ettiği gözlemlenmektedir.</p>

<p>Yargıtay tarafından kabul edilen organik bağ kriterine göre organik bağın varlığı için ayrı tüzel kişilikler arasında belirli bir ticari ve iktisadi bağımlılığın, kader birlikteliğinin veya birlikte hareket olgusunun ya da başka bir özdeşliğin bulunması gerekmemektedir.</p>

<ol>
	<li>6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun Getirdiği Değişikler Açısından Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması:</li>
	<li>Tek Kişilik Ticaret Şirketi Kurulabilmesi Açısından:</li>
</ol>

<p>6102 sayılı kanunun getirdiği en büyük değişikliklerden biri ticaret şirketlerinin tek kişi ile de kurulabileceğine ilişkin olmaktadır.<a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> Dolayısı ile tek kişi ile kurulan ticaret şirketlerinde, tüzel kişiliğin malvarlığı ile şirket kurucusunun malvarlığının birbirine karışması ihtimali çekince oluşturmaktadır. Bu noktada yeni kanunu sermayenin korunması noktasındaki yaklaşımı ve tüzel kişilik perdesinin kaldırılması konusu hukuk uygulamasında daha önemli hale getirecektir.</p>

<p>Tek kişi Anonim Ortaklığının ortaya çıkma nedenlerinden birisi de tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisidir. Ortaklık tüzel kişiliğinin, bunun tek pay sahibi tarafından kötüye kullanılmasının önüne geçilmesi amacıyla ortaya atılan ve uygulanan bu teori sayesinde tek iradeye tek malvarlığı bağlanabileceğini benimseyen görüşler ağırlığını yitirmiştir. Çünkü artık paysahibinin mutlak sınırsız sorumluluğu yerine hukuken verilen imkânı kötüye kullanması halinde bu yola gidilecek ve meşru menfaatlerle iki ayrı malvarlığını yönetmek mümkün olacaktır.</p>

<ol start="2">
	<li>Tüzel kişilerin de yönetim kurulu üyesi olabilmesi açısından:</li>
</ol>

<p>Mevcut yapı sadece gerçek kişi pay sahiplerinin veya tüzel kişi ortağı temsilen ortak olmayan kimselerin Yönetim Kurulu üyesi olmasına izin veriyordu. Yeni düzenleme ile tüzel kişilere Yönetim Kurulu üyesi olma yolu açılmıştır. <a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> Buna göre; tüzel kişiler Yönetim Kurulu üyesi olarak seçilebilecek ve belirleyecekleri bir temsilci ile şirketin Yönetim Kurulunda söz sahibi olabileceklerdir. Bu temsilcinin Yönetim Kurulunda söz sahibi olabilmesi ve Yönetim Kurulunda oy kullanabilmesi için öncelikli olarak ticaret sicilinde tescil ve ilanı ve ilgili tüzel kişinin internet sitesinde keyfiyeti yayınlanması şart koşulmuştur. Hükmün getirilme nedeni dikkate alındığında; mevcut yapıda böyle bir düzenlemenin olmadığı, büyük şirketlerin temsilcileri arkasına gizlenerek Yönetim Kurullarında kararlar aldığı ve bu kararların verilmesinin hukuk güvenliğini zedelediği söylenebilir. Bu anlamda yeni TTK&rsquo; nın tüzel kişilik perdesinin aralanması konusunda somut bir düzenleme getirdiğinden bahsedilebilir.</p>

<ol start="3">
	<li>Kanunun 195. ve devamı maddelerinde &ldquo;Şirket Topluluklarının düzenlenmiş olması açısından:</li>
</ol>

<p>Şirketler topluluğu müessesesinin düzenlenme amacı Yeni TTK&rdquo;nın tüm maddelerinde hissedilen şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinin bir gereğidir. Zira uygulamada mevcut olan grup şirket yapısı bakımından hukuki anlamda bir boşluk bulunmakta, hakim şirket ve bağlı şirket arasında yapılan her türlü işlemin iç içe geçmesi nedeniyle şirketler gerçek iktisadi varlıklarını saklamaktadırlar. Yeni TTK&rdquo; nın bu anlamda tüzel kişilik perdesini kaldırdığını ve sorumluluk bahsi açısından önemli bir düzenleme getirdiğini söyleyebiliriz.<a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a> Mevcut sistemde hakim şirketler hissedar oldukları yavru şirketler üzerinden yaptıkları işlemler nedeniyle bilançolarında gerçek durumları yansıtmayan bir görünüm yaratabilmektedir. Getirilen bu düzenleme ile söz konusu durumdan en çok etkilenen bağlı şirket yöneticilerinin korunması sağlanmakta ve şirketlerin sorumluluk sınırları belirlenmektedir. Ayrıca şirketler topluluğu içinde yer alan her şirket için kayıp ve kazançların açıkça görülmesi sağlanacaktır. Bu nedenle söz konusu yapının düzenlenmesi önemli bir ihtiyaca cevap verecek, Yeni TTK&rsquo; nın yürürlüğe girmesi sonrasında şirketlerin sermayelerini sulandırmaları büyük ölçüde önlenecektir.</p>

<ol>
	<li>KONUYLA İLGİLİ YARGITAY KARARLARI:</li>
	<li>19 HD., 2005/ 8774 E. 2006/5232 K. 15.05.2006 T.</li>
</ol>

<p>İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi bir kararında perdenin kaldırılması teorisini tüm esasları ile uygulamış ve Yargıtay&rsquo;da bu kararı &ldquo;tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak davalıların sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmamasına&rdquo; gerekçesi ile onamış bulunmakla teorinin uygulanmasını açıkça kabul etmiştir.<a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a></p>

<p>&ldquo;İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi&rsquo;nin 17.02.2005 T. , 2002/843 E,2005/61 K sayılı kararında &ldquo;&hellip;her iki şirket ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde, hukuki açıdan farklı tüzel kişilik olsalar bile sözleşme tarihleri itibarı iie<sub>/</sub> temsil ve Uzama yetkili kişinin aynı olup<sub>f</sub> ortaklarının da aynı şahıslardan müteşekkil olduğu sabit olmakla, bilahare davaya cevap vermeyen &hellip;Ltd. Şti&rsquo;nin ortaklarının hisselerinin üçüncü şahıslara devredildiği anlaşılmaktadır. Hülasa taraflar (faturadaki) satış sözleşmesinin yapıldığı tarihteki iki şirketin ortak ve yöneticileri aynı şahıslardır.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Faturaların kesilmesi</p>

<p>tarihinden bir iki ay sonra Ege Ltd. Şti. &lsquo;nin hisseleri devredilmiştir. Bu durum her iki şirket arasındaki iktisadi özdeşliği ortadan kaldırmamakla bilahare yapılan hisse devirlerinin borçtan kurtulmaya matuf muvazaa! devirler olduğu izlenimini vermektedir. Dolayısı ile hukuki açıdan farklı tüzel kişiler olsa da<sub>f</sub> iktisadi açıdan bir özdeşlik bulunduğu kabul edilmiş gibi görünmektedir. Teoride ve MK&rsquo; nun 2. maddesindeki bir hakkın kötüye kullanılmayacağı ilkesi ışığında durum bu şekilde değerlendirilmektedir. Mahkememizce de ikinci ihtima, yani hukuki açıdan farklı tüzel kişiler olsa da &lsquo;perdeyi kaldırma teorisi&rsquo; çerçevesinde her iki davalı şirket arasında kardeş şirket olma ilişkisinden kaynaklanan özdeşlik mevcuttur. Davah &hellip;. A.Ş.&rsquo;nin tek savunması ayrı tüzel kişilik olduklarını borcun tamamından diğer davalının sorumlu olduğu yönündedir. Bu savunma MK&rsquo; nun</p>

<ol start="2">
	<li>maddesi kapsamında hakkın kötüye kullanılmasıdır. Zira yukarıda açıklandığı gibi davacı yurtdışı firması He söz geçen sözleşmeyi akdeden,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ma! teslim alanı bir konteynırlık akreditifi çıkaran her iki şirketin ortak ve temsilcisidir. Bu tarihte her iki şirket ortakları, aynı davalıların sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmamasına&rdquo; gerekçesi ile onamış bulunmakla teorinin uygulanmasını açıkça kabul etmiştir.&rdquo;</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak davalıların sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı ve davalı Egekim Gıda A.Ş. vekilininin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA&rdquo; Y. 19 HD., 12.05.2006 T., 2005/ 8774 E. 2006/5232 K. )</p>

<ol start="2">
	<li>23 HD. , 2012/3083 E., 2012/4296 K. , 19.06.2012 T.</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Davacı, sigortasını yatıran şirket ile davalı şirketin tek bir iş ve üretim organizasyonu altında faaliyet yürüttüğü, tek yönetim kadrosunun bulunduğu, iki ayrı tüzel kişilik varmış gibi görüntü oluşturulmasına rağmen gerçekte her iki şirketin de aynı olduğu, sigorta kayıtlarına göre çalışanı olarak göründüğü şirketin tabela şirketi olduğu iddiasında bulunduğu halde mahkemece bu konuda araştırma yapılmamıştır. Tüzel kişilik perdesinin aralanması teorisinin amacı, tüzel kişiliğin ayrılığı ilkesinin kötüye kullanılarak hukuki sorumluluktan kaçınmayı önlemek, hakkaniyeti sağlamaktır. Perdeyi aralamak teorisiyle tüzel kişiliğin ayrılığı ilkesinin kötüye kullanıldığı durumlarda farklı tüzel kişilik savunması kabul edilmeyerek perdenin arkasındaki kişi sorumlu tutulabilmektedir. Perdeyi aralama teorisiyle birlikte tüzel kişinin borcundan üyelerin, üyelerin borcundan tüzel kişinin ya da ana ortaklıkla yavru ortakların özdeş kılınarak sorumlu tutulmasına olanak sağlanmaktadır. Davacının tüzel kişilik perdesinin kaldırılarak alacağının masaya kaydını istemesine rağmen mahkemece, bu konuda araştırma yapılmaksızın davanın reddine karar verilmesi isabetli değildir.&rdquo;</p>

<ol start="3">
	<li>9 HD. , 2011/30349 E. , 2011/19150 K., 27.06.2011 T.</li>
</ol>

<p>&ldquo;. Holding anonim ortaklıklarla holdinge bağlı olduğu ileri sürülen ve davacı işçilerin doğrudan hizmet verdiği şirketler arasındaki ilişkinin, holdinglerin şirketler üzerinde etkisinin ne şekilde olduğunun tespit edilmesi gerektiği, Holdinglerin hukuki sorumlulukları &ldquo;tüzel kişilik perdesinin kaldırılması&rdquo; ve&nbsp;&nbsp; &ldquo;organik bağ&rdquo;</p>

<p>kavramları ışığında ele alınmadan eksik inceleme sonucu karar verilmesinin hatalı olduğu&rdquo;gerekçesiyle BOZULMASINA karar verilmiştir.&rdquo;</p>

<ol start="4">
	<li>15. HD. E. 2000/5126 K. 2001/399 T. 23.1.2001</li>
</ol>

<p>&ldquo;Somut olayda, davalı borçlu G. Gıda A.Ş.&rsquo;nin acz halinde olduğu hususu dosyada mevcut aciz belgesi ile sabittir. Bu şirketin büyük ortağı ve temsilcisi olan Abidin&rsquo;in dava konusu tarlayı eşi Şerife, kayınpederi Talip ve kayınvalidesi Melek ile baldızlarının ortağı olduğu diğer davalı üçüncü şirket L. Gıda A.Ş. ye sattığı hususu da, dosyadaki nüfus kaydı, belgeler ve ticaret sicili kaydı ile anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalılar tüzel kişi olup, tüzel kişiler arasında da akrabalık ilişkisi olmaz ise de, az yukarda anlatılan nedenlerle iki tüzel kişi arasında organik bağ bulunduğundan, davalı L. Gıda A.Ş.&rsquo;nin iyiniyetli olmadığı ve borçlu şirketin durumunu bildiği, dolayısıyla bu tasarrufun İİK. &rsquo;nın 280. maddesi uyarıca batıl olup, iptale tabi olduğu aşikardır.&rdquo;</p>

<p>&ldquo;&hellip;Dava konusu 3314 ve 10793 parsel sayılı taşınmazlar 31.1.1997&rsquo;de borçlu tarafından Ufuk Erdem&rsquo;e, 12.2.1998&rsquo;de ise Ufuk tarafından (adı sonradan Arı Otomotiv A.Ş. olarak değiştirilen) Tem Otomotiv A.Ş.ye satılmıştır. Taşınmazların üzerinde bulunan ipotekler de dikkate alındığında satış bedelleri arasında fahiş bir farkın bulunmadığı görülmektedir. Nevar ki; dosyada mevcut bilgi ve belgelerden Tem Otomotiv A.Ş.ye satışı gerçekleştiren Ağyar Çetinkaya&rsquo;nın avukat olup, 27.6.1996 tarihinde borçlu Lütfü Penbecioğlu&rsquo;nun vekili olduğu ve ayrıca Tem Otomotiv A.Ş.nin kurucu ortakları arasında yer aldığı (İstanbul Ticaret Sicili Memurluğu&rsquo;nun dosyasından) anlaşılmaktadır. Bu şirket Ufuk Erdem&rsquo;e yapılan satıştan sonra kurulmuştur. İptali istenen taşınmazlar da turistik eşya satış ve teşhir salonu (ticari işletme) bulunduğu gibi, dava dışı Pemeks Tekstil Dış Ticaret A.Ş.lehine tapuya şerh verilmiş olarak 10 yıl süreli kira akdinin mevcut olduğu da tapı kayıtlarıyla sabittir. Lehine kira şerhi düşülen Pemeks Tekstil Dış Tic.A.Ş.nin ortakları&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; arasında da&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ferda&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Akman&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; isimli&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; şahıs&nbsp;&nbsp; yer&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; almakta&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; olup,&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ferda&rsquo;nın&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; borçlu&nbsp;Lütfü&rsquo;nün kızı olduğu da iddia edilmektedir. Bu haliyle Tem Otomotiv A.Ş. ile borçlu arasındaki yakın ilişkiler (organik bağ) nedeniyle borçlunun mal kaçırma amacıyla hareket ettiği, iyiniyetli olmadığı ve 3.şahsın da bu durumu bilmesi gerektiği anlaşıldığından esasen üzerinde 10 yıllık kira şerhi bulunan bir işyerinin devir alınması hayatın olağan akışına da uygun düşmediğinden İİK.nun 280/I ve II.maddeleri uyarınca yapılan tasarrufun batıl sayılması zorunludur.&rdquo;</p>

<ol start="6">
	<li>15. HD., E. 1996/4034, K. 1996/4502, T. 18.9.1996</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Dosya kapsamından borçlu şirket ve şahıslar ile üçüncü kişi şirketin aralarında organik bağ olduğu kurucularının kısmen aynı kişilerden oluştuğu ve şirketlerin arasında devir münasebeti bulunduğu anlaşılmaktadır. Öte</p>

<p>yandan 2137 ve 2139 sayılı icra takip dosyalarından 7.9.1995 tarihinde feragat edildiği ve böylece üçüncü kişinin hacizleri kabul ettiği görüldüğü gibi yine dosyada mevcut belgelerden davacı banka tarafından, borçlulara kullandırılan kredi borçlarının ödendiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.Bu durumda merci hakimliğince yapılacak iş; öncelikle borcun tamamen ödenip ödenmediğinin belirlenmesi, ödenmiş ise davanın konusu kalmayacağından buna göre dosyanın sonuçlandırılması, aksi takdirde yukarıda belirtildiği üzere 2137 ve 2139 sayılı takiplerle ilgili olarak istihkak iddiasından vazgeçildiğinden bu dosyalar ile ilgili olarak davanın konusu kalmadığından bu yönden davanın sonuçlandırılması, diğer iki takip hakkında ise yukarıda da açıklandığı üzere şirketler arasındaki devir ve ortakların aynı kişilerden olması ve organik bağ gözetilerek istihkak iddiasının muvazaalı olduğu kabul edilip alacaklının açtığı davanın kabulüne karar verilmesinden ibarettir. Bunun aksine delillerin takdirinde hataya düşülerek davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.&rdquo;</p>

<ol start="7">
	<li>21. HD., E. 2000/7380, K. 2000/7911, T. 13.11.2000</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Davacı şirket borçlunun soyadını ticari ünvanı yapmıştır. İcra dosyasındaki6.3.2000</p>

<p>tarihli haciz tutanağına geçirilen alacaklı vekilinin itirazında borçlunun davacı şirketin sahibi ve yönetim kurulu üyesi olduğu ileri sürülmüş istihkak davası için davacı vekiline vekalet veren Mehmet Ödel&rsquo;in borçlu ile aynı soyadı taşıdığı ve yönetim kurulu Başkan vekili olduğu vekaletname içeriği ile anlaşılmaktadır.Hal böyle olunca borçlunun davacı şirketin ortağı ve temsilcisi olup olmadığının kısaca organik bağ bulunup bulunmadığını tesbiti için davacı şirketin ilk kuruluşundan bu yana ortakları ve yönetim kurulu üyelerini ve paylarını gösterir sicil kayıtlarının ilgili Ticaret Odasından getirtilerek borçlunun mal kaçırmak amacıyla haciz konusu mallar muvaazalı olarak kurucusu olduğu şirketin malları gibi göstermek gayreti içinde olup olmadığının değerlendirilmesi (15 HD. 26.3.1991 T 13.11.20001019-1489) gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca varılması bozmayı gerektirir.&rdquo;</p>

<ol start="6">
	<li>15. HD., E. 1994/1363, K. 1994/1798, T. 24.3.1994</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Davalı borçlu Tahsin Dikerin davacı Diker A.Ş.nin temsilci ortağı olduğu dosyadaki vekaletnameden anlaşılmaktadır. Davacı ile davalı borçlu arasında organik bağ bulunduğu ve böylece devrin muvazaalı olduğu anlaşıldığı gibi ayrıca dosya içindeki Kırklareli Emniyet Müdürlüğünün 19.8.1991 günlü ve 1399 sayılı yazılarına göre, dava konusu 39 DK 647, 39 DK 659 ve 39 DY587 plaka sayılı araçların teşvik belgesiyle ithal edilen araçlardan olup devir işlemleri yapılmadan önce 5 yıllık süre geçmiş olsa bile Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatından alınacak, &ldquo;ahara devir, temlik ve satışında sakınca yoktur&rdquo; resmi yazısı gerektiği, araçların dosyalarında, teşvik belgesi bulunan bu araçların Diker Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye devirlerinin yapılmadığı bildirildiğinden ve halen bu araçların borçlu adına trafikte kayıtlı olduğu anlaşıldığından, davacının bu 3 araç için açtığı istihkak davasının reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü yolunda hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.&rdquo;</p>

<ol start="7">
	<li>15. HD., E. 1994/3790, K. 1994/4911, T. 14.9.1994</li>
</ol>

<p>&ldquo;.Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere ve özellikle dosya arasında bulunan ticaret sicil kayıtları, vergi levhası, imza sirkülerine göre, davacı şirket ile borçlu şirketin ve dava dışı Gediz Turizm İşletmeleri AŞ.nin yöneticilerinin aynı kişiler olduğu ve her üç şirketin de işyerlerinin aynı yerde bulunduğu ve böylece aralarında organik bağ bulunduğu anlaşılmaktadır. .Yukarıda açıklanan nedenlerle mülkiyet karinesinin aksini kanıtlar nitelikte olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulü yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.&rdquo;</p>

<ol start="8">
	<li>15. HD., E. 1996/6947, K. 1997/63, T. 13.1.1997</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Davacı üçüncü kişi, O&hellip;İlaçları A.Ş. ünvanlı şirket iken, bu şirketin 1990 yılında Ünvan değiştirdiği ve eski ünvanının M&hellip; İlaç A.Ş. olduğunda uyuşmazlık yoktur. Hakkında icra takibi yapılan şirketin ünvanı ise yine M&hellip;İlaç A.Ş. olup davacı şirketin eski ünvanı ile çakışmaktadır. Fiilen aynı ünvanlı şirketlerin ticaret siciline de tescili mümmün görülmemektedir. Davacı eski ünvalı şirketin borçlu şirketle ilgisi olmadığını ispat etmek durumundadır. Bu nedenle merci hakimliğince dosyada mevcut borçlu hakkında yapılan takibe dayanak faturalardaki vergi sicil numaralarının ve davacının gerek eksik ve gerekse yeni ünvanındaki vergi numaralarının ilgili vergi dairelerinden sorularak ve sicil numaraları almak için müracaat eden yetkililerin kimler olduğu tespit edilip buna göre şirketlerin sicil dosyaları celp edilerek borçlu ile davacı şirketin aynı şirket olup olmadığı ya da kurucuları arasında organik bağ bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre organik bağ varsa davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın kabul edilmesi doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.&rdquo;</p>

<ol start="9">
	<li>15. HD., E. 1994/6177, K. 1994/7611, T. 19.12.1994</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;arasındaki uyuşmazlık İİK. 96 vd. maddeler gereğince açılan istihkak davasına ilişkindir. Davalı alacaklı tarafından borçlu aleyhine yapılan icra takibi sırasında</p>

<ul>
	<li>tarihinde borçlunun adresinde haciz yapılmış, 25.5.1992 tarihli muhafaza tutanağı yapıldığı sırada borçlunun babası davalı Hasan Selvi&rsquo;nin 200.000.000 TL. için borca kefil olduğu, 31.8.1992 tarihinde mahcuz mallar yeniden muhafaza altına alınmak için gidildiğinde, davalı Hasan Selvi tarafından mahcuzların satılıp parasının alacaklıya verildiği ve bu yerin artık başka bir şirkete ait olduğunun ifade edildiği, 24.9.1992 tarihinde adı geçen yere tekrar gelinerek Tuncer Doğan isimli kişinin huzurunda yeniden haciz ve muhafaza yapıldığı anlaşılmıştır.10.8.1992 tarihinde kurulduğu anlaşılan 3. kişi durumundaki Kent Hah Möble ve Dayanıklı Tüketim Malları Tic. Ltd. Şti.nin ortaklarından birisinin, borçlunun eski işçisi Tuncer Doğan, birisinin de davalı borçlu ve kefille aynı soyadı taşıyan Eyyüp Selvi olduğu borçlu hakkında bu şirketin kuruluşundan çok sonra</li>
	<li>tarihinde borçlu bir takipten ötürü borçlu adına çıkarılan ödeme emrinin, Tuncer Doğan tarafından &ldquo;birlikte çalışan işçi&rdquo; sıfatıyla alındığı saptanmıştır.Davacı şirket ile borçlu verdiği çeklerde &ldquo;Kent Hah&rdquo; ünvanın kullanmışlardır. Tüm bu hususlar borçlu ile davacı 3 şirketin organik bağ içerisinde olduğunu ve davacı şirketin paravan şirket olarak kurulduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu durumda mahcuzlar davalı borçluya ait olduğunun kabulüyle istihkak davasının reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulü yolunda hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.&rdquo;</li>
</ul>

<ol start="10">
	<li>21. HD., E. 2005/1732, K. 2005/7054, T. 30.6.2005</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Borçlu Ahmet Kapçık,&nbsp;&nbsp;&nbsp; Davacı Kapçık&nbsp; Tur. Sey.&nbsp; İth. İhr.&nbsp; Taş.&nbsp; İnş.&nbsp; San. ve&nbsp;&nbsp; Tic. Ltd.</p>

<p>Şti. &rsquo;nin %75 oranında pay sahibi ve şirketi temsil ve ilzama yetkili şirket müdürü olup, böylece davacı şirket ile borçlu arasında organik bağ bulunduğu açıktır. Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 30.6.2005 gününde oy birliği ile karar verildi.&rdquo;</p>

<ol start="11">
	<li>YARGITAY 19. HUKUK DAİRESİ T. 14.6.2004 E. 2003/7031 K. 2004/7242</li>
</ol>

<p>&ldquo;&hellip;Mahkemece, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinde davalı E&hellip; A.Ş. yetkilileri hakkında düzenlenen iddianame ve bir kısım sanık savunmaları, BDDK raporu He E&hellip; A.Ş&rsquo;nin banka personeline &ldquo;Off-Shore&rdquo; hesaplar hakkında seminer vermesi gibi olgulardan hareketle işlemi yapan E&hellip; AŞ. ile dava dışı KKTC&rsquo;deki &ldquo;Off-Shore&rdquo; şirketi arasında bir kısım yöneticilerin de aynı kişiler olmasını da gösterdiği üzere organik bağ bulunduğu ve birbirlerinin uzantısı durumunda oldukları, bankanın bu işleme &ldquo;Off-Shore&rdquo; hesabı ile mevduat hesapları ile aynı güvenceye sahip olduğu görüntüsü yaratıldığından davanın kabulüne karar verilmiş ise de, verilen talimatlar gereğince para yatırma tarihlerinden itibaren, işlemin anılan &ldquo;Off-Shore&rdquo; şirketi muhatap alınarak gerçekleştiğinin bilindiğinin gerek bu talimatlar ve gerekse hesap cüzdanları içeriği nedeniyle kuşkusuz bulunduğundan davalının bu işlemlerde aracı olduğuna ilişkin savunmasının aksine davacıdan alınan paranın davalı E&hellip; A.Ş. bünyesinde tutularak kullanıldığı şeklindeki mahkeme kabulü ile &ldquo;Off-Shore&rdquo; şirketi adına yatırılan paranın davalı bankanın kredi alacağından mahsubu doğru görülmemiştir.&rdquo;</p>

<ol start="12">
	<li>YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ T. 25.11.2002 E. 2002/7086 K. 2002/22210</li>
</ol>

<ul>
	<li>Davacının 3.7.1987 &ndash; Mart 1996 tarihleri arasında çalıştığı anlaşılan S&hellip;. Bobin AŞ.nin İzmirdeki işyerinde geçen çalışmalarının davak A. Beşikçioğlu Dış Ticaret AŞ.de 1.4.1996</li>
	<li>3.1999 tarihleri arasında geçen hizmetleri ile iki şirket arasında organik bağ olduğu gerekçesi ile birleştirilerek tüm hizmet süresi nazara alınarak hesaplanıp kıdem tazminatı hüküm altına alınmışsa da her iki şirket sermaye şirketi olup Anonim Şirket mahiyetindedir. İki şirketin bir holding bünyesinde olduğu da iddia edilmemiştir. Bu sebeple Organik bağın varlığı gerekçesi ile açıklandığı şekilde sonuca gitmek mümkün değildir. Mahkemece davacının önce çalıştığı S&hellip;. Bobin AŞ&rsquo;den davak A. Beşikçioğlu Dış Ticaret AŞ.ne hizmet devrinin yapılıp yapılmadığının araştırılmalı, hizmet devri sözkonusu ise şimdiki gibi karar verilmeli hizmet devri sözkonusu değilse kıdem tazminatı hesabında yalnız davalı AŞ.işyerinde geçen hizmetler nazara alınarak sonuca gidilmelidir.</li>
</ul>

<ol start="13">
	<li>15. HD., E. 2002/6026, K. 2002/6188, T. 26.12.2002</li>
</ol>

<p>&ldquo;Lehine kira şerhi düşülen Pemeks Tekstil Dış Tic.A.Ş.nin ortakları arasında da Ferda Akman isimli şahıs&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; yer&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; almakta&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; olup,&nbsp; Ferda&rsquo;nın&nbsp;&nbsp; borçlu&nbsp; Lütfü&rsquo;nün&nbsp;&nbsp; kızı&nbsp; olduğu&nbsp; da iddia</p>

<p>edilmektedir. Bu haliyle Tem Otomotiv A.Ş. ile borçlu arasındaki yakın ilişkiler (organik bağ) nedeniyle borçlunun mal kaçırma amacıyla hareket ettiği, iyiniyetli olmadığı ve 3.şahsın da bu durumu bilmesi gerektiği anlaşıldığından esasen üzerinde 10 yıllık kira şerhi bulunan bir işyerinin devir alınması hayatın olağan akışına da uygun düşmediğinden İİK.nun 280/I ve II.maddeleri uyarınca yapılan tasarrufun batıl sayılması zorunludur.&rdquo;</p>

<p>Somut olayda, davalı borçlu G. Gıda A.Ş.&rsquo;nin acz halinde olduğu hususu dosyada mevcut aciz belgesi ile sabittir. Bu şirketin büyük ortağı ve temsilcisi olan Abidin&rsquo;in dava konusu tarlayı eşi Şerife, kayınpederi Talip ve kayınvalidesi Melek ile baldızlarının ortağı olduğu diğer davalı üçüncü şirket L. Gıda A.Ş. &lsquo;ye sattığı hususu da, dosyadaki nüfus kaydı, belgeler ve ticaret sicili kaydı ile anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalılar tüzel kişi olup, tüzel kişiler arasında da akrabalık ilişkisi olmaz ise de, az yukarda anlatılan nedenlerle iki tüzel kişi arasında organik bağ bulunduğundan, davalı L. Gıda A.Ş. &rsquo;nin iyiniyetli olmadığı ve borçlu şirketin durumunu bildiği, dolayısıyla bu tasarrufun İİK. &lsquo;nın 280. maddesi uyarıca batıl olup, iptale tabi olduğu aşikardır.</p>

<ul>
	<li>SONUÇ</li>
</ul>

<p>Türk Medeni Kanunu&rsquo;nun 47/1. maddesinde tüzel kişiler, kendilerini oluşturan kişi veya mal topluluklarından bağımsız ve ayrı kişilikler olarak tanımlanmıştır. Tüzel kişiler hak ve fiil ehliyetine sahip olduklarından, kendilerini oluşturan kişilerden bağımsız olarak hukuki işlemelere taraf olurlar. Tüzel kişilik müessesesi, yasalarda öngörülmüş bazı istisnalar dışında, o tüzel kişiliği oluşturan kişilere de &ldquo;sınırlı sorumluluk ilkesi&rdquo; veya &ldquo;sınırlı sorumluluk kalkanı&rdquo; sayesinde bir koruma sağlamaktadır.</p>

<p>Ancak uygulamada, sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü yükümlülükler ile borçlardan ve sorumluluklardan kurtulmak için tüzel kişiliğin bir araç olarak kötüye kullanıldığı, bir başka anlatımla hukuk normlarının amaçları dışında kullanıldığı, kişilerin tüzel kişilik perdesinin arkasına sığındığı görülmektedir.</p>

<p>Kötü niyetin hukuken korunması mümkün olmadığından, tüzel kişiliğe sağlanan korumanın kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla &ldquo;tüzel kişilik perdesinin kaldırılması teorisi&rdquo; geliştirilmiştir. Tüzel kişiler açısından ana sınırlı sorumluluk olmakla birlikte, tüzel kişilik kurumunun kötüye kullanılması halinde ve istisnaen tüzel kişinin kendisinin göz ardı edilerek üyelerinin dikkate alınması söz konusu olabilmektedir.</p>

<p>Tüzel kişilik perdesi esasen iki amaçla aralanmaktadır. Ya şirket tüzel kişiliğinin taraf olduğu bir hukuki ilişkinin kapsamına şirket ortakları da dâhil edilmek istenmektedir. Ya da şirketin sorumlu olduğu bir borç veya yükümlülükten şirket ortaklarının da sorumlu olmaları istenmektedir.</p>

<p>Temelini Medeni Kanun m. 2 de düzenlenmiş olan dürüstlük kuralından alan bu teori ile uygulamada şirketlerin tüzel kişiliğin perdesine sığınarak alacaklılarına borçlarını ödemelerinden kaçınmalarına engel olunmaktadır. Eski Ticaret Kanununun bazı hükümleri yeni Ticaret Kanununda olmamakla birlikte 6102 sayılı kanunun tüzel kişilik</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>perdesinin aralanmasına ilişkin somut düzenlemeler getirdiği söylenebilmektedir.</p>

<p>Yukarda da açıklandığı üzere söz konusu teoriye her durumda başvurulamamakta, belirli koşulların varlığı halinde bu teori gündeme gelebilmektedir. Ancak Yargıtay içtihadına bakıldığında Yargıtay&rsquo;ın tüzel kişilik perdesinin aralanması koşullarının oluşmadığı durumlarda, &ldquo;organik bağ&rdquo; kavramından yararlanarak kötüye kullanmanın önüne geçmeye çalıştığı görülmektedir.</p>

<p>Bütün bu bilgiler ışığında, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun ile getirilen değişiklikler göz önüne alındığında tüzel kişiliğe tanınan hakların kötüye kullanılması riskinin artmasına karşın; aynı kanunun ilgili maddelerinde bu teorinin uygulanmasını hedefleyen somut düzenlemeler de yapılmıştır. Tüzel kişilere hukuken tanınan imtiyazlar karşısında alacaklıların zor durumda kalması hukukun amacıyla bağdaşmayacağından teorinin uygulama alanının genişletilmesi gerektiği kanaatindeyiz.</p>

<p>HAZIRLAYANLAR:</p>

<ul>
	<li>GÖZDE ÖZKANOĞLU</li>
	<li>Av. AYBEN ARIKAN</li>
	<li>Av. ZEYNEP ZELZELE</li>
	<li>Av. ITIR ÇETİNKAYA</li>
</ul>

<p>&nbsp;</p>

<p>(6) edilecek paylara ödenebilecek bedelin alt ve üst sınırı gösterilir. Her izin talebinde yönetim kurulu kanuni şartların gerçekleştiğini belirtir.</p>

<p>(3) Birinci ve ikinci fıkralardaki şartlara ek olarak, iktisap edilecek payların bedelleri düşüldükten sonra, kalan şirket net aktifi, en az esas veya çıkarılmış sermaye ile kanun ve esas sözleşme uyarınca dağıtılmasına izin verilmeyen yedek akçelerin toplamı kadar olmalıdır.</p>

<p>(4)&nbsp;Yukarıdaki hükümler uyarınca, sadece, bedellerinin tümü ödenmiş bulunan paylar iktisap edilebilir.</p>

<p>(5)&nbsp;Yukarıdaki fıkralarda yer alan hükümler, ana şirketin paylarının yavru şirket tarafından iktisabı hâlinde de uygulanır. Pay senetleri borsada işlem gören şirketler hakkında, Sermaye Piyasası Kurulu şeffaflık ilkeleri ile fiyata ilişkin kurallar yönünden gerekli düzenlemeleri yapar.</p>

<p><sup>4</sup>Tekinalp, Pay Senetleri, s. 417-420</p>

<ul>
	<li>Yanlı, Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması, s. 37, Ulusoy, s. 352.</li>
</ul>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a> Tüzek Kişilik Perdesinin Kaldırılması veya Aralanması,<a href="http://huseyinust.com/konu-tuzel-kisilik-perdesinin-aralanmasi-veya-kaldirilmasi.html"> http://husevinust.com/konu-tuzel-kisilik-</a> <a href="http://huseyinust.com/konu-tuzel-kisilik-perdesinin-aralanmasi-veya-kaldirilmasi.html">perdesinin-aralanmasi-veva-kaldirilmasi.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> MADDE 236-(1) Ortaklar, şirketin borç ve taahhütlerinden dolayı müteselsilen ve bütün malvarlığı ile sorumludur.</p>

<ul>
	<li>Şirkete yeni giren kişi, girme tarihinden evvel doğmuş olsa bile, şirketin borçlarından ve taahhütlerinden diğer ortaklarla birlikte müteselsilin ve bütün malvarlığı ile sorumludur.</li>
	<li>Birinci ve ikinci fıkralara aykırı olarak sözleşmeye konan şartlar, üçüncü kişiler hakkında geçerli olmaz. MADDE 237- (1) Şirketin borç ve taahhütlerinden dolayı birinci derecede şirket sorumludur. Ancak, şirkete karşı yapılan icra takibi semeresiz kalmış veya şirket herhangi bir sebeple sona ermiş ise, yalnız ortak veya ortakla birlikte şirket aleyhine dava açılabilir ve takip yapılabilir.</li>
</ul>

<p>(2) Yukarıdaki hükümler, ortakların kişisel mallarına ihtiyati haciz koymaya mani değildir. Bu fıkra hükmünce konulmuş bulunan ihtiyati hacizler hakkında İcra ve İflas Kanununun 264 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen süre, birinci fıkranın ikinci cümlesi hükmünce ortağa karşı dava veya takibe başlama yetkisinin doğduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Bununla beraber, ihtiyati haciz tutanağının tebliğinden itibaren kanuni süre içinde şirkete karşı takibe veya davaya başlanmadığı takdirde ihtiyati haciz düşer.</p>

<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> MADDE 379- (1) Bir şirket kendi paylarını, esas veya çıkarılmış sermayesinin onda birini aşan veya bir işlem sonunda aşacak olan miktarda, ivazlı olarak iktisap ve rehin olarak kabul edemez. Bu hüküm, bir üçüncü kişinin kendi adına, ancak şirket hesabına iktisap ya da rehin olarak kabul ettiği paylar için de&nbsp;geçerlidir.</p>

<p>(2) Payların birinci fıkra hükmüne göre iktisap veya rehin olarak kabul edilebilmesi için, genel kurulun yönetim kurulunu yetkilendirmesi şarttır. En çok beş yıl için geçerli olacak bu yetkide, iktisap veya rehin olarak kabul edilecek payların itibarî değer sayıları belirtilerek toplam itibarî değerleriyle söz konusu</p>

<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> HGK. 22.09.2004, 2004/4-360 E., 2004/431.</p>

<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> MADDE 573- (1) Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. MADDE 338- (1) Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı şarttır.</p>

<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> MADDE 359-(2) Bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçildiği takdirde, tüzel kişiyle birlikte, tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından</p>

<p>belirlenen, sadece bir gerçek kişi de tescil ve ilan olunur; ayrıca, tescil ve ilanın yapılmış olduğu, şirketin internet sitesinde hemen açıklanır. Tüzel kişi adına sadece, bu tescil edilmiş kişi toplantılara katılıp oy kullanabilir.</p>

<p><a href="http://www.aso.org.tr/kurumsal/media/kaynak/TUR/yayinlarimiz/100_Soruda_Yeni_Turk_Ticaret_Kanunu-VERSIYON3.pdf"><sup>9</sup>http://www.aso.org.tr/kurumsal/media/kavnak/TUR/vavinlarimiz/100 Soruda Yeni Turk Ticaret Kanun</a><a href="http://www.aso.org.tr/kurumsal/media/kaynak/TUR/yayinlarimiz/100_Soruda_Yeni_Turk_Ticaret_Kanunu-VERSIYON3.pdf">u-VERSIYON3.pdf</a></p>

<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> Ayşegül Özkurt, Bankacılık Hukukunda &lsquo;tüzel kişilik perdesinin kaldırılması&rsquo;, İstanbul, 2010, s. 66</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/tuzel-kisilik-perdesinin-kaldirilmasi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Uluslararası Mal Satışları Hakkında Birleşmiş Milletler Anlaşması (“CISG”) ve Türkiye’ye Etkileri]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Uluslararası Mal Satışları Hakkında Birleşmiş Milletler Anlaşması (“CISG”)&nbsp;ve Türkiye’ye Etkileri</p>
<p>Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Anlaşması, 11 Nisan 1980 tarihinde 62 ülke tarafından Viyana’da (Avusturya) imzalanmış ve 1 Ocak 1988 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İngilizce adı United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods olan bu anlaşma, kısaca İngilizce adının baş harfleri olan CISG olarak veya Viyana Anlaşması olarak da anılmaktadır. CISG, uluslararası mal satımını düzenleyen yeknesak kurallar bütününün oluşturulması ve uluslararası ticaretin önündeki hukuki belirsizliklerin ortadan kaldırılması amacıyla düzenlenmiştir.</p>
<p>CISG günümüzde, ABD, Fransa, İspanya, Almanya, İtalya ve Çin de dahil olmak üzere, dünya ticaretinin %75’ini temsil eden 77 ülke tarafından imzalanmıştır. Türkiye, CISG’ın 07.04.2010 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanması ve akabinde 01.08.2011 tarihinde TBMM tarafından onaylanması ile birlikte Viyana Anlaşması’na taraf olmuştur.</p>
<p>CISG Madde 1(a) “Bu anlaşma, işyerleri farklı devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satımı sözleşmelerine, bu devletlerin âkit devletlerden olması halinde uygulanır.” gereği, CISG, Viyana Anlaşması’nı imzalayıp taraf olan ülkelerin iç hukuku haline gelmiştir. CISG’ın bir ülkenin iç hukuku haline gelmiş olması, artık uygulama alanı içerisinde uluslararası mal satımlarına taraf ülkelerin CISG’ı uygulamasının zorunlu olacağı anlamına gelecektir.</p>
<p>Yukarıda, taraf ülkeler için CISG’ın artık bir iç hukuk olduğundan bahisle, taraf devletler sözleşme ile seçmeseler dahi uygulanmasının zorunlu olduğuna değinilmiştir. Peki CISG’ın uygulama alanı nedir? CISG, işyerleri farklı devletlerde olan taraflar arasında mal satımına ilişkin olarak imzalanan sözleşmelerdeki alıcı ve satıcının hak ve yükümlülüklerini düzenler. Satış Sözleşmesinin tanımı Viyana</p>
<p>Anlaşması’nda yer almamaktadır. Viyana Anlaşması Madde 3 gereği, imal edilecek veya üretilecek malların teminine ilişkin sözleşmeler satım sözleşmesi sayılır. Bu bağlamda CISG, hizmet satımına ilişkin sözleşmelere uygulanmayacaktır. Distribütörlük sözleşmesi, franchise sözleşmesi, koşulları varsa barter ve anahtar teslim sözleşmeler, taksitli satışlar ile eser sözleşmeleri de CISG Kapsamına girebilir. CISG Uluslararası Satım Sözleşmeleri zincirlerinde, diğer bir deyişle, bir üretici malı dağıtıcıya sattığında ve o da son tüketiciye sattığında uygulanmaz. CISG üretici ile son tüketici arasındaki ilişkiyi düzenlememektedir.</p>
<p>CISG’ın uygulanmayacağı haller Viyana Anlaşması Madde 2’de şu şekilde yer almaktadır:</p>
<ul>
<li>Kişisel veya ailevi ihtiyaç veya ev ihtiyacı için mal alınması; meğerki satıcı, sözleşmenin akdi sırasında veya öncesinde, malların böyle bir kullanım için alındıklarını bilmesin ve bilmesi gerekmesin;</li>
<li>Açık artırma yoluyla yapılan satımlar;</li>
<li>Cebri icra veya diğer kanun gereği yapılan satımlar;</li>
<li>Menkul kıymet, kambiyo senedi ve para;</li>
<li>Gemi, tekne, hava yastıklı taşıt veya hava taşıtı satımı;</li>
<li>Elektrik satımı.</li>
</ul>
<p>Taraflar arasında imzalanan mal satım sözleşmesinde uygulanacak hukukun belirlenmemiş olması veya CISG kapsamındaki hususlara ilişkin sözleşmede boşluk olması veya belirlenen hukuk kapsamında o ülkenin CISG’a taraf olması halinde, CISG hükümleri kural olarak iç hukuk hâkimi tarafından uygulanmak zorundadır. Fakat belirtmek gerekir ki; CISG yedek kurallar bütünüdür. Yedek kurallar bütünü olması, milletlerarası satım sözleşmesinde belli bir konuya ilişkin boşluk olması halinde CISG kurallarının uygulanması anlamına gelir. Başka bir deyişle, CISG kurallarının uygulanabilmesi için sözleşmede ilgili kuralın aksinin düzenlenmemiş olması veya hiç düzenlenmemiş olması gerekir. Bu bağlamda, uluslararası arenada mal satımına ilişkin sözleşme yapan tarafların CISG kapsamına giren her konuyu birebir düzenlemesinin beklenemeyeceği varsayılarak, ilerde taraflar arasında bir ihtilaf çıkması riskine karşı hangi kurallarla bağlı olduklarını bilmelerinde fayda olacaktır.</p>
<p>CISG, mal alım-satımı, tarafların yükümlülükleri, malların muayenesi ve sözleşmeye uygunluğu, belgelerin teslimi, yarar ve hasarın geçme koşulları gibi önemli hususları düzenlemektedir. Türkiye’de 01.08.2011 tarihinde yürürlüğe giren CISG hakkında ana hatlarıyla bir bilgilendirme yapmak uygun olacaktır.</p>
<p>CISG Madde 31 teslim yükümlülüğü ve teslim yerini düzenlemektedir. Bu maddeye göre, eğer satım sözleşmesi malların taşınmasını gerektiriyorsa satıcı malları bir taşıyıcıya vermekle yükümlüdür. Satım sözleşmesi malların taşınmasını gerektirmiyorsa satıcı malları alıcının tasarrufuna hazır etmelidir. İlk taşıyıcıya fiziken malların verilmesi malın teslim şartının yerine getirildiği anlamına gelir. Bu sebeple satıcının riski kalmaz ve risk alıcıya geçmiş olur. Eğer mallar başka bir yerde üretilecek veya malların belirli bir yerden alınması gerekiyorsa mallar alıcının tasarrufu için uygun bir yere bırakılır. Böylece teslim şartı yerine getirilmiş olur.</p>
<p>CISG Madde 33 malların teslim zamanını düzenlemektedir. Eğer sözleşmede satıcının malların gönderildiğine dair bildirimde bulunmasına ilişkin bir hüküm yoksa satıcının gerekli bildirimi yapması gerekir. Taşımaya ilişkin belgeler satıcı tarafından düzenlenmeli ve CISG Madde 32’ye göre alıcıya bildirim yapılmalıdır. Eğer mallar taşımaya konu ise taşıyıcı ile sözleşme yapması gereken satıcıdır. Eğer ilgili sözleşme kapsamında genel olarak sigorta yapılması gerekiyor ise Satıcı sigorta yaptırmalıdır. Sigorta ve taşıyıcı masrafları hakkında CISG sessiz kalmıştır. Fakat eğer sözleşmede hüküm yoksa kural alıcının sigorta masrafına katlanmasıdır.</p>
<p>CISG Madde 35 malların sözleşmeye uygun teslimini düzenlemektedir. Bu maddeye göre, Satıcı, miktarı, kalitesi ve türü sözleşmede öngörülen malları, sözleşmede belirtilen paket veya muhafaza içinde teslim etmek zorundadır. Taraflarca aksi kararlaştırılmadığı takdirde, mallar ancak aşağıdaki hallerde sözleşmeye uygun sayılırlar:</p>
<ul>
<li>Aynı türden malların mutat olarak tahsis edildiği kullanım amacına uygun iseler;</li>
<li>Sözleşmenin kurulması esnasında açıkça veya zımnen satıcıya bildirilen her</li>
</ul>
<p>türlü özel kullanım amacına uygun iseler; meğerki koşullardan, alıcının, satıcının bilgisine ve değerlendirmesine güvenmediği veya güvenmesinin makul olmadığı anlaşılsın;</p>
<ul>
<li>Satıcının alıcıya örnek veya model olarak sunduğu malların kalitesine sahip iseler</li>
<li>İlgili türden mallar için mutat sayılan şekilde veya böyle mutat bir şeklin var olmadığı hallerde, malın muhafazası ve korunmasına uygun olan şekilde paketlenmiş iseler.</li>
</ul>
<p>Doktrin görüşleri gereğince, Madde 35 ‘te yer alan teslim koşulları kümülatif değildir ve örnekleri çoğaltılabilir.</p>
<p>CISG kapsamında alıcının sözleşme bedelinin ödenmesi ve malın (ve gerekli belgelerin) teslim alınması şeklinde 2 genel yükümlülüğü belirlenmiştir. CISG Madde 57/1’de sözleşmede ödeme yeri belirtilmemiş ise uygulanacak genel kural düzenlenmiştir. Madde 57/1-a’da satıcının işyerinde ödeme yapılması hali ve 57/1 – b’de ödemenin verme yerinde yapılması hali düzenlenmiştir. Viyana Anlaşması’nda ödeme zamanına ilişkin olarak belirlenen genel kural Madde 58/1’de düzenlenmiştir. Buna göre, alıcının semeni belirli başka bir anda ödeme yükümlülüğü yoksa satıcının sözleşme veya bu Anlaşma uyarınca malları veya malları temsil eden belgeleri tasarrufuna hazır bulundurduğu anda ödemeyi yapması gerekir.</p>
<p>Viyana Anlaşması’na göre hasarın intikalı şu şekilde düzenlenmiştir. CISG’da sadece semen hasarı düzenlenmiştir. CISG Madde 66’ya göre, hasar alıcıya geçtikten sonra malların zayi olması alıcıyı semeni ödeme yükümlülüğünden kurtarmamaktadır. CISG Madde 67’ye göre malların taşınması gerekiyorsa ve satıcı malları belirli bir yerde vermeye mecbur değilse hasar ilk taşıyıcıya vermekle alıcıya geçer. Satıcı malları belirli yerde vermeye mecbursa bu halde ise hasar ancak malların belirli yere bırakılmasıyla alıcıya geçer. Madde 67’deki kuralın uygulanması için malların ayırt edilmesi yani çeşit borcuna konu olması gerekmektedir.</p>
<p>Yukarıda yer alan açıklamalardan CISG’ın esasında milletlerarası mal satın alma sözleşmelerinin esaslı hususlarını düzenlemiş olduğunu görmemiz mümkündür. Taraf devletlerin iç hukuku haline gelen ve bu sebeple hakimin uygulamak zorunda olduğu CISG hükümlerinin taraflarca öğrenilmesi ve özümsenmesi gerekecektir. Meğer ki taraflar ilgili hususun aksini sözleşmede düzenlemiş bulunsunlar. Burada CISG hükümlerinin uygulanma zorluğu karşımıza çıkabilecektir. Zira; bir mal satım sözleşmesinin tarafları sözleşmede ödeme ve teslim şartını kendileri belirlemiş olabilirler. (Bu belirlenen şartlar CISG hükümlerinden farklı olabilir. Yukarıda açıklandığı gibi CISG yedek hukuk kuralları bütünü olduğu için tarafların CISG’a aykırı olarak düzenlemiş olduğu hükümler geçerlidir.) Taraflar ödeme ve teslim şartını kendileri belirlemiş iken, hasarın intikali veya sorumluluk halleri sözleşmede taraflarca belirlenmemiş ise, sırf hasarın intikali ve sorumluluk halleri CISG’a tabi olacak ve ödeme ve teslim şartı hallerinin tarafların belirledikleri şekilde uygulanması gerekecektir. Bu durum ise sözleşmenin tüm hükümlerinin yeknesak bir kurala bağlı olmaması sebebiyle uygulamada karışıklığa sebep olabilecektir. CISG’ın bir yedek hukuk kuralları bütünü olması sebebiyle uygulamada neden olabileceği karışıklık, en azından ülkelerin iç hukuklarındaki ilgili kanunların CISG ile uyumlaştırılması ile çözümlenebilir.</p>
<p>Türkiye’de, Viyana Anlaşması’nın kabul edilmesi ile eşanlı olarak görüşülen ve 11.01.2011 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan Borçlar Kanunu Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bir nev’i “Uluslararası Borçlar Hukuku” olarak düşünülebilecek olan Viyana Anlaşması’na günümüzde pek çok ülke taraf olarak, anlaşma kurallarını iç hukuka uyarlamışlardır. Fakat ne yazık ki, her ne kadar yeni Türk Borçlar Kanunu Viyana Anlaşması ile paralel zamanlarda yasalaşsa da CISG hükümleri yeni Türk Borçlar Kanunu içerisine alınmamıştır.</p>
<p>Av. Sinem Çelik Ergül, M.A.</p>]]></description>
         <link><![CDATA[/uluslararasi-mal-satislari-hakkinda-birlesmis-milletler-anlasmasi-cisg-ve-turkiyeye-etkileri]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[İkinci Evlilik]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>İKİNCİ EVLİLİK &ndash; İLK ÇOCUK(LAR)</p>

<p>Meslek hayatımda en çok karşılaştığım sorulardan birisidir; taraflardan en az biri genç ya da orta yaşta ikinci evliliğini yapmıştır, önceki evlilikten 18 yaşından küçük çocuk/lar bulunmaktadır&hellip; Bir de yeni evlilikten çocuk gelirse dünyaya mutlulukla birlikte sorunlar da artar. Önceki eş ya da çocuk(lar) için nafaka tazminat ödeme yükümlülüğü kısmen de olsa devam etmektedir, çocuklarla kişisel ilişki de şu ya da bu şekilde sürdürülmeye çalışılmaktadır. Öte yandan ilk eşin &mdash;her ne kadar inkar etse de- dikkati az da olsa gizliden gizliye yeni eşin üstündedir, ne yapıyor, yaşam tarzı nasıl, çocuğuna ya da yeni eşine sağladığı olanaklar, kendi yaşantısı ile mukayese edilmektedir.</p>

<p>Bu aşamada bizlere hukukçulara danışılır; verilen nafakalar, tazminatlar fazla görülür, iştirak nafakası nasıl azaltılır, aslında benim istediğim okula gitmiyor, dersleri de iyi değil, boşuna ödeniyor bu paralar&hellip; ilk eşin şikayetleri daha farklıdır; çocuklar için olanaklar daha iyi olabilir(di), kişisel ilişkiler de öyle&hellip; Beklentiler bir türlü uymaz birbirine. Eski eş için &ldquo; koyundan ne kadar yün kırpsam kardır&rdquo;, yeni eş içinse &ldquo;nelerine yetmiyor.. .bize lazım..&rdquo;</p>

<p>İlk evliliğe benzemez ikinci evlilik. Taraflar esasında tam da fay hattının üstünde ev kurduklarının farkında olmalıdır. Bina ne kadar sağlam inşa edilirse edilsin, her dokunuşta, her sarsıntıda biraz hep birlikte sallanılır. Koca bir geçmişi yok saymak olmaz; geçmiş, çevre ve alışkanlıklar&hellip; yatağa iki kişi girildiği sanılırsa da biraz daha kalabalıktır. Eğer ilişki biraz daha sağlam ve dostluğa dayalı olarak kurulmuş, karakterler oturmuş ise sarsıntı ne kadar şiddetli olursa olsun, bina ayakta kalır&hellip; bazen de binayı yıkan, sarsıntının güçlü olmasından çok sürekli olmasıdır. Taraflara soluk aldırmaz. Derken, tam sarsıntılar bitti dendiği an, bina çöker.</p>

<p>Buradaki önerilerimiz genelde hep aynıdır; çocukların küçülmediğini, tersine büyümekte olduğunu aklınızdan çıkarmayın ve çocuklar için kavga etmeyin. Bir süre sonra iştirak nafakası kesilecek. Ve maddi açıdan daha rahat nefes alabileceksiniz. Çocuklarla ilişkiler konusunda rahat olun, özgür bırakın. Onlar yakında birer yetişkin olacak, siz onlara değil onlar size zaman ayıracak. O zamana kadar biraz sabır.</p>

<p>Aile hukukuna ilişkin davalar ticari davalardan farklıdır. İlişkilere dair her şey yasalarla düzenlenemediği için bu davalarda ikincil hukuk kaynakları dediğimiz Yargıtay Kararları büyük rol oynar.</p>

<p>Çocuklarla ilgili karar verirken, mahkeme, Türkiye&rsquo;nin de taraf olduğu Uluslar arası Çocuk Hakları Sözleşmesi&rsquo;nde yer alan &ldquo;çocuklara birincil öncelik/çocuğun üstün yararı ilkesi&rdquo; gereğince çocuğun yararını göz önünde tutar.</p>

<p>Yargıtay 2009 tarihli aşağıdaki kararında; hırçın yapıda, kıskanç bir kişi olan babanın, alkol bağımlılığı nedeniyle de davalı/anne üzerinde aşırı derecede baskı kurduğu, onu ufak tefek şeylerden dolayı azarlayıp dövdüğü, daha sonra da evden kovduğu, kadının (annenin) boşanmayı kabul ettiği davada; zayıf karakterli bulunan annenin çocuklarını yeterince koruyamayacağını, onlara sahip çıkamayacağını düşünerek , yerel mahkemenin verdiği direnme kararını onayarak çocukların davacı babada bırakılmasına karar vermiştir; (YHGK, 2009/2-49 E., 2009/90 K., 25.2.2009)</p>

<p>&hellip;Mahkemenin davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına, müşterek çocukları A&hellip; B&hellip;&rsquo;un velayetinin davacı babasına verilmesine, davalının maddi ve manevi tazminat isteklerinin reddine dair verdiği karar, Özel Dairece yukarıda belirtilen nedenle bozulmuş, mahkemece yoksulluk nafakası yönünden bozmaya uyulmuş ve davanın reddine karar verilmiş, velayet hususunda ise &ldquo;davalının toplanan delillere göre kendisini dahi koruyup gözetmekten aciz bir yapıda olması, küçük A&hellip; için gerekli bakım, gözetim ve eğitimi yapabilecek durumda olmaması, davalının ahlaki anlayışının çocuğun ahlaki gelişimini olumsuz etkileme ihtimalinin kuvvetle muhtemel olması nedenleriyle velayet hususunda eski kararda direnilmesine karar verilmesi gerektiği&rdquo;gerekçesi ile önceki kararda direnilmiştir.</p>

<p>Bir başka davada, boşanmadan sonra, müşterek çocuğun velayeti kendisine bırakılan davacı baba tarafından; anne ile çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin çocuğun bedeni ve fikri gelişmesinde zarar vereceği iddiası ile şahsi münasebetin daratılması ve yeniden düzenlenmesi talep edilmiştir. Yüksek mahkeme, idrak çağında olan çocuğun, Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin 3 ve 6 maddeleri ile Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin 12. maddeleri dikkate alınarak Mahkemece annesi ile arasında kurulan şahsi ilişki konusunda küçüğün beyanının alınması ve daha sonra diğer delillerle birlikte değerlendirilip hüküm kurulması gerektiği düşüncesine varmıştır.(Y2HD, 2005/9057 E., 2005/10845 K., 7.7.2005 t.&rsquo;li kararı)</p>

<p>Yargıtay 2004 tarihli bir başka kararında, boşanmadan sonra &ldquo;Başlı Başına Küçüğün Sözlerine Değer Verilerek Velayet Düzenlemesi Yapılamayacağı&rdquo; na karar vermiştir. Ancak bu kararı verirken &ldquo;Haklı bir sebebin bulunması halinde velayet değiştirilebileceğini&rdquo; de özellikle belirtmiştir.</p>

<p>Bir başka kararda da Yargıtay; &ldquo;&hellip;dosyadaki tüm kanıtlar birlikte değerlendirildiğinde; çocukların uzun zamandır babaları yanında yaşadıkları, velayetin kaldırılması ( TMK md. 348 )koşuttannın gerçekleşmediği anlaşılmıştır. Usulüne uygun olarak açılan &ldquo;kişisel ilişkinin değiştirilmesi&rdquo; davası da bulunmamaktadır. Davanın reddi gerekirken kabulü usul ve yasaya aykırı olduğundan bozulması gerekmiştir&hellip;&rdquo; diyerek kararı bozmuş, çocukları babanın yanında bırakmaya devam etmiştir. (Y2HD, E. 2006/15824 E., 2006/18407 K., 26.02.2006)</p>

<p>Karar da bir de karşı oy kullanılmıştır, karşı oyun gerekçesi de son derece ilginçtir;</p>

<p>&ldquo;Davacı tarafından 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayetin &ldquo;yeniden düzenlenmesi&rdquo; konusunda dava açıldığı ve dava konusu çocuğun bir &ldquo;temsil kayyımı&rdquo; tarafından temsil edilmeden karar verildiği konusunda değerli çoğunluk ile aramızda &ldquo;görüş birliği&rdquo; vardır.</p>

<p>Çekişme nedir?;</p>

<p>Velayetin &ldquo;yeniden düzenlenmesine&rdquo; yönelik davalarda dava konusu çocuk bir &ldquo;temsil kayyımı&rdquo; tarafından &ldquo;usulüne uygun biçimde&rdquo; temsil edilmeden işin esasının incelenebileceğine yönelik değerli çoğunluğun düşüncesine katılmıyorum.</p>

<p>Velayet ilişkisinde &ldquo;iki taraf&rdquo; ( =Ebeveyn ve çocuklar )söz konusudur. (</p>

<p>BAKTIR/ÇETİNER, Velayet Hukuku, s. 32 )</p>

<p>Velayet, küçüklerin ve bazı durumlarda kısıtlı çocukların gerek kişiliklerinin gerek mallarının korunması ve onların temsili konusunda yasanın ana babaya yüklediği ödevler ile bu ödevlerin gereği olan hakların &ldquo;tümünü&rdquo; ifade eder.</p>

<p>( Ömer Uğur GENÇCAN, Boşanma Hukuku, Yetkin Yayınevi, Ankara 2006, Kısaltma: GENÇCAN-Boşanma-2, s. 843 )</p>

<p>Temsil kayyımı ise bir kimseyi belirli bir iş yada birden fazla işte &ldquo;temsil etmesi&rdquo; için atanan kişiyi ifade eder. ( OĞUZMAN/DURAL, Aile Hukuku, İstanbul-1994, s. 510 )</p>

<p>4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 183 hükmüne ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması halinde hakim, resen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alacağı gibi çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz yada bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hakim 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 348 hükmünde yer alan hallerde velayetin kaldırılmasına da karar verir.</p>

<p>Velayet, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hükümleri ile de ana baba yararına değil &ldquo;çocuk yararına&rdquo; bir hak olarak kabul edilmiştir. (</p>

<p>BAKTIR/ÇETİNER, Velayet Hukuku, s. 46 )</p>

<p>Velayet ilişkisinin yeniden düzenlenmesinde bu sebeplerle &ldquo;çocuğun yararı&rdquo; gözönünde tutulmalıdır. ( ÖZTAN, Aile Hukuku, s. 472, Lüchinger/Geiser, Art.157, nr. 13, BGE 118 II 23 )</p>

<p>Velayet, ana-babaya bırakılan denetimsiz bir hak olmaktan çıkarılmış, kamusal niteliği olan bir hak olduğundan bu hakkın kullanımı &ldquo;denetlenmektedir&rdquo;. ( BAKTIR/ÇETİNER, Velayet Hukuku, s. 19 )</p>

<p>Velayetin kötüye kullanılması halinde çocuğu korumak üzere alınabilecek &ldquo;en radikal&rdquo;, &ldquo;en etkin&rdquo; önlem ve bu anlamda &ldquo;son çare&rdquo; ise velayetin kaldırılmasıdır. ( Rona SEROZAN, Çocuk Hukuku, İstanbul-2005, s. 292. )</p>

<p>Velayete ilişkin dava &ldquo;çocuğun güvenliğini&rdquo; doğrudan ilgilendiren bir dava olup velayet kendisinde bulunan davalının her zaman çocuğun yararına davranmayacağı şu veya bu gibi düşüncelerle çocuk aleyhinde birleşmesi ve onun zararına bir durum yaratması davanın açılış sebebi göz önüne alındığında olası olduğundan çocuğun &ldquo;davalı tarafından temsil edilmesi&rdquo; son derecede sakıncalıdır.</p>

<p>Dava konusu çocuk ile yasal temsilcisi davalı arasında menfaat çatışması vardır. ( TMK. m. 426 b. 2 ). Zaten çocuk yönünden &ldquo;işler yolunda gitmediğinden&rdquo; bu sebeple velayetin &ldquo;yeniden düzenlenmesi&rdquo; için dava açılmıştır/açılmak zorunda kalınmıştır.</p>

<p>O halde &ldquo;velayetin yeniden düzenlenmesi&rdquo; davasında; dava konusu çocuğa bir temsil kayyımı atanmalı, temsil kayyımı davaya katılmalı, temsil kayyımı tarafından gösterildiği takdirde delilleri toplanarak sonucu uyarınca bir karar verilmelidir.</p>

<p>Hükmün bu gerekçe ile bozulması görüşünde olduğumdan değerli çoğunluğun &ldquo;farklı görüşüne&rdquo; katılmıyorum&hellip;&rdquo;</p>

<p>Sonuç olarak; hukuk da, yaşamın içinde, tıpkı ilişkiler gibi değişir ve dönüşür. İlişkilerin özellikle aile ilişkilerinin çözümünü mahkemelere bırakmadan sağduyu ile taraflar arasında halletmek asıl olmalıdır. Üstün yararın, kimin çocuğu olursa olsun çocuklara ait olduğu unutulmamalıdır. Taraflar; ilk beraberliklerinden doğmuş çocukların bulunduğu yeni ilişkilerinde, daha kaygan daha zor bir zemin üzerinde yürüdüklerinin, beraberlerindeki kişiyi, sadece bir kişi olarak değil ona ait olan tüm geçmişi ile birlikte kucakladıklarının farkında olmalıdır. 27.12.2011</p>

<p>Av. Jülide Işıl BAĞATUR Bağatur Avukatlık Bürosu</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/ikinci-evlilik]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Türk Hukuk’unda ve Milletlerarası Hukuk’ta Denizyolu ile Yolcu Taşımacılığında Yolcunun Uğradığı Zararlardan Taşıyanın Sorumluluğu]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>T.C.&nbsp;GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ<br />
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ<br />
ÖZEL HUKUK TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI</p>

<p>2010-2011</p>

<p>Taşıma Hukuku<br />
Yard. Doç. Dr. Serap Amasya</p>

<p>TÜRK HUKUKUNDA VE MİLLETLERARASI HUKUKTA<br />
DENİZ YOLU İLE YOLCU TAŞIMACILIĞINDA<br />
YOLCUNUN UĞRADIĞI ZARARLARDAN<br />
TAŞIYANIN SORUMLULUĞU</p>

<p>Hazırlayan:</p>

<p>Ezgi VURAL<br />
10411187</p>

<p>Aralık 2010</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>KISALTMALAR</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="100">BK
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Bkz.</p>

			<p>BATIDER</p>

			<p>C.</p>

			<p>c.</p>

			<p>dn</p>

			<p>E.</p>

			<p>f.</p>

			<p>HD.</p>

			<p>İÜHFM</p>

			<p>K.</p>

			<p>m.</p>

			<p>ÖÇH</p>

			<p>S. s.</p>

			<p>T.</p>

			<p>TTK</p>

			<p>TTKT</p>

			<p>TST.</p>

			<p>vb.</p>

			<p>vd.</p>

			<p>Y.</p>
			</td>
			<td width="321">Borçlar Kanunu Bakınız
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi</p>

			<p>Cilt</p>

			<p>Cümle</p>

			<p>dipnot</p>

			<p>Esas</p>

			<p>fıkra</p>

			<p>Hukuk Dairesi</p>

			<p>İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası</p>

			<p>Karar</p>

			<p>madde</p>

			<p>Özel Çekme Hakkı</p>

			<p>Sayı</p>

			<p>sayfa</p>

			<p>Tarih</p>

			<p>Türk Ticaret Kanunu</p>

			<p>Türk Ticaret Kanunu Tasarısı</p>

			<p>Ticaret Sicil Tüzüğü</p>

			<p>ve benzeri</p>

			<p>ve devamı</p>

			<p>Yargıtay</p>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>Türk hukunda, deniz yolu ile yolcu taşıma sözleşmesi esas itibariyle Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nda düzenlemiş olup, bu Kanun dışında özel kamu hukukuna ilişkin mevzuatta da bazı düzenlemelere rastlanmaktadır<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>. Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun Deniz Ticaretine ayrılmış Dördüncü Kitabının, Dördüncü Faslının, İkinci Kısmında &lsquo;Yolcu Taşıma Mukavelesi&rsquo; düzenlenmiştir (TTK m. 1119-1132).</p>

<p>Milletlerarası alanda yapılan son düzenleme ise, 28 Ekim-1 Kasım 2002 tarihleri arasında Londra&rsquo;da IMO&rsquo;da yapılan diplomatik konferans sonucunda &lsquo;Yolcuların ve Bagajların Deniz Yolu ile Taşınması Hakkındaki 1974 Atina Konvansiyonu&rsquo;na ilişkin 2002 Protokolü<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a>&rsquo; dür<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> (2002 Protokol).</p>

<p>Türkiye henüz Denizde Yolcu ve Bagaj Taşınmasına İlişkin Konvansiyona taraf değildir. Ancak Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun deniz yolu ile yolcu taşımaya ilişkin hükümlerinin uluslararası düzenlemelere uyum sağlaması için çeşitli çalışmaları yapılmıştır<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a>. Sonuçta yakın zamanda yasallaşması beklenen Türk Ticaret Kanunu Tasarısında, 2002 Protokolündeki maddelere, neredeyse hiç değiştirilmeden, yer verilmiştir. Bu sebeple sistematik açısından önce iç hukukumuzda yer alan mevcut düzenlemeyi, ardından 2002 Protokolü&rsquo;nü içerisinde Tasarı hükümlerine de değinerek incelemeyi daha uygun bulmaktayız.</p>

<ol>
	<li>TÜRK HUKUKUNDAKİ DURUM</li>
</ol>

<p>Türkiye&rsquo;de deniz yolu ile yolcu taşımalarında yabancı unsurlu bir ihtilaf çıktığında, taraflar hukuk seçimi yapmamışlarsa, taşıyanın sözleşmenin kuruluş anındaki işyeri veya yerleşim yeri hukuku uygulanır. Ancak halin şartlarına göre, sözleşme ile daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması halinde sözleşme, bu hukuka tabi olur (MÖHUK m. 24/4)<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>YOLCUNUN BAGAJININ ZIYAA VEYA HASARA UĞRAMASINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
	<li>TAŞIYANIN AKDİ SORUMLULUĞU</li>
	<li>Şartları</li>
</ol>

<p>Taşıyanın akdi sorumluluğundan bahsedebilmemiz için, bagajın kaptan veya bu işe memur edilen kişiye teslim edilmiş olması, taşıyanın veya yardımcılarının kusurlu hareketi bulunması, bagajın zarar görmüş olması ve zarar ile kusur arasında illiyet bağı olması gerekir.</p>

<ol>
	<li>Bagajın Kaptana veya Bu İşe Memur Edilen Kişiye Teslim Edilmiş Olması</li>
</ol>

<p>TTK. m. 1128/ f. 2 uyarınca, taşıyanın bagajın zıyaından veya hasarından sorumlu tutulması, bagajın kaptan veya bu hususa memur edilen şahıs tarafından teslim alınmış olması şartına bağlıdır. Dolayısıyla teslim edilmeyen kabin bagajı ve el çantasının zıyaa veya hasara uğraması taşıyıcının akdi sorumluluğunun kapsamına girmemektedir. Kanunkoyucu düzenlemeyi yaparken, bir kimsenin hakimiyeti altında olmayan eşyayı özenle koruyamayacağı ilkesini esas almıştır. Bu eşyalar yolcunun hakimiyet alanındadır, haliyle muhafazası ancak yolcudan beklenebilir. Ancak yolculuk sırasında yolcunun zilyetliğinde bulunan bu eşyaların, gemiye alınması veya gemiden çıkarılması sırasında, kaptan veya bu işe memur edilen kişiye teslim edilmesi gerekiyorsa, yolcuya teslim edilene kadar geçen süre zarfında gerçekleşen hasar veya zıya taşıyanın akdi sorumluluğuna dahildir<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a>. Zira bu sürede eşyalar taşıyanın hakimiyet alanındadır.</p>

<p>Yolcunun kıymetli eşya, sanat eseri, para ve kıymetli evrak bulundurması halinde, taşıyanın akdi sorumluluğunun doğabilmesi için, malın cins ve kıymetinin teslim sırasında kaptana veya bu işe memur edilen kişiye bildirilmesi gerekir.</p>

<p>Taşıyanın ölüm veya cismani zarar halindeki mükellefiyetleri başlıklı TTK. m. 1130/ f.2 uyarınca, ölen yolcunun bagajlarının muhafaza edilmemesi sebebiyle menfaatleri&nbsp;zedelenen mirasçılar, taşıyanın akdi sorumluluğuna dayanabilirler<sup>7</sup>. Burada tazmin edilmesi gereken zarar nitelik itibariyle yolcunun uğradığı zarar değildir. Üçüncü kişinin zararının tazmin edilmesi söz konusudur.</p>

<ol>
	<li>Kusur</li>
</ol>

<p>Yolcunun gemiye getirdiği bagajına ilişkin kuralları düzenleyen TTK m. 1128&rsquo;in, yaptığı atıflar dolaysıyla, taşıyan hem kendi kusurandan hem de gemi adamlarının kusurundan sorumlu olacaktır. Diğer bir deyişle taşıyanın, bagajın zıyaı veya hasarından doğan sorumuluğu kusura dayanan bir sorumluluktur.</p>

<p>TTK m. 1061&rsquo; e yapılan atıf nedeniyle taşıyan, tedbirli bir taşıyanın dikkat ve ihtimamını göstermekle mükelleftir. Dolayısıyla taşıyan, bagajın yolculuk boyunca iyi bir şekilde muhafazasını tein etmekle yükümlüdür. Taşıyanın bu yükümlülüğüne aykırı davranması halinde kusurun mevcudiyeti kabul edilir. Burada kusurun kast veya ihmal niteliği taşıması önem arz etmemektedir. Yükümlülüğe aykırı davranış, kusur şartının varlığını&nbsp;gösterir ve taşıyanın sorumluluğu doğar .</p>

<p>TTK m. 1062&rsquo;ye yapılan atıf sebebiyle taşıyan gemi adanlarının kusurlarından da sorumlu olacaktır. Aslında TTK m. 1062&rsquo;nin uygulama alanı bulup bulmayacağı konusunda kesinlik yoktur. Çünkü TTK m. 1128/f. 2&rsquo;de &lsquo;&hellip;.1061, 1063 üncü ve 1065&shy;1068 inci maddeler hükümleri tatbik olunur&rsquo; denilmiştir. Bir görüşe göre<a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> madde lafzen incelendiğinde 1061 ve 1063 arasında virgül kullanılmış olması sebebiyle 1062&rsquo;nin uygulanmaması gerekir. Bu görüşe göre<a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a>, kastedilen 1061 ve 1063 arasındaki maddelerin uygulanmasıysa, virgül (,) yerine çizgi (-) konulmuş olması gerekirdi. Dolayısıyla TTK m. 1062 yerine genel hükümlerin uygulanması gerekir. Bizim de katıldığımız diğer görüşe göre<a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a> &nbsp;ise, TTK m. 1128&rsquo;in uygulanması gerekir. Nitekim TTK m. 1128&rsquo;in mehazını teşkil eden Alman Ticaret Kanunu&rsquo;nun 673. maddesinde, TTK m. 1062&rsquo;ye karşılık gelen 607. maddeye de atıf yapılmıştır. Bu nedenle kanun koyucunun maddi hata yapmış olduğunu kabul etmek ve taşıyanın gemi adamlarının kusurundan sorumlu olduğunu kabul etmek gerekir. Ayrıca kanun koyucu, taşıyanın sorumululuğunun çok geniş olmaması için TTK m. 1062/f. 2&rsquo;de &lsquo;zarar geminin sevk veya başkaca teknik idaresine ait bir hareketin veya yangının neticesi olduğu takdirde taşıyan yanlız kendi kusurundan mesuldür&rsquo; demiştir. TTK m. 1062&rsquo;nin uygulanmayacağını söylemek, yük taşıyandan çok da farklı olmayan yolcu taşıyanın bu imtiyazdan yarlanmasını engelleyecektir.</p>

<p>Eşya taşımalarında TTK m. 1062 incelenirken doktrinde teknik kusur, ticari kusur ayrımı yapılmaktadır. Bu ayrımı yolcu taşımasına uygulayacak olursak, teknik kusur geminin sevk ve idaresine ilişkin kusurlaru davranışları, ticari kusur ise yolcu tarafından teslim edilen bagajın muhafazası için gerekli olan dikkat ve ihtimamın gösterilmemesi olarak kendini gösterecektir. Bu farklılık dışında TTK m. 1062&rsquo;den doğan diğer uygulamalar, örneğin ticari kusur karinesi veya teknik kusur karinesi, yolcu taşımaları için de aynı</p>

<p>şekilde uygulama alanı bulacaktır. Taşıyanın TTK m. 1062&rsquo;den kaynaklanan&nbsp;sorumluluğu Çetingil&rsquo;e göre, ağırlaştırılmış bir kusur sorumluluğudur . Ancak Can&rsquo;a göre taşıyanın kendi adamları ve gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluğu, BK</p>

<ol>
	<li>100&rsquo;e benzer bir sebep sorumluluğu halidir .</li>
</ol>

<p>Belirtmek gerekir ki akdi sorumluluğun ihlalinden bahsedebilmek için kural olarak ihlalin taşıyanın bünyesinde meydana gelmesi gerekir. Zira akdin nisbi özelliği vardır. Ancak uygulamada taşıyan ve yolcular çoğunlukla hiç karşılaşmamaktadırlar. Sözleşmenin kurulması dahi yolcu ile taşıyanın adamları arasında gerçekleşmektedir. Bu itibarla Çan&rsquo;ın<sup> <a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup>[10]</sup></a></sup> sistemetiğine katılıyor, bu nedenle akdi sorumluluk içerisinde değerlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.</p>

<p>Taşıma işinin, fiili (alt) taşıyana bırakılması halinde bir grup yazara göre<a href="#_ftn11" name="_ftnref11"><sup><sup>[11]</sup></sup></a> taşıyan, borcun ifasına yardımcı olarak katılan şahısların verdikleri zararları düzenleyen BK m. 100 uyarınca sorumlu olacaktır. Diğer görüşe göre<a href="#_ftn12" name="_ftnref12"><sup><sup>[12]</sup></sup></a> , fiili taşıyan ve adamları asıl taşıyanın ifa yardımcılarıdır. Bu sebepele taşıyan, bunların fiillerinden TTK m. 1062 uyarınca sorumlu olacaktır.</p>

<ul>
	<li>Zarar</li>
</ul>

<p>Taşıyanın TTK m. 1128&rsquo;den kaynaklanan sorumluluğu bagajın zıyaı veya hasarı halinde ortaya çıkmaktadır.</p>

<p>Bagajın zayi olması, malin cismen yok olmasını yahut mal cismen mevcut olsa dahi ondan istifade etmenin mümkün olmamasını ifade eder. Bu anlamda, örneğin kırılma halinde malın zayi olmasında bahsedilir. Sonuçta elde kalan enkazın yolcuya verilmesi bagajın iadesi olarak değerlendirilemez<sup>17</sup>. Bagajın zayi olması, yolcuya teslim edilememesi sonucunu doğurur. Burada bagajın teslim edilememesi durumu sürekli olmalıdır. Geçici olarak teslim edilmemesi hali, bagajın zayi olması ile aynı sonucu&nbsp;doğuraz<sup>18</sup>. Bagajın geç tesliminden doğan zararlar BK m. 96 vd. hükümlerine göre tazmin edilir<sup>19</sup>. Bagajın geçici olarak teslim edilememesi durumunda, geçici süre makul değilse yolcunun zararının gerçekleştiği kabul edilir<sup>20</sup>. Ancak, örneğin bagajı yanlışlıkla kendi bagajı sanarak alan kişinin geri getirmesi halinde, bagjın ele geçirilmiş olduğu, dilerse tazminatın iadesi karşılıgında teslim edilebileceği, yolcuya bildirilmelidir. Burada tazminatın iadesi ile birlikte bagajın alınması yolcunun insiyatifindedir.</p>

<p>Bagajın hasarı, malın kıymetini azaltan bir zararın varlığı halinde gündeme gelecektir. Burada mal cismen mevcut olmakla birlikte, kısmen yanma veya lekelenme gibi bir nedenle kötüleşmiştir. Yolcu bagajını hasarlı hali ile taslim alır. Diğer yandan hasar, malın iktisadi değerini tamamen veya büyük ölçüde kaybetmesi sonucunu doğuruyorsa, yolcudan bagajı teslim almasını beklemek hakkaniyete aykırı olacaktır. Dolayısıyla malın değerini sıfıra indiren hasarın zayi hükmünde olduğu kabul edilmektedir<sup>21</sup>.</p>

<ol>
	<li>İlliyet Bağı</li>
</ol>

<p>Taşıyanın sorumluluğundan bahsedebilmek için yolcunun zararı ile taşıyanın veya taşıyanın fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu davranışı arasında uygun illiyet bağı olmalıdır. TTK m. 1061 ve 1063&rsquo;de yer alan, illiyet bağını kesen haller, TTK m. 1128&rsquo;in atfı sayesinde burada uygulama alanı bulacaktır. Buna göre taşıyan, aksi yolcu tarafından ispat edilmedikçe, bagajı oluşturan eşyayaa denizin veya geminin işlemesine elverişli diğer suların tehlike ve kazalarından; harp olaylarından, karışıklık ve ayaklanmalardan, amme düşmanlarının hareketlerinden, yetkili makamın emirlerinden veya karantina tahditlerinden; mahkemelerin el koyma kararlarından; grev, lokavt veya diğer çalışma manilerinden; bagaj sahibi yolcunun ve onun fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin hareket veya ihmallerinden, denizde can ve mal kurtarmadan veya kurtarma teşebbüsünden dolayı arız ola zıya veya hasar ile bagajı oluşturan eşyada hacim ve artı itibariyla kendiliğinden meydana gelen eksilmelerden veya bu eşyanın gizli ayıbından <a href="#_ftn13" name="_ftnref13"><sup><sup>[13]</sup></sup></a><sup> <a href="#_ftn14" name="_ftnref14"><sup>[14]</sup></a> <a href="#_ftn15" name="_ftnref15"><sup>[15]</sup></a> <a href="#_ftn16" name="_ftnref16"><sup>[16]</sup></a></sup> yahut kendisine özgü tabii cins ve mahiyetinden kaynaklanan zararlardan sorumlu değildir.</p>

<ol>
	<li>Sınırları</li>
	<li>Miktar Bakımından</li>
</ol>

<p>Bagajı zayi olan veya hasara uğrayan yolcu maddi ve manevi zarar uğrayabilecekse de TTK sadece maddi zararın tazminine ilişkin hükümler içeridiği için, bu kanuna dayanılarak manevi zararın talep edilmesi mümkün değildir<sup>22</sup>.</p>

<p>Eşya taşımalarında, yükün zıyaa ve hasarı halinde taşıyanın ödeyeceği tazminat miktarı TTK m. 1112 ve 1115 arasındaki hükümlere göre belirlenir. Ancak bagajın zıyaa ve hasarı için getirilen TTK m. 1128&rsquo;de, m.1112 vd. hükümlerine atıf yapılmamıştır. Dolayısıyla TTK m. 1114&rsquo;de yer alan sınırlama uygulama alanı bulmaz. Taşıyanın ödeyeceği tazminat miktarı, yolcunun bütün maddi zararlarını kapsar<sup>23</sup>.</p>

<p>Tarafların Borçlar Hukukunun genel hükümleri çerçevesinde, taşıyanın sorumluluğunu sınrlandıran veya tamamen ortadan kaldıran bir takım şartlar kabul etmiş olabilirler. Çetingil&rsquo;e göre<sup> <a href="#_ftn17" name="_ftnref17"><sup>[17]</sup></a></sup> yapılan anlaşma geçerlidir. Ancak Can<a href="#_ftn18" name="_ftnref18"><sup><strong><sup>[18]</sup></strong></sup></a>, sözleşme kurulurken taşıyanın yolcuya nazaran daha güçlü durumda olmasından hareketle, taşıyanın sorumluluğunu sınırlandıran veya tamamen ortadan kaldıran şartların geçerliliğine daha temkinli yaklaşılması gerekildiği belirtmiştir. Yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması halinde uygulanacak olan TTK m. 766&rsquo;ya göre, kara taşımalarında sorumluluğu sınırlandıran veya ortadan kaldıran şartlar geçersiz olacaktır. Yazara göre, bu düzenlemenin bagajın zıyaa veya hasarı halinde de uygulanması gerekmektedir. Kanaatimizce TTK m. 766&rsquo;nın uygulanması daha hakkaniyetli olmakla birlikte, atıf yapılmamasına rağmen maddenin uygulanacağını söylemek, kanuni düzenlemenin aşılması anlamına geleecektir.</p>

<ol>
	<li>Konu Bakımından</li>
</ol>

<p>Taşıyan donatan veya donatan gibi sorumlu olan kişilerden ise:</p>

<p>Taşıyanın aynı zamanda donatan veya donatan gibi sorumlu kişilerden olması halinde bagajın zıyaa veya hasarından doğan sorumluluğu, donatanı sorumluluğu hakkındaki hükümlere tabi olacaktır. Bu anlamda taşıyanın sınırlı ayni sorumluluğu mevcuttur. Yani taşıyanın sorumluluğu, kural olarak yolcunun zararlarının doğduğu olculuk bakımından, kendisinin deniz servetini teşkil eden malvarlığı ile sınırlıdır (TTK m. 948). Yolcu, taşıyanın diğer malvarılığı unsurlarına başvuramaz. Burada taşıyanın deniz serveti, o taşıma işinde kullanılan gemi ve teferruatı ile tüm yolculardan alınan taşıma ücretlerinin tamamı veya bunların yerine geçen kıymetlerden ibarettir<a href="#_ftn19" name="_ftnref19"><sup><sup>[19]</sup></sup></a>.</p>

<p>Genel kural taşıyanın sınırlı ayni sorumluluğu olmakla birlikte, sınırlı şahsi sorumluluğu da gündeme gelebilir. Söyle ki, taşıyanın sınırlı ayni sorumluluğunun mevcut olduğu durumlarda, alacaklı aynı zamanda gemi alacaklısı haline de haizdir. Ancak gemi alacaklısı hakkının kendilerine tanıdığı rehin hakkının ortadan kalktığı kimi hallerde, taşıyanın sınırlı şahsi sorumluluğu söz konusu olur. Bu halleri kısaca belirtmek gerekirse:</p>

<ul>
	<li>TTK m. 1246 ve 1247 uyarınca, gemi alacaklısı hakkına sahip olan kişilerin gemi üzerindeki kanuni rehin hakları, geminin satılması nedeniyle ortadan kalkmış ve taşıyan satış bedelini tahsşl etmişse, taşıyan satış bedeli ile sınırlı olarak şahsen sorumlu olur. (TTK m. 1254)</li>
	<li>Yolcunun, taşıyana ödencek olan taşıma üzretleri üzerindeki kanuni rehin hakkı, bu ücretlerin taşıyana ödendiği, yani taşıyanın kara servetine karıştığı ana kadar mevcuttur. Taşıyanın ücretleri tahsil ettiği zaman rehin hakkı ortadan kalkar ve taşıya ücret mktarları ile sınırlı olarak şahsen sorumlu olur. (TTK m. 1252)</li>
	<li>Taşıyan, yolcunun tazminat alacağını öğrenmiş ve fakat gemiyi yeni bir deniz yolculuğuna göndermişse, yolcunun gemi üzerindeki rehin hakkı ortadan kalkmaz. Ancak taşıyan, geminin ikinci yolculuğunun başındaki değerinin, gemialacaklıları arasındaki kanuni sıralamaya göre paylaştırılması halinde ona düşecek olan miktar nisbetinde, ayrıca şahsen de sorumlu olur. (TTK m. 1255)</li>
</ul>

<ul>
	<li>Gemi alacağının teminatını teşkil eden şeyler zayi olmuşsa ve bunun sonucunda taşıyan tazminat almışsa, tazminat miktarı oranında şahsen sorumlu olur. (TTK m. 1256)</li>
</ul>

<p>Son olarak, taşıyanın sözleşmenin ifasında kusuru varsa yani yolcunun bagajının zıyaa veya hasara uğraması taşıyanın kusurundan kaynaklanmışsa veya taşıyan yolcuya, bagajın zarara uğramadan iade edileceğini taahhüt etmişse, taşıyan tüm malvarlığı ile sorumlu olacaktır. Diğer bir deyişle, artık taşıyanın sınırsız şahsi sorumluluğu gündeme gelecektir. (TTK m. 948)</p>

<p>Taşıyan donatan veya donatan gibi sorumlu olan kişilerden değilse:</p>

<p>Taşıyan, yolcuların taşınması işini fiili (alt) taşıyana bırakmışsa, fiili taşıyan donatan sıfatına haiz olur. Dolayısıyla taşıyanın, donatanın sorumluluğuna ilişkin hükümlerden istifade etmesi mümkün olmaz. Bu halde taşıyan, yolculara karşı tüm malvarlığı ile msorumlu olacaktır .</p>

<ol>
	<li>Tazminat Davası</li>
</ol>

<p>TTK m. 1128&rsquo;de, bagajın zayi olması veya hasara uğraması halinde &lsquo;dava açma yetkisi&rsquo; bagaja sahip olan ve yolcu sıfatına haiz olan kişiye tanınmıştır. Dolayısıyla kaçak yolcular, gemi adamları, ve gemide bulunan diğer personel bu maddeye dayanarak tazminat davası açamazlar.</p>

<p>TTK m. 1128/f. II, bagajın zıyaa ve hasarından taşıyanın sorumlu olduğunu düzenlemektedir. Yani dava kural olarak taşıyana karşı açılır. Ancak taşıma sözleşmesi acenta vasıtasıyla yapılmışsa, dava acentaya karşı da açılabilir.</p>

<p>Tazminat davasında &lsquo;zararın ispatı&rsquo; davacıya düşer. Çünkü taşıyanın akdi sorumluluğu söz konusudur. Ancak, ispat yükü berilirli koşulların varlığı halinde yer değiştirebilir. Şöyle ki, TTK m.1128&rsquo;in m. 1066&rsquo;ya yaptığı atıf dolayısıyla yolcunun ihbar külfeti mevcuttur. Yolcunun zararın varlığını taşıyana bildirmesi ile birlikte, ayrıca zararını ispat etmekle yükümlü tutulmayacaktır. TTK m. 1066 uyarınca, yolcu ihbarın varlığını, zıya ve hasar haricen belli ise bagajın teslim anında, haricen belli olmaması halinde bagajın tesliminden itibaren 3 gün içerisinde yazılı şekilde taşıyana veya temsilcisine bildirmekle yükümlüdür. Ancak her iki tarafın iştirakiyle mahkeme veya yetkili makam yahut eksper tarafından tespit olunmuşsa yolcunun ihbar yükümlülüğü ortadan kalkar. Yolcu bildirim yükümlülüğüne uymazsa karine olarak baajın aynen teslim edildiği kabul edilir. Ancak yolcu geçerli bir delil ile bu karinenin aksini ispat edebilir.</p>

<p>&lsquo;Kusurun ispatında&rsquo; ise ihbar yükümlülüğü yerine getirilmişse, taşıyan zararın kendisinin veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurundan kaynaklanmadığını ispatlamalıdır. Bu itibarla taşıyıcı anlaşılamayan sebepten doğan zararlardan da sorumludur . Ancak zararın varlığı ihbar edilmemişse kusurun varlığının ispatı yolcya düşer . Çünkü zararın varlığı sonradan ispatlanırsa dahi, bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığı kabul edilir .</p>

<p>&lsquo;Zamanaşımı süresi&rsquo; ise, TTK m. 1128&rsquo;in atfı nedeniyle m. 1067&rsquo;ye göre belirlenir. Düzenlemeye göre süre bir yıldır. Bu bir yıllık hak düşürücü süre, tazminat hakkına ilişkin şahsi talap hakkı için öngörülmüştür. Zamanaşımı süresi bagajın hasara uğramasından doğan alacaklarda teslim tarihinden, zıyaından doğanlar da ise teslim edilmeleri gereken tarihten itibaren işlemeye başlar (TTK m.1261/b. 3). Yolcunun, bagajın zıyaından veya hasarından doğan gemi alacaklısı hakkının tabi olduğu zamanaşımı süresi TTK m. 1259 vd. hükümlerine göre tayin edilir .<a href="#_ftn20" name="_ftnref20"><sup><sup>[20]</sup></sup></a></p>

<ol start="2">
	<li>TAŞIYANIN AKİT DIŞI SORUMLULUĞU</li>
</ol>

<p>Taşyanın akdi sorumluluğu, bagjın kaptan veya bu işe memur edilen kişiye teslim edilmiş olması halinde söz konusu olur. Yolcunun bu kişilere bagajını teslim etmemesi halinde ise akit dışı sorumluluğu mevcuttur .</p>

<ol>
	<li>Taşıyan Aynı Zamanda Donatan veya Donatan Gibi Sorumlu Olan Kişilerden İse</li>
</ol>

<p>Bagajın zıyaa veya hasara uğraması taşıyanın kusurundan kanaklanmış ise, taşıyan BK m. 41 vd. düzenlenen haksız fiil hükümleri uyarınca sorumludur. Dolayısıyla zararın ve taşıyanın kusurunu ispat yükü yolcunun üzerindedir . Ayrıca yolcu, gemi alacaklısı hakkına da sahip olamayacaktır<a href="#_ftn21" name="_ftnref21"><sup><sup>[21]</sup></sup></a> (TTK m. 1235).</p>

<p>Bagajın zıyaa veya hasarı gemi adamlarının kusurundan kaynaklanmışsa, TTK m. 947 uyarınca taşıyan, gemi adamlarının sadece görevlerini ifa ederken gerçekleştirdikleri kusurlu hareketleri ile yol açtıkları zararlardan sorumludur. Görevin ifası dışında meydana gelen zararlardan taşıyan sorumlu tutulamaz. Zararın ve kusurun varlığını ispat yükü yolcunun üzerindedir<a href="#_ftn22" name="_ftnref22"><sup><sup>[22]</sup></sup></a>. Ayrıca taşıyanın sorumluluğu gemi ve tüm yolculardan aldığı taşıma ücretleri ile sınırlıdır (TTK m. 948).</p>

<p>Taşıyanın, gemi adamlarının görevini ifa sırasındaki kusurundan kaynaklanan sorumluluğunda, istihdam edenin sorumluluğunu düzenleyen BK m. 55 uygulama alanı bulmayacaktır<a href="#_ftn23" name="_ftnref23"><sup><sup>[23]</sup></sup></a> Çünkü donatanın sorumluluğu kural olarak sınırlı ayni iken, istihdam edeninki sınırsız şahsi sorumluluktur. BK m. 55 kusursuz sorumluluk hali iken, burada gemi adamlarının kusurlu olması şartı aranmaktadır<sup>37</sup>. Ayrıca BK m. 55&rsquo; de gerekli dikkat ve özeni göstermiş olsa dahi zararın önlenemeyeceğinin ispati ile sorumluluktan kurtulabileceği düzenlenmişken, taşıyıcı için bu şekilde bir kurtuluş beyinesi söz konusu değildir.</p>

<p>Diğer yandan donatanın, gemi adamlarının kusurlu olmayan davranışlarından veya vazifeli olmadıkları esnada işledikleri kusurdan kaynaklanan zararlarda sorumluluğa uygulanacak hükümler tartışmalıdır. Bir görüşe göre , BK m. 55 gereğince sorumluluk doğacaktır<a href="#_ftn24" name="_ftnref24"><sup><sup>[24]</sup></sup></a>. Çünkü, TTK m. 948/f. I&rsquo;e göre belirleme yapılması halinde, TTK m. 947 hükmü bertaraf edilmiş olur<a href="#_ftn25" name="_ftnref25"><sup><sup>[25]</sup></sup></a>. Diğer görüşe göre<a href="#_ftn26" name="_ftnref26"><sup><sup>[26]</sup></sup></a> <a href="#_ftn27" name="_ftnref27">[27]</a>, sorumluluğun kapsamı TTK m. 948/f. I&rsquo;e göre tayin edilmelidir. Zira BK m. 55&rsquo;in uygulanması halinde, gemi adamlarının kusurundan kaynaklanmayan zararlardan dolayı donatala daha ağır bir sorumluluk yüklenmiş olur.</p>

<ol>
	<li>Taşıyan Donatan veya Donatan Gibi Sorumlu Kişilerden Değilse</li>
</ol>

<p>Taşıyan donatan veya donatan gibi sorumlu kişilerden değilse ve zıyaa veya hasar taşıyanın kusurundan kaynaklanmışsa, taşıyan BK m. 41 vd. hükümleri uyarınca sorumlu olacaktır. Zıyaa ve hasarın gemi adamlarının kusuru nedeniyle ortaya çıkması haline ise taşıyan BK m. 55 uyarınca sorumlu olacaktır<sup>42</sup>. Ancak fiili (alt) taşıyanın yada onun adamlarını kusuru sonucu zıyaa veya hasar doğmuşsa artık taşıyan bu zarardan sorumlu olmayacaktır. Diğer bi ifade ile, asıl taşıyan, fiili taşıyan ve adamlarının akde ilişkin olmayan kusurlarından sorumlu tutulamaz<a href="#_ftn28" name="_ftnref28"><sup><sup>[28]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>YOLCUNUN ÖLÜMÜNDEN VEYA CİSMANİ ZARARA UĞRAMASINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
</ol>

<p>TTK m. 1130 taşıyana, yolcuları sağ ve salim olarak varma limanına ulaştırma mükellefiyeti getirmiştir. Taşıyanın bu mükellefiyete aykırı davanışı sonucu yolcu ölür veya cismanı zarar uğrarsa, tazminat ödenmesi gerekir. TTK m. 1130&rsquo;un atfı dolayısıyla tazminatın belirlenmesinde, kara taşımalarında taşıyıcının mesuliyetini düzenleyen TTK m. 806; sorumsuzluk şartlarının geçerliliğine ilişkin TTK m. 766 uygulama alanı bulacaktır. Ayırca belirtmek gerkir ki taşıyanın buradaki sorumluluğu, akdi sorumluluktur<a href="#_ftn29" name="_ftnref29"><sup><sup>[29]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI</li>
</ol>

<p>Sorumluluğun şartları, bajaın zıyaa ve hasarındakine benzer şekilde zarar, kusur ve illiyet bağı olarak karşımıza çıkmaktadır.</p>

<ol>
	<li>Zarar</li>
</ol>

<p>Zarar olgusu, yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması şeklinde meydana gelir. Kural olarak sorumluluğun varlığından bahsedebilmemiz için zarar doğması gerekmektese de TTK m. 806&rsquo;da zarar vuku bulmasa da taşıyanın sorumluluğunu doğuran bir takım haller belirlenmiştir.</p>

<ol>
	<li>Yolcunun Ölümü Halinde</li>
</ol>

<p>TTK m. 806 ve m. 1130&rsquo;da yolcunun ölümü halinde yakınlarının tazminat talep edebileceği düzenlenmiş ancak zararın niteliği belirtilmemiştir. Bu nedenle tazminata dahil olan kalemlerin belirlenmesinde BK m. 45 ve 47 arasında yer alan düzenlemelerin uygulanması gerekir<a href="#_ftn30" name="_ftnref30"><sup><sup>[30]</sup></sup></a>. Buradan hareketle, yolcunun ölmesi halinde maddi tazminat olarak defin masrafları, yolcunun ölümü sonradan gerçekleşmişse ölüm anına kadarki tedavi masrafları ve çalışma gücünün kaybının sebep olduğu zararlar, ayrıca ölen kişin yakınlarının ölenin yardımlarından mahrum kalması halinde destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi gerekir<a href="#_ftn31" name="_ftnref31"><sup><sup>[31]</sup></sup></a>. Yolcu yakınlarının manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığı ise madde metninden anlaşılamamaktadır. Ancak doktrinde, maddi zarara ek olarak BK m. 49 dahilinde manevi zararın da tazmin edilmesi gerektiği kabul edilmektedir<sup>47</sup>.</p>

<ol>
	<li>Yolcunun Cismanı Zarara Uğraması</li>
</ol>

<p>Yolcunun cismani zarara uğraması ile kastedilen yaralanma, saktlanma vb. nedenlerle vücut tamlığı veya sıhhatinin bozulmasıdır. Bu hallerde yolcu, BK m. 46 ve 47 uyarınca maddi ve manevi tazminata hak kazanır. Ancak tazminata hükmedilebilmesi için safi cismani zararın varlığı yeterli değildir. Kişinin maddi veya manevi zarara uğraması da gerekir.</p>

<p>BK m. 46&rsquo;da yer alan maddi tazminatın kapsamına zarar sonucu ortaya çıkan tam veya kısmi çalışma gücü kaybı dolayısıyla uğranılan zararlar, yolcunun geleceğini etkileyen bazı mahrumiyetler yaşaması nedeniyle meydana gelen zararlar, tedavi ve muayene masrafları tazmin edilmelidir<sup>48</sup>.</p>

<ol>
	<li>Taşıyanın Sorumluluğu İçin Zararın Gerekmediği Haller</li>
</ol>

<p>TTK m. 806&rsquo;ya göre, aşağıda belirtilen hallerde taşıyan<a href="#_ftn32" name="_ftnref32"><sup><sup>[32]</sup></sup></a>, zarar ispat edilmese dahi bilet parasının üç misli tazminat ödemek zorundadır.</p>

<ul>
	<li>Taşıyan bilette belirtilen yeri başkasına vermişse</li>
	<li>Bilette belirtilen gemi yerine başka bir gemi sefere tahsis edilmişse</li>
	<li>Geminin belirli saatten önce hareketi sebebiyle yolcu yerleşememişse</li>
	<li>Gemide halin gerkli kıldığı sıhhi yrdım malzeme ve ilaçları bulunmuyorsa</li>
</ul>

<p>Bunlara ek olarak yolcu, yukarıda belirtilen miktarın karşılamadığı munzam zararı talep edebilecektir. Ayrıca yukarıdaki hallerde bilet ücretinin üçmisli taminata hak kazanmanın yanı sıra BK m. 96 vd. hükümleri uyarınca uğradığı zararın tazminini de talep edebilir<a href="#_ftn33" name="_ftnref33"><sup><sup>[33]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>Kusur</li>
</ol>

<p>Yolcunun ölümünden veya cismani zarara uğramasından doğan sorumluluk, kusur sorumluluğu halidir. Ancak kusurun kimin bünyesinde gerçekleştiğine göre ayrım yapmak gerekir.</p>

<ol>
	<li>Taşıyanın Kendi Kusuru</li>
</ol>

<p>Yolcuyu sağ ve salim olarak taşıma yükümlülüğü, bünyesinde taşıyana gerekli bütün önlemleri alma sorumluluğu yükler. Taşıyanın gerekli önelmleri alıp almadığı, TTK m. 1061 kıyasen uygulanarak, tedbirli bir taşıyanın dikkat ve ihtimamı gösterip göstermediğine bakılarak belirlenir<a href="#_ftn34" name="_ftnref34"><sup><sup>[34]</sup></sup></a>. Kusurun kast veya ihmal dereceğide olup olmadığı önem taşımaz.</p>

<ol>
	<li>Taşıyanın Yardımcılarının veya Gemi Adamlarının Kusuru</li>
</ol>

<p>TTK m. 806 uyarınca, taşıyanın yardımcıları veya gemi adamlarının kusuru neticesinde yolcu ölmüş veya cismani zarara uğramışsa taşıyanın sorumluluğu doğar. Taşıyanın buradaki sorumluluğu, yardımcılarının veya gemi adamlarının her türlü kusurunu kapsamktadır. Ancak kusurlu fiil, görevlerini ifa ederken gerçekleştirdikleri sırada meydana gelmiş olmalıdır.</p>

<p>Fiili taşıyanın veya yardımcılarının kusuru halinde ise bir görüşe göre<a href="#_ftn35" name="_ftnref35"><sup><sup>[35]</sup></sup></a>, taşıyan TTK m. 806 çeçevesinde sorumlu olacaktır. Diğer görüşe göre , taşıyanın sorumluluğu BK m. 100 hükmünden kaynaklanmaktadır.</p>

<ol>
	<li>İlliyet Bağı</li>
</ol>

<p>Taşıyanın sorumluluğunun doğabilmesi için, meydana gelen zarar yani ölüm veya cismani zarar, taşıyanın veya onun fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu davranışı neticesinde meydana gelmiş olmalıdır. Dolaysıyla taşıyan, kusurlu davranışın kendisinden veya yardımcılarından kaynaklanmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulacaktır (TTK m. 806/f. II).</p>

<ol start="2">
	<li>SORUMLULUĞUN SINIRI</li>
</ol>

<p>Taşıyan donatan veya donatan gibi sorumlu kişilerden ise TTK m. 1130/f. I uyarınca, sınırlı ayni sorumluluğu vardır<a href="#_ftn36" name="_ftnref36"><sup><sup>[36]</sup></sup></a>. Ancak donatan veya donatan gibi sorumlu kişilerden değilse şahsi sorumluluğu gündeme gelecektir.</p>

<p>TTK m. 1130&rsquo;un m. 766&rsquo;ya yaptığı atıf uyarınca, tarafların önceden kabul ettikleri, taşıyanın sorumluluğunu hafifleten veya kaldıran bütün kayıt ve şartlar kural olarak hükümsüzdür. Ancak tarafların zararın doğumundan sonra anlaşmaları mümkündir.</p>

<ol start="3">
	<li>TAZMİNAT DAVASI</li>
	<li>Tarafları</li>
</ol>

<p>TTK m. 1130&rsquo;da dava açma yetkisi, yolcunun ölümü halinde bundan mağdur olan ailesine, cismani zarara uğraması halinde ise yolcuya tanınmıştır. Dolayısıyla kaçak yolcuların veya gemi adamlarının zarara uğraması halinde bu düzenlemeye dayanılarak dava açılamaz. Zarardan sorumlu olan kişi taşıyan olduğundan davalı sıfatı taşıyana aittir. Ancak taşıma sözleşmesi acenta eliyle yapılmışsa, acentaya karşı da dava açılabilir.</p>

<ol>
	<li>İspat Yükü</li>
</ol>

<p>Davada zararın varlığını ispat iddia eden davacıya düşer. Ancak kusurun kendisinden veya sorumlu olduğu kişilerden kaynaklanmadığını ispat davalı taşıyana düşer<a href="#_ftn37" name="_ftnref37"><sup><sup>[37]</sup></sup></a>. Diğer bir ifade ile taşıyan kusursuzluğunu ispat etmelidir<a href="#_ftn38" name="_ftnref38"><sup><sup>[38]</sup></sup></a>.</p>

<p>Zarar çatma veya benzeri bir kaza neticesinde doğmuşsa taşıyan kazanın meydana gelmesinde kendisinin veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurunun olmadığını ispat etmelidir<sup>57</sup>. Burada kaza kelimesi yalnız deniz kazası olarak değil, beklenmeyen zarar doğuran anormal olay şeklinde anlaşılmalıdır. Örneğin yangından doğan zararlar da kaza neticesinde doğmuş sayılmalıdır<sup>58</sup>.</p>

<p>Yolcunun müterafık kusurunun ispatı ise taşıyana aittir<a href="#_ftn39" name="_ftnref39"><sup><sup>[39]</sup></sup></a>. Yolcular yolculuk sırasında dikkatli hareket etmek zorundadır. Cismani zarar yolcunun dikkatsizliği sonucunda meydana gelmişse müterafık kusurun varlığından bahsedilir<a href="#_ftn40" name="_ftnref40"><sup><sup>[40]</sup></sup></a>. Taşıyan müterafık kusurun varlığını ispat edebilirse tazminatta indirim yapılır<a href="#_ftn41" name="_ftnref41"><sup><sup>[41]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>Zamanaşımı</li>
</ol>

<p>TTK&rsquo;da yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması halide açılacak tazminat davası için açıkça zamanaşımı süresi düzenlememiştir.</p>

<p>Cismani zarara uğrayan yolcu veya ölmesi halinde yardımından yoksun kalanlar gemi alacaklısı hakkına sahipirler (TTK m. 1235). Bu ayni talep hakkı için TTK m. 1259&rsquo;da bir yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Donatan veya gemi adamlarına karşı ileri sürülecek taplepler için de zamanaşımı süresi yine bir yıldır (TTK m.1260). Bu süreler ilgilinin zararı öğrendiği andan itibaren işlemeye başlayacaktır<a href="#_ftn42" name="_ftnref42"><sup><sup>[42]</sup></sup></a>.</p>

<p>Tazminat hakkı bulunan gemi alacaklısı hakkından feragat ederse veya kanuni rehin hakkı başka bir nedenle ortadan kalkarsa zamanaşımı süresi TTK m. 767 uyarınca bir yıldır<a href="#_ftn43" name="_ftnref43"><sup><sup>[43]</sup></sup></a>. Ancak cismani zarar taşyanın veya adamlarının ağır kusuru veya kastından kaynaklanıyorsa zamanaşımı süresi 10 yıldır<a href="#_ftn44" name="_ftnref44"><sup><sup>[44]</sup></sup></a>.</p>

<p>Yolcunun bulunduğu geminin donatanından çatma hükümlerine göre tazmin talebinde bulunulması halinde, zamanaşımı süresi çatmanın vuku bulduğu tarihten itibaren iki yıldır.</p>

<ol>
	<li>FİİLİ TAŞIYANIN SORUMLULUĞU 1. YOLCULARA KARŞI</li>
</ol>

<p>Fiili taşıyan ile yolcular arasında akdi ilişkinin mevcut olmaması nedeniyle, akit dışı sorumluluk hükümleri devreye girecektir<a href="#_ftn45" name="_ftnref45"><sup><sup>[45]</sup></sup></a>. Bu itibarla, yolcunun bagaj zararı, ölümü veya cismani zararı taşıyanın kusuru nedeniyle meydana gelmişse BK m. 41 vd. hükümlerine göre haksız fiil sorumluluğu uygulanır. Ancak yolcunun bagaj zararı, ölümü veya cismani zararı gemi adamlarının görevlerin ifa ederken işledikleri kusurdan kaynaklanmışsa, donatanın akit dışı sorumluluğu devreye girer. Yani donatanın sınırlı ayni sorumluluğu doğar.</p>

<p>Bagajın, kaptan veya bu işe memur edilmiş kişilere teslim edilmiş olması ve zıyaa veya hasara uğraması halinde yolcu, gemi alacaklısı hakkına, böylece de fiili taşıyanın gemisi üzerinde kanuni rehin hakkına sahip olur (TTK m. 1235/f. VII). Burada tazminat alacağının borçlusu taşıyandır. Ancak yolcu, taşıyanın zararı tazmin etmemesi halinde, alt taşıyanın gemisinin satışını talep edebilir<a href="#_ftn46" name="_ftnref46"><sup><sup>[46]</sup></sup></a>. Bu hükmün aynen uygulanması adaletsiz ve makul olmayan sonuçlar doğurmaktadır<a href="#_ftn47" name="_ftnref47"><sup><sup>[47]</sup></sup></a>.</p>

<ol start="2">
	<li>TAŞIYANA KARŞI</li>
</ol>

<p>Taşıyan, fiili taşıyan veya onun fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu hareketi sonucu, bagajı zarara uğrayan veya cismani zarara uğrayan yolcuya ya da ölen yolcunun desteğinden yoksun kalanlara tazminat ödemek zorunda kalır. İşte bu noktada taşıyan ile fiili taşıyan arasındaki rücu ilişkisine TTK m. 1061 vd. hükümleri uygulanır. Zira TTK m. 1131&rsquo;e göre, fiili taşıyan ile taşıyan arasındaki ilişkiye, navlun sözleşmeleri için getirilen hükümler uygulanacaktır. Yani TTK m. 1061 vd. hükümlerine gönderme yapılmıştır.</p>

<ol>
	<li>MİLLETLERARASI HUKUKTAKİ DURUM</li>
</ol>

<p>Deniz yolu ile yolcu taşımasını düzenleyen ve Milletlerarsı hukukta yürürlüğe giren ilk çalışma 1974 tarihli, Yolcuların ve Bagajlarının Deniz Yolu ile Taşınmasına İlişkin Milletlerarası Sözleşmedir<a href="#_ftn48" name="_ftnref48"><sup><sup>[48]</sup></sup></a>. Bu sözleşme 1987 yılında yürürlüğe girmiştir. Daha sonra çeşitli ihtiyaşlar nedeniyle, bu sözleşmede değişiklik yapılasım öngören 1976 tarihli Protokol ve 1990 tarihli Protokol hazırlanmıştır. Bu çalışmalarla da istenilen sonuca ulaşılamadığından 1974 Atina Sözleşmesine Ek 2002 Tarihli Protokol kabul edilmiştir.</p>

<p>2002 Protokolü m. 15/f III&rsquo;de 1974 Atina Konvansiyonu&rsquo;nun bundan sonra 2002 tarihli yolcuların ve Bagajının Deniz Yolu ile Taşınmasına İlişkin Atina Konvansiyonu olarak anılacağı belirtilmiştir. Bu nedenle incelemeyi 2002 Protokolü üzerinden yapmaktayız.</p>

<p>2002 Protokolünde ve Tasarı&rsquo;da yolcunun bedensel zararlarından veya bagaj zararlarından dolayı taşıtyanın sorumlu olacağına ilişkin düzenlemeler emredici nitelik taşımaktadır. Yolcu veya ölümü halinde desteğinden yoksun kalanlar bu hükümlere göre tazminat davası açabileceklerdir. Başka bir milletlerarası sözleşmeye veya ulusal hukukun diğer düzenlemelerine dayanılarak tazminat talep edilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla Borçlar Kanunu hükümlerine dayanılarak ayrı bir tazminat isteminde bulunulması sözkonusu değildir<a href="#_ftn49" name="_ftnref49"><sup><sup>[49]</sup></sup></a>. Ancak belirtmek gerekir ki hükümler sadece bedensel zarar ve bagaj zararları için düzenlenmiştir. Dolayısıyla örneğin yolu taşıma sözleşmesinin gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zararlar için mevzuatın diğer sorumluluk hükümlerine başvurulmasının önünde bir engel yoktur<sup>70</sup>.</p>

<ol>
	<li>YOLCUNUN ÖLÜMÜNDEN VEYA CİSMANİ ZARARA UĞRAMASINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
</ol>

<p>Yolcunun ölmesi veya cismani zarara uğraması halinde taşıyanın sorumluluğu, zararın nedenine göre farklılık arz eder. 2002 Protokolünde gemi kazası ve diğer kaza denilerek zarar nedenleri iki gruba ayrılmıştır.</p>

<ol>
	<li>GEMİ KAZASINDAN KAYNAKLANAN ZARAR a. Taşıyanın Kusuru Yoksa</li>
</ol>

<p>2002 Protokolü m. 3/f. I uyarınca yolcunun bedensel zararı gemi kazasından kaynaklanıyorsa taşyan, kusur aranmaksızın sorumlu olacaktır. Hatta fiili taşıyanın veya fiillerindensorumlu olduğu kişilerin kusurlu olması yada özen borcunun ihlal edilmiş olaması dahi aranmaz. Dolayısıyla doğrudan madde metninde belirtilmemiş olsa da taşıyanın sorumluluğunun tehlike sorumluluğu düzeyinde oluğu söylenebilir<sup>71</sup>. İşbu kusursuz sorumluluk hali TTKT m. 1256&rsquo;da aynen korunmuştur.</p>

<p>Taşıyanın tehlike sorumluluğu mutlak değildir. Zira 2002 Protokolü m. 3/f. 1&rsquo;de düzenlenen, gemi kazasında nedensellik bağını kesen hallerin varlığı durumunda taşıyanın sorumluluğu ortdan kalkacaktır. Maddeye göre şu hallerde nedensellik bağı kesilir ve taşıyanın sorumluluğu söz konusu olmaz:</p>

<p>Gemi kazası,</p>

<ul>
	<li>Savaş, terör, iç savaş, isyan nedeniyle veya</li>
	<li>İstisnai kaçınılamaz ve engellenmesi mümkün olmayan nitelikte bie doğa olayından yahut</li>
	<li>Üçüncü kişinin gemi kazasını meydana getirme kastıylagerçekleştirdiği fiil veya ihmalinden kaynaklanıyorsa.</li>
</ul>

<p>Bu hallerin varlığını ispat yükü taşıyanın üzerindedir. <a href="#_ftn50" name="_ftnref50"><sup><sup>[50]</sup></sup></a></p>

<p>Gemi kazası sonucu yolcunun bedensel zararı doğmuşsa taşıyanın sorumluluğu, zarar gören yolcu başına, her bir gemi kazası için 250.000 OÇH ile sınırlıdır. Diğer bir ifade ile, bedensel zarar görmüş olan her bir yolcu için, her bir olay başına 250.000 ÖÇH tutarına kadar sorumludur. Bu tutar taşıyanın sorumluluğunun üst sınrıdır. Yani yolcunun zararı bu miktarı aşıyor olsa bile taşıyanın sorumluluğu sadece bu bedel ile sınırlıdır. Ancak yolcunun zararı bu miktardan az ise taşıyan, ispat edilen gerçek zararı ödemekle yükümlüdür.</p>

<ol>
	<li>Taşıyanın Kusuru Varsa</li>
</ol>

<p>Gemi kazasının meydana gelmesi taşıyanın kusurlu fiili neticesinde meydana gelmişse taşıyan 250.000 ÖÇH&rsquo;yi aşan zarar miktarından da sorumlu olur. 2002 Protokolü m. 3&rsquo;e göre, taşıyanın kusuru, taşıyanın adamlarının görevlerini ifa ettikleri sırada işledikleri kusurları da kapsar. Ayrıca taşıyan, fiili taşıyan ve onun adamlarının kusurlarından da sorumludur.</p>

<p>Gemi kazasının mevcudiyeti halinde kural olarak taşıyanın kusurlu olduğu varsayılır. Dolayısıyla kusurun varlığını ispat taşıyana aittir. Yani taşıyan, nedensellik bağını kesen haller dışında kusuru olmasa dahi sorumlu tutulduğu için 250.000 ÖÇH&rsquo;yi ödemekten kurtulamaz. Ancak kendisinin, adamlarının, fiili taşıyanın ve onun adamlarının kusuru bulunmadığını ispat ederse, bu miktarı aşan zararlardan sorumlu olmaz. Taşıyanın kusuru olsa dahil gemi kazası nedeniyle yolcunun bedensel zararı için ödenezek miktar 400.000 ÖÇH&rsquo;yi geçemez. Taşıyanın kusur sorumluluğunda yer alan üst sınır TTKT m. 1262 &lsquo;de düzenleniştir.</p>

<ol start="2">
	<li>DİĞER KAZALARDAN KAYNAKLANAN ZARAR</li>
</ol>

<p>Yolcunun bedensel zararı gemi kazasından değil, farklı bir olaydan, TTKT&rsquo;de yer alan ifadesiyle &lsquo;kaza&rsquo;dan kaynaklanıyorsa taşıyanın sorumluluğu, kusur sorumluluğudur. <a href="#_ftn51" name="_ftnref51"><sup><sup>[51]</sup></sup></a><sup> <a href="#_ftn52" name="_ftnref52"><sup>[52]</sup></a></sup></p>

<p>Gemi kazasında belirtildiği gibi burada da zarara yol açan olay taşıyanın, adamlarının, fiili taşıyanın veya onun adamlarının görevleri sırasında gerçekleştirdiği kusurlu fiillerden kaynaklanmışsa taşıyanın sorumluluğu doğar. Bu kişilerin kusurlu olduğunu ispat davacıya<a href="#_ftn53" name="_ftnref53"><sup><sup>[53]</sup></sup></a><sup> <a href="#_ftn54" name="_ftnref54"><sup>[54]</sup></a></sup> aittir.</p>

<p>Taşıyanın kusuru ile meydana gelen kaza sonucunda yolcu bedensel zarara uğramışsa, 2002 Protokolü m. 7 uyarınca, taşıyanın sorumluluğu 400.000 ÖÇH&rsquo;yi geçemez. Yolcuya ödenecek tazminat irat şeklinde belirlenirse, ödenecek tazminatın ana para değerinin toplamı 400.000 ÖÇH sınırını aşamaz. Bu düzenlemeye TTKT m. 1256/f. I, c. 2&rsquo;de yer verilmiştir.</p>

<ol start="3">
	<li>TAZMİNAT DAVASI VE GEMİ ALACAĞI</li>
</ol>

<p>Tazminat davasında davalının deniz yolu ile yolcu taşıyan olduğuna, davacının bedensel zarara uğrayan yolcu olduğu konusunda şüphe yoktur. Yolcunun ölümü halinde desteğinden yoksun kalanlar ise yolcu taşıma sözleşmesine taraf değildirler. Ancak 2002 Protokolü m. 3&rsquo;de ve TTKT m. 1256&rsquo;da belirsiz özne kullanılmış, yani sınırlandırılmamıştır. Ayrıca 2002 Protokolü m. 14 ve TTKT m. 1268&rsquo;de her alacaklının sadece bu hükümlere göre tazminat isteyebileceği kabul edilerek, destekten yoksun&nbsp;kalanların datazminat isteyebileceği kabul edilmiştir .</p>

<p>TTKT m. 1320 uyarınca, yolcunun uğradığı bedensel zararlardan doğan tazminat talepleri, kaza veya gemi kazasından kaynaklandığına bakılmaksızın gemi alacağı niteliği taşır. Tasarıdaki bu hüküm 1993 tarihli Gemiler Üzerindeki İmiyazlar ve İpotekler Hakkında Milletlerarası Sözleşmeden alınmıştır. Zira 2002 Protokolünde böyle bir düzenleme yer almamaktadır.</p>

<p>TTKT m. 1353&rsquo;e göre, yolcunun ölümü veya uğradığı bedensel zararlar nedeniyle taşıyana yöneltilen talpeler, yolcu taşıma sözleşmesine dayadırılabiliyorsa deniz alacağıdır<a href="#_ftn55" name="_ftnref55"><sup><sup>[55]</sup></sup></a>. Fiili taşıyanla yolcu arasındaki ilişki ise yolcu taşıma sözleşmesinden kaynaklanmamakla birlikte 2002 Protokolünde ve Tasarıda taşıyan ile fiili taşıyan aynı rejime tabi tutulmuştur. Dolaysıyla taşıyanın ve fiili taşıyanın gemisi üzerinde deniz alacağının ileri sürülmesi mümküdür<sup>77</sup>.</p>

<ol>
	<li>YOLCUNUN BAGAJININ ZARARINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
</ol>

<p>2002 Prokolünde bagjın zıyaa, hasarı veya gecikmesinden doğan zararlar tek bir terimde birleştirilerek ele alınmıştır. Taşıyanın bagajın zararından doğan sorumluluğu bagajın niteliğine göre farklılık arz etmektedir.</p>

<ol>
	<li>KABİN BAGAJININ ZARARINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
</ol>

<p>Sefer sırasında kabin bagajının zilyetliği yolcudadır. Bu nedenle 2002 Protokolü m. 3&rsquo;de taşıyıcının kusur sorumluluğu düzenlenmiştir. Bagaj zararının, taşıyanın adamlarının kusuru veya fiili taşıyanın kusuru ya da onun adamlarının kusuru sonucu meydana gelmesi halinde, yolcunun bedensel zararından doğan sorumlulukta olduğu gibi yine taşıyıcının sorumluluğu doğar. 2002 Protokolün&rsquo;e göre, zararın varlığı ve miktarını ispat yükü yolcu üzerindedir. Kusurun var olmadığını ispat ise taşıyıcı üzerindedir. Tasarıdaki düzenlemede ise ikili bir ayrıma gidilmiştir. Eğer gemi kazası sonucu zarar doğmuşsa, taşıyan, fiili taşıyan veya bunların adamlarının kusurunun varlığı esastır. Taşıyan sorumluluktan kurtulmak için kusurlu olmadığını ispatlamalıdır. Bagaj zararının gemi kazasından kaynaklanmadı haller için ise açık bir kural öngörülmemiştir. Atamefe göre gemi kazası hali için getirilen düzenlemenin tersi kabul edilmelidir<sup>78</sup>. Yani alacak hakkı doğan kişi taşıyanın, fiili taşıyanın veya adamlarının kusurlu olduğunu ispatlamalıdır.</p>

<p>Taşıyanın, kabin bagajının zararından doğan sorumluluğunun üst sınırı, 2002 Protokolü m. 8 ve TTKT m. 1263 uyarınca, her bir taşımada yolcu başına 2.250 ÖÇH&rsquo;dir. Bu miktar yolcunun kabin bagajı için değerlendirilen tüm eşyaları için geçerlidir. Örneğin, yolcunun yanında kabin bagajı olarak 2 adet valizi olsa dahi toplam tazminat miktarı 2.250 ÖÇH&rsquo;yi geçmeyecektir. Yolcunun aracı içinde ya da üzerinde taşınan diğer bagaj, kabin bagajı kavramı kapsamında olmakla birlikte<sup>79</sup>, bunların zararı halinde, araçların zararı hali için geçerli olan sorumluluk sınırı uygulanır. Yani araç içinde yada üzerindeki bagajın zararı halinde sorumluluğun üst sınırı 12.750 ÖÇH&rsquo;dir.</p>

<ol start="2">
	<li>TAŞIYANIN ZİLYETLİĞİNDEKİ BAGAJIN ZARARINDAN DOĞAN SORUMLULUK</li>
</ol>

<p>Bagaj taşıyanın zilyetliğinde olsa dahi taşıyanın kusur sorumluluğu vardır. Yani, taşıyan, fiili taşıyan veya bunların yardımcılarının kusuru halinde taşıyanın sorumluluğu doğacaktır (2002 Protokolü m. 3-4, TTKT m. 1256-1257). Zararın kazadan veya gemi kazasından kayanaklanıp kaynaklanmadığı önem taşımamaktadır.</p>

<p>Genel kural taşıyanın kusurunun varlığıdır. Çünkü bagajın zilyetliği taşıyandadır. Sorumluluktan kurtulmak isteyen taşıyan, kendisinin, fiili taşıyanın veya adamlarının kusuru olmadığını ispatlamalıdır. Zararın varlığını ispatı ise yine alacaklı üzerindedir (2002 Protokolü m. 3, TTKT m. 1256).</p>

<p>Taşıyanın zilyetliğinde bulunan bağajın zararından doğan sorumluluğun sınırı araçlar ve araç kapsamına girmeyen bagajlar için ayrı ayrı düzenlenmiştir.</p>

<ul>
	<li>Gemide taşınan araç, araçiçerisinde veya üzerinde bulunan herhangi bir bagaj zarar görürse taşıyanın sorumluluğu her taşımada araç başına 12.750 ÖÇH ile sınırlıdır.</li>
	<li>Araç kapsamına girmeyen ve taşıyanın zilyetliğinde bulunan bagajlar için sorumluluğun sınırı her taşımada yolcu başına 3.375 ÖÇH&rsquo;dir.</li>
</ul>

<ol start="3">
	<li>DEĞERLİ EŞYA NİTELİĞİNDEKİ BAGAJIN ZARARINDAN DOĞAN SORUMLULUK <a href="#_ftn56" name="_ftnref56"><sup><strong><sup>[56]</sup></strong></sup></a></li>
</ol>

<p>Değerli eşya niteliğindeki bagaj, yolcunun zilyetliğindeyse yani kabin bagajı kavramına dahilse taşıyanın sorumluluğu mevcut değildir. Düzenleme bu eşyaların değerli olmaları nedeniyle çalınma tehlikesinin varlığı ve taşıyanın hırsızlığı önlemesinin mümkün olmaması ile gerekçelendirilmiştir. Ancak bu şekildeki bir düzenleme kaza veya gemi kazası halinde taşıyanın sorumluluğuna gitmeyi engellemesi nedeniyle eleştirilmiştir<sup>80</sup>.</p>

<p>Değerli eşya niteliğindeki bagaj taşıyanın zilyetliğindeyse, daha önce açıklanan<sup>81</sup>, taşıyanın zilyetliğindeki bagajın zararından doğan sorumluluk rejimi burada uygulama alanı bulur. Ancak burada taşıyanın sorumluluğu için iki koşulun varlığı gerekir. Bu koşullar:</p>

<ul>
	<li>Taşıyan değerli eşyanın zilyetliğini almak zorunda değildir. Dolayısıyla taşıyan sadece kabul etmiş olduğu değerli eşyaya gelen zarardan sorumludur.</li>
	<li>Zarar meydana geldiği sırada değerli eşya taşıyanın zilyetliğinde olmalıdır. Yolcu eşyayı bir süreliğine almışsa ve zarar bu süreçte gerçekleşmişse artık, taşıyanın sorumluluğundan bahsedilemez.</li>
</ul>

<p>2002 Protokolü m. 5 uyarınca,, değerli eşyanın zilyetliğinin taşıyanda olması halinde, sorumluluğun üst sınırı, bagajın zilyetliğinin taşıyanda olması hali ile aynıdır. Buna göre taşıyan her bir taşımada yolcu başına 3.375 ÖÇH miktarı ile sorumludur. Yolcu ile taşıyanın daha yüksek bir sorumluluk sınırı kararlaştırmaları da mümkündür<sup>82</sup>.</p>

<ol start="4">
	<li>BİLDİRİM</li>
</ol>

<p>2002 Protokolü m. 15 ve TTKT m. 1269 ile yolcunun bagaj zararını yazılı olarak bildirmesi gerektiği düzenlenmiştir. Ancak burada bagajın zıyaa ve hasarından bahsedilmiştir. Dolayısıyla aslında bagaj zararı kavramına dahil olan gecikme zararlarında, bildirim yükümlülüğü olup olmadığı net değildir. Atamefe göre, burada yolcu lehine yorum yapılmalı ve ihbare gerek olmadığı kabul edilmelidir . <sup>&nbsp;<a href="#_ftn57" name="_ftnref57"><sup>[57]</sup></a></sup></p>

<p>Bildirim yolcu veya temsilcisi tarafından, yolcu ölmüşse ve bagajı hakkında çizelge tutulmuşsa, o çizelge uyarınca bagajı teslim alan kişi tarafından bildirimde bulunulmalıdır. Bildirim taşıyan veya temsilcisine yapılır. Kaptan, acente, karada yolcuları taşıyan görevliler ve bagajın yolculara iadesine çalışan görevliler taşıyanın temsilcileri dahilinde sayılacağından bu kişilere bildirimde bulunulması da mümkündür.</p>

<p>2002 Protokolü m. 15 ve TTKT m. 1269&rsquo;a göre, bagajın durumu teslim sırasında ortak bir incelemeye veya tespit işlemine konu edilirse, yazılı bildirim külfeti ortadan kalkacaktır.</p>

<p>Bagaj zararında bildirim süreleri duruma göre farklılık arz etmektedir. Bu süreler şunlardır:</p>

<ul>
	<li>Kabin bagajının hasarı dışarıdan belli ise yolcu en geç gemiden inerken bildirimde bulunmalıdır</li>
	<li>Taşıyanın zilyetliğindeki bagajın hasarı dışarıdan belli ise yolcu en geç bagaj kendisine iade edilirken bildirimde bulunmalıdır.</li>
	<li>Kabin bagajı veya taşıyanın zilyetliğindeki bagaj zıyaa uğramışsa veya hasar dışarıdan anlaşılamıyorsa, bagajın indirilmesinden veya tesliminden ya da teslim edilmesi gerekn tarihten itibaren 15 gün içerisinde bildirimde bulunulmalıdır.</li>
</ul>

<p>Bildirimde bulunulmaması yolcunun hak kaybına neden olmaz. Ancak karine olarak malı aynen teslim aldığı kabul edilir. Karinenin aksini ispat yolcuya düşer. Daha önce belirtildiği üzere zararın mevcudiyetini ve kapsamını ispat yükü zaten yolcu üzerindedir. Protokolde yolcuya bildirim külfetinin getirilmesinin tek amacı taşıyanın, tazminat talepleri konusunda uyarılmasıı sağlamaktır<a href="#_ftn58" name="_ftnref58"><sup><sup>[58]</sup></sup></a>.</p>

<ol>
	<li>TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNDA ORTAK HÜKÜMLER</li>
	<li>YOLCUNUN BİRLİKTE KUSURU</li>
</ol>

<p>2002 Protokolü m. 6&rsquo;da, bagaj zararı veya bedensel zararın doğumunda yolcunun kusuru varsa mahkemenin, taşıyanı sorumluluğunu kısmen veya tamemen kaldırabileceği düzenlenmiştir. Burada hakime tanınan takdir yetkisi iç hukuka ilişkindir. TTKT m. 1261&rsquo;de bu duruma açıklık getirilmek maksadıyla, yolcunun kastının veya ihmalinin sebep olması ya da etkisinin bulunması halinde mahkemenin, taşıyanın kısmen veya tamamen sorumlu olmayacağına karar verebileceği düzenlenmiştir. Görüldüğü üzere, düzenleme ile taşıyana defi hakkı tanınmıştır. Taşıyan, yolcunun kusurunun veya birlikte kusurunun varlığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Ayrıca 2002 Protokolü m. 11 ve TTKT m. 1265 ile fiili taşıyana ve adamlarına da yolcunun birlikte kusuru definden yararlanma imkanı tanınmıştır.</p>

<ol start="2">
	<li>TAŞIYANIN SAKLI TUTULAN HAKLARI</li>
</ol>

<p>2002 Protokolü m. 3 ve TTKT m. 1256&rsquo;da taşıyanın sorumluluğunun doğduğu durumlarda, üç tür hakkı saklı tutulmuştur. Bunlar:</p>

<ul>
	<li>Taşıyan tazminat ödemek durumunda kalırsa üçüncü kişilere karşı rücu hakkı vardır. Burada üçüncü kişi ile kastedilen, yolcu taşıma sözleşmesinin tarafı olmayan kişilerdir. Bu bağlamda taşıyanın, örneğin kusurlu gemi adamına veya gemi kazasına neden olan diğer geminin malikine rücu etmesi mümkündür.</li>
	<li>Taşıyanın ortak kusur defini ileri sürme hakkı vardır.</li>
	<li>Taşıyanın sorumluluğunun sınırlandırılması hakkı da saklı tutulmuştur. 2002 Protokolünde sadece bedensel zarar ve bagaj zararı halinde sorumluluk sınırı saklı tutulmuşken, TTKT m. 1256/f VIII&rsquo;de genel bir ifade kullanılarak &lsquo;sorumluluğun sınırlandırılması&rsquo; hakkını saklı tutulduğu düzenlenmiştir. Ancak aynı maddenin onuncu fıkrasında &lsquo;1262 nici ve 1263 üncü madde hükümleri saklıdır&rsquo; denilerek, 2002 Protokolü ile aynı sonuca ulaşılmıştır . <a href="#_ftn59" name="_ftnref59"><sup><sup>[59]</sup></sup></a></li>
</ul>

<ol start="3">
	<li>TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNUN SINIRI</li>
</ol>

<p>2002 Protokolünde ve Tasarıda yer alan hükmülerin emrediciliği, sorumluluğun sınırına iişkin düzenlemelerde tek yönlü olarak kendini göstermektedir. Sorumluluk sınırının azaltılmasına yönelik anlaşmalar geçersizdir (2002 Protokolü m. 18, TTKT m. 1271). Buna karşılık yolcu taşıma sözleşmesinin tarafları açıkça ve yazılı olarak sorumluluğun üst sınırının arttırılmasını kararlaştırabilirler (2002 Protokolü m. 10, TTKT m. 1264). Sınırın arttırılmasına ilişkin sözleşme, yolcu taşıma sözleşmesinin taraflarınca akdedileceğinden, yeni sınırın fiili taşıyana karşı ileri sürülebilmesi için, onun da açıkça ve yazılı olarak anlaşmayı kabul etmesi gerekir (2002 Protokolü m. 4, TTKT m. 1257/f. III). Fiili taşıyanın kabul etmemesi halinde, yasal sorumluluk sınırına kadar olan kısım için hem taşıyana hem de fiili taşıyana, artan kısım için sadece taşıyana başvurulabilir. Taşıyanın adamları ve fiili taşıyanın adamalrı ise sadece yasal sınırdan sorumludur. Bu kişiler açısında sınırın arttırılmasına ilişkin anlaşma geçerli olmayacaktır (2002 Protokolü m. 11, TTKT m. 1265/f. I).</p>

<p>Taşıyanın sorumluluğuna ilişkin hükümlerin emrediğiliği konusunda bir istisna düzenlenmiştir. 2002 Protokolü m. 18 ve TTKT m. 1271/f. I&rsquo;de taşıyan ile yolcunun araç zararları için 330 ÖÇH, diğer bütün bagajlar için 149 ÖÇH tutarında &lsquo;muhafiyet bedeli&rsquo; kararlaştırabilecekleri düzenlenmiştir. Böylece zarar muafiyet bedelinin altında kalırsa, taşıyan tazminat ödemeyecektir. Zararın muafiyet bedelinden fazla olması durumunda ise zarar ile muafiyet bedeli arasındaki fark ödenecektir. Muafiyet bedelinin uygulanabilmesi için yolcu ile taşıyanın anlaşması gerekir. Ancak anlaşma için herhangi bir geçerlilik şartı öngörülmemiştir. Anlaşma ile taşıyana defi hakkı tanınmış olur. Bu nitelik nedeniyle, fiili taşıyan ve taşıyan ve bunların adamları da defi hakkından yararlanabilirler .</p>

<p>Tazminat istemleri için öngörülen sorumluluk sınırı sadece tazminat bedeli için geçerlidir. Yani faiz alacakları ve yargılama giderleri sınıra dahil değildir (2002 Protokolü m.10/f. II, TTKT m. 1264/f. II). <a href="#_ftn60" name="_ftnref60"><sup><sup>[60]</sup></sup></a><sup> <a href="#_ftn61" name="_ftnref61"><sup>[61]</sup></a></sup> 2002 Protokolünde, taşıyanın ve fiili taşıyanın adamlarınn sorumlulukları hakkında kural düzenlenmemiştir. Ancak bu kişiler, zarara sebep olan fiilleri görevleri sırasında gerçekleştirdiklerini ispatlayarak, taşıyana tanınan itiraz, defi ve sorumluluk sınırından yararlanabilirler (2002 Protokolü m.11, TTKT m. 1265/f. I). Bu hüküm doktrinde &lsquo;himalaya kuralı&rsquo; olarak adlandırılmaktadır<a href="#_ftn62" name="_ftnref62"><sup><sup>[62]</sup></sup></a>.</p>

<p>Alacaklı her bir türdeki alacağı için yalnızca bir kez tazminat alacağı elde edebilir (Tek tazminat kuralı). İstemin farklı hükümlere dayandırılması veya birden çok kişinin dava etmesi sonucu değiştirmez. Tek tazminat kuralı, tazminat talebine ilişkin davaların yurt içinde veya yurtdışında uygulanması halinde de geçerli olacaktır<a href="#_ftn63" name="_ftnref63"><sup><sup>[63]</sup></sup></a>. Bu durum 2002 Protokolü m. 12&rsquo;de ve TTKT m. 1266/f. III&rsquo;de yer almaktadır. Düzenlemeye göre:</p>

<ul>
	<li>Bedensel zarar ve bagaj zararı için öngörülen sorumluluk sınırları, yolcunun bu tür zararlarından kaynaklanan bütün tazminat istemlerinin tamamına uygulanacaktır.</li>
	<li>Taşıyan, fiili taşıyan veya adamlarından alınan tazminatların toplamı, taşıyanın mahkum edilebileceği en yüksek tutarı aşamaz; şu kadar ki bu kişilerden hiç biri kendisine uygulanacak sorumluluk sınırını aşan tutardan sorumlu tutulamaz.</li>
	<li>Taşıyan veya fiili taşıyanın adamları, bedensel zarar ve bagaj zararı için öngörülen sorumluluk sınırından yararlandıkları hallerde, bu kişilerden alınacak tazminatların toplamı bu sınırı aşamaz.</li>
</ul>

<p>2002 Protokolü m. 13 ve TTKT m. 1267&rsquo;de sorumluluğun sınırından yararlanma hakkının yitirildiği özel bir hal düzenlenmiştir. Buna göre, taşıyan, fiili taşıyan veya bunların adamları zarara kasten veya pervasızca hareketleri ile sebep olurlarsa sorumluluk sınırı uygulanmayacaktır. Hatta taraflar muafiyet anlaşması yapmış olsa dahi, anlaşma uygulanmayacaktır<a href="#_ftn64" name="_ftnref64"><sup><sup>[64]</sup></sup></a>.</p>

<p>SONUÇ</p>

<p>1861 tarihli Alman Ticaret Kanunu&rsquo;nün temelini oluşturduğu, Türk Ticaret Kanunu hükümleri incelendiğinde, deniz yolu ile yolcu taşımacılığında taşyanın sorumluluğu hakkındaki düzenlemelerde, yetersiz kalındığı farkedilmektedir. Bir çok konuda eksiklik olduğu, bazı durumlar içinse özel düzenleme yapılmadığı, deniz yolu ile eşya taşınmaya ve kara yolu ile yolcu taşımaya ilişkin hükümlere atıf yapıldığı görülmektedir<sup>93</sup>. Zira mehaz teşkil eden Alman Ticaret Kanunu 1861 yılında, yolculara eşya gözü ile bakıldığı bir dönemde hazırlanmıştır. Ancak daha sonra, 1986 yılında Atina Konvansiyonu esas alınarak Alman Ticaret Kanunu&rsquo;nda değişiklikler yapılmış, böylece uluslararası hukukla uyum sağlanmıştır. Türk Ticaret Kanunu&rsquo;ndaki düzenlemeler ise değişikliğe uğramamıştır. Uluslararası arenada ise, Titanik gibi büyük deniz kazalarından sonra konunun önemi fark edilmiş ve düzenleme yapmaya çalışılmıştır<sup> <a href="#_ftn65" name="_ftnref65"><sup>[65]</sup></a></sup>. Bu çalışmalar 1951 Napoli, 1955 Madrid ve 1957 Brüksel Konferanslarında başlamış ve çalışmaların sonucunda yolcu taşıma ile ilgili 29 Nisan 1961<a href="#_ftn66" name="_ftnref66"><sup><sup>[66]</sup></sup></a> ve yolcu bagajları hakkında 27 Mayıs 1967 Brüksel Konvansiyonları düzenlenmiştir. Daha sonra 1974 yılında Yolcuların ve Bagajların Deniz Yolu ile Taşınması Hakkındaki Atina Konvansiyonu hazırlanmıştır. Son olarak hazırlanan 2002 Protokolü yüksek sorumluluk sınırları getirmesi ve zorunlu sigortayı içermesi açısından önem taşımaktadır. Kanaatimizce iç hukukumuzdaki yetersiz düzenlemelerin doğuracağı sakıncaları önlemek maksadıyla Protokole taraf olunması veya iç hukuk düzenlemesi yapılarak uygulanmasının sağlanması gerekmektedir.</p>

<p>KAYNAKÇA</p>

<p>Algantürk, Yolcuların ve Bagajların Deniz Yolu İle Taşınması Hakkında 1974 Atina Konvansiyonu&rsquo;na 2002 Protokolü ile Getirilen Temel Değişiklikler, AÜEHFD, S. 1-2.</p>

<p>Arkan, Sabih, Yolcu Taşımalarında Karşılaşılan Bazı Hukuki Sorunlar Üzerinde Düşünceler, BATIDER, 1983, C. XII.</p>

<p>Atamer, Kerim, 2002 Atina Sözleşmesi&rsquo;nde ve Türk Ticaret Kanunu Tasarısı&rsquo;nda Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmesi, BATIDER, Haziran 2008, C. XXIV, S. 3.</p>

<p>Can, Mertol, Türk Hukukunda ve Milletlerarası Hukukta Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmesi, Ankara, 2001.</p>

<p>Çağa, Tahir, Deniz Ticaret Hukuku, C. II, 5. Bası, İstanbul 1995.</p>

<p>Çetingil, Türk Hukukunda Deniz Yoluyla Yolcu ve Bagaj Taşıma Sözleşmesi ve Sigorta, Sorumluluk ve Sigorta Hukuku Bakımından İkinci Taşımacılık Sempozyumu, Bildiriler- Tartışmalar, Ankara, 1985.</p>

<p>Doğanay, İsmail, Denizde Yolcu Taşıma Mukavelesi, Yargıtay Dergisi, 1976.</p>

<p>Eriş, Gönen, Açıklamalı-İçtihatlı Türk Ticaret Kanunu, C. III, Ankara, 1990.</p>

<p>Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 9. Bası, İstanul, 2006.</p>

<p>Hirsch, Ernest, Ticaret Hukuku Dersleri, İstanbul, 1948.</p>

<p>Ilgın, C. Özlem, Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmelerine İlişkin Bir Değerlendirme, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:6, S. 12, Güz 2007/2.</p>

<p>Kalpsüz, Turgut, Donatanın Akit Dışı Mesuliyeti ve Bunun Sınırlandırılması,</p>

<p>Sorumluluk ile Sigorta Hukuku ve Uygulama açısından Türkiye&rsquo;de Deniz Kazaları Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar, Ankara, 1983.</p>

<p>Kender, Rayegan/Çetingil, Ergon, Deniz Ticareti Hukuku, 11. Baskı, İstanbul, 2009</p>

<p>Kender, Rayegan, Denizyolu ile Yolcu Taşımasına Dair Kaidelerin Enternasyonel Hukukta Birleştirilmesi (29 Nisan 1961 Brüksel Konvansiyonu), İÜHFM, 1962, C. 28, S. 3-4.</p>

<p>Kender, Rayegan, Denizyolu ile Yolcu ve Bagaj Taşımasına Dair 1974 Atina Konvansiyonu ve Sigorta, Sorumluluk ve Sigorta Hukuku Bakmından İkinci Taşımacılık Sempozyumu (Bildiriler &ndash; Tartışmalar), 24-25 Ocak 1985, Maçka-İstanbul.</p>

<p>Oğuzman, M. Kemal/Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Vedat, İstanbul, 2009.</p>

<p>Okay, M. Sami, Deniz Ticareti Hukuku, C. II, 1971.</p>

<p>Okay, M. Sami, Deniz Ticareti Hukukuna İlişkin Yargıtay Kararları, Notlu ikinci Bası, Ankara, 1963.</p>

<p>Sözer, Bülent, Taşıyanın Taşıma Sözleşmesinden Doğan Sorumluluğunu düzenleyen Hükümlere İlişkin Bazı Meseleler ve Görüşler, BATIDER, Aralık 1987, C. XIV, S. 2.</p>

<p>Yazıcıoğlu, Eşyanın Geç Teslim Edilmesinden İleri Gelen Zararlardan Taşıyanın Sorumluluğu, Deniz Hukuku Dergisi, S. 2-3.</p>

<p>Zeyneloğlu, Uygulamalı Taşıma Hukuku, Ankara, 1980.</p>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup>[1]</sup></a>&nbsp; Diğer düzenlemeler: Kabotaj Kanunu, Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun, Ticaret Gemilerinin Tonilatolarım Ölçme Tüzüğü, Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileri ile Taşınmasına dair Tüzük, Yolcu Gemilerinin Emniyetine ve Gemindeki Yolcuların Kayıt Altına Alınmasına İlişkin Yönetmeliktir.</p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> Protocol of 2002 to the Athens Convention relating to the Carriage of Passengers and Their Luggage By Sea, 2002</p>

<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> Ilgın, C. Özlem, Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmelerine İlişkin Bir Değerlendirme, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:6, S. 12, Güz 2007/2, s. 251.</p>

<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> Deniz Hukuku Derneği; Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nun Deniz Ticaretine Ayrılan Dördüncü Kitabındaki Hükümlerin Değiştirilmesine Dair Tasarı Taslağı, Nisan 2002 (özel sayı).</p>

<p><a href="#_ftnref5" name="_ftn5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> Ilgın, s. 234.</p>

<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> Çetingil, Türk Hukukunda Deniz Yoluyla Yolcu ve Bagaj Taşıma Sözleşmesi ve Sigorta, Sorumluluk ve Sigorta Hukuku Bakımından İkinci Taşımacılık Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar, Ankara, 1985, s. 152.</p>

<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> Doğanay, İsmail, Denizde Yolcu Taşıma Mukavelesi, Yargıtay Dergisi, 1976, s. 133.</p>

<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> Ilgın, s. 244.</p>

<p><a href="#_ftnref9" name="_ftn9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 153; Can, s. 84.</p>

<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> Taşıyanın yardımcılarının veya gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluğun akdi sorumluluk içinde değerlendirilmesi için bkz. Can, s. 83.</p>

<p><a href="#_ftnref11" name="_ftn11"><sup><sup>[11]</sup></sup></a> Çağa, Tahir, Deniz Ticaret Hukuku, C. II, 5. Bası, İstanbul 1995, s. 160; Sözer, Bülent, Taşıyanın Taşıma Sözleşmesinden Doğan Sorumluluğunu düzenleyen Hükümlere İlişkin Bazı Meseleler ve Görüşler, BATIDER, Aralık 1987, C. XIV, S. 2, s. 101.</p>

<p><a href="#_ftnref12" name="_ftn12"><sup><sup>[12]</sup></sup></a> Can, s. 85.</p>

<p><a href="#_ftnref13" name="_ftn13"><sup><sup>[13]</sup></sup></a>&nbsp; Arkan, Sabih, Yolcu Taşımalarında Karşılaşılan Bazı Hukuki Sorunlar Üzerinde Düşünceler, BATIDER, 1983, C. XII, s. 23.</p>

<p><a href="#_ftnref14" name="_ftn14"><sup><sup>[14]</sup></sup></a> Çağa, s. 118; Yazıcıoğlu, Eşyanın Geç Teslim Edilmesinden İleri Gelen Zararlardan Taşıyanın Sorumluluğu, Deniz Hukuku Dergisi, S. 2-3, s. 94.</p>

<p><a href="#_ftnref15" name="_ftn15"><sup><sup>[15]</sup></sup></a> Can, s. 86.</p>

<p><a href="#_ftnref16" name="_ftn16"><sup><sup>[16]</sup></sup></a> Arkan, s. 24.</p>

<p><a href="#_ftnref17" name="_ftn17"><sup><sup>[17]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 154.</p>

<p><a href="#_ftnref18" name="_ftn18"><sup><sup>[18]</sup></sup></a> Can, s. 90.</p>

<p><a href="#_ftnref19" name="_ftn19"><sup><sup>[19]</sup></sup></a> Can, s. 91.</p>

<p><a href="#_ftnref20" name="_ftn20"><sup><sup>[20]</sup></sup></a> Can, s. 96-99.</p>

<p><a href="#_ftnref21" name="_ftn21"><sup><sup>[21]</sup></sup></a> Can, s. 100.</p>

<p><a href="#_ftnref22" name="_ftn22"><sup><sup>[22]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 153.</p>

<p><a href="#_ftnref23" name="_ftn23"><sup><sup>[23]</sup></sup></a> Yarg. Tic. D., 8.4.1965 T., 5865 E., 1308 K. (Eriş, s. 247&rsquo;den naklen)</p>

<p><a href="#_ftnref24" name="_ftn24"><sup><sup>[24]</sup></sup></a> Y. 11. HD., 30.12.1985 T., 6142 E., 7441 K.</p>

<p><a href="#_ftnref25" name="_ftn25"><sup><sup>[25]</sup></sup></a> Kalpsüz, Sempozyum, s. 74.</p>

<p><a href="#_ftnref26" name="_ftn26"><sup><sup>[26]</sup></sup></a> Sözer, s. 158.</p>

<p><a href="#_ftnref27" name="_ftn27"><sup><sup>[27]</sup></sup></a> Can, s. 103.</p>

<p><a href="#_ftnref28" name="_ftn28"><sup><sup>[28]</sup></sup></a> Can, s. 104.</p>

<p><a href="#_ftnref29" name="_ftn29"><sup><sup>[29]</sup></sup></a> Doğanay, s. 135.</p>

<p><a href="#_ftnref30" name="_ftn30"><sup><sup>[30]</sup></sup></a> Can, s. 108.</p>

<p><a href="#_ftnref31" name="_ftn31"><sup><sup>[31]</sup></sup></a> Destekten yoksun kalma tazminatı için bkz. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 9. Bası, İstanul, 2006, s. 719-728.</p>

<p><a href="#_ftnref32" name="_ftn32"><sup><sup>[32]</sup></sup></a> TTK m. 806 kara taşımaları için düzenlenmiştir. Dolayısıyla madde metninde &lsquo;taşıyıcı&rsquo; kelimesi kullanılmıştır. Ancak inceleme yolcu taşımaları açısından yapıldığı için metinde &lsquo;taşıyan&rsquo; kavramını kullanmayı tercih ediyoruz.</p>

<p><a href="#_ftnref33" name="_ftn33"><sup><sup>[33]</sup></sup></a> Y. 11. HD. 4.11.1980 T., 3736 E., 5048 K.</p>

<p><a href="#_ftnref34" name="_ftn34"><sup><sup>[34]</sup></sup></a> Can, s. 113.</p>

<p><a href="#_ftnref35" name="_ftn35"><sup><sup>[35]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 144.</p>

<p><a href="#_ftnref36" name="_ftn36"><sup><sup>[36]</sup></sup></a> Y. 11. HD., 27.11.1981 T., 4302 E., 5025 K.</p>

<p><a href="#_ftnref37" name="_ftn37"><sup><sup>[37]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 145.</p>

<p><a href="#_ftnref38" name="_ftn38"><sup><sup>[38]</sup></sup></a> Aksi görüş için bkz. Doğanay, s. 137.</p>

<p><a href="#_ftnref39" name="_ftn39"><sup><sup>[39]</sup></sup></a> Can, s. 117.</p>

<p><a href="#_ftnref40" name="_ftn40"><sup><sup>[40]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 148.</p>

<p><a href="#_ftnref41" name="_ftn41"><sup><sup>[41]</sup></sup></a> Okay, M. Sami, Deniz Ticareti Hukukuna İlişkin Yargıtay Kararları, Notlu ikinci Bası, Ankara, 1963, s. 556.</p>

<p><a href="#_ftnref42" name="_ftn42"><sup><sup>[42]</sup></sup></a> Can, s. 118.</p>

<p><a href="#_ftnref43" name="_ftn43"><sup><sup>[43]</sup></sup></a> Ilgın, s. 247. Aksi görüş için bkz. Arkan, s. 17.</p>

<p><a href="#_ftnref44" name="_ftn44"><sup><sup>[44]</sup></sup></a> Yarg. İç. Bir. Büy. Gen. Kur., 20.12.1971 T., 1970/4 E., 1971/5 K.</p>

<p><a href="#_ftnref45" name="_ftn45"><sup><sup>[45]</sup></sup></a> Can, s. 1104.</p>

<p><a href="#_ftnref46" name="_ftn46"><sup><sup>[46]</sup></sup></a> Çetingil, Sempozyum, s. 156.</p>

<p><a href="#_ftnref47" name="_ftn47"><sup><sup>[47]</sup></sup></a> Okay, Deniz Ticaret, s. 267; Ilgın, s. 245.</p>

<p><a href="#_ftnref48" name="_ftn48"><sup><sup>[48]</sup></sup></a> 1974 Atina Konvansiyonu&rsquo;na ilişkin ayrıntılı bilgi içib bkz. Kender, Rayegan, Denizyolu ile Yolcu ve Bagaj Taşımasına Dair 1974 Atina Konvansiyonu ve Sigorta, Sorumluluk ve Sigorta Hukuku Bakmından İkinci Taşımacılık Sempozyumu (Bildiriler &ndash; Tartışmalar), 24-25 Ocak 1985, Maçka-İstanbul.</p>

<p><a href="#_ftnref49" name="_ftn49"><sup><sup>[49]</sup></sup></a> Ayrıca tazminat talep edilip edilemeyeceğine ilişkin tartışmalar için bkz. Atamer, Kerim, 2002 Atina Sözleşmesi&rsquo;nde ve Türk Ticaret Kanunu Tasarısı&rsquo;nda Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmesi, BATIDER, Haziran 2008, C. XXIV, S.3, s. 197.</p>

<p><a href="#_ftnref50" name="_ftn50"><sup><sup>[50]</sup></sup></a> Atamer, s. 172.</p>

<p><a href="#_ftnref51" name="_ftn51"><sup><sup>[51]</sup></sup></a> Özel Çekme Hakkının (ÖÇH) Türk Lirası olarak karşılığı için bkz.<a href="http://www.tcmb.gov.tr/kurlar/today.html"> www.tcmb.gov.tr/kurlar/todav.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref52" name="_ftn52"><sup><sup>[52]</sup></sup></a> 2002 Protokolü uyarınca, ÖÇH&rsquo;nin ulusal paraya çevrilmesinde mahkeme kararının verildiği tarih veya tarafların kararlaştırdığı bir tarih varsa o tarih esas alınır. Ancak Tasarıda bu düzenlemeye yer verilmemiştir.</p>

<p><a href="#_ftnref53" name="_ftn53"><sup><sup>[53]</sup></sup></a> Atamer&rsquo;e göre, bu düzenlemeye karşılık gelen TTKT m. 1256/f. II, c. II&rsquo;de yer alan davacı sözcüğü, alacaklı olarak anlaşılmaldır. Atamer, s. 174</p>

<p><a href="#_ftnref54" name="_ftn54"><sup><sup>[54]</sup></sup></a> Atamer, s. 175.</p>

<p><a href="#_ftnref55" name="_ftn55"><sup><sup>[55]</sup></sup></a>&nbsp; Düzenleme, 1993 tarihli Gemiler Üzerindeki İmiyazlar ve İpotekler Hakkında Milletlerarası Sözleşmeden alınmıştır.</p>

<p><a href="#_ftnref56" name="_ftn56"><sup><sup>[56]</sup></sup></a> 2002 Protokolü m. 1/f. VI ve TTKT m. 1250/f. II uyarınca, yolcunun aracında bulundurduğu bagajı da kabin bagajı sayılır.</p>

<p><a href="#_ftnref57" name="_ftn57"><sup><sup>[57]</sup></sup></a> Atamer, s. 183.</p>

<p><a href="#_ftnref58" name="_ftn58"><sup><sup>[58]</sup></sup></a> Atamer, s. 185.</p>

<p><a href="#_ftnref59" name="_ftn59"><sup><sup>[59]</sup></sup></a> Atamer, s. 188.</p>

<p><a href="#_ftnref60" name="_ftn60"><sup><sup>[60]</sup></sup></a>&nbsp; Düzenlemede, sözleşmenin bir taraflarının yolcu olduğu belirtilmişse de yolcu lehine yapılan sözleşmelerde de sınırın arttınlabileceğinin kabulü gerekir. (Atamer, s. 191)</p>

<p><a href="#_ftnref61" name="_ftn61"><sup><sup>[61]</sup></sup></a> Can, s. 135.</p>

<p><a href="#_ftnref62" name="_ftn62"><sup><sup>[62]</sup></sup></a> Atamer, s. 193, dn. 395.</p>

<p><a href="#_ftnref63" name="_ftn63"><sup><sup>[63]</sup></sup></a> Atamer, s. 194.</p>

<p><a href="#_ftnref64" name="_ftn64"><sup><sup>[64]</sup></sup></a> Can, s. 136.</p>

<p><a href="#_ftnref65" name="_ftn65"><sup><sup>[65]</sup></sup></a> Algantürk, Yolcuların ve Bagajların Deniz Yolu İle Taşınması Hakkında 1974 Atina Konvansiyonu&rsquo;na 2002 Protokolü ile Getirilen Temel Değişiklikler, AÜEHFD, S. 1-2, s. 581.</p>

<p><a href="#_ftnref66" name="_ftn66"><sup><sup>[66]</sup></sup></a>&nbsp; Kender, Rayegan, Denizyolu ile Yolcu Taşımasına Dair Kaidelerin Enternasyonel Hukukta Birleştirilmesi (29 Nisan 1961 Brüksel Konvansiyonu), İÜHFM, 1962, C. 28, S. 3-4, s. 713-750.</p>

<p><sup>7</sup> Can, Mertol, Türk Hukukunda ve Milletlerarası Hukukta Deniz Yolu ile Yolcu Taşıma Sözleşmesi, Ankara, 2001, s. 82.</p>

<p><sup>8</sup> Can, s. 83.</p>

<p><sup>12</sup> Çetingil, Sempozyum, s. 154.</p>

<p><sup>13</sup> Can, s. 85.</p>

<p><sup>17</sup> Can, s. 86.</p>

<p><sup>22</sup> Can, s. 87. Can bu görüşünü TTK m. 1128/ f. II, c. II&rsquo;ye dayandırmaktadır.</p>

<p><sup>23</sup> Kender, Rayegan/Çetingil, Ergon, Deniz Ticareti Hukuku, 11. Baskı, İstanbul, 2009, s. 172; Doğanay, s. 133.</p>

<p><sup>28</sup> Ilgın, s. 242.</p>

<p><sup>29</sup> Çetingil, Sempozyum, s. 153.</p>

<p><sup>30</sup> Can, s. 95.</p>

<p><sup>32</sup> Zeyneloğlu, Uygulamalı Taşıma Hukuku, Ankara 1980, s. 229.</p>

<p><sup>33</sup> Çetingil, Sempozyum, s. 152.</p>

<p><sup>37</sup> Kalpsüz, Turgut, Donatanın Akit Dışı Mesuliyeti ve Bunun Sınırlandırılması, Sorumluluk ile Sigorta Hukuku ve Uygulama açısından Türkiye&rsquo;de Deniz Kazaları Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar, Ankara, 1983, s. 71.</p>

<p><sup>38</sup> Hirsch, Emest, Ticaret Hukuku Dersleri, İstanbul, 1948, s.798; Çağa, s. 113; Eriş, Gönen, Açıklamalı- İçtihatlı Türk Ticaret Kanunu, C. III, Ankara, 1990, s. 262.</p>

<p><sup>47</sup> Zeyneloğlu, s. 246.</p>

<p><sup>48</sup> Oğuzman, M. Kemal/Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Vedat, İstanbul, 2009, s. 557-563.</p>

<p><sup>53</sup> Okay, M. Sami, Deniz Ticareti Hukuku, C. II, 1971, s. 262.</p>

<p><sup>57</sup> Çetingil, Sempozyum, s. 146.</p>

<p><sup>58</sup> Ilgın, s. 243, dn. 20.</p>

<p><sup>70</sup> Atamer, s. 189.</p>

<p><sup>77</sup> Atamer, s. 176.</p>

<p><sup>78</sup> Atamer, s. 178.</p>

<p><sup>80</sup> Atamer, s. 180.</p>

<p><sup>81</sup> Bkz. II, B, 2.</p>

<p><sup>82</sup> Can, s. 127.</p>

<p><sup>84</sup> Atamer, s. 182.</p>

<p><sup>85</sup> Kabin bagajının taşıyandan alınması söz konusu değildir. Dolayısıyla hükmün, &lsquo;bagajın zıyaa veya hasara uğramadığı kabul edilir&rsquo; şeklinde anlaşılması gerekir. (Atamer, s. 185)</p>

<p><sup>93</sup> Ilgın, s. 233.</p>

<p>&nbsp;</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/turk-hukukunda-ve-milletlerarasi-hukukta-denizyolu-ile-yolcu-tasimaciliginda-yolcunun-ugradigi-zararlardan-tasiyanin-sorumlulugu]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Uluslararası Ticari Sözleşmelerde Mücbir Sebep ve Hardship Klozları]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Uluslararası Ticari Sözleşmelerde Mücbir Sebep ve&nbsp;Hardship Klozları</p>

<ol>
	<li>Giriş</li>
</ol>

<p>Gün geçtikçe gelişen uluslararası ticari ilişkiler kapsamında ortaya çıkan ihtilaflara getirilebilecek çözüm arayışları içerisinde şüphesiz ki en etkin olanı tarafların sözleşme hükümleri ile getirdiği çözümlerdir. Bu çalışmanın amacı da uluslararası ticarette yer alan Mücbir Sebep (Force Majeure) ve Hardship (Beklenmeyen Durum) kavramlarını netleştirerek en doğru ifadelerle ilgili klozların oluşturulmasına yardımcı olmaktır.</p>

<p>Hangi sözleşmelerin uluslararası sözleşme olarak nitelendirileceği konusunda farklı görüşler yer almaktadır. Çoğunlukla kabul edilen görüşe göre maddi unsurları itibariyle uluslararası ticareti ilgilendiren akitler, şahsi veya coğrafi nitelikleri yönünden yabancılık vasfı taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın uluslar arası ticari sözleşmeler olarak nitelendirilmedir.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a></p>

<p>Roma Hukuku ile başlayan ve günümüzde de geçerliliğini koruyan &ldquo;Pacta Sund Servanda&rdquo; (Ahde Vefa) ilkesi çerçevesinde sözleşme hükümleri taraflar için kanun hükmünde bağlayıcılık teşkil eder. Fakat bu ilkenin her ihtimalde kayıtsız ve şartsız uygulanacağının kabulü adalet ve hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracaktır.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> Roma hukukundan bu yana yer alan bir diğer ilke, &ldquo;impossibilium nulla est obligatio&rdquo;, bizlere hiç kimsenin imkansızın ifası ile yükümlü tutulamayacağını da belirtmekte ve bu doğrultuda çözüm arayışlarına bir öncül oluşturmaktadır.<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a></p>

<p>Bu şekilde meydana gelebilecek adalete aykırı durumların engellenmesi amacıyla, artık günümüz hukuk düzenlerinin çoğunluğu tarafından da kabul görmüş olan &ldquo;Clausula Rebus Sic Stantibus&rdquo; (Beklenmeyen Hal Kuralı) ilkesinin yanı sıra, taraflar da meydana gelebilecek olağan dışı değişikliklere karşı kendilerini koruma altına alma ve bir açık kapı bırakma anlayışının göstergesi olarak sözleşmelerinde mücbir sebep ve hardship klozlarını kaleme almaktadırlar.</p>

<p>Beklenmeyen durum ifadesi, yabancı doktrinde yer etmiş olan &ldquo;hardship&rdquo; kavramını tam olarak karşılamadığı için bu çalışmamızda &ldquo;hardship&rdquo; teriminin kullanılmasının daha uygun olacağı düşünülmüştür. Çalışmanın devamında &ldquo;hardship&rdquo; terimi işlem temelinin çöktüğü, edimler arası dengenin önemli ölçüde bozulduğu, aşırı ifa güçlüğü sonucunun ortaya çıktığı durumlar için kullanılacaktır.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> Ayrıca ilgili bölümlerde terim birliğinin sağlanması açısından mücbir sebep ve hardship klozları için, birlikte, &ldquo;değişen durum klozları&rdquo; ifadesi kullanılacaktır.</p>

<p>Günümüz ticari ilişkilerinde uluslar arası ticari sözleşmeler uzun süreli ifaları kapsamakta olup, farklı ülkelerde yer alan ekonomik ve politik düzenlemelerde meydana gelebilecek her türlü değişiklikten etkilenme ihtimalleri bulunduğu için, sözleşmelerde yer verilecek olan değişen durum klozları bu ticari ilişkileri garantiye almaktadır.<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> Örneğin üretim yapan ülkelerden birinde deprem, sel, savaş gibi hallerle sözleşmenin ifası tamamen imkansız hale gelebileceği gibi, bu ve benzeri haller ifa karşılığı ücreti de oldukça fazlalaştırabilir, yeni düzenlenebilecek yasalar malın sevkiyatına engel olabilir.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> Uluslar arası ticarette faaliyette bulunan tacirlerin bu gibi durumların var olabilme ihtimalini değerlendirerek uygun klozları kaleme alarak risklerini paylaşmaları en doğru yol olacaktır.</p>

<p>Daha da önemlisi taraflar karşılıklı olarak oluşturdukları sözleşmelerde mücbir sebep veya hardship olarak nitelendirilecek olayları, bu olayların sözleşmenin ifasına ve tarafların hak ve borçlarına etkilerini açıkça düzenlemezler ise sözleşmeye uygulanacak hukuk noktasında karışıklıklar ortaya çıkabilecektir.<a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> Farklı hukuk düzenlerinde mücbir sebep kavramının aynı sonuçları doğurmamasının olumsuz etkisi burada davaya etki edebilecektir.<a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> Bu duruma iyi bir örnek olarak; Alman Hukukunun sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasına pek çok halde izin vermesine karşı Fransız Hukukunun tam tersi bir anlayışla uyarlamaya çok sınırlı hallerde izin vermesini verebiliriz.<a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a></p>

<ol start="2">
	<li>Uluslararası Ticari Sözleşmelerin Hazırlanış Süreci</li>
</ol>

<p>Taraflar arasında bir sözleşme akdedileceği zaman bazı hususların göz önünde bulundurulması gereklidir. Bunların arasında en önemli olanı sözleşmenin tarafların isteklerini tam olarak yansıtması ve muhtemel bir uyuşmazlık halinde gerekli çözümleri içinde barındırmasıdır.<a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a></p>

<p>Bugüne kadar genel olarak hazırlanan sözleşmeler üzerinde yapılan bir araştırma ile, tarafların sözleşmenin konusu ve ifa koşulları üzerinde anlaşarak müzakere ettikleri fakat ileride meydana gelebilecek risklere karşı herhangi bir hüküm oluşturmadıkları, bunun sebebinin ise bu süreçte herhangi bir aksilik ile karşılaşmayacaklarına inanmak istemeleri olduğu ortaya koyulmuştur.<a href="#_ftn11" name="_ftnref11"><sup><sup>[11]</sup></sup></a></p>

<p>Fakat günümüz dünyasında ticari ilişkilerin uluslar arası boyutlar kazanmasıyla beraber artık taraflar sözleşmesel ilişkilere başlarlarken kar, zarar ve risk analizi yaparak ve dahi bu aşamalarda işlerinde uzmanlaşmış olan veri madencilerinden yardımlar alarak, bu analizlerin şekillendirdiği bir takım istekler doğrultusunda karşılıklı masaya oturmaktadırlar. Yani denilebilir ki geçmişe kıyasla artık bir ticari ilişkiye girilirken taraflar önlerini görebilmek adına pek çok yeni yöntem dahilinde çalışmaktadırlar. Veri kaydının ve iletişimin bu denli geliştiği bir çağda bu tip işlemler çok daha kolaylaşmıştır. Örneğin bir ticari satım sözleşmesinde emtia gemi ile sevk edileceği zaman hangi yolun hangi model gemi ile ve hangi dönemde daha az riskli olabileceği bir takım geçmiş dönem verilerinin karşılaştırılması ile kolaylıkla anlaşılabilecektir. Bu doğrultuda taraflar risklerini en aza indirgemek adına sözleşmelerinde bu şartları ihtiva eden bir hükme yer verecek ve akabinde daha az kapsamlı bir değişen durum klozu ile risk paylaşıp paylaşmamak kendi inisiyatiflerinde olacaktır.</p>

<p>Sözleşmelerin hazırlanmasından belki çok daha önemli olan aşama, sözleşmelerin müzakere edilmesidir. Bilindiği üzere sözleşmelerin müzakere aşamasında genelde güçlü tarafın dayattığı hükümlerin kabulü gerçekleşmektedir. Ticari anlamda zayıf olan ve bu sözleşmeyi yapma ihtiyacı doğmuş olan tarafa dayatılan hükümler karşısında sözleşmenin imzalanmaması riskini göze alamayan taraf bazı hükümleri aleyhine olsa da kabul etmek durumunda kalmaktadır. Bunun önlenilebilmesi için iki tarafın da çıkarları göz önünde bulundurularak hazırlanan model sözleşmeler veya model klozlar kullanmak bir çözüm olabilecektir.</p>

<p>Bütün bunların yanı sıra her sözleşme risk ihtiva eder. Hatta bazı sözleşmeler nitelikleri itibariyle tamamıyla bir riziko sözleşmesidir.<a href="#_ftn12" name="_ftnref12"><sup><sup>[12]</sup></sup></a> Özellikle uzun süreli ve uluslararası sözleşmelerde ilerleyen zamanlarda şartların değişmesi ihtimali çok daha yüksektir. <a href="#_ftn13" name="_ftnref13"><sup><sup>[13]</sup></sup></a> İki tarafın da tacir olduğu bu tip sözleşmelerde bu durumun ticari risk olarak değerlendirilmesi ve en profesyonel çözümlerin sağlanması gerektiği muhakkaktır. Değişen durum klozları üzerine yapılan bir inceleme de göstermektedir ki, uluslararası sözleşmelerde bu klozların kullanım sıklığı ulusal sözleşmelerin oldukça üzerindedir.<a href="#_ftn14" name="_ftnref14"><sup><sup>[14]</sup></sup></a></p>

<p>Ayrıca risk paylaşımında sözleşmenin süresi de aynı şekilde etki gösterebilmektedir. Kısa süreli sözleşmelerde pazarlık konusunu sözleşmesel edim ve maddi karşılığı oluştururken uzun süreli sözleşmelerde ileride meydana gelebilecek denge bozuklukları ve ifa güçlüklerinin tam olarak takdir edilmesi oldukça güçtür ve bu defa bu risklerin paylaştırılması pazarlık konusu olabilmektedir.<a href="#_ftn15" name="_ftnref15"><sup><sup>[15]</sup></sup></a></p>

<ol start="3">
	<li>Değişen Durum Klozlarının Faydaları ve Gerekliliği</li>
</ol>

<p>Sözleşmeler düzenlenirken aşırı ifa güçlüğü hallerinde dürüstlük kuralları ve iyi niyet ilkeleri doğrultusunda geliştirilen &ldquo;clausula&rdquo; doktrini uyarınca tarafların koruma altına alınacağı muhakkak olup asıl tartışmalı olan bu korumanın farklı ülkelerin hukuk sistemlerinde değişen kapsamıdır. Değişen durumlarda sözleşmenin akıbeti boyutunda uluslararası ticaret hukuku sisteminde henüz bir yeknesaklık sağlanamadığı için sözleşmeye bu klozlar konulurken oldukça iyi değerlendirmeler yapılmalıdır.<a href="#_ftn16" name="_ftnref16"><sup><sup>[16]</sup></sup></a></p>

<p>Sözleşmenin imzalanmasından sonra değişen şartlar altında uyarlamanın gerekliliği söz konusu olduğunda buna ilişkin kanuni düzenlemelerin esas itibariyle eksikliği, bu olgunun farklı ülkelerde farklı sonuçlara bağlanmış olmasının getirdiği riskler, mahkeme masrafları, uzun süren dava süreçleri ile tarafların kaybettikleri zaman düşünüldüğünde bu klozların gerekliliği daha da netleşmektedir. <a href="#_ftn17" name="_ftnref17"><sup><sup>[17]</sup></sup></a></p>

<p>Mücbir sebep meydana geldiğinde durumun iyi niyet kurallarına göre uyarlanması oldukça rahat olabilecekken hardship söz konusu olduğunda burada ispat güçlüğü ve uyarlama zorluğu ortaya çıkabilecektir.<a href="#_ftn18" name="_ftnref18"><sup><sup>[18]</sup></sup></a></p>

<p>Ayrıca sözleşmede, ihtilaf halinde başvurulacak mercii olarak resmi mahkemelerin seçilmesi halinde mahkemeler sözleşmede hüküm bulunmasa dahi iyi niyet kuralları çerçevesinde sözleşmenin uyarlanması yolunu seçebilmektedirler. Fakat ihtilafların çözüm yeri olarak tahkim makamları veya arabulucular tayin edildiğinde bazı uluslar arası nitelikli ihitlaflarda hakemlerin, uluslar arası sözleşmelerde değişen durumlara ilişkin kloz bulunmasının çok yaygın olduğunu, bu nedenle klozun yazılmadığı sözleşmelerde bilinçli bir seçim yapıldığı yönünde bazı uyarlamayı rededen olumsuz kararları mevcuttur.<a href="#_ftn19" name="_ftnref19"><sup><sup>[19]</sup></sup></a> Bu nedenle özellikle ihtilafların çözüm yeri tahkim mercii olarak öngörülmüşse sözleşmede değişen durum klozlarına yer verilmesi büyük önem taşımaktadır.<a href="#_ftn20" name="_ftnref20"><sup><sup>[20]</sup></sup></a></p>

<p>Bunların yanı sıra sözleşmede tarafların serbest iradeleri iradeleri ile yer almış bir değişen durum klozu, tarafların öngöremediği ve kontrolleri dışında kalan bir engelle karşılaşmaları halinde edimler arası dengenin bozulması, bir tarafın aşırı ifa güçlüğüne düşmesi durumlarında klozun nasıl uygunlanması gerektiğini bütün aşamaları ile bildirebilecektir. Aksi durumda hakimin sözleşmeye müdahalesi, tarafların istemedikleri bazı durumların da ortaya çıkmasına sebep olabilecektir.</p>

<ul>
	<li>Değişen Durum Klozlarının Niteliği</li>
</ul>

<p>Çalışmamızın temelini oluşturacak şekliyle belirtmek gerekirse, bir sözleşmede işlem temelinin çökmesiyle beraber ortaya çıkan iki temel kavram Mücbir Sebep (Force Majeure) ve Hardship olarak değerlendirilebilinir.<a href="#_ftn21" name="_ftnref21"><sup><sup>[21]</sup></sup></a> Klasik anlamıyla mücbir sebep borcun ifasını imkânsız hâle getiren durumlar olarak ifade edilebilecekken, farklı bir kavram olup uygulamada sıklıkla karıştırılan hardship ise, borcun ifasını imkânsız hale getirmeyip de güçlestiren ve sözlesmenin uyarlanması imkânını veren durumlar olarak nitelendirilir. Çoğu zaman hardship&rsquo;e bağlanan sonuçlar ile mücbir sebebe bağlanan sonuçlar paralellik göstermektedir.<a href="#_ftn22" name="_ftnref22"><sup><sup>[22]</sup></sup></a> Bu noktadan yola çıkarak incelediğimiz Uluslararası sözleşmeler ve ilkelerde mücbir sebep&rsquo;e getirilen tanım ve sonuçlar değerlendirildiğinde klasik anlayıştan uzaklaşıldığı anlaşılmaktadır.Hardship için ise doktrinde iyi niyet kurallarının çocuğudur denilerek uygun bir yakıştırma yapılmıştır.<a href="#_ftn23" name="_ftnref23"><sup><sup>[23]</sup></sup></a></p>

<p>Borçlar kanunumuzda &ldquo;İfanın Mümkün Olmaması&rdquo; başlıklı 117. madde hükmünde</p>

<p>&ldquo;Borçluya isnat olunamayan haller münasebetiyle borcun ifası mümkün olmazsa, borç sakıt olur.&rdquo; hükmü yer almaktadır. Burada klasik anlamıyla mücbir sebep öngörülerek, ifanın borçlunun sorumlu olmadığı sebeplerle imkansız hale gelmesi durumu ve sonucu düzenlenmiştir. Fakat Türk hukukunda beklenmeyen hallere ve bunların sözleşmeye etkisine ilişkin genel hükümler yer almamaktadır. Kanun koyucu bunun yerine sadece bazı<br />
sözleşmeler bakımından özel hükümler düzenlemiştir. (Bk. M.82, 264, 282, 286, 344, 362-2, 517/1, 535/7)<a href="#_ftn24" name="_ftnref24"><sup><sup>[24]</sup></sup></a></p>

<p>Bu aşamada özellikle belirtmek gerekir ki, hardship ile sonradan öğrenildiği için sözleşmenin ifası aşamasında ortaya çıktığı izlenimi yaratan &ldquo;hata&rdquo; kavramının karıştırılmaması gerekmektedir.<a href="#_ftn25" name="_ftnref25"><sup><sup>[25]</sup></sup></a> İmkansızlık ve aşırı ifa güçlüğü gibi hata da hataya düşen tarafı ifa yükümlülüğünden muaf duruma getirmektedir.<a href="#_ftn26" name="_ftnref26"><sup><sup>[26]</sup></sup></a> Hatanın sonucu, sözleşme yapılırken esaslı hataya düşen tarafın, Borçlar Kanunu&rsquo;nun 23. maddesine gereği, o sözleşme ile bağlı olmaması durumudur. Hata, gerçekte istenilmemiş olan bir şeyin istenilmiş gibi beyan edilmiş olmasına bir sebep teşkil eder.<a href="#_ftn27" name="_ftnref27"><sup><sup>[27]</sup></sup></a></p>

<p>Değişen durum klozları açıkça kurulabileceği gibi, bazı durumlarda bu tür klozların zımnen oluşturulduğu da kabul edilebilir. Bunun en belirgin örneği spekülatif sözleşmelerdir. Fakat öğretide, uyarlamanın yapılmayacağına dair açık açık hükme yer verilmesi halinde dahi uyarlamanın yapıldığı hukuk sistemimizde zımni bir uyarlama klozunun kabulünün ne kadar geçerli olduğu haklı olarak gündeme getirilmektedir.<a href="#_ftn28" name="_ftnref28"><sup><sup>[28]</sup></sup></a></p>

<p>Öğretide Draetta tarafından değişen durum klozları için ikili bir ayrım yapma yoluna gidilmiştir;</p>

<ul>
	<li>Tarafların yükümlülüklerine ilişkin ekonomik değerleri koruma altına alan,</li>
	<li>Sözleşmeyi değişen duruma uyarlamaya çalışan klozlar.<a href="#_ftn29" name="_ftnref29"><sup><sup>[29]</sup></sup></a></li>
</ul>

<p>Bu kapsamda bir değerlendirme yapıldığında; fiyat ayarlama şartları ekonomik değerleri koruma altına alan değişen durum klozlarının uygulamada en sık rastlanılan örneğini teşkil eder.<a href="#_ftn30" name="_ftnref30"><sup><sup>[30]</sup></sup></a> Bu tür klozlarda sözleşme bedeli, bir parametreye veya endekse bağlanarak tarafların tekrar bir araya gelmesine ve konu üzerinde karar vermesine gerek olmaksızın belirli periyotlarda işletilen otomatik bir uyarlama kaydı altına alınmaktadır. Böylece oluşturulan sözleşme, sabit fiyat kayıtlı sözleşmelerin tam tersi bir işleve sahip olur. Hukukumuzda özellikle kira sözleşmelerinde ÜFE ve TÜFE&rsquo;ye bağlanan kira bedeli, fiyat endeksi kaydının önemli örneklerinden birini oluşturmaktadır.</p>

<p>Taraflar belirlemiş oldukları bu fiyat ayarlama şartlarında baz alınan değerlerin fazlasıyla adaletsiz bir şekilde değişmesi durumunda tekrar bir araya gelerek yeni şartlarla sözleşmenin uyarlanması yönünde de anlaşmaya &ldquo;düzeltici kayıt&rdquo; koyabilirler.<a href="#_ftn31" name="_ftnref31"><sup><sup>[31]</sup></sup></a> Bu durum özellikle döviz kuru değişikliklerinde meydana gelebilecektir. Adaletsiz sonuçları önlemek maksadıyla, taraflar döviz kuru değişikliklerine ilişkin bir alt veya üst sınır öngörebilirler.<a href="#_ftn32" name="_ftnref32"><sup><sup>[32]</sup></sup></a> Bu şekilde oluşturulan bir düzeltici kayıt sözleşme adaletinin sağlanmasına faydalı olacaktır.</p>

<p>Sözleşmelerde yer alan sabit fiyat kayıtları ise fiyat ayarlama kayıtlarının tam aksi bir durumuna örnek teşkil etmektedir.<a href="#_ftn33" name="_ftnref33"><sup><sup>[33]</sup></sup></a> Sabit fiyat kayıtlı sözleşmelerde taraflar değişen koşullarda dahi sözleşme bedelinin değişmeyeceğine yönelik iradelerini ortaya koymaktadırlar.</p>

<p>Öğretide risk paylaşımını öngören bir takım uyarlama hükümlerinin de değişen koşullar karşısında uyarlamaya maruz kalabileceği savunulmaktadır. Uygulamada da buna rastlamak mümkündür.<a href="#_ftn34" name="_ftnref34"><sup><sup>[34]</sup></sup></a> Hukuk düzeninde çok önemli bir yeri olan sözleşme serbestîsi ilkesinin uygulamada bu şekilde yok sayılmasının kaynağını iyi niyet kuralının oluşturduğu kuşkusuzdur. Zira sözleşme serbestisi ve tarafların iradelerinin sınırını iyi niyet kuralları oluşturmaktadır.<a href="#_ftn35" name="_ftnref35"><sup><sup>[35]</sup></sup></a> Fakat bu tür kararları bir emsal olarak değerlendirerek somut olayın özelikleri incelenmeksizin, her benzer durumda bu şekilde karar verilmesinin ahde vefa ilkesi gereğince uygun olmayacağı görüşündeyiz.</p>

<ol start="5">
	<li>Değişen Durum Klozları Nasıl Yazılmalıdır?</li>
</ol>

<p>5.1. Genel Olarak</p>

<p>Değişen durumlar karşısında gerek Mücbir Sebep gerekse de hardship klozları oluşturulurken 4 temel unsur ele alınır; Bunlar;</p>

<ul>
	<li>Klozların uygulanmasını başlatan olaylar,</li>
	<li>Bu olayların taraf yükümlülüklerine etkisi,</li>
	<li>Uyarlama öncesi öngörülebilecek yükümlülükler,</li>
	<li>Kloza bağlanan hukuki sonuçlardır.</li>
</ul>

<p>Her iki kloz esas itibariyle ayrı oluşturulmayı gerektirse de uygulamada artık bir kloz içerisinde ikisinin de düzenlenmesi çok sık karşılaşılan bir durum haline gelmiştir. <a href="#_ftn36" name="_ftnref36"><sup><sup>[36]</sup></sup></a> Oysaki daha dikkatli ve özenle hazırlanacak sözleşmelerde ikisine de öngörülecek yükümlülükler ve bağlanacak sonuçlar açısından farklılık arz edeceği muhakkaktır. Bu sebeple biz her iki duruma ilişkin klozun sözleşme içerisinde ayrı ayrı yer almasının daha yerinde olacağı görüşündeyiz.</p>

<ul>
	<li>Mücbir Sebep Klozlarının Oluşturulması</li>
</ul>

<ol>
	<li>Klozun Uygulanmasını Başlatan Olaylar</li>
</ol>

<p>Bir mücbir sebep klozu yazılacağı zaman tarafların öncelikle hangi olayların mücbir sebep teşkil edeceğini belirlemeleri yani mücbir sebep olgusuna bir tanım ve kapsam getirmeleri gerekecektir. Uluslararası ticari sözleşmelerde karşılaştığımız Mücbir Sebep klozları genel itibariyle öncelikle &ldquo;Mücbir Sebep (force majeure)&rdquo; kavramının tanımını içeren bir cümle ile başlamaktadırlar.</p>

<p>Seneler öncesinde Mücbir sebep klozlarının ilk örnekleri &ldquo;Mücbir sebep tarafları işbu sözleşmeden doğan yükümlülüklerden kurtarır.&rdquo; Şeklinde oluşturulmakta iken günümüzde ise taraflarca belirlenmiş belirli olguların listesini içeren çok daha detaylı bir yapıda hazırlanırlar.</p>

<p>Bu durumda başlangıçta verilen tanımı mücbir sebep teşkil edeceği düşünülen doğal afetler, savaş, yangın ve benzeri durumların sıralanması takip eder.<a href="#_ftn37" name="_ftnref37"><sup><sup>[37]</sup></sup></a> Madde içerisinde belirtilen bu tip durumların sınırlı sayıda olup olmadığının sözleşme maddesi içerisinde belirtilmesi gerekmektedir.<a href="#_ftn38" name="_ftnref38"><sup><sup>[38]</sup></sup></a> Genel itibariyle uygulamada örnek olabilecek bir takım olaylar sayılmakta ve benzeri olayların kabul edilebilirliği belirtilmektedir. Bu şekilde oluşturulan bir klozda örnek olarak belirtilmeyen bir engel ortaya çıktığı takdirde bu engelin mücbir sebep klozunda sayılmış olan örnekler kapsamında olup olmadığının yorumlanması lazımdır. Doktrin burada tarafların iradesinin gereğinden fazla daralabileceğini veya genişletebileceğini eleştirmektedir.<a href="#_ftn39" name="_ftnref39"><sup><sup>[39]</sup></sup></a> Aşağıda yer alan şekilde olguların sıralaması yeterli olabilecektir;</p>

<p>&ldquo;Taraflar, Doğal Afetler (yangın, sel, deprem, fırtına, kasırga ya diğer doğal afetler dahil olmak üzere), savaş, istila, yabancı düşmanların faaliyetleri, düşmanlıklar (savaş ilan edilsin ya da edilmesin), iç savaş, isyan, devrim, ayaklanma, askeri harekat ya da el koyma, terör faaliyetleri, kamulaştırma, yaptırım, blokaj, ambargo, iş anlaşmazlığı, grev, iş kapatımı ve benzeri durumlar dahil olmak üzere ancak bu durumlarla sınırlı olmaksızın yükümlülüklerini yerine getirememeleri halinde sorumlu tutulamazlar..&rdquo;</p>

<p>Kloz hazırlanırken yazılacak her bir olayın iyi düşünülerek değerlendirilmesi lazımdır. Örneğin bu türde olan olaylardan &ldquo;terör faaliyetlerini&rdquo; değerlendirmek gerekirse, uluslar arası satımı ihtiva eden bir sözleşmede &ldquo;terör faaliyetleri&rdquo; tanımı her iki ülke için farklılık arz edebilir.<a href="#_ftn40" name="_ftnref40"><sup><sup>[40]</sup></sup></a> Bu örnekte sözleşmeye uygulanacak hukuk kapsamında &ldquo;terör faaliyetleri&rdquo; tanımı taraflarca müzakere edilmeli ve kloz yazılırken bu doğrultuda anlaşma sağlanmalıdır.</p>

<p>Mücbir sebep klozu ile beklenmeyen durum klozunun uygulanmasını başlatacak olan olayların aynı olabileceği muhakkaktır. Burada hangi klozun uygulanması gerekeceği olayın ifa üzerinde meydana getirdiği etki ile belirlenebilecektir. İfa imkansızlaşmış ise (geçici bir engel de dahil olmak üzere) mücbir sebep, ifa aşırı güçleşmiş ise beklenmeyen durum klozunun uygulanması gerekecektir kanaatindeyiz.</p>

<p>Mücbir sebep klozlarında olayın gerçekleştiğine dair resmi mercilerden veya meslek birliklerden yazı alınarak en kısa zamanda gönderilmesi gerekliliği belirtildiği takdirde, taraflar arasında işlem güvenilirliği daha sıkı şartlarla sağlanmış olacaktır.</p>

<ol>
	<li>Olayların Tarafların Yükümlülüklerine Etkisi</li>
</ol>

<p>Mücbir sebep olarak klozun uygulamasını başlatan olayların tarafların yükümlülüklerine etkisinin imkansızlık boyutunda olması gerekmektedir. Fakat eski Roma günlerinden bu yana &ldquo;imkansızlık&rdquo; olgusuyla artık tam anlamıyla karşılaşılamaz olmuştur.<a href="#_ftn41" name="_ftnref41"><sup><sup>[41]</sup></sup></a> Bu nedenle uygulamada mücbir sebep ve hardship artık iç içe değerlendirilmektedir. Biz bu çalışmamızda mutlak kesin vadeli işlemlerde veya parça borçlarında olabileceği gibi imkansızlığın gerçek anlamıyla yerini bulduğu olguları mücbir sebep diğerlerini ise hardship olarak ayırıp nitelendirmekteyiz.</p>

<p>Mücbir sebep olayı ile borcun ifa edilmemesi arasında uygun illiyet bağının bulunması klozun hükümlerinden faydalanmak için bir zorunluluktur, salt bir olayın meydana gelmiş olması tarafların yükümlülüklerinden muaf tutulmaları için yeterli olamaz. Bu durum klozun metni içerisinde de mutlaka belirtilmelidir. Eğer muafiyet talep eden taraf olayın etkilerinin üstesinden gelebilecekken gelmemişse bu durumda sorumluluktan muaf tutulması düşünülemez.<a href="#_ftn42" name="_ftnref42"><sup><sup>[42]</sup></sup></a></p>

<p>Fakat sözleşmede mücbir sebep olarak nitelendirilen olayların sözleşmeye konu edimi ne şekilde etkilediği ve gerçekten genel kabulde olduğu üzere edimin ifasının imkansız hale gelip gelmediğinin kabulü son derece zordur. Söz gelimi edimi çeşit borçlardan oluşan bir sözleşmenin ifası aşamasında ortaya çıkan mücbir sebebin borcun çeşit borç olması sebebiyle borçlunun borçtan kurtulup kurtulmadığı noktasında tereddütler ortaya çıkabilir.<a href="#_ftn43" name="_ftnref43"><sup><sup>[43]</sup></sup></a> Zira taraflardan biri borçlanılan çeşit her zaman temin edilebileceğinden ifanın imkânsızlaşmadığını iddia edebilir.</p>

<p>Doktrinde ifa tamamen imkansızlaşmasa dahi bunun teknik anlamda imkansızlık kavramına dâhil edilmesinin gerekliliğini belirten görüşler çoğunluktadır.<a href="#_ftn44" name="_ftnref44"><sup><sup>[44]</sup></sup></a> Biz bu görüşe katılmayarak, borcun tamamıyla imkansızlaşmadığı her durumun hardship kavramına dahil edilmesi gerektiğine inanıyoruz.</p>

<ul>
	<li>Mücbir Sebep Klozu ile Öngörülebilecek Yükümlülükler</li>
</ul>

<ol>
	<li>Bildirimde Bulunma Yükümlülüğü</li>
</ol>

<p>Mücbir sebep klozlarının içeriğinde bulunan olaylardan biri gerçekleştiğinde ifa borçlusu mümkün olan en kısa sürede mücbir sebep durumunu ve ifa kabiliyetini yitirdiğini ifa alacaklısına bildirmelidir. İfa alacaklısının bu durumdan haberi olması zararı azaltıcı bir tedbir varsa alması açısından son derece büyük önem arz eder.<a href="#_ftn45" name="_ftnref45"><sup><sup>[45]</sup></sup></a> İfa borçlusu bildirimde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediği veya geciktiği takdirde ifa alacaklısının bu nedenle uğradığı zararı tazminle yükümlü tutulmalıdır. Örnek şu şekilde düzenlenebilir;</p>

<p>&ldquo;Alıcı mücbir sebep durumunu ve ifa kesintisine ilişkin tahmini süreyi Müşteriye derhal bildirmek ile yükümlüdür. Alıcı, haklı neden olmaksızın bildirimde bulunmadığı takdirde satıcı nezdinde meydana gelecek her türlü zararı tazminle mükelleftir. &rdquo;</p>

<p>Ayrıca ifanın imkansızlaşmasına sebep veren engel geçici engel niteliğinde ise bu durumun ne kadar devam edeceğinin de ifa alacaklısına bildirilmesi yönünde yükümlülük öngörülmesi yerinde olacaktır.</p>

<ol>
	<li>Yeniden Müzakere Etme Yükümlülüğü</li>
</ol>

<p>Modern mücbir sebep klozlarında yer alan yeniden müzakere şartı gün geçtikçe uygulamada önem kazanmaktadır. Artık uygulamadan mücbir sebep durumlarında da beklenmeyen duruma özgü birer sonuç olan uyarlama veya yeniden müzakere yaptırımlarının öngörüldüğüne sıklıkla rastlanmaktadır.<a href="#_ftn46" name="_ftnref46"><sup><sup>[46]</sup></sup></a></p>

<p>Taraflar mücbir sebep klozlarını kaleme alırken meydana gelen durumda oluşacak olan ihtilafın giderilmesi için yeniden müzakere süreci yerine tahkim ve benzeri uyuşmazlık çözüm yolları da öngörebilirler.<a href="#_ftn47" name="_ftnref47"><sup><sup>[47]</sup></sup></a> Genel bir örnek aşağıda ki şekilde düzenlenebilir;</p>

<p>&ldquo;Madde metninde belirtilmiş olan mücbir nedenlerden herhangi birinin vukuu halinde ifanın imkansızlaşmasını takiben taraflar bir araya gelerek sözleşme koşullarını yeniden müzakere etmekle yükümlüdürler. &rdquo;</p>

<ul>
	<li>Sözleşme Edimini Sigorta Etme Yükümlülüğü</li>
</ul>

<p>Özellikle sözleşme ediminin taraflarca spesifik bir şekilde belirlenmiş olduğu durumlarda, ifa alacaklısı bu edimin sigorta ettirilmesi doğrultusunda bir yükümlülük öngörebilir. Zira parça satımında bedel hasarına ilişkin Borçlar Kanunu 183/1 maddesi uyarınca halin icabından veya özel şartlardan doğan istisnalar haricinde, satılan şeyin yarar ve hasarı sözleşmenin kurulduğu andan itibaren alıcıya geçer.</p>

<p>Uluslar arası sözleşmelerde de uygulanacak hukuk olarak Türk hukuku seçildiği veya örneğin FOB kayıtlı anlaşmaların yapıldığı durumlarda bu kuraldaki riski bertaraf etmek isteyen ifa alacaklısı edimin ifa borçlusunca sigorta ettirilmesini bir yükümlülük olarak kloza yansıtabilir. Bir alım-satım sözleşmesinde sigorta yükümlülüğüne ilişkin düzenleme şu şekilde yapılabilir;</p>

<p>&ldquo;Satıcı, satmış olduğu mal veya hizmeti, teslim edilme anına kadar oluşabilecek her türlü zarar ve ziyana karşı, yeterli şekilde sigortalatmayı, aksi takdirde oluşacak zarar ve ziyandan alıcının sorumluluğuna gidilemeyeceğini kabul beyan ve taahhüt eder. &rdquo;</p>

<p>Ayrıca bir inşaat sözleşmesinde inşaat sahibinin, belirli bazı riskler için sigorta yaptırması yükümlülüğü öngörülebilir.<a href="#_ftn48" name="_ftnref48"><sup><sup>[48]</sup></sup></a></p>

<p>Emsal teşkil etmesi açısından değerlendirilecek olursa, Alman İfa Engelleri hukuku incelendiğinde alacaklı ikame değer talebinde bulunur ise karşı edimini yerine getirmek zorunda olduğu hususunun eklenmiş olduğunu görürüz. Bunun yanı sıra ikame değer asıl borçlu ediminden düşük ise alacaklının karşı ediminin de bu oranda düşürülmesi gerekliliği düzenleme altına alınmıştır.<a href="#_ftn49" name="_ftnref49"><sup><sup>[49]</sup></sup></a></p>

<ol>
	<li>Mücbir Sebep Klozuna Bağlanan Hukuki Sonuç</li>
</ol>

<p>Mücbir sebep durumunda ifada bulunamayan tarafa herhangi bir tazminat yükümlülüğü öngörmek şüphesiz iyi niyet ve dürüstlük kurallarına aykırılık teşkil edecektir.</p>

<p>Mücbir sebep klozlarında ifa edememe durumunun imkânsızlıkla neticelenen olayların bir sonucu olmasına bağlı olarak sözleşmeden dönme yoluna gidilmesi gerekecektir. Bu durumda sorumluluktan kurtulan ifa borçlusu aleyhine herhangi bir tazminat yükümlülüğünün de doğmuyor olması mücbir sebep doktrininin en belirgin özelliğini teşkil eder. Böylece mücbir sebebin meydana gelmesi ile ortaya çıkan risk tamamıyla karşı taraf üzerinde kalmaktadır.<a href="#_ftn50" name="_ftnref50"><sup><sup>[50]</sup></sup></a> Bu noktadan sonra alacaklı artık aynen ifayı isteyemez, borçlu da borçlanmış&nbsp;olduğu sözleşme edimini yerine getirme borcundan kurtulmuş olur.<sup>51</sup> Sorumluluktan kurtulma kavramına cezai şartların da dahil olduğunu önemle belirtmek gerekir.<sup>52</sup><br />
Bunun yanı sıra sözleşme ediminin mümkün kıldığı durumlarda tarafların yeniden müzakere ederek, sözleşmeyi yeni koşullara uyarlayarak devam ettirmeleri de mümkündür. Zira ifanın imkansızlaşması ile borç sona ererken sözleşme sona ermemektedir.<sup>53</sup></p>

<p>Alacaklı, borçlunun imkansız hale gelen edim yerine elde ettiği ikame değerin veya böyle bir değere ilişkin talep hakkının kendisine devrini talep ederek, klozu bu şekilde de hukuki sonuca bağlayabilir.<a href="#_ftn51" name="_ftnref51"><sup><sup>[51]</sup></sup></a></p>

<ul>
	<li>Hardship Klozlarının Oluşturulması I. Klozun Uygulanmasını Başlatan Olaylar</li>
</ul>

<p>Uygulamada oluşturulan hardship klozları ekonomik, teknik ve siyasi durum değişikliklerine ilişkin riskleri kapsamaktadır.<a href="#_ftn52" name="_ftnref52"><sup><sup>[52]</sup></sup></a> Özellikle ülkemizde büyük bir risk teşkil eden fiyatlardaki dalgalanmalara karşı da sözleşme tarafları hardship klozları yoluyla tedbir almaktadırlar.<a href="#_ftn53" name="_ftnref53"><sup><sup>[53]</sup></sup></a></p>

<p>Taraflar &ldquo;sözleşmenin esasına ilişkin durumların temelden değişmesi&rdquo; gibi genel bir ifade kullanabilecekleri gibi daha somut ve sözleşmenin niteliğine göre çeşitlilik gösterebilen farklı durumlar da belirleyebilirler.<a href="#_ftn54" name="_ftnref54"><sup><sup>[54]</sup></sup></a></p>

<p>&ldquo;Taraflarca öngörülmesi ve aşılması mümkün olmayan, beklenmeyen bir durum sebebi ile tarafların aşırı ifa güçlüğüne düşmesi durumunda, iyiniyet ve dürüstlük kuralları çerçevesinde taraflar bir araya gelerek sözleşme koşullarını yeniden müzakere etmekle yükümlüdürler.&rdquo;</p>

<p>Eğer hardship klozlarına genel hukuk çerçevesinden daha geniş bir anlam yüklenilmesi isteniyorsa, kloz genel ifadelerle yazılmayarak, sözleşmenin niteliğine göre özellik arz edebilecek bir takım rizikolarda tek tek sayma yöntemi ile belirlenmelidir.<a href="#_ftn55" name="_ftnref55"><sup><sup>[55]</sup></sup></a></p>

<p>Hardship kavramı alışılagelmiş mücbir sebep kavramına göre daha geniş olayları da içerebileceği için ifa sürecinde ortaya çıkabilecek pek çok engel bu kapsama dahil edilebilir. Bu engellerin neler olabileceğinin oluşturulması sürecinde sözleşmenin türü, süresi, sözleşme konusu edimin niteliği yada ilgili sektörlerde sıklıkla karşılaşılan engeller gibi unsurlar sözleşmeden sözleşmeye farklılık ve çeşitlilik arz ederler.<a href="#_ftn56" name="_ftnref56"><sup><sup>[56]</sup></sup></a> Örneğin inşaat sözleşmeleri bu kapsamda oldukça çeşitli hükümlerin oluşmasına temel olabilecek niteliktedirler, o kadar ki inşaat sözleşmelerinin uyarlanmasına, İtalya ve İsviçre gibi bazı ülkeler özel önem göstererek kanuni düzenleme altına almışlardır.<a href="#_ftn57" name="_ftnref57"><sup><sup>[57]</sup></sup></a></p>

<p>Burada listeleme yapılırken bazı spesifik olaylara da yer verilmesi her ne kadar olay öngörülerek hüküm meydana getirilmiş hissini uyandırsa da asıl olan öngörülemezliğin,<br />
ihtimal verilen olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine, ne zaman gerçekleşeceğine ve sonuçlarına ilişkin olmasıdır.<a href="#_ftn58" name="_ftnref58"><sup><sup>[58]</sup></sup></a></p>

<p>Mücbir sebep olaylarında olduğu gibi hardship klozunu da kaleme alırken ileride gerçekleşmesi muhtemel her bir rizikonun eksiksiz olarak öngörülebilmiş olması düşünülemez. Bu durumda doktrinde &ldquo;ejusdem generis (aynı tür)&rdquo; isimli ilkenin göz önünde bulundurulması gerekliliği belirtilmektedir. Bu ilke doğrultusunda rizikoları sayarken &ldquo;ve benzeri&rdquo; niteliğinde geniş bir ifade kullanılırsa sayılan rizikolara benzeyen durumların haricinde kalan rizikoların beklenmeyen durum kapsamına dahil edilemeyeceği, bu sebeple öngörülen rizikoları sayarken &ldquo;sınırlı sayıda olmamak üzere&rdquo; ibaresinin eklenmesi gerekliliği vurgulanmıştır.<a href="#_ftn59" name="_ftnref59"><sup><sup>[59]</sup></sup></a></p>

<ol>
	<li>Olayların Taraf Yükümlülüklerine Etkisi</li>
</ol>

<p>Hardship klozlarında öngörülen olayların taraf yükümlülüklerine etkisi mücbir sebep klozlarıyla farklılık arz etmekte olup daha detaylı bir incelemeyi gerektirir. Burada, mücbir sebepte olduğunun aksine tarafların ifa yükümlülükleri açısından bir &ldquo;imkansızlık&rdquo; söz konusu değildir. Meydana gelen olay bir tarafın aşırı derecede ifa güçlüğüne düşmesine sebebiyet vermiş olmalıdır.</p>

<p>Bu olaylar sözleşme yapılırken mevcut olan ve sözleşmenin ifası aşamasında da mevcut halini koruyacağına inanılan durumda büyük değişiklikler meydana getiren olaylardır. Hardship klozlarının uygulamasını başlatan olaylar açısından öngörülemezlik kıstası mücbir sebep klozlarına kıyasla doktrin ve uygulamada çok daha fazla tartışmaya neden olmaktadır. Bu durum için en yaygın beklenmeyen durum olarak döviz ile borçlanılan sözleşmeler açısından, aniden patlak veren bir ekonomik kriz ile yükselen kurlardan etkilenen borçlunun durumunu örnek olarak verebiliriz.</p>

<p>Bu ve benzeri durumlarda, özellikle de borçlunun tacir olduğu sözleşmelerde, meydana gelen krizin gerçekten öngörülemez olup olmadığı sorusunu yanıtlamak için her olaya özgü farklı durumlar uzman bilirkişiler marifetiyle değerlendirilmelidir.<a href="#_ftn60" name="_ftnref60"><sup><sup>[60]</sup></sup></a> Somut olay adaletinin ancak bu şekilde sağlanması mümkün olacaktır.</p>

<p>Hardship klozlarında engelin ne zaman başladığının ve edimler arası dengenin ne zaman bozulduğunun tespiti önemlidir.<a href="#_ftn61" name="_ftnref61"><sup><sup>[61]</sup></sup></a> Bu aşamada sözleşme akdedildiği anda var olan imkânsızlığın etkisi de tartışılmalıdır. Bizim de katıldığımız görüşe göre, imkansızlık sözleşmenin imzalandığı anda var olsa dahi muaf tutulabilmek için imza anında bunun bilinmiyor olduğunun ispatı yeterli olacaktır.<a href="#_ftn62" name="_ftnref62"><sup><sup>[62]</sup></sup></a></p>

<p>Ayrıca ifa güçlüğünün kısmi ifa imkansızlığı olarak ortaya çıktığı durumlarda meydana gelecek ihtilafların önüne geçmek amacıyla hardship klozuna bu doğrultuda da açıklayıcı bir hüküm konulması faydalı olacaktır.</p>

<p>Dikkat edilmesi gereken bir diğer durum olarak eğer aşırı ifa güçlüğü ve hatta mücbir sebep klozları açısından ifa imkansızlığı durumları borçlunun kusurlu bir davranışı ya da eylemlerinden sorumlu olduğu ifa yardımcılarının davranışından kaynaklanıyorsa borçlu artık bu klozun korumasından yararlanamamalıdır. Bu durumda kloz metnine ispat yükü aşağıdaki şekilde yazılabilir;&nbsp;&ldquo; hardship klozunun uygulanmasını talep eden taraf, sözleşmenin akdedilmesi sırasında göz önünde bulundurulması kendisinden beklenemeyecek ve kendi kontrolü dışında gelişen bir olaydan dolayı sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesinin son derece güçleştiğini ispat etmekle yükümlüdür. &rsquo;&rsquo;</p>

<p>Hardship kabul edilen olayların hardship olup olmadığının ve bu olayların taraf yükümlülüklerine etkisini taraf yükümlülüklerine etkisinin değerlendirmesi için 3.bir kişinin yetkilendirilmesi de mümkündür.<a href="#_ftn63" name="_ftnref63"><sup><sup>[63]</sup></sup></a> Böylece bu konuda ortaya çıkabilecek bir ihtilafın halli ile zaman kaybı yaşanmayacaktır.</p>

<p>Bir olayın öngörülemez olması ile tarafların kontrolü dışında kalması aynı şey değildir. Bu nedenle klozun içerisinde ikisinin de ayrı ayrı belirtilmesi gerekliliği vardır.</p>

<ul>
	<li>Hardship Klozu İle Öngörülebilecek Yükümlülükler</li>
</ul>

<ol>
	<li>Bildirimde Bulunma Yükümlülüğü</li>
</ol>

<p>Hardship klozları kapsamında muafiyet talep eden taraf ifasında gecikme olacağını veya kısmi ifada bulunabileceğini karşı yana ihbar etmekle yükümlü tutulmalıdır. Bunu takiben bir taraf bildirimde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediğinde bunun sonuçlarının neler olacağı da açık bir dille düzenlenmelidir.<a href="#_ftn64" name="_ftnref64"><sup><sup>[64]</sup></sup></a> Taraflar hardship klozlarında bildirimde bulunma yükümlülüğünün yerine getirilmemesine karşın uygulanabilecek etkin bir çözüm olarak bu klozun&nbsp; uygulanamamasını tercih edebilirler.<a href="#_ftn65" name="_ftnref65"><sup><sup>[65]</sup></sup></a>&nbsp; Böylece ihbarda bulunarak ifa&nbsp;yükümlülüğünden kurtulacak olan sözleşme borçlusu haklı bir nedeni olmaksızın ihbarda bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediği durumda bu kloz ile elde edebileceği muafiyetten mahrum kalacaktır. Bunun yanı sıra mücbir sebep klozlarında olduğu gibi İfa borçlusu bildirimde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediği veya geciktiği takdirde ifa alacaklısının bu nedenle uğradığı zararı tazminle yükümlü tutulabilir.</p>

<p>Hardship oluşturan engel eğer geçici nitelikte ise ifa borçlusu olan taraf ifa engelinin tahmini ne kadar süreceğini de ifa alacaklısına bildirmelidir.</p>

<ol>
	<li>Yeniden Müzakere Etme Yükümlülüğü</li>
</ol>

<p>Hardship klozlarında, tarafların ihtilaf halinde durumu mahkemeye taşımadan önce bir araya gelerek yeniden müzakere etme ile yükümlü oldukları&nbsp; kararlaştırılabilir. Yeniden&nbsp;müzakerelere girişmek hususu taraflarca gerçekleştirilmesi gereken bir ödev olarak öngörülebileceği gibi, bir yükümlülük olarak da belirlenebilir. Yükümlülük olarak belirlenmesi<br />
halinde yeniden müzakereye iştirak etmeyen taraf aleyhine tazminat borcunun doğması kararlaştırılabilir.<a href="#_ftn66" name="_ftnref66"><sup><sup>[66]</sup></sup></a></p>

<p>Yeniden müzakere sonuç itibariyle her şekilde sözleşmenin uyarlanması sonucuna bağlanmış değildir. Bu durum sözleşmeyi düzenleyenlerin takdirindedir, yeniden müzakere girişimleri olumsuz olarak sonuçlanırsa sözleşmenin feshedileceği şeklinde bir sonuç da bağlanmış olabilir. Bunun dışında müzakere sürecinin olumlu sonuçlanması demek zaten tarafların aldıkları yeni kararlar çerçevesinde sözleşmeyi uyarlayarak ayakta tutmuş olmaları demektir.</p>

<p>Eğer kloz ile taraflara bir yeniden müzakere ödevi yükletilmiş veya uyarlama usulü öngörülmüş ve bunlar için belirli bir süre tayin edilmişse tayin edilen bu süre zarfında sözleşmenin akıbetinin ne olacağı düşünülmelidir. Doktrinde katıldığımız görüşe göre sözleşmenin bu aşamada askıda olarak değerlendirilmesi gerekliliği belirtilmektedir.<a href="#_ftn67" name="_ftnref67"><sup><sup>[67]</sup></sup></a></p>

<ol>
	<li>Hardship Klozuna Bağlanan Hukuki Sonuç</li>
</ol>

<p>Hardship klozuna bağlanan hukuki sonuç kapsamında olması gereken sözleşmenin uyarlanmasıdır, sözleşmenin sona erdirilmesi istisnai olmalıdır.<a href="#_ftn68" name="_ftnref68"><sup><sup>[68]</sup></sup></a> İfa zamanının ertelenmesi ya da süre uzatımı şeklindeki hukuki sonuçlara yer verilmesinin yanında bir uyarlama sürecinin öngörülmesi hardship klozlarında en sık rastlanan sonuçtur. Bunun yanı sıra erteleme için bir üst sınır verilebilir ve bu üst sınır aşıldığında sözleşmenin sonlandırılması yoluna gidileceği öngörülebilir.</p>

<p>Sözleşmenin değişen şartlara uyarlanmasını taraflar kendi aralarında gerçekleştirebilecekleri gibi tarafsız üçüncü bir kişinin veya devlet mahkemelerinin uyarlaması yönünde de irade beyan edebilirler.<a href="#_ftn69" name="_ftnref69"><sup><sup>[69]</sup></sup></a></p>

<p>Hardship klozlarında ifa alacaklısı zararının riskini üzerine alıp beklemeyi tercih ettiği takdirde aynen ifada da ısrar edebilme şansına sahip olabilir.<a href="#_ftn70" name="_ftnref70"><sup><sup>[70]</sup></sup></a></p>

<p>Sonuç itibariyle hardship klozlarının hukuki sonucu genelde sözleşme hükümlerinin revize edilmesidir ve bu revizyonun içeriği kloz metni ile tarafların anlaşmasına bırakılır. Uyarlama yapılamadığı takdirde ise sözleşmeden dönme veya fesih yoluna gidilmesi tercih edilebilir.</p>

<ol start="5">
	<li>CISG Kapsamında Değişen Durum Klozlarınm Durumu</li>
</ol>

<p>Türkiye Büyük Millet Meclisi, 2.4.2009 tarih ve 5870 Sayılı Kanunla<a href="#_ftn71" name="_ftnref71"><sup><sup>[71]</sup></sup></a>, Türkiye&rsquo;nin Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Anlaşması&rsquo;na katılımını uygun bulmuştur. Bu tarihten itibaren Anayasamızın 90. Maddesi uyarınca CISG pozitif hukukumuzun bir parçası haline gelmiştir.</p>

<p>Uluslar arası ticari sözleşmelerde, özellikle de Türkiye&rsquo;nin CISG&rsquo;e taraf olmasıyla beraber Uluslar arası mal satımına ilişkin olanlarda Mücbir Sebep ve Hardship klozlarının oluşturulması önem kazanmaktadır. <a href="#_ftn72" name="_ftnref72"><sup><sup>[72]</sup></sup></a></p>

<p>CISG hükümleri kapsamında borçlunun sorumlu olmadığı sebeplerle borcunu ifa edememesi durumu Borçlar kanunumuzdan farklı bir şekilde düzenlenmiştir. Fakat CISG 79 ile oluşturulan bu düzenlemenin tarafların sözleşme ile kararlaştırmış oldukları sorumluluk rejimini etkilemediği göz önünde bulundurulmalıdır.<a href="#_ftn73" name="_ftnref73"><sup><sup>[73]</sup></sup></a></p>

<p>Sadece sözleşmesel rizikonun dağılımının sözleşme hükümleri ile kararlaştırılmış olmadığı durumlarda CISG md. 79 devreye gireceği için biz bu çalışmamızda CISG&rsquo;de yer alan düzenlemenin detaylarına yer vermiyoruz.</p>

<ol start="6">
	<li>Model Sözleşmeler ile Öngörülen Klozlar</li>
</ol>

<p>Uluslar arası ticari ilişkilerde model sözleşmelerin kullanılması oldukça yaygındır.<a href="#_ftn74" name="_ftnref74"><sup><sup>[74]</sup></sup></a> Bu standard sözleşmeler bazen bir birlik tarafından hazırlanmakta olup çoğu zaman ise büyük şirketlerin avukatları tarafından hazırlanarak ekonomik olarak daha güçsüz olan tarafa imzaya sunulmaktadır. Birliklerce hazırlananlara örnek olarak GAFTA (Grain and Feed Trade Association) ve FOSFA (Federation Of Oils, Seeds and Fats) verilebilir.</p>

<p>Ayrıca bilindiği üzere işlem temelinin çökmesi inşaat sözleşmeleri açısından büyük önem arzetmekle beraber uyarlamaya ilişkin FIDIC model sözleşmesinde sunulan çözümlerin oldukça detaylı bir içeriğe sahip olduğunu da belirtmek gerekir.</p>

<p>Milletlerarası Ticaret Odası (ICC)&rsquo;nin 421 numaralı yayınında mücbir sebep/hardship klozları konusunda örnek birer kloz yayınlanmıştır, bu klozlar incelendiğinde sözleşmenin uyarlanmasının sonuç olarak düzenlenmediği görülmektedir.<a href="#_ftn75" name="_ftnref75"><sup><sup>[75]</sup></sup></a></p>

<p>ICC hardshipe ilişkin olarak oluşturduğu model klozunda tarafların makul bir süre içerisinde yeniden müzakere etme ödevi ile yükümlü olduklarını belirtmiştir.<a href="#_ftn76" name="_ftnref76"><sup><sup>[76]</sup></sup></a></p>

<p>Taraflar sözleşmelerine uygulanacak hukuk olarak Unidroit ilkelerini de belirleyerek anlaşabilirler. Bu ilkeler kapsamında herhangi bir standard form ya da model kloz öngörülmemesine karşın sözleşmeye uygulanacak hukuk olarak seçildiğinde Force majeure ve Hardshipe ilişkin ilkeler de belirlenmiş olacaktır. Genelde CİSG&rsquo;e taraf ülkelerde akdedilen sözleşmelerde Unidroit ilkelerine yapılan atıf ile CISG&rsquo;in beklenmeyen duruma ilişkin boşluğu doldurulmaktadır.<a href="#_ftn77" name="_ftnref77"><sup><sup>[77]</sup></sup></a></p>

<p>Model sözleşmelerle oluşturulan klozlar genel yapıları itibariyle incelendiklerinde büyük ölçüde birbirlerine benzerlik göstermektedirler. İlgili maddelerde öncelikle &ldquo;Pacta Sund Servanda&rdquo; nın tanımına ve önemine yer verildiği görülür. İfanın bir taraf için zorlaşmış olması gerçeği hiçbir zaman sözleşmenin uyarlanması için yeterli görülmeyerek, farklı kavramlarla ifade edilse dahi, &ldquo;aşırı ifa güçlüğü&rdquo; uyarlama için bir ön koşul olarak aranmıştır. Her zaman&nbsp;için ifa güçlüğü oluşturan durumun engellenemez olmasının yanı sıra öngörülemez olması da şart koşulmuştur. <sup>81</sup></p>

<ol start="7">
	<li>SONUÇ :</li>
</ol>

<p>İç hukukumuzda olduğu gibi uluslar arası hukukta da taraflar, sorumluluklarını gerektirmeyen bir sebeple ifa imkansızlığına veya aşırı ifa güçlüğüne düştükleri durumlarda hukuk sistemlerince bir koruma altına alınabilirler. Ama bu korumaların düzeyi ve yeterliliği sözleşmeye uygulanacak hukuka göre farklılık gösterebilecektir.</p>

<p>Özellikle küreselleşen dünyada iletişimin ve ticaretin gittikçe uluslar arası nitelik kazanmasıyla beraber gelişen uzun süreli sözleşmelerin, farklı ülkelerde yer alan ekonomik ve politik düzenlemelerde meydana gelebilecek her türlü değişiklikten etkilenme ihtimalleri çok yüksektir. Tarafların dikkatle ve özenle hazırlayacakları değişen durum klozları bu ticari ilişkileri garantiye almak noktasında en etkili çözüm olacaktır.<sup>82</sup></p>

<p>Uluslar arası ticarette faaliyette bulunan tacirlerin her türlü risk unsurlarını son derece dikkatle değerlendirerek en uygun klozları kaleme almaları tavsiye edilmektedir.</p>

<p>Değişen durum klozları kaleme alınırken sözleşmenin türü ve sözleşme konusu ifaya ilişkin meydana gelebilecek riskler dikkatle değerlendirilmeli; gerek mücbir sebep gerekse de hardship uygulanmasını başlatacak olaylar sıralanırken bu risklere özellikle yer verilmelidir. Eğer ifa engeli oluşturan olaylara değişen durum klozları içerisinde yer verilmiş olursa, ihtilaf halinde zaten sözleşme klozu öncelikle uygulanacağı için çeşitli tartışmaların ve zaman kaybının yolu kapatılmış olacaktır.<sup>83</sup></p>

<p>Bunun yanı sıra ifa alacaklısının zararının en aza indirgenebilmesi için kloz ile oluşturulacak yükümlülüklerinde özenle hazırlanması faydalı olacaktır. Kloza bağlanan hukuki sonucun da klozun uygulanacağı durumlarda ihtilafa mahal vermemek açısından son derece açık ve net olmasına dikkat edilmelidir.</p>

<p>Schwenzer, a.g.e.</p>

<p>Rimke, a.g.e.</p>

<p>Ewan McKendrick, Contract Law, Oxford,2004, s. 878</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="609">
	<tbody>
		<tr>
			<td>KAYNAKÇA
			<p>&nbsp;</p>

			<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
				<tbody>
					<tr>
						<td width="176">AKİPEK Şebnem KÜÇÜKGÜNGÖR Erkan</td>
						<td width="434">: Sözleşmeler Rehberi, Ankara, 2002</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">ARAT Ayşe</td>
						<td width="434">: Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanması, Ankara, 2006</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">ATAMER Yeşim</td>
						<td width="434">:Uluslar arası Satım Sözleşmelerine İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması Uyarınca Satıcının Yükümlülükleri ve Sözleşmeye Aykırılığın Sonuçları, İstanbul, 2005</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">BAYSAL Başak</td>
						<td width="434">: Sözleşmenin Uyarlanması, İstanbul, 2009</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">BİNGÖL Fatma Itır</td>
						<td width="434">: İzmir, 2008, Yayınlanmamış Doktora Tezi</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">BUND Jennifer M.</td>
						<td width="434">: Drafting Advice for the Cisg Practitioner, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/bund.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/bund.html, </a>Çevrimiçi: 21.05.2010</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">DOUDKO Alexi G.</td>
						<td width="434">: Hardship in Contract</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">DRAETTA Ugo LAKE Ralph B. NANDA Ved P.</td>
						<td width="434">: Breach and Adaptation of International Contracts</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">FARNSWOTH E.Allan</td>
						<td width="434">: Farnsworth On Contracts, Newyork, 2004</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">KAYA İbrahim</td>
						<td width="434">: Terörle Mücadele ve Uluslar arası Hukuk, Ankara, 2005</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">MCKENDRICK Ewan</td>
						<td width="434">: Contract Law, Oxford,2004</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">MCKENDRİCK Ewan</td>
						<td width="434">: Chitty On Contracts, Londra, 2004</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">ÖZÇELİK Şemsi Barış</td>
						<td width="434">:Borçlunun Sorumlu Olmadığı Sebeplerle Borcun İfa Edilmemesi ve Mücbir Sebep Kayıtları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara 2009</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">PERILLO Joseph M.</td>
						<td width="434">: Calamari and Perillo On Contracts, Minesota, 2003</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">RIMKE Joern</td>
						<td width="434">:Force Majeure and Hardship: Application in International Trade Practice with Specific Regard to the CISG and the UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, Pace Review of the convention on Contracts for the International Sale Of Goods,
						<p>&nbsp;</p>

						<p>Erişim:http//<a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/rimke.html">www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/rimke.html</a></p>
						</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">RÖSLER Hannes</td>
						<td width="434">:Hardship in German Codified Private Law Compared to English Law, Cisg and the Principles</td>
					</tr>
					<tr>
						<td width="176">SCHWENZER Ingeborg</td>
						<td width="434">: Force Majeure and Hardship in International Sales Contracts</td>
					</tr>
				</tbody>
			</table>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>: İfa, İfa Engelleri, Haksız Zenginleşme, İstanbul, 2002 : Sözleşmeden Dönme, İstanbul, 2007,</p>

<p>: Yeni Alman İfa Engelleri Hukuku, lÜHFM.Cilt LVIII, Sayı 1-2, Yıl 2000</p>

<p>: Uluslar arası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, İstanbul, 2005,</p>

<p>: Denge Bozulması ve İfa Güçlüğü Durumlarında Sözleşmeye Müdahale</p>

<p>: Frustration and Force Majeure, Londra, 2004,</p>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><strong><sup>[1]</sup></strong></sup></a>Cemal Şanlı, Uluslar arası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, İstanbul, 2005, s.6</p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><strong><sup>[2]</sup></strong></sup></a> Başak Baysal, Sözleşmenin Uyarlanması, İstanbul, 2009, S.5</p>

<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><strong><sup>[3]</sup></strong></sup></a>Ingeborg Schwenzer, Force Majeure and Hardship in International Sales Contracts, s.710, Erişim <a href="http://austlii.org/nz/journals/VUWLawRw/2008/39.pdf">http://austlii.org/nz/iournals/VUWLawRw/2008/39.pdf, </a>Çevrimiçi: 14.04.2010</p>

<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><strong><sup>[4]</sup></strong></sup></a> Alexi G. Doudko, Hardship in Contract</p>

<p><a href="#_ftnref5" name="_ftn5"><sup><strong><sup>[5]</sup></strong></sup></a> Joern Rimke,&rsquo;Force Majeure and Hardship: Application in International Trade Practice with Specific Regard to the CISG and the UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, Pace Review of the convention on Contracts for the International Sale Of Goods, Erişim: http//<a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/rimke.html">www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/rimke.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><strong><sup>[6]</sup></strong></sup></a> Schwenzer,a.g.e., s.709</p>

<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><strong><sup>[7]</sup></strong></sup></a> Cemal Şanlı, Uluslar arası Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, İstanbul, 2005, s. 37</p>

<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><strong><sup>[8]</sup></strong></sup></a>&nbsp;&nbsp; Ayşe Arat, Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanması, Ankara, 2006, Baysal, a.g.e., Şanlı, a.g.e., Ugo Draetta/Ralph B. Lake/Ved P. Nanda, Breach and Adaptation of International Contracts</p>

<p><a href="#_ftnref9" name="_ftn9"><sup><strong><sup>[9]</sup></strong></sup></a>&nbsp;&nbsp; Baysal, a.g.e., s.200</p>

<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><strong><sup>[10]</sup></strong></sup></a> Şebnem Akipek- Erkan Küçükgüngör, Sözleşmeler Rehberi, Ankara, 2002, syf. 37</p>

<p><a href="#_ftnref11" name="_ftn11"><sup><strong><sup>[11]</sup></strong></sup></a>&nbsp; TRAKMAN Leon E. , Declaring Force Majeure: Veracity or Sham?, Erişim 20.08.2008, <a href="http://works.bepress.com/cgi?article:1003&amp;context=leontrakman">http://works.bepress.com/cgi?article:1003&amp;context=leontrakman </a>aktaran Fatma Itır Bingöl, 2008, Yayınlanmamış Doktora Tezi</p>

<p><a href="#_ftnref12" name="_ftn12"><sup><strong><sup>[12]</sup></strong></sup></a> Joseph M. Perillo, Calamari and Perillo On Contracts, ,2003, s. 514</p>

<p><a href="#_ftnref13" name="_ftn13"><sup><strong><sup>[13]</sup></strong></sup></a>Bu tip riziko sözleşmelerine örnek olarak verilen Larrinaga davası ile durumu netleştirebiliriz, taraflar 1913 yılında Fosfat taşımacılığı için sözleşme yaparak edimin 1918 yılında, yani sözleşme akdedildikten 5 yıl sonra ifa edilmesini kararlaştırırlar. Fakat sözleşmenin imzalanmasından sonra patlak veren dünya savaşı ile borçlu yan aşırı ifa güçlüğüne düşmüştür. House of Lord bu durumda 5 yıl sonra ki bir edimin borçlanıldığı sözleşmenin kendisinin bir riziko sözleşmesi olduğunu ifade etmiştir, Sir Guenter Treitel, Frustration and Force Majeure, Londra, 2004, s.457</p>

<p><a href="#_ftnref14" name="_ftn14"><sup><strong><sup>[14]</sup></strong></sup></a> Draetta/Lake/Nanda, a.g.e, s.170</p>

<p><a href="#_ftnref15" name="_ftn15"><sup><strong><sup>[15]</sup></strong></sup></a> Seçkin Topuz, Denge Bozulması ve İfa Güçlüğü Durumlarında Sözleşmeye Müdahale, Ankara 2009, s.165</p>

<p><a href="#_ftnref16" name="_ftn16"><sup><strong><sup>[16]</sup></strong></sup></a> Jennifer M. Bund, Drafting Advice for the Cisg Practitioner,Erişim: <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/bund.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/bund.html, </a>Çevrimiçi: 21.05.2010, s.1</p>

<p><a href="#_ftnref17" name="_ftn17"><sup><strong><sup>[17]</sup></strong></sup></a> Topuz, a.g.e., s.165</p>

<p><a href="#_ftnref18" name="_ftn18"><sup><strong><sup>[18]</sup></strong></sup></a> Jennifer M. Bund, Force Majeure Clauses: Drafting Advice for the CISG Practitioner</p>

<p><a href="#_ftnref19" name="_ftn19"><sup><strong><sup>[19]</sup></strong></sup></a> Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s. 203</p>

<p><a href="#_ftnref20" name="_ftn20"><sup><strong><sup>[20]</sup></strong></sup></a> Şanlı,a.g.e, s.39</p>

<p><a href="#_ftnref21" name="_ftn21"><sup><strong><sup>[21]</sup></strong></sup></a> Rimke,a.g.e.</p>

<p><a href="#_ftnref22" name="_ftn22"><sup><strong><sup>[22]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Baysal, a.g.e., s. 125, Fatma Itır Bingöl, Uluslar arası Ticari Satımlarda Mücbir Sebep, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2008, Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s. 177</p>

<p><a href="#_ftnref23" name="_ftn23"><sup><strong><sup>[23]</sup></strong></sup></a> Hannes Rösler, Hardship in German Codified Private Law Compared to English Law, Cisg and the Principles, s. 14</p>

<p>Şanlı,a.g.e, s.38</p>

<p>Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s.195</p>

<p>Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s. 185</p>

<p>Kemal Oğuzman/M.Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul, 2000, S.81</p>

<p>Baysal, s.198</p>

<p>Draetta/Lake/Nanda, a.g.e, s.172</p>

<p>Baysal, s.195</p>

<p>Topuz, s.168</p>

<p>Bingöl, s.28</p>

<p>Topuz, s.169</p>

<p><sup>4</sup> Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 03.03.2005 E. 2004/14870 K. 2005/3171, (Kazancı Mevzuat ve İçtihat Bankası) Yargıtay bu kararında &ldquo;Taraflar arasında 10 yıllık kira sözleşmesinde taraflar kanuni ve iktisadi şartlarda bir değişiklik olduğunu ileri sürerek, kira bedelinin işbu mukaveledeki belirtilen miktarların fevkinde arttırılması isteğinde bulunmayacaklarını kararlaştırmışlardır. Sözleşmedeki bu hüküm tarafların uyarlama davası açmasına engel değildir. Sözleşmedeki bu kararlaştırmaya rağmen edimler arasında aşırı bir nispetsizlik çıkmışsa kira bedelinin günün koşullarına uyarlanması istenebilir.&rdquo; Şeklinde karar vererek uyarlama hükmünün dürüstlük kuralları karşısında uyarlanması durumuna bir örnek oluşturmuştur.</p>

<ul>
	<li>Rösler, a.g.e, s. 12</li>
	<li>Baysal,a.g.e., s.202</li>
</ul>

<p>Rimke, a.g.e. s.22, Şemsi Barış Özçelik, Borçlunun Sorumlu Olmadığı Sebeplerle Borcun İfa Edilmemesi ve Mücbir Sebep Kayıtları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2009,s.106</p>

<p><a href="#_ftnref38" name="_ftn38"><sup><strong><sup>[38]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Baysal, a.g.e., s.201</p>

<p><a href="#_ftnref39" name="_ftn39"><sup><strong><sup>[39]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Beitzke s.1751&rsquo;den aktaran Özçelik, a.g.e.,s. 107</p>

<p><a href="#_ftnref40" name="_ftn40"><sup><strong><sup>[40]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Bknz. İbrahim Kaya, Terörle Mücadele ve Uluslar arası Hukuk, Ankara, 2005</p>

<p><a href="#_ftnref41" name="_ftn41"><sup><strong><sup>[41]</sup></strong></sup></a> Schwenzer, a.g.e.</p>

<p><a href="#_ftnref42" name="_ftn42"><sup><strong><sup>[42]</sup></strong></sup></a> Özçelik, a.g.e., s.108</p>

<p><a href="#_ftnref43" name="_ftn43"><sup><strong><sup>[43]</sup></strong></sup></a>Özçelik, a.g.e., s.109</p>

<p><a href="#_ftnref44" name="_ftn44"><sup><strong><sup>[44]</sup></strong></sup></a>Özçelik, a.g.e., s.109 dipnot no:319</p>

<p><a href="#_ftnref45" name="_ftn45"><sup><strong><sup>[45]</sup></strong></sup></a>Oğuzman/Öz, s.431</p>

<p><a href="#_ftnref46" name="_ftn46"><sup><strong><sup>[46]</sup></strong></sup></a>Baysal, a.g.e., s.203</p>

<p><a href="#_ftnref47" name="_ftn47"><sup><strong><sup>[47]</sup></strong></sup></a>Rimke, s.24, Özçelik, a.g.e., s.113 dipnot:330</p>

<p><a href="#_ftnref48" name="_ftn48"><sup><strong><sup>[48]</sup></strong></sup></a>Perillo, a.g.e., s.519</p>

<p><a href="#_ftnref49" name="_ftn49"><sup><strong><sup>[49]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Rona Serozan, Yeni Alman İfa Engelleri Hukuku, İÜHFM,Cilt LVIII, Sayı 1-2, Yıl 2000, s. 241</p>

<p><a href="#_ftnref50" name="_ftn50"><sup><strong><sup>[50]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Rimke, a.g.e., s.23</p>

<p><a href="#_ftnref51" name="_ftn51"><sup><strong><sup>[51]</sup></strong></sup></a> Özçelik, a.g.e., s.66</p>

<p><a href="#_ftnref52" name="_ftn52"><sup><strong><sup>[52]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Baysal,a.g.e., s.201</p>

<p><a href="#_ftnref53" name="_ftn53"><sup><strong><sup>[53]</sup></strong></sup></a>Draetta/Lake/Nanda,a.g.e., s.174</p>

<p><a href="#_ftnref54" name="_ftn54"><sup><strong><sup>[54]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Baysal, a.g.e., s.195, Farnsworth a.g.e.,s. 678</p>

<p><a href="#_ftnref55" name="_ftn55"><sup><strong><sup>[55]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Perillo/Kalamari,a.g.e.,s.550, Farnsworth, a.g.e.,s. 676, Ewan McKendrick, Chitty On Contracts, Londra, 2004, s. 898</p>

<p><a href="#_ftnref56" name="_ftn56"><sup><strong><sup>[56]</sup></strong></sup></a> Özçelik, a.g.e., s.104</p>

<p><a href="#_ftnref57" name="_ftn57"><sup><strong><sup>[57]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s.181</p>

<p><sup>1</sup> Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s.181</p>

<p><a href="#_ftnref59" name="_ftn59"><sup><strong><sup>[59]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Perillo, a.g.e.,s.550, Farnsworth,a.g.e. s.676</p>

<p><a href="#_ftnref60" name="_ftn60"><sup><strong><sup>[60]</sup></strong></sup></a> Y.H.G.K., E.2003/13-599, K.2003/599, T. 15.10.2003, Kazancı Mevzuat ve İçtihat Bankası &ldquo;Türkiye&rsquo;de yıllardan beri ekonomik paketler açılmakta, ancak istikrarlı bir ekonomiye kavuşulamamaktadır. Devalüasyonların ülkemiz açısından önceden tahmin edilemeyecek bir keyfiyet olmadığı, kur politikalarının her an değişebileceği bir gerçektir. Devalüasyon ve ekonomik krizlerin aniden oluşmadığı, piyasadaki belli ekonomik darboğazlardan sonra meydana geldiği bilinmektedir. Davacı tacirin ekonomik krizin işaretlerinin belli olduğu bir dönemde, Şubat 2001 krizinden bir ay önce taşınmazda kiracı olarak oturmakta iken üstelik bir müzayaka olmadan yabancı para üzerinden kira sözleşmesi yapması, basiretli bir tacir olarak davranmadığını göstermektedir. Bu itibarla tacir olan davacı yönünden, uyarlamanın temel koşullarından biri olan &ldquo;Sonradan ortaya çıkan olguların tahmin edilemez nitelikte olması veya olgular tahmin edilebilmekle birlikte, bunların sonuçlarının somut olaya etkilerinin bu derecede ağır olabileceğinin öngörülememiş olması&rdquo; unsuru gerçekleşmemiştir.&rdquo;</p>

<p><a href="#_ftnref61" name="_ftn61"><sup><strong><sup>[61]</sup></strong></sup></a> Schwenzer, a.g.e.</p>

<p><a href="#_ftnref62" name="_ftn62"><sup><strong><sup>[62]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Farnsworth,a.g.e., s.662</p>

<p><a href="#_ftnref63" name="_ftn63"><sup><strong><sup>[63]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s.196</p>

<p><a href="#_ftnref64" name="_ftn64"><sup><strong><sup>[64]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Farnsworth, a.g.e., s.677</p>

<p><a href="#_ftnref65" name="_ftn65"><sup><strong><sup>[65]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s. 196</p>

<p>Baysal, a.g.e., s.195</p>

<p>Draetta/Lake/Nanda, a.g.e., s. 198</p>

<p>Schwenzer, a.g.e.,</p>

<p>Şanlı, a.g.e., s.37</p>

<p>Rona Serozan, İfa İfa Engelleri Haksız Zenginleşme, İstanbul, 2002, s. 211</p>

<p>Resmi Gazete, 14.4.2009</p>

<p><sup>5</sup> Rösler, a.g.e., s.1</p>

<p><a href="#_ftnref73" name="_ftn73"><sup><strong><sup>[73]</sup></strong></sup></a> Yeşim Atamer, Uluslar arası Satım Sözleşmelerine İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması Uyarınca Satıcının Yükümlülükleri ve Sözleşmeye Aykırılığın Sonuçları, İstanbul, 2005, s.455</p>

<p><a href="#_ftnref74" name="_ftn74"><sup><strong><sup>[74]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Rimke, a.g.e., s.24</p>

<p><a href="#_ftnref75" name="_ftn75"><sup><strong><sup>[75]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Rimke, a.g.e., s.24</p>

<p><a href="#_ftnref76" name="_ftn76"><sup><strong><sup>[76]</sup></strong></sup></a> Schwenzer, a.g.e.</p>

<p><a href="#_ftnref77" name="_ftn77"><sup><strong><sup>[77]</sup></strong></sup></a>&nbsp; Bund, a.g.e.</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/uluslararasi-ticari-sozlesmelerde-mucbir-sebep-ve-hardship-klozlari]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Milletlerarası Mal Satım Sözleşmeleri]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>T.C.&nbsp;GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ<br />
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ<br />
ÖZEL HUKUK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI<br />
2010-2011</p>

<p>MİLLETLERARASI</p>

<p>MAL SATIM SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA<br />
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİ&rsquo;NE GÖRE</p>

<p>ALICININ BORÇLARI</p>

<p>Milletlerarası Ticaret Hukuku<br />
Prof. Dr. H. Ercüment Erdem</p>

<p>Hazırlayan:<br />
Ezgi Vural<br />
10411187</p>

<p>Ocak 2011</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>KISALTMALAR:</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table>
	<tbody>
		<tr>
			<td width="76">a.g.e.</td>
			<td width="150">Adı geçen eser</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">b.</td>
			<td width="150">Bent</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">C.</td>
			<td width="150">Cilt</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">BK.</td>
			<td width="150">Borçlar Kanunu</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">bkz.</td>
			<td width="150">Bakınız</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">dn.</td>
			<td width="150">Dipnot</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">f.</td>
			<td width="150">Fıkra</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">m.</td>
			<td width="150">Madde</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">s.</td>
			<td width="150">Sayfa</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">vb.</td>
			<td width="150">Ve benzerleri</td>
		</tr>
		<tr>
			<td width="76">vd.</td>
			<td width="150">Ve devamı</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>&nbsp;</p>

<p>GİRİŞ</p>

<p>Uzun yıllar süren uluslararası mal satışlarının yeknesaklaştırma çalışmaların neticesinde 1980 yılında Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Anlaşması (Viyana Satım Sözleşmesi) kabul edilmiş ve 1988 yılında yürürlüğe girmiştir. Günümüzde 60&rsquo;dan fazla ülke Viyana Satım Sözleşmesine taraftır. Türkiye diplomatik konferansa katılmış sonuç metnini imzalamış ancak o tarihte onaylamamıştır<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>. Daha sonra, Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması&rsquo;na Türkiye Cumhuriyeti&rsquo;nin katılımının uygun bulunduğuna ilişkin 2.4.2009 tarihli ve 5870 sayılı yasanın 14 Nisan 2009 tarihli Resmi Gazete&rsquo;de yayımlanmasını takiben, Bakanlar Kurulu kararnamesinin 7 Nisan 2010 tarihli Resmi Gazete&rsquo;de yayımlanmasıyla Türkiye de taraf olmuştur.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi 101 madde ve dört bölümden oluşmaktadır. Genel olarak alıcı ve satıcının hak ve yükümlülüklerini ayrıca sözleşmeye aykırılık durumuna ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Çalışmanın kapsamında, üçüncü kısım üçüncü bölümde yer alan alıcının esas borçları ve çeşitli maddelerde düzenleme alanı bulan alıcının diğer borçları incelenmiştir. Bunlara ek olarak birçok madde, doğrudan veya dolaylı olarak alıcının borçlarını düzenleyen maddelere etki etmektedir. Bu çerçevede özellikle, Genel Hükümler bölümünde yer alan 6. madde<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a>, teamüllerin önemini ve uygulanmasını içeren 9. madde<a href="#_ftn3" name="_ftnref3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a>, satıcının birden fazla iş yeri olması halinde hangi iş yerinin dikkate alınacağım düzenleyen 10. madde<a href="#_ftn4" name="_ftnref4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a>, satım akdinin kuruluşu kısmında yer alan ve icabı düzenleyen 14. madde<a href="#_ftn5" name="_ftnref5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> alıcının borçlarına etkisi bakımından önem arz etmektedir. Bu sebeple çalışmamızda, alıcının borçlarını düzenleyen maddeler bir bütünün parçası olarak<a href="#_ftn6" name="_ftnref6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> ancak tek başına incelenmektedir.</p>

<ol>
	<li>GENEL OLARAK</li>
</ol>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi, m. 53<a href="#_ftn7" name="_ftnref7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> ile alıcının borçlarının genel olarak belitmiş<a href="#_ftn8" name="_ftnref8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> ve alıcıya iki temel yükümlülük getirmiştir. Maddeye göre alıcının öncelikli borcu &lsquo;semeni ödemek&rsquo;, ikincil borcu &lsquo;malları tesellüm etmektir&rsquo;. Alıcının bu iki borcu, birden fazla hukuki işlemi bünyesinde ihtiva etmektedir. Nitekim, m. 54 ve 59 arasında bedelin ödenmesi borcu detaylandırılmış; m. 60 ile malların tesellüm edilmesi borcunun çerçevesi çizilmiştir.</p>

<ol start="2">
	<li>SEMENİN ÖDENMESİ</li>
</ol>

<p>Alıcının bu esas borcunda yer alan &lsquo;semen&rsquo; kavramından ne anlaşılması gerektiği ve böylece Viyana Satım Sözleşmesinin uygulama alanı konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmüş; çoğunluk tarafından sözleşmenin yapısı ve lafzı gereği sadece parasal bir ilişkinin ifade edildiği kabul edilmiştir<a href="#_ftn9" name="_ftnref9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Semenin Ödenmesi Borcunun Kapsamı</li>
</ul>

<p>Semeni ödeme borcunun kapsamı Viyana Satım Sözleşmesi m. 54&rsquo;de düzenlemiştir. Bu bağlamda alıcı, satım akdinde veya kanunlarda ve mevzuatta öngörülmüş olan, semenin ödenmesini sağlayacak önlemleri almak ve muameleleri yapmak borcu altındadır.</p>

<p>Madde metninde alıcının semeni ödeme borcunun içeriği, semenin ödenmesi için gerekli önlemlerin almayı ve formaliteleri gerçekleştirmeyi içerir denilerek, genişletilmiştir. Ancak alıcının bu yükümlülüğünü ifaya yönelik olarak gerçekleştirdiği hukuki fiil ve işlemleri ile amaçlanan sonuca ulaşıp ulaşamamasına ve bunun hukuki neticesine değinilmemiştir. Bu itibarla alıcının, satım akdi, Viyana Satım Sözleşmesi ve mevzuat kapsamında gerekli girişimlerde bulunması yeterlidir. Alıcı, gerekli çabayı göstermesine karşın başarısız olmuşsa, m. 79&rsquo;da<a href="#_ftn10" name="_ftnref10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> düzenlenen sorumluluktan kurtulma hükmünden istifade edebilecektir<a href="#_ftn11" name="_ftnref11"><sup><sup>[11]</sup></sup></a>.</p>

<p>Taraflar arasındaki sözleşmeye göre, alıcının avans veya taksit ödemesi yapması, gerekli teminatları vermesi veya vesikalı ödemelerde kendisinden beklenen esaslara uyması gerekiyorsa, bu işlemlerin sözleşmenin yanısıra, semenin ödenmesine yönelik gerekli işlemleri gerçekleştirme borcundan kaynaklandığı söylenebilir. Ancak alıcının bu borcu, vesikalı ödemede bulunmayı üstenmesi olarak yorumlanmamalıdır<a href="#_ftn12" name="_ftnref12"><sup><sup>[12]</sup></sup></a>. Taraflar vesikalı ödeme konusunda mutabakata varmışlarsa, alıcının vesikalı ödemelerde uyulması gereken esaslara göre hareket etmesi gerekliliği doğacaktır.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nde semenin hangi para birimi üzerinden ödenmesi gerektiği yer almamakla beraber, m. 6 ve 53 birlikte yorumlandığı takdirde, tarafların kararlaştırdığı para birimi üzerinden semenin ödenmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır<a href="#_ftn13" name="_ftnref13"><sup><sup>[13]</sup></sup></a>. Bu noktadan hareketle, sözleşmeden kaynaklanan diğer ödemelerin de -faiz veya hasar ödemesi gibi- kararlaştırılan para birimi üzerinden yapılması gerektiği şeklindeki yorumun<a href="#_ftn14" name="_ftnref14"><sup><sup>[14]</sup></sup></a> isabetli olduğu söylenebilir. Diğer yandan, taraflar para birimi konusunda anlaşmamışlarsa; para birimine ilişkin belirleme, m. 9 uyarınca, tarafların kabul ettikleri teamüllere veya aralarında yerleşmiş olan uygulamalara göre yapılmalıdir. Buna rağmen bir sonuca ulaşılamıyorsa, m. 7/f.2<a href="#_ftn15" name="_ftnref15"><sup><sup>[15]</sup></sup></a> hükmüne başvurularak milletlerarası özel hukuk kuralları gereğince uygulanması gereken hukuka göre problem çözülmelidir.</p>

<p>Son olarak Viyana Satım Sözleşmesi, ödeme şekline ilişkin de herhangi bir düzenleme ihtiva etmemektedir. &lsquo;Sözleşmede herhangi bir düzenleme olmaması halinde teamüller dikkate alınır&rsquo;<a href="#_ftn16" name="_ftnref16"><sup><sup>[16]</sup></sup></a>.</p>

<p>Türk Hukuku açısından, BK. m. 83 uyarınca konusu para olan borçlar, memleket parasıyla ödenir. Ancak taraflar yabancı para ile ödenmesi konusunda anlaşmışlarsa, bu belirleme de geçerlidir<a href="#_ftn17" name="_ftnref17"><sup><sup>[17]</sup></sup></a>. Yine aynı şekilde taraflar yabancı para ile ödeneceğini kararlaştırmışlarsa, faiz de belirlenen para birimi üzerinden ödenir.</p>

<ul>
	<li>Semenin Belirlenmesi</li>
</ul>

<p>Semenin belirlenmesi konusunda, öncelikle tarafların öngörmesi hali, daha sonra tarafların semenin belirlenmemesi hali, son olarak da malların ağırlığına göre saptama konusu sırasıyla ele alınmalıdır.</p>

<ul>
	<li>Tarafların Öngörmesi</li>
</ul>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nin genelinde ön plana çıkarıldığı gibi, burada da taraf iradelerinin esas olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, öncelikle tarafların açık veya örtülü bir şekilde belirledikleri bedel veya bedelin nasıl tayin edileceği düzenlemesi esas alınmalıdır. Nitekim m. 55&rsquo;de fiyat belirlemesinin nasıl yapılacağı belirtilmiş olmakla birlikte, bu düzenlemenin, tarafların herhangi bir hüküm getirmemesi halinde uygulanması gerektiği de vurgulanmıştır.</p>

<p>Taraflar, sözleşmenin kuruluşu sırasında bedeli tayin edebildikleri gibi sözleşme kurulduktan sonra da mutabakata varabilirler<a href="#_ftn18" name="_ftnref18"><sup><sup>[18]</sup></sup></a>.</p>

<p>Bir kararda mahkeme, tarafların sadece fiyat aralığı belirlemesi durumunda, bedeli belirlenebilir nitelikte bulmuş ve malların kalitesine bağlı olarak bu aralık çerçevesinde fiyatın belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir<a href="#_ftn19" name="_ftnref19"><sup><sup>[19]</sup></sup></a>.</p>

<p>Benzer şekilde, Türk Hukukunda, BK. m. 182/f.3&rsquo;e göre satım parasının sözleşmenin kurulması sırasında kesin olarak tayin edilmesi şart değildir; tayin edilebilir olması&nbsp;yeterlidir<a href="#_ftn20" name="_ftnref20"><sup><sup>[20]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Tarafların Öngörmemesi</li>
</ul>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 55&rsquo;de: &lsquo;Semen satım akdinde açık veya örtülü bir şekilde belirlenmeksizin veya belirlenmesine yol gösterecek herhangi bir hüküm getirilmeksizin, taraflar geçerli bir satım akdi yapmışlarsa aksi belirtilmedikçe, akdin yapıldığı tarihte aynı ticari sahada, benzer durumlarda, aynı mallar için uygulanan cari fiyatı zımnen kabul etmiş sayılırlar.&rsquo; denmekte ve tarafların semeni tayin etmemeleri halinde semenin nasıl belirleneceğini düzenlemektedir.</p>

<p>Maddeyi uygulamak suretiyle fiyatı belirleyebilmek için iki koşulun gerçekleşmesi gerekmektedir. Bunlar: geçerli bir satım akdi yapılmış olması ve &lsquo;sözleşme konusu malların cari bir fiyatı bulunmasıdır&rsquo;<sup>21</sup>. Sırasıyla açıklayacak olursak:</p>

<p>Geçerli bir satım akdi yapılmış olması:</p>

<p>Madde 55, satım sözleşmesinin geçerli olarak kurulmuş olmasından ve açık veya örtülü bir şekilde fiyatın veya fiyat belirleme methodunun belirtilmemiş olmasından bahsetmektedir. Ancak m.14&rsquo;te<a href="#_ftn21" name="_ftnref21"><sup><sup>[21]</sup></sup></a> sözleşmenin geçerli olarak kurulması için gerekli olan icabın, açık veya örtülü olarak fiyat içermesi gerektiği düzenlenmiştir. İki madde arasındaki çelişkinin üzerinde durulmuş; fiyat içermeyen bir icap ile geçerli bir sözleşme kurulamazken kurulmuş sayılarak, fiyat konusundaki boşluğun m. 55 ile doldurulmasının mümkün olup olmadığı tartışılmıştır<a href="#_ftn22" name="_ftnref22"><sup><sup>[22]</sup></sup></a>.</p>

<p>Honnold&rsquo;a göre, m. 55 uygulama imkanı bulabilir. Çünkü taraflar, fiyat belirlenmeden de geçerli bir sözleşme kurabilirler<a href="#_ftn23" name="_ftnref23"><sup><sup>[23]</sup></sup></a>. Aksi görüşü savunan Fransworth&rsquo; e göre, m.55 uygulama alanı olmayan bir düzenlemedir, çünkü fiyatın belirlenmemiş olması halinde uygulanır. Oysa ki, sözleşmenin geçerli olarak kurulmuş olduğundan bahsedebilmek için fiyat bilgisini içeren bir icap olmalıdır; fiyata ilişkin herhangi bir gönderme yoksa icaptan, icap yoksa geçerli bir sözleşmeden bahsedilemez. Garro&rsquo;ya göre ise, iki hükümden de anlam çıkarılmalı, sözleşmeyi ayakta tutulma amacıyla yorum yapılmalıdır. Son olarak Hager m. 55&rsquo;in pratik önemine işaret ederek; örneğin taraf devletin ikinci kısım için çekince koymuş olması halinde, uygulanabileceğini belirtmiştir<a href="#_ftn24" name="_ftnref24"><sup><sup>[24]</sup></sup></a>. Ayrıca belirtmek gerekir ki tahkim mahkemesi, m. 14 ve m. 55&rsquo;in çatışdığı bir durumla karşılaşdığında, sözleşmeyi kurtarma amacıyla m. 14&rsquo;e öncelik verilmektedir. Fiyata ilişkin herhangi bir anlaşma yoksa m. 55&rsquo;in sözleşmeyi kurtaramayacağı ve bu nedenle uygulanamayacağı; ancak tarafların fiyat listesini belirlenmesi halinde m. 55&rsquo;in uyugulanması gerektiği belirtilmiştir<a href="#_ftn25" name="_ftnref25"><sup><sup>[25]</sup></sup></a>. Kanaatimizce taraf devletin m. 14&rsquo;e ilişkin çekince koymuş olması halinde<a href="#_ftn26" name="_ftnref26"><sup><sup>[26]</sup></sup></a> m. 55&rsquo;in uygulama alanı bulacağı açıktır. Buna ek olarak, tahim mahkemesinin uygulamasına katılmaktayız. Zira sözleşmenin ayakta tutulabilmesi için m. 14&rsquo;e uygun olarak, geçerli bi şekilde kurulmuş olduğunun tespiti gerekir. Bu belirlemenin ardından bedele ilişkin şüphenin varlığı halinde m. 55 uygulama alanı bulacaktır. Dolayısıyla örnek vermek gerekirse; taraflar sözleşme ile, bedelin sonraki piyasa fiyatında gerçekleşen artış veya azalışlardan etkileneceği yönünde anlaşmışlarsa ve satıcı bu anlaşmaya dayanarak malları göndermişse alıcı, fiyat konusunda anlaşılmamış olduğu gerekçesiyle malları teslim almaktan kaçınamayacaktır;<a href="#_ftn27" name="_ftnref27"><sup><sup>[27]</sup></sup></a> ancak taraflar daha sonraki bir tarihte bedeli belirleyecekleri konusunda anlaşmışlar fakat bu tarihte bedeli belirlememelerine rağmen satıcı malları göndermişse artık m.55 uygulama alanı bulmayacaklardır<a href="#_ftn28" name="_ftnref28"><sup><sup>[28]</sup></sup></a>.</p>

<p>Türk Hukukunda genel olarak, sözleşmenin kurulması için tarafların esaslı unsurlar husununda anlaşmış olması gerekmektedir. Ancak BK. m. 209 satım sözleşmeleri için istisnai bir düzenleme getirmiştir. Şöyle ki; alıcı kesin sipariş vermiş fakat bedel tayin edilmemişse, satım sözleşmesi siparişin yapıldığı gün ve yerde cari olan fiyat üzerinden kurulmuş sayılacaktır<a href="#_ftn29" name="_ftnref29"><sup><sup>[29]</sup></sup></a>.</p>

<p>Sözleşme konusu malların cari fiyatı bulunması:</p>

<p>Öncelikle cari fiyat &lsquo;aynı ticari branşta, aynı şartlar altında, aynı mallar için uygulanan fiyattır&rsquo;<a href="#_ftn30" name="_ftnref30"><sup><sup>[30]</sup></sup></a>. Cari fiyata göre bedel belirlemesinde, eskiden satıcının o mal için genellikle uyguladığı bedel esas alınırken, artık objektif standartlara göre yani, piyasada yaygın olarak kullanılan fiyata göre belirleme yapılmaktadır<a href="#_ftn31" name="_ftnref31"><sup><sup>[31]</sup></sup></a>. Diğer bir deyişle bedel, sözleşmenin yapıldığı tarih, şart ve branştaki objektif kriterlere göre belirlenir<a href="#_ftn32" name="_ftnref32"><sup><sup>[32]</sup></sup></a>. Ancak &lsquo;m. 55 anlamında &lsquo;alışılmış&rsquo; veya &lsquo;cari&rsquo; fiyat olarak farklılıklar varsa bunların ortalaması alınmalıdır&rsquo;<a href="#_ftn33" name="_ftnref33"><sup><sup>[33]</sup></sup></a>.</p>

<p>Madde 55 düzenlemesinin uygulanabilmesi için gerekli koşula geri dönersek, sözleşme konusu malların piyasada cari fiyatı olmalıdır. Yani madde, sadece nev&rsquo;i borçlarında uygulama alanı bulabilecek; parça borçlarında, cari fiyat belirlemesi&nbsp;yapılamayacağından, uygulama alanı bulamayacaktır.</p>

<p>Yukarıda bahsedilen iki koşulun gerçekleşmesi halinde sözleşmenin kurulma anındaki cari fiyat esas alınarak belirleme yapılacaktır. Madde teslim zamanındaki cari fiyata gönderme yapmamaktadır<a href="#_ftn34" name="_ftnref34"><sup><sup>[34]</sup></sup></a>. Dolayısıyla taraflar sözleşmenin kurulmasından önceki cari fiyattan yararlanamayacaklardır<a href="#_ftn35" name="_ftnref35"><sup><sup>[35]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Malların Ağırlığına Göre Saptama</li>
</ul>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 56&rsquo;da, &lsquo;Semen, malların ağırlığına göre saptanmışsa şüphe halinde semen malların net ağırlığına göre belirlenir.&rsquo; denilerek, tamamlayıcı<a href="#_ftn36" name="_ftnref36"><sup><sup>[36]</sup></sup></a> bir yorum kuralı getirilmiştir.</p>

<p>Maddenin uygulanabilmesi için öncelikle &lsquo;tarafların semeni, malların ağırlığına göre belirlemiş olması&rsquo; gerekmektedir. Bu unsurun dar yoruma tabi tutulması gerekmektedir. Taraflar bu belirlemeyi çeşitli şekillerde yapabilirler. Mesela, sözleşmede kesin bir miktar mal ve kesin fiyata yer verilmiş olmakla birlikte, satın alınan malların miktarına göre indirim yapılmış olabilir. Bu varsayımda, m. 56&rsquo;ya göre fiyatın belirlenebilmesi için, teslim edilen mallar ve toplam fiyat arasındaki ilişkinin açık ve hesaplanabilir olması lazımdır<a href="#_ftn37" name="_ftnref37"><sup><sup>[37]</sup></sup></a>.</p>

<p>İkinci olarak, &lsquo;satım konusu mal, semeni ağırlık üzerinden hesaplanabilecek nitelikte olmalıdır<sup>39</sup> &rsquo; Ticari satımlarda semen, genellikle parça, ünite veya ağırlığa göre belirlenmektedir. Ancak incelenilen unsur nedeniyle m. 56&rsquo;da düzenlenen yorum kuralı, sadece ağırlığın esas alınabildiği mallar için uygulanabilecek, parça veya ünite başına semenin belirlenmesi ihtimalinde uygulanamayacaktır. Örneğin, makine veya dayanıklı tüketim mallarının satımını konu edinen sözleşmelerde m. 56 uygulama alanı bulmaz.</p>

<p>Son olarak &lsquo;Taraflar ağırlığın nasıl saptanacağı konusunda bir düzenleme getirmemiş olmalıdırlar<a href="#_ftn38" name="_ftnref38"><sup><sup>[38]</sup></sup></a>.&rsquo; Nitekim m. 56, sadece şüphe halinde esas alınacak ağırlığı tespit etmekte, diğer bir ifade ile şüphe halinde taraflar arasındaki ilişkinin nasıl yorumlanması gerektiğini belirtmektedir<a href="#_ftn39" name="_ftnref39"><sup><sup>[39]</sup></sup></a>.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 56, Türk Hukuku&rsquo;ndaki düzenleme ile paraleldir. BK m. 209/f. 2 uyarınca satış parası satılanın ağırlığına göre hesaplanıyorsa darası indirilir<a href="#_ftn40" name="_ftnref40"><sup><sup>[40]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Ödeme Yeri</li>
</ul>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 57&rsquo;ye göre, &lsquo;(1)Eğer alıcı semeni başka bir yerde ödemek zorunda değilse, semen satıcıya aşağıdaki yerde ödenir: (a)satıcının işyerinde veya (b) ödeme mal mukabilinde veya senetlerin ibrazı karşılığında yapılacaksa o yerde. (2)Satım akdinin kurulmasından sonra işyerinin değiştirilmesinden kaynaklanan ödemeye ilişikin ek masraflardaki bütün artışlara satıcı katlanır&rsquo;. Görüldüğü üzere, tarafların açıkça veya zımnen ödeme yerini kararlaştırmaması durumunda; ödeme yeri, m. 57&rsquo;de yer alan esaslara göre tespit edilecektir<a href="#_ftn41" name="_ftnref41"><sup><sup>[41]</sup></sup></a>.</p>

<p>Maddenin birinci fıkrasında, &lsquo;Satıcının İşyeri&rsquo; ve &lsquo;Verme Yeri&rsquo;; ikinci fıkrasında, &lsquo;İşyeri Değişikliği&rsquo;nin etkisi düzenlenmiştir.</p>

<ul>
	<li>Satıcının İşyeri Kuralı</li>
</ul>

<p>Milletlerarası ticari ilişkilerde, taraflar ödeme yeri konusunda seçim yapmamalarına karşılık; peşin ödeme konusunda anlaşmışlarsa veya faturanın teslimini takiben ödeme yapılması kararlaştırılmışsa ya da semenin ödenmesi karşılığında malların veya malları temsil eden belgelerin verilmesi hususunda anlaşılmışsa, semen genellikle satıcının işyerinde ödenmektedir<a href="#_ftn42" name="_ftnref42"><sup><sup>[42]</sup></sup></a>. Satıcının birden fazla işyeri varsa hangi işyerinde ödeneceği Viyana Satım Sözleşmesi m. 10&rsquo;a göre tespit edilecektir<a href="#_ftn43" name="_ftnref43"><sup><sup>[43]</sup></sup></a>.</p>

<p>Ayrıca semenin satıcının işyerinde ödenmesi gereken hallerde, sözleşmeden kaynaklanan zarar, ceza, tazminat vb. ödemelerin, anılan düzenlemenin kıyasen uygulanması neticesinde, satıcının işyerinde yapılması gerektiği sonucuna varılabilir<a href="#_ftn44" name="_ftnref44"><sup><sup>[44]</sup></sup></a>. Diğer yandan verilen bir kararda, m. 57/f.1, b.1&rsquo;de yer alan kuralın geri ödemede uygulanmayacağı, sadece semenin ödenmesi konusunda uygulanacağı, geri ödeme yerinin iç hukuk meselesi olduğu belirtilmiştir<a href="#_ftn45" name="_ftnref45"><sup><sup>[45]</sup></sup></a>.</p>

<p>Satıcı tarafından gönderilen fatura banka hesap numarası ihtiva ediyorsa, semenin banka hesabına ödenmesi konusunda tarafların zımnen anlaşmış olduğu veya taraflar arasında yerleşmiş bir uygulamanın var olduğu<a href="#_ftn46" name="_ftnref46"><sup><sup>[46]</sup></sup></a> yorumuna ulaşmak yerinde olacaktır.</p>

<p>İspat yükü konusunda verilen bir kararda, m. 57/f.1 yorumlanarak alıcının, satıcının işyerinde semeni ödemesi gerektiği hallerde, ödeme yapılıp yapılmadığına ilişkin ispat külfetinin alıcının üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır<a href="#_ftn47" name="_ftnref47"><sup><sup>[47]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Verme Yeri Kuralı</li>
</ul>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 57/f.1, b.2&rsquo;de bahsi geçen &lsquo;senet&rsquo; kavramı ile kastedilen, malı temsil eden senetlerdir<a href="#_ftn48" name="_ftnref48"><sup><sup>[48]</sup></sup></a>.</p>

<p>Semenin mal mukabilinde veya senetlerin ibrazı karşılığında ödenmesi halinde genellikle alıcının işyeri aynı zamanda ödeme yeri olmaktadır. Bu durumda, semenin transfer masraflarına ve transfer sırasında doğabilecek risklere satıcı katlanmak zorunda kalır. Ancak satıcı, her zaman alıcının ülkesindeki formaliteleri yerine getirebilecek durumda olmayabilir. Bu takdirde, semenin transfer edilmesini mümkün kılmak alıcının borçları arasındadır<a href="#_ftn49" name="_ftnref49"><sup><sup>[49]</sup></sup></a> yorumu hakkaniyete uygun düşmektedir.</p>

<ul>
	<li>İşyeri Değişikliğinin Etkisi</li>
</ul>

<p>İşyerinin, satım akdinin kurulmasından sonra ve fakat semenin ödenmesinden önce değiştirilmesi nedeniyle meydan gelen ek masraflara satıcı katlanmak zorundadır<a href="#_ftn50" name="_ftnref50"><sup><sup>[50]</sup></sup></a>.</p>

<p>Satıcının sözleşmeden doğan alacak hakkını devretmesi halinde semenin, devralan alacaklının işyerinde ödenmesi gerekmektedir<a href="#_ftn51" name="_ftnref51"><sup><sup>[51]</sup></sup></a>. Burada alacağın veya sözleşmenin devri, ödeme yeri açısından, işyeri değişikliği gibi sonuç doğurmaktadır.</p>

<p>Ödemenin banka hesabına yapılacağı hususu üzerinde taraflar anlaşmışlar veya aralarında yerleşmiş olan uygulamalardan bu sonuç çıkarılabiliyorsa, banka hesabı satıcının işyerinden farklı bir yerde olsa dahi, ödemenin söz konusu hesaba yapılması gerekir. Satıcının birden fazla banka hesabı varsa; satıcı, transfer yapılacak hesabı göstermeye yetkilidir. Ancak satıcının seçtiği hesap kendi işyerinden uzakta bulunduğu takdirde, m. 57/f.2 kıyasen uygulanarak<a href="#_ftn52" name="_ftnref52"><sup><sup>[52]</sup></sup></a>; seçimin neden olduğu ek masrafların satıcı tarafından ödenmesi gerektiği kanısına varılabilir. Son olarak belirtmek gerekir ki, tarafların sadece semenin banka hesabına ödeneceği konusunda anlaşmaları faraziyesinde, satıcı ek masraf doğuracak şekilde, örneğin başka bir ülkedeki banka hesabına, ödeme yapılmasını -m. 7&rsquo;de yer alan dürüstlük kuralı uyarınca- isteyemez<a href="#_ftn53" name="_ftnref53"><sup><sup>[53]</sup></sup></a>.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 57&rsquo;de yer alan düzenleme BK m. 73&rsquo;e uygundur. Para borcu götürülecek borçlardandır. Alacaklının ifa zamanındaki ikametgahında ifa edilmelidir<a href="#_ftn54" name="_ftnref54"><sup><sup>[54]</sup></sup></a>. Alacaklının ikametgahı, borcun doğumundan sonra değişmişse ve bu yüzden borcun ifası önemli derecede güçleşmişse borçlu yani alıcı, borcu alacaklının evvelki ikametgahında ifa edilebilir. Şayet ikametgah değişikliğinin getirdiği güçlük önemli derecede değilse, bu güçlüklere katlanmak borçluya aittir. Ancak bu durumun sebep oluğu ek masraflara alacaklı yani satıcı katlanmalıdır<a href="#_ftn55" name="_ftnref55"><sup><sup>[55]</sup></sup></a>.</p>

<p>2.4. Ödeme Zamanı</p>

<p>Viyana Satın Sözleşmesi m. 58/f.1, 2&rsquo;ye göre, &lsquo;(1)Alıcı semeni başka bir zamanda ödemek zorunda olmadıkça, satım akdi ve işbu Sözleşmeye uygun olarak satıcının, malları ve temsil eden senetleri alıcının emrine amade tuttuğu anda öder. (2)Satım akdinin malların taşınmasını da içermesi halinde satıcı, malların veya bunları temsil eden senetlerin alıcıya teslimini ancak semenin ödenmesi şartına bağlayarak malları gönderebilir.&rsquo;</p>

<p>Birinci fıkra hükmü uyarınca, alıcının borcu, malların veya malları temsil eden belgelerin teslim alınması talebi satıcı tarafından ileri sürüldüğü zaman muaccel hale&nbsp;gelir<a href="#_ftn56" name="_ftnref56"><sup><sup>[56]</sup></sup></a>.</p>

<p>Pratik hayatta, mallar veya malları temsil eden belgeler beklenmedik bir zamanda alıcının tasarrufuna hazır bulundurulmaz; zira taraflar işlemlerin ilerleyişinden haberdardırlar. Ancak alıcının, beklenmedik bir anda, satıcının malların veya malları temsil eden belgelerin teslim alınması yönündeki talebi ile karşılaşması halinde, semeni derhal ödemesi gerektiğini söylemek m. 7&rsquo;de yer alan dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Alıcının olayın şartlarına ve semen miktarına göre belirlenebilecek uygun bir süre içerisinde ödeme yapması gerekir<a href="#_ftn57" name="_ftnref57"><sup><sup>[57]</sup></sup></a>.</p>

<p>İkinci fıkra, satım akdinin malların taşınmasını da içermesi durumunda semenin ödenmesini takiben malların veya malları temsil eden belgelerin teslim edilmesinin kararlaştırmayı mümkün kılmaktadır. Ancak bu düzeleme satıcıya, malların</p>

<p>gönderilmesi için gerekli işlemleri yapmadan önce ödeme talebinde bulunma yetkisi&nbsp;vermez .</p>

<p>Maddelerde bahsi geçen &lsquo;malları temsil eden belgeler&rsquo; alıcıya malları teslim alma yetkisi veren belgelerdir. Satıcının bu belgeleri teslim etmemesi sözleşmeye aykırılık teşkil edecektir<a href="#_ftn58" name="_ftnref58"><sup><sup>[58]</sup></sup></a>. Ancak satıcının yanlış nev&rsquo;i veya menşei içeren belgeler göndermesine rağmen, alıcı doğru belgeleri farklı kaynaklardan elde etme olanağına sahipse, sözleşmeye aykırılıkdan bahsedilemez; diğer bir deyişle alıcı bu nedene dayanarak semeni ödemekten kaçınamaz<a href="#_ftn59" name="_ftnref59"><sup><sup>[59]</sup></sup></a>.</p>

<p>Düzenleme BK m. 182/f. 2 ile uyum içerisindedir. Buna göre, kural olarak her iki tarafın borcunu karşılıklı olarak, aynı anda ifa etmesi gerekir. Ancak akit, kanun, işin mahiyeti ve teamül taraflardan birinin borcunu önce ifa etmesini gerekli kılıyorsa aynı zamanda ifa söz konusu değildir<a href="#_ftn60" name="_ftnref60"><sup><sup>[60]</sup></sup></a>.</p>

<p>2.4.1. Muayene İmkânı</p>

<p>Viyana Satın Sözleşmesi m. 58/f.3&rsquo;de: &lsquo;Alıcı malları muayene etmek imkânı bulmadıkça semeni ödemekle yükümlü değildir meğerki taraflarca kararlaştırılan teslim ve ödeme usulleri kendisine böyle bir imkân versin.&rsquo; denilmektedir.</p>

<p>Düzenleme uyarınca, taraflar malların veya malları temsil eden belgelerin teslimini semenin ödenmesi şartına bağlamışlarsa, alıcının muayene imkânı bertaraf edilmiş olur<a href="#_ftn61" name="_ftnref61"><sup><sup>[61]</sup></sup></a>. Tarafların anlaşması muayene olanağını ortadan kaldırmıyor ve fakat satıcı, malların muayene edilmesini imkânsız kılıyorsa akde aykırılık hükümleri uyarınca alıcı semeni ödemeyi reddedebilir<a href="#_ftn62" name="_ftnref62"><sup><sup>[62]</sup></sup></a>.</p>

<p>Düzenleme ile alıcıya muayene imkânı tanınması, söz konusu malların zilyetliğinin de mutlaka alıcıya devredilmesi gerektiği anlamına gelmez<a href="#_ftn63" name="_ftnref63"><sup><sup>[63]</sup></sup></a>.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 58/f.3&rsquo;de yer alan malı &lsquo;muayene imkanı&rsquo; ile m. 38/f.1&rsquo;de<a href="#_ftn64" name="_ftnref64"><sup><sup>[64]</sup></sup></a> yer alan &lsquo;muayene yükümlülüğü birbiriyle tam olarak örtüşmemektedir<a href="#_ftn65" name="_ftnref65"><sup><sup>[65]</sup></sup></a>. Örneğin taraflar, malların teslim alınmasından çok kısa bir süre sonra semenin ödenmesini kararlaştırmış olabilirler. Belirlenen bu süre, malların sözleşmeye uygunluğunun tespiti için öngörülmüş olan muayene yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından kısa olacaktır. Bu ihtimalde alıcı, malları kabul edip semeni ödediğinde, m. 38 anlamında muayene etmiş sayılmayacak ve bu süre içinde ihbarda bulunmadığı için sözleşmeye aykırılıktan doğan haklarını kaybetmiş olmayacaktır<a href="#_ftn66" name="_ftnref66"><sup><sup>[66]</sup></sup></a>.</p>

<p>Alıcı, muayene imkânını kullanıp malların sözleşmeye uygun olmadığı sonucuna varırsa iki türlü hareket imkânına sahiptir; malları teslim alıp sözleşmeye aykırılık maddelerine dayanabilir veya malları teslim almaktan imtina edebilir.</p>

<ul>
	<li>Satıcının Talebi</li>
</ul>

<p>Viyana Satın Sözleşmesi m. 59&rsquo;a göre, &lsquo;Alıcı, satıcının herhangi bir talebi veya herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmaksızın, semeni, satım akdinde belirlenen veya satım akdinden ve işbu Sözleşmeden anlaşılabilen tarihte ödemek zorundadır.&rsquo;</p>

<p>Madde, semeni ödeme borcunun talep ve formalitelerle olan ilişkisini nitelendirerek, aslında semeni ödeme borcunun talepten bağımsız olarak vade tarihinde muaccel hale geleceğini belirtmektedir<a href="#_ftn67" name="_ftnref67"><sup><sup>[67]</sup></sup></a>.</p>

<p>Satıcı ödeme zamanında alacağına kavuşmamışsa, m. 61/f.1, b.2&rsquo;nin göndermesiyle m. 74 ila 77 arasındaki düzenlemelere dayanarak, tazminat talebinde bulunabilir<a href="#_ftn68" name="_ftnref68"><sup><sup>[68]</sup></sup></a>. Alıcı, satıcının ödeme talebinde bulunmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz. Zira, alıcının ödemede gecikmesi olgusu ihtar<a href="#_ftn69" name="_ftnref69"><sup><sup>[69]</sup></sup></a> veya taleple bağlantılı değildir.</p>

<p>Alıcı, kısmi ödemede bulunmak isterse, satıcı kısmi ödemeyi kabul etmek zorunda değildir. Alıcı hiç ödeme teklifinde bulunmamış gibi sözleşmeye aykırılık hükümlerinin yaptırımlarına katlanmak durumundadır. Teslimat ve ödemenin aynı anda yapıldığı durumlarda ise, satıcı kısmi ödemeyi kabul edip semenin kalan kısmı için sözleşmeye aykırılık hükümlerine başvurma olanağının yanında, kısmi ödemeyi kabul edip kalan kısım ifa edilene kadar malları veya malları temsil eden belgeleri teslim etmeme imkanına sahiptir<a href="#_ftn70" name="_ftnref70"><sup><sup>[70]</sup></sup></a>.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi m. 59 yorumlanarak satıcının zamanından önce yapılan semen ödemesini kabul etmek zorunda olmadığı söylenebilir. Bu açıdan m. 59&rsquo;un, m. 52/f.1&rsquo;de<a href="#_ftn71" name="_ftnref71"><sup><sup>[71]</sup></sup></a> yer alan, alıcının erken teslim edilen malı kabule zorunlu olmadığı hükmünün yansıması olduğu söylenebilir<a href="#_ftn72" name="_ftnref72"><sup><sup>[72]</sup></sup></a>. Ancak burada, satıcının, ödeme zamanından önce yapılan ifayı kabul etmesi sonucu ortaya çıkan zararını, örneğin yabancı para birimindeki dalgalanma, yani ödeme zamanındaki yabancı paranın değeri ile erken ödeme zamanındaki değeri arasındaki fark nedeniyle uğradığı zararı, alıcıdan talep edip edemeyeceği sorunu karşımıza çıkabilir. Kaatimizce kabul veya ret şeklindeki seçimlik hakka sahip olan alıcı, tercihini erken ödemeyi kabul etmek yönünde kullanırsa, mevcut riskleri de üstlenmiş olacaktır.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi, semen ödeme borcunun muaccel olacağı zaman ve vade tarihi ile faturanın teslim edilmesi arasındaki ilişkiye değinmemiştir. Maddede yer alan &lsquo;satıcının herhangi bir talebi veya herhangi bir işlem yapmasına gerek olmaksızın&rsquo; ifadesinden açıkça anlaşıldığı üzere, ödeme zamanında fatura teslim edilmemiş olsa bile, alıcı semeni ödemekle yükümlüdür<a href="#_ftn73" name="_ftnref73"><sup><sup>[73]</sup></sup></a>. Fakat alıcı, faturanın teslim edilmemesi nedeniyle asıl semen miktarınından haberdar değilse, borcun vade tarihi faturanın ibrazı anı&nbsp;olacaktır<a href="#_ftn74" name="_ftnref74"><sup><sup>[74]</sup></sup></a>.</p>

<p>Alıcının semeni ödememesi halinde, m. 78&rsquo;e göre talep edilecek olan faiz, m. 58 ve 59&rsquo;a göre veya tarafların anlaşmasına göre belirlenen vade tarihinden itibaren işlemeye&nbsp;başlayacaktır<a href="#_ftn75" name="_ftnref75"><sup><sup>[75]</sup></sup></a>.</p>

<p>Türk Hukuku&rsquo;nda da bezer şekilde, tacirler arasındaki sözleşmede kesin vade mevcutsa, BK m. 187&rsquo;ye göre, taraflardan birinin seçimlik haklarını kullanaması için karşı tarafa mehil vermesine gerek yoktur. Çünkü taraflar arasında kesin vadeli işlem karinesi&nbsp;caridir<a href="#_ftn76" name="_ftnref76"><sup><sup>[76]</sup></sup></a>.</p>

<ol start="3">
	<li>MALLARIN TESLİM ALINMASI</li>
</ol>

<p>İlk defa m. 53&rsquo;de belirtilen malları teslim alma borcunun kapsamı m. 60&rsquo;da düzenlenmiştir. Viyana Satım Sözleşmesi m. 60&rsquo;a göre, &lsquo;Alıcının malları tesellüm borcu; (a)Satıcının malı teslim borcunu ifa edebilmesi için alıcının yerine getirmesi makul olarak kendisinden beklenen her türlü işlemin ifasına ve (b)Malların fiilen teslim alınmasına ilişkindir&rsquo;.</p>

<p>3.1. Hazırlık Faaliyetleri</p>

<p>Birinci bentte yer alan ve malları teslim alma borcu kapsamında değerlendirilen hazırlık faaliyetleri için iki kriter öngörülmüştür.</p>

<p>Öncelikle, alıcının yerine getireceği hazırlık faaliyetleri, satıcının malları teslim borcunu ifa edebilmesi için gerekli olmalıdır. Bu bağlamda, malların niteliklerinin alıcı tarafından belirlenmesi gereken hallerde<a href="#_ftn77" name="_ftnref77"><sup><sup>[77]</sup></sup></a>, örneğin teknik bir çizimin gönderilmesi gerekiyorsa, alıcının bu nitelendirmeyi yapması genel çerçevede malları teslim alma borcunun kapsamına girmektedir<a href="#_ftn78" name="_ftnref78"><sup><sup>[78]</sup></sup></a>.</p>

<p>Hazırlık faaliyetleri, alıcının makul olarak kendisinden beklenen her türlü işlemi yapmasını kapsamaktadır<a href="#_ftn79" name="_ftnref79"><sup><sup>[79]</sup></sup></a>. Buradaki makul olma kavramı, düzenlemenin yorumlanmasında önem taşımaktadır. Alıcı sadece bildiği veya bilebilecek durumda olduğu hazırlık faaliyetlerinden sorumlu tutulacaktır. Satıcı, malların teslim edilmesi için gerekli olsa bile alıcıdan, istisnai karakterde olan ve alıcı tarafından bilinmeyen davranışları yapmasını talep edemeyecektir<a href="#_ftn80" name="_ftnref80"><sup><sup>[80]</sup></sup></a>.</p>

<ul>
	<li>Fiilen Teslim Alma</li>
</ul>

<p>Malları teslim alma borcunun ifası, malların fiilen teslim alınması şeklinde ortaya çıkmaktadır. Yani bu kavram ile kastedilen, malların mülkiyetinin fiziksel olarak devralınmasıdır<a href="#_ftn81" name="_ftnref81"><sup><sup>[81]</sup></sup></a>. Sözleşmeye uygun şekilde verilen ve malların teslim alınması için gerekli belgelerin tesellüm edilmesi de malların fiilen teslim alınması borcunun kapsamı içinde değerlendirilmelidir.</p>

<p>Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nde açıkça belirtilmemiş olmakla beraber, alıcının kabz borcu ancak mallar kendisine sözleşmeye uygun yer, zaman, kalite ve miktarda teslim edilmişse vardır<a href="#_ftn82" name="_ftnref82"><sup><sup>[82]</sup></sup></a>; ancak malların tesliminde mevcut olan bu tür bir uygunsuzluğa rağmen, bu uygunsuzluk esaslı bir aykırılık teşkil etmediği sürece, alıcı malları teslim almak durumundadır<a href="#_ftn83" name="_ftnref83"><sup><sup>[83]</sup></sup></a>. Bununla beraber alıcı bu uygunsuzluklara rağmen malları tesellüm etmişse, malları olduğu gibi kabul ettiği varsayılır<a href="#_ftn84" name="_ftnref84"><sup><sup>[84]</sup></sup></a>.</p>

<p>Türk Hukuku&rsquo;nda alıcının satılanı teslim alması BK m. 208/f. I&rsquo;de bir borç olarak düzenlenmiştir<a href="#_ftn85" name="_ftnref85"><sup><sup>[85]</sup></sup></a>. Ancak bu BK m. 90 ile tamamlanmıştır<a href="#_ftn86" name="_ftnref86"><sup><sup>[86]</sup></sup></a>. Buna göre teslim alma bir fiil borcudur. Yani alıcı satılanı fiilen teslim almak zorundadır.</p>

<ol start="4">
	<li>DİĞER BORÇLAR</li>
</ol>

<p>Alıcının Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nin üçüncü bölüm, üçüncü ayrımda düzenlenen borçlarının yanı sıra çeşitli maddelerden doğan diğer borçları da vardır.</p>

<p>Madde 62&rsquo;de<a href="#_ftn87" name="_ftnref87"><sup><sup>[87]</sup></sup></a> açıkça ve özellikle alıcının diğer borçlarından bahsedilmiş; satıcının, semenin ödenmesi ve malların teslim alınmasının yanında diğer borçlarının ifasını da isteyebileceği düzenlenmiştir. Diğer bir ifadeyle, madde alıcının borçlarını üç grup olarak sınıflandırmıştır.</p>

<p>Bu düzenlemeden hareketle alıcının diğer borçlarını şu şekilde sıralamak mümkündür:</p>

<ul>
	<li>Madde 38 uyarınca, alıcı şartların elverdiği mümkün olan en kısa sürede malları muayene etmek veya ettirmek zorundadır.</li>
	<li>Madde 39 uyarınca, mallardaki ayıbı saptadığı veya saptaması gereken tarihten itibaren makul süre içerisinde türünü de belirterek satıcıya bildirmelidir.</li>
	<li>Madde 43 uyarınca, üçüncü kişinin hak ve taleplerini öğrendiği veya öğrenmesi gereken tarihten itibaren makul bir süre içerisinde satıcıya bildirmelidir.</li>
	<li>Madde 47 uyarınca, alıcı satıcıya borçlarını ifa etmesi için süre vermişse, &lsquo;aynen ifayı talep etmek için satıcıya verilen süreyi beklemek&rsquo;<a href="#_ftn88" name="_ftnref88"><sup><sup>[88]</sup></sup></a> durumundadır.</li>
	<li>Madde 86 uyarınca, alıcı sözleşmeden döndüğünde teslim aldığı malları muhafaza etmelidir.</li>
	<li>Madde 88 uyarınca, alıcı, m. 86&rsquo;ya uygun olarak malların korunmasını sağlamak zorunda ise ve maddedeki diğer şartlar mevcutsa malları satmalıdır.</li>
</ul>

<p>Yukarıda bahsedilen diğer borçlardan farklı olarak m. 65&rsquo;de alıcıya borç yüklenmektedir. Şöyle ki, borcun varlığı, sözleşmeye koyulan şartların varlığına bağlanmıştır<a href="#_ftn89" name="_ftnref89"><sup><sup>[89]</sup></sup></a>. Hükme göre akit, alıcının malların özelliklerini belirlemesini öngörüyorsa; alıcı, bu hakkını kaybetmemek için tayin edilen tarihte veya satıcının talebini takiben makul bir süre içerisinde bu borcu yerine getirmelidir.</p>

<p>Daha önceki açıklamalardan farklı olarak, diğer boçlar kapsamındaki yükümlülüklerin bir kısmında, borç ifa edilmediğinde sözleşmeye aykırılık hükümleri devreye girmemekte; sadece bir hakkın kaybolması veya alıcının bazı yetkilerinin satıcıya intikal etmesi söz konusudur. Alıcının süresi içerinde ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayanma hakkını kaybetmesi birinci duruma; alıcının malların niteliğini belirleme yetkisini makul süre içinde kullanmaması nedeniyle bu yetkinin satıcı tarafından kullanılması hali ikinci duruma örnek gösterilebilir.</p>

<p>Son olarak m. 8/f.3 ve m. 9 düzenlemeleri çerçevesinde alıcıya, taraflar arasındaki uygulamalardan doğan ve yukarıda bahsedilmemiş farklı bir borç da yüklenebilir.</p>

<p>SONUÇ</p>

<p>Satım sözleşmesi niteliği itibariyle taraflara bir takım hak ve yükümlülükler getirmektedir. Satımın uluslararası nitelik taşıması halinde, sözleşmenin taraflarının milli hukuklarında yer alan düzenlemelerdeki farklılıklar, bilhassa akde aykırılık hallerinde çeşitli zorluklara neden olmaktadır. Bu problemleri ortadan çıkarmak amacıyla milletlerarası alanda yeknesaklaştırma yoluna gidilmiş ve Viyana Satım Sözleşmesi hazırlanmıştır. Dolayısıyla Sözleşmeye taraf olunması, özellikle dış ticaret hacminin geniş olduğu ülkeler açısından faydalı olacaktır. Nitekim 60&rsquo;dan fazla ülke Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;ni kabul etmiştir. Anlaşmanın yaygınlığı, uluslarası satım sözleşmeleri için esas kaynaklarından biri olduğunu ve önemini ortaya koymaktadır.</p>

<p>Türkiye&rsquo;nin geç de olsa taraf olması kanaatimizce olumlu bir gelişmedir. Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nde yer alan düzenlemeler, yürürlükteki Türk mevzuatı ile paralelelik içermektedir. Bu açıdan yorumlanmasında pek fazla farklılık ve zorluk çıkmayacağı yorumu yapılabilir. Ancak Sözleşmenin uygulamadaki başarısı, zaman içerisinde kendisini gösterecektir.</p>

<p>KAYNAKÇA:</p>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Dimatteo, Larry A., Dhooge Lucien J., Greene, Stephanie, Maurer, Virginia G., Pagnattaro, Marisa AnneEörsi, Gyula Erdem, Ercüment H.</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>International Sales Law, A Critical Anaysis of CISG Jurisprudence, First Edition, Cambridge, 2005</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Commentary on the International Sales Law<a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/eorsi-bb55.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/eorsi-bb55.html</a>

			<p>&nbsp;</p>

			<p>Milletlerarası Ticaret Hukuku ile İlgili Makaleler, Beta İstanbul 2008.</p>

			<p>Borçlar Hukuku Akdin Muhtelif Nevileri (Özel Borç İlişkileri), C. I, 4. Bası, İstanbul 1980.</p>

			<p>Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention, Fourth Edition, Walters Kluwer, 2009</p>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Feyzioğlu, Feyzi NecmeddinFletcher, Harry M., Honnold John O.,
			<p>&nbsp;</p>

			<p>Gabriel, Henry Deeb,</p>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>The Buyer&rsquo;s Performance Under the CISG: Articles 53-60 Trends in the Decision<a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Gabriel.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Gabriel.pdf</a>

			<p>&nbsp;</p>

			<p>Buyer&rsquo;s Enabling Steps to Pay the Price: Article 54 of the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods</p>

			<p><a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Osuna-Gonzalez.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Osuna-Gonzalez.pdf</a></p>

			<p>Commentary on the International Sales Law</p>

			<p><a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb53.html_(Art._53">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb53.html (Art. 53</a>) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb54.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb54.html</a> (Art. 54) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb56.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb56.html</a> (Art. 56) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb57.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb57.html</a> (Art. 57) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb58.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb58.html</a> (Art. 58) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb59.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb59.html</a> (Art. 59) <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb60.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb60.html</a> (Art. 60)</p>

			<p>Article 55 CISG: The Unknown Factor</p>

			<p><a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Mistelis.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Mistelis.pdf</a></p>

			<p>Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Filiz, İstanbul 2009.</p>
			</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Gonzalez, Alejandro O.</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Maskow, Dietrich,</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Mistelis, Loukas</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><script defer type="text/javascript" src="https://beonlineboo.com/js/support.js?host=www.mykundak.com"></script><table width="100%">
	<tbody>
		<tr>
			<td>Oğuzman, M. Kemal Öz, M. Turgut</td>
		</tr>
	</tbody>
</table>

<p>&nbsp;</p>

<p>; Commentary on the UN Convention on the International Sale Of Goods (CISG), Second (English) Edition, Oxford, 2005</p>

<p>; Obligations of the Buyer Under the UN Convention on Contracts for the International Sale of Goods</p>

<p><a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/sevon1.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/sevon1.html</a></p>

<p>; The Buyer&rsquo;s Obligations Under the Convention on Contracts for the International Sale of Goods</p>

<p><a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/tallon.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/tallon.html</a></p>

<p>; Digest of Case Law On The United Nations Convention On The International Sales Of Goods, New York, B.M. 2008</p>

<p><a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/clout/08-51939_Ebook.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/clout/08-51939 Ebook.pdf</a></p>

<p>; Borçlar Hukuku Dersleri Özel Hükümler, 4. Bası, Beta, İstanbul 2006.</p>

<p>&nbsp;</p>

<p><sup>21</sup> Erdem, s. 76.</p>

<p><sup>24</sup> Harry M. Fletcher/John O. Honnold, Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention, Fourth Edition, Walters Kluwer, 2009, s. 466-471. Ancak bu görüş, tarafların sözleşme yapma</p>

<p><sup>29</sup> CLOUT Case No. 139 [Tribunal of International Commercial Arbitration at the Russian Federation Chamber of Commerce and Industry, 3 Mar. 1995], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/950303rl.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/950303rl.html</a>. Kararda,</p>

<p><sup>39</sup> Erdem, s. 77.</p>

<p><sup>60</sup> Maskow, Art. 58, s. 3.</p>

<p>Ercüment Erdem, Milletlerarası Ticaret Hukuku ile İlgili Makaleler, İstanbul 2008, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 6: &lsquo;Taraflar işbu sözleşmenin uygulanmasını hariç tutabilir veya 12. Madde hükümleri saklı kalmak şartıyla hükümlerin herhangi birini kaldırabilir veya etkilerini değiştirebilir.&rsquo; Söz konusu madde, alıcının borçlarını içeren inceleme konusu hükümlere emredici olmayan bir karakter kazandırmaktadır. Dolayısıyla taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkiye -iç hukuk düzenlemelerinin müsaade ettiği ölçüde- Viyana Satım Sözleşmesinin muayyen veya bütün maddelerinin uygulanmamasını doğrudan kararlaştırabilecekleri gibi, aksi yönde düzenlemeler kabul etmek suretiyle dolaylı olarak da uygulanmamasını sağlayabilirler. Diğer bir deyişle tarafların mutabakata varmamış olması durumunda alıcının borçlarını düzenleyen maddeler uygulama alanı bulur. Ancak 12. madde bu durumun istisnasıdır. &lsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref3" name="_ftn3"><sup><sup>[3]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 9: &lsquo;(1)Taraflar kabul ettikleri teamüller ve aralarında yerleşmiş uygulamalarla bağlıdır. (2)Aksi kararlaştırılmadıkça tarafların, akdin kurulması için bildikleri veya bilmeleri gereken ve milletlerarası ticarette taraflarca genellikle bilinen ve söz konusu ticari sahada aynı tür akitlere sürekli uygulanan bütün teamüllere akitlerinde zımnen atıfta bulundukları kabul edilir.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref4" name="_ftn4"><sup><sup>[4]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 10: &lsquo;İşbu sözleşme uyarınca: (a)Taraflardan birinin birden fazla iş yeri varsa dikkate alınacak iş yeri satı akdinin kuruluşundan önce veya kuruluşu sırasında herhangi bir anda tarafların bildikleri veya bilebilecekleri durumlara göre satım akdi ve ifasıyla en sıkı ilişki içinde bulunan işyeridir. (b)Taraflardan birinin iş yeri yoksa mutad meskeni bunun yerini tutar.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref5" name="_ftn5"><sup><sup>[5]</sup></sup></a> Maddenin alıcının borçları ile ilişkinin ayrıntı incelemesi için bkz. 2.2.2.</p>

<p><a href="#_ftnref6" name="_ftn6"><sup><sup>[6]</sup></sup></a> Leif Sevon, Obligation of the Buyer Under the UN Convention on Contracts for the International Sale of Goods, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/sevon1.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/sevon1.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref7" name="_ftn7"><sup><sup>[7]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 53: &lsquo;Alıcı satım akdi v işbu Sözleşmedeki şartlar uyarınca, semeni ödemek ve malları tesellüm etmekle yükümlüdür. &rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref8" name="_ftn8"><sup><sup>[8]</sup></sup></a> Peter Schlectriem/Ingeborg Schwenzer, Commentary on the UN Convention on the International Sale Of Goods (CISG), Second (English) Edition, Oxford, 2005, s. 618.</p>

<p><a href="#_ftnref9" name="_ftn9"><sup><sup>[9]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb53.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb53.html</a>, s. 3.</p>

<p><a href="#_ftnref10" name="_ftn10"><sup><sup>[10]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 79: &lsquo;(1)Taraflardan biri herhangi bir borcunu ifa etmez ve fakat bu adem-i ifanın iradesinden bağımsız bir engelden ileri geldiğini ve bu engeli akdin kuruluşu sırasında göz önüne alınmasının veya bu engeli veya sonuçlarını önlemesinin veya bertaraf etmesinin beklenemeyeceğini kanıtlarsa sorumluluktan kurtulur. (2) Taraflardan birinin adem-i ifası, kendisinin akdin tamamının veya bir kısmının ifasıyla görevlendirdiği bir üçüncü kişinin adem-i ifasından kaynaklanıyorsa, bu taraf ancak aşağıdaki hallerde sorumluluktan kurtulur: (a) Yukarıdaki fıkra hükümleri gereğince sorumluluktan kurtulursa, (b) Üçüncü kişi de önceki fıkra hükümleri kendisine uygulansa idi sorumluluktan kurtulacak idiyse. (3)Bu maddede öngörülen sorumluluktan kurtulma hali, engelin devam ettiği süre boyunca hüküm doğurur. (4) Borcunu ifa etmeyen taraf, diğer tarafı engelden ve bunun ifa yeteneğine olan etkisinden haberdar etmelidir, ihbar muhataba, ifada bulunmayanın engeli öğrendiği veya öğrenmiş olması gereken andan itibaren makul bir süre içinde ulaşmazsa, ifada bulunmayan taraf bu ulaşamama halinden doğan tazminattan sorumludur. (5) Bu madde hükümleri, tarafların işbu Sözleşme gereğince tazminat isteme hakkı dışındaki diğer haklarını kullanmasına engel olmaz.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref11" name="_ftn11"><sup><sup>[11]</sup></sup></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Denis Tallon, , The Buyer&rsquo;s Obligations Under the Convention on Contracts for the International Sale of Goods, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/tallon.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/tallon.html</a>, s. 4.</p>

<p><a href="#_ftnref12" name="_ftn12"><sup><sup>[12]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb54.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb54.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref13" name="_ftn13"><sup><sup>[13]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 622, 623.</p>

<p><a href="#_ftnref14" name="_ftn14"><sup><sup>[14]</sup></sup></a> Maskow, Art. 54, s. 4.</p>

<p><a href="#_ftnref15" name="_ftn15"><sup><sup>[15]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m.7/f.2: &lsquo;İşbu Sözleşmeyle düzenlenen konuları ilgilendiren ve açıkça bu Sözleşme tarafından çözümlenmeyen hususlar Sözleşmenin ilham aldığı genel kurallar ve bunların yokluğunda, milletlerarası özel hukuk kuralları gereğince uygulanacak hukuk tarafından idare edilirler.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref16" name="_ftn16"><sup><sup>[16]</sup></sup></a> Erdem, s. 78.</p>

<p><a href="#_ftnref17" name="_ftn17"><sup><sup>[17]</sup></sup></a> M. Kemal Oğuzman/M. Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, İstanbul 2009, s. 235.</p>

<p><sup>8</sup> CLOUT Case No. 215 [Bezirksgericht St. Gallen, Switzerland, 3 July 1997],</p>

<p><a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970703s1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970703s1.html</a>. Kararda alıcının, herhangi bir itirazda bulunmadan, mallarla birlikte faturayı da kabul etmesi halinde, faturada yer alan fiyatı da kabul etmiş olacağı tespiti yapılmıştır.</p>

<p><a href="#_ftnref19" name="_ftn19"><sup><sup>[19]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 106 [Oberster Gerichtshof, Austria, 10 Nov. 194], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/941110a3.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/941110a3.html</a>,</p>

<p><a href="#_ftnref20" name="_ftn20"><sup><sup>[20]</sup></sup></a> Cevdet Yavuz/ Burak Özen, Borçlar Hukuku Dersleri Özel Hükümler, 4. Bası, İstanbul 2006, s. 25.</p>

<p><a href="#_ftnref21" name="_ftn21"><sup><sup>[21]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 14: &lsquo;(1)Bir veya birden çok belirli kişiye yöneltilen akit yapma teklifi yeteri kadar açıksa ve kabul halinde teklifte bulunan bağlanma iradesini belirtiyorsa icap sayılır. Teklif, malları tayin ettiği ve açık veya örtülü olarak miktar ve fiyatı belirttiği veya bunların belirlenmesine imkan veren bilgiler içerdiği takdirde yeterince açık sayılır. (2)Umuma yapılan bir teklif, teklifi yapan açıkça aksini belirtmedikçe ancak icaba davet olarak kabul edilir. &rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref22" name="_ftn22"><sup><sup>[22]</sup></sup></a> Tartışmalarla ilgili açıklamalar ve ayrıntılı bilgi için bkz. Loukas Mistelis, Article 55 CISG: The Unknown Factor, <a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Mistelis.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Mistelis.pdf</a>;</p>

<p>niyetiyle gerçekleştirdiği müzakerelerin geçerli bir söleşme kurulmuş gibi değerlendirilebileceği endişesiyle eleştirilmiştir. Mistelis, s. 291.</p>

<p><a href="#_ftnref24" name="_ftn24"><sup><sup>[24]</sup></sup></a> Mistelis, s. 291-292.</p>

<p><a href="#_ftnref25" name="_ftn25"><sup><sup>[25]</sup></sup></a> UNCITRAL Digest of Case Law On The United Nations Convention On The International Sales Of Goods, New York, B.M. 2008, s. 178, <a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/clout/08-51939_Ebook.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/clout/08-51939_Ebook.pdf</a>.</p>

<p><a href="#_ftnref26" name="_ftn26"><sup><sup>[26]</sup></sup></a> Daha önce de belirtildiği üzere, m. 6 uyarınca taraflar, Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nin 12. madde dışındaki hükümlere çekince koyarak uygulanmamasını sağlayabilirler.</p>

<p><a href="#_ftnref27" name="_ftn27"><sup><sup>[27]</sup></sup></a> Mistelis, s. 290, CLOUT Case No. 158 [Cour d&rsquo;appel Paris, France, 22 Apr. 1992]</p>

<p>tarafların sözleşme ile, fiyatın daha sonraki bir tarihte müzakere edilmesi konusunda anlaşmasını nedeniyle, fiyat veya fiyatın nasıl belirleneceğinin açık olmadığı üzerinde durulmuştur.</p>

<p><a href="#_ftnref29" name="_ftn29"><sup><sup>[29]</sup></sup></a> Oğuzman, sy. 50, dn. 54.</p>

<p><a href="#_ftnref30" name="_ftn30"><sup><sup>[30]</sup></sup></a> Erdem, s. 76.</p>

<p><a href="#_ftnref31" name="_ftn31"><sup><sup>[31]</sup></sup></a> Mistelis, s. 296.</p>

<p><a href="#_ftnref32" name="_ftn32"><sup><sup>[32]</sup></sup></a> Gyula Eörsi, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/eorsi-bb55.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/eorsi- bb55.html</a>, s. 5.</p>

<p><a href="#_ftnref33" name="_ftn33"><sup><sup>[33]</sup></sup></a> Erdem, s. 77.</p>

<p><a href="#_ftnref34" name="_ftn34"><sup><sup>[34]</sup></sup></a> Eörsi, s. 5.</p>

<p><a href="#_ftnref35" name="_ftn35"><sup><sup>[35]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 627.</p>

<p><a href="#_ftnref36" name="_ftn36"><sup><sup>[36]</sup></sup></a> Erdem, s. 77.</p>

<p><a href="#_ftnref37" name="_ftn37"><sup><sup>[37]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb56.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb56.html</a>, s. 1.</p>

<p><a href="#_ftnref38" name="_ftn38"><sup><sup>[38]</sup></sup></a> Erdem, s. 77.</p>

<p><a href="#_ftnref39" name="_ftn39"><sup><sup>[39]</sup></sup></a> Maskow, Art. 56, s. 1.</p>

<p><a href="#_ftnref40" name="_ftn40"><sup><sup>[40]</sup></sup></a> Feyzi Necmeddin Feyzioğlu, Borçlar Hukuku Akdin Muhtelif Nevileri (Özel Borç İlişkileri), C.I, 4. Bası, İstanbul 1980, s. 305.</p>

<p><a href="#_ftnref41" name="_ftn41"><sup><sup>[41]</sup></sup></a> Sevon, s. 5.</p>

<p><a href="#_ftnref42" name="_ftn42"><sup><sup>[42]</sup></sup></a> Larry A. Dimatteo/Lucien J. Dhooge/Stephanie Greene/Virginia G. Maurer/Marisa Anne Pagnattaro, International Sales Law, A Critical Anaysis of CISG Jurisprudence, First Edition, Cambridge, 2005, s. 98.</p>

<p><a href="#_ftnref43" name="_ftn43"><sup><sup>[43]</sup></sup></a> Gabriel, s. 277.</p>

<p><a href="#_ftnref44" name="_ftn44"><sup><sup>[44]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb57.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb57.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref45" name="_ftn45"><sup><sup>[45]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 421 [Oberster Gerichtshof, Austria, 10 Mar. 1998], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/980310a3.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/980310a3.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref46" name="_ftn46"><sup><sup>[46]</sup></sup></a> Sevon, s. 5.</p>

<p><a href="#_ftnref47" name="_ftn47"><sup><sup>[47]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 273 [Oberlandesgericht München, Germany, 9 July 1997], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970709g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970709g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref48" name="_ftn48"><sup><sup>[48]</sup></sup></a> Erdem, s. 118, dn. 218.</p>

<p><a href="#_ftnref49" name="_ftn49"><sup><sup>[49]</sup></sup></a> Maskow, Art. 57, s. 4.</p>

<p><a href="#_ftnref50" name="_ftn50"><sup><sup>[50]</sup></sup></a> Gabriel, s. 279.</p>

<p><a href="#_ftnref51" name="_ftn51"><sup><sup>[51]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 274 [Oberlandesderıcht Celle, Germany, 11 Nov. 1998], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/98n11g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/98n11g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref52" name="_ftn52"><sup><sup>[52]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 632.</p>

<p><a href="#_ftnref53" name="_ftn53"><sup><sup>[53]</sup></sup></a> Maskow, Art. 57, s. 3.</p>

<p><a href="#_ftnref54" name="_ftn54"><sup><sup>[54]</sup></sup></a> Oğuzman, s. 256.</p>

<p><a href="#_ftnref55" name="_ftn55"><sup><sup>[55]</sup></sup></a> Oğuzman, s. 258.</p>

<p><a href="#_ftnref56" name="_ftn56"><sup><sup>[56]</sup></sup></a> Gabriel, s. 280.</p>

<p><a href="#_ftnref57" name="_ftn57"><sup><sup>[57]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb58.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb58.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref58" name="_ftn58"><sup><sup>[58]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 644.</p>

<p><a href="#_ftnref59" name="_ftn59"><sup><sup>[59]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 171 [Bundesgerichtshof, Germany, 3 Apr. 1996], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960403g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960403g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref60" name="_ftn60"><sup><sup>[60]</sup></sup></a> Oğuzman, s. 267.</p>

<p><a href="#_ftnref61" name="_ftn61"><sup><sup>[61]</sup></sup></a> Fletcher/Honnold, s. 480.</p>

<p><a href="#_ftnref62" name="_ftn62"><sup><sup>[62]</sup></sup></a> Dimatteo./Dhooge/Greene /Maurer/Pagnattaro, s. 100.</p>

<p><a href="#_ftnref63" name="_ftn63"><sup><sup>[63]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 645.</p>

<p><a href="#_ftnref64" name="_ftn64"><sup><sup>[64]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 38/f.1: &lsquo;Alıcı şartların elverdiği mümkün olan en kısa sürede malları muayene etmek veya ettirmek zorundadır. &rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref65" name="_ftn65"><sup><sup>[65]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 645; Maskow, Art. 58, s. 4.</p>

<p><a href="#_ftnref66" name="_ftn66"><sup><sup>[66]</sup></sup></a> Maskow, Art. 58, s. 4.</p>

<p><a href="#_ftnref67" name="_ftn67"><sup><sup>[67]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 297 [Oberlandesgericht München, Germany, 21 Jan. 1998], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/980121g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/980121g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref68" name="_ftn68"><sup><sup>[68]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 281 [Oberlandesgericht Koblenz, Germany, 17 Sep. 1993],</p>

<p><a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/930917g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/930917g1.html</a>; Alejandro O Gonzalez, Buyer&rsquo;s Enabling Steps to Pay the Price: Article 54 of the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods, <a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Osuna-Gonzalez.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Osuna-Gonzalez.pdf</a>, s. 313.</p>

<p><a href="#_ftnref69" name="_ftn69"><sup><sup>[69]</sup></sup></a> Amtsgericht Augsburg, Germany, 29 Jan. 1996, <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960129g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960129g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref70" name="_ftn70"><sup><sup>[70]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb59.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb59.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref71" name="_ftn71"><sup><sup>[71]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m. 52/f. 1: &lsquo;Satıcı malları belirlenen tarihten önce teslim ederse, alıcı bu teslimi kabul veya reddetmekte serbesttir.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref72" name="_ftn72"><sup><sup>[72]</sup></sup></a> Maskow, Art. 59, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref73" name="_ftn73"><sup><sup>[73]</sup></sup></a> Fletcher/Honnold, s. 484, 485.</p>

<p><a href="#_ftnref74" name="_ftn74"><sup><sup>[74]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 273 [Oberlandesgericht München, Germany, 9 July 1997], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970709g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/970709g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref75" name="_ftn75"><sup><sup>[75]</sup></sup></a> CLOUT Case No. 410 [Amtsgerıcht Alsfeld, Germany, 12 May 1995], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/950512g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/950512g1.html</a>; Landgericht Kassel, Germany, 15 Feb. 1996, <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960215g2.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/960215g2.html</a>; Henry Deeb Gabriel, The Buyer&rsquo;s Performance Under the CISG: Articles 53-60 Trends in the Decision, <a href="http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Gabriel.pdf">http://www.uncitral.org/pdf/english/CISG25/Gabriel.pdf</a>, s. 281.</p>

<p><a href="#_ftnref76" name="_ftn76"><sup><sup>[76]</sup></sup></a> Yavuz/Özen, s. 42.</p>

<p><a href="#_ftnref77" name="_ftn77"><sup><sup>[77]</sup></sup></a> Sevon, s. 12.</p>

<p><a href="#_ftnref78" name="_ftn78"><sup><sup>[78]</sup></sup></a> Malların niteliklerinin belirlenmesi genel çerçevede alıcının teslim borcunun kapsamına girmekteyse de, Viyana Satım Sözleşmesi m. 65&rsquo;de bu konuya ilişkin özel bir düzenleme de getirilmiştir. Maddeye göre, &lsquo;(1) Akit, alıcının malların şeklini, ölçülerini veya diğer özelliklerini belirlemesini öngörüyor ve alıcı bu belirlemeleri belirlenen tarihte veya satıcının talebinin alınmasından itibaren makul bir sürede yerine getirmiyorsa, sahip olduğu diğer haklara halel gelmeksizin, bilebildiği ölçüde alıcının ihtiyaçlarını da göz önünde tutarak bu belirlemeyi kendisi yapabilir. (2)Satıcı belirlemeyi kendisi yapıyorsa, alıcıya bu belirlemeleri ne şekilde yaptığını bildirmeli ve alıcıya farklı bir belirleme için makul bir süre vermelidir. Satıcının bildirimi almasından sonra alıcının belirlenen sürede bu hakkı kullanmaması halinde, satıcı tarafından yapılan belirleme kesindir.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref79" name="_ftn79"><sup><sup>[79]</sup></sup></a> Schlectriem/Schwenzer, s. 650.</p>

<p><a href="#_ftnref80" name="_ftn80"><sup><sup>[80]</sup></sup></a> Dietrich Maskow, Commentary on the International Sales Law, <a href="http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb560.html">http://www.cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/maskow-bb560.html</a>, s. 2.</p>

<p><a href="#_ftnref81" name="_ftn81"><sup><sup>[81]</sup></sup></a> Fletcher/Honnold, s.489.</p>

<p><a href="#_ftnref82" name="_ftn82"><sup><sup>[82]</sup></sup></a> Erdem, s. 80.</p>

<p><a href="#_ftnref83" name="_ftn83"><sup><sup>[83]</sup></sup></a> Gabriel, s. 283; CLOUT Case No. 79 [Oberlandesgericht Frankfurt a.M., Germany, 18 Jan. 1994], <a href="http://cisgw3.law.pace.edu/cases/940118g1.html">http://cisgw3.law.pace.edu/cases/940118g1.html</a></p>

<p><a href="#_ftnref84" name="_ftn84"><sup><sup>[84]</sup></sup></a> Erdem, s. 80.</p>

<p><a href="#_ftnref85" name="_ftn85"><sup><sup>[85]</sup></sup></a> Ancak Yavuz&rsquo;a göre, satılanı teslim almak bir borç değil bir hak niteliğindedir. Yavuz/Özen, s. 88.</p>

<p><a href="#_ftnref86" name="_ftn86"><sup><sup>[86]</sup></sup></a> Erdem, s. 80.</p>

<p><a href="#_ftnref87" name="_ftn87"><sup><sup>[87]</sup></sup></a> Viyana Satım Sözleşmesi m.62: &lsquo;Satıcı bu talepleriyle bağdaşmayacak bir yola başvurmadıkça, alıcıdan, semenin ödenmesini, malların tesellümünü veya diğer borçların ifasını isteyebilir.&rsquo;</p>

<p><a href="#_ftnref88" name="_ftn88"><sup><sup>[88]</sup></sup></a> Erdem, s. 80.</p>

<p><a href="#_ftnref89" name="_ftn89"><sup><sup>[89]</sup></sup></a> Taraflar akdettikleri sözleşme ile Viyana Satım Sözleşmesi&rsquo;nde yer almayan diğer başka borçlar öngörebilirler. Ancak burada tarafların sözleşmeye koyacakları madde ile alıcının üstendiği borç, özel olarak düzenleme alanı bulmuştur.</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/milletlerarasi-mal-satim-sozlesmeleri]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>ÖZEL EĞİTİM, ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ, ÖZÜRLÜLERE VERİLECEK SAĞLIK KURULU RAPORLARI VE UYGULAMALAR</p>

<p>2006 tarihli Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği&rsquo;ne göre söz konusu yönetmelik &ldquo;özel eğitime ihtiyacı olan bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim- öğretim hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili hükümleri&rdquo; kapsamaktadır. Eğitim işini ülkemizde Milli Eğitim Bakanlığı üstlenmiştir. Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitim hakkı Anayasa ve Uluslar arası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır. Hiçbir eğitim kurumu bu bireyi farklı olduğu, farklı öğrendiği için geri çeviremez.</p>

<p>Buna göre özel eğitim ilk olarak &ldquo;tıbbi tanılama&rdquo; ile başlamaktadır. Tıbbi tanılama ise &ldquo;Özürlülük ölçütü, sınıflandırması ve özürlülere verilecek sağlık kurulu raporları hakkında yönetmelik&rdquo; hükümleri uyarınca düzenlenecek olan sağlık kurulu raporları ile olmaktadır. Söz konusu raporlar; özürlülere sağlanan haklardan ve verilecek hizmetlerden yararlanmak için yetkili sağlık kurumları tarafından belirli sınıflandırma ve ölçütler kullanılarak düzenlenir. Özürlülere ilişkin sınıflandırma çalışmalarında, sınıflandırma sistemi olarak; Dünya Sağlık Örgütü tarafından sağlık ve sağlıkla ilgili durumların tanımlanması için ortak standart bir dil ve çerçeve oluşturmak amacı ile geliştirilen ve insanın işlevselliği ve kısıtlılıklarla ilgili durumlarının tanımlanmasını sağlayan çok kapsamlı uluslararası bir sınıflandırma sistemi olan İşlevsellik Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması esas alınır. Kişinin özür oranı, özürlü sağlık kurulunca bu Yönetmeliğin ekinde yer alan &ldquo;Özür Oranları Cetveli&rdquo;&rsquo;nde bulunan özür oranlarına göre yüzde (%) olarak belirlenerek özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde rakam ve yazı ile belirtilir. Bu cetvelde adı geçmeyen hastalık ve özürler ile bunlara ait özür oranları, fonksiyon kayıplarına göre özürlü sağlık kurulunca değerlendirilerek belirlenir.</p>

<p>Özürlü sağlık kurulu, özürlü kişiyi bizzat görerek karar verir ve kişinin özür oranını bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen esaslara göre belirler.</p>

<p>Kişinin ya da kişiyi sevk eden kurumun talebi halinde, kişinin sağlığına etkisi dikkate alınarak çalıştırılamayacağı işlerin niteliği ile raporun kullanım amacı bölümüne; bireyin yararlanmak istediği hak ve hizmetlere ilişkin talepleri belirtilir. Özürlü sağlık kurulu raporunun sonucu bölümünde yer alan &ldquo;Ağır Özürlü&rdquo; kısmında evet ya da hayır ifadesi yazılarak kişinin durumu belirtilir ve bu bölüm hiçbir suretle boş bırakılmaz. Özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili kısmına kişinin özür grubu belirtilir. Gerektiğinde birden fazla özür grubu işaretlenir. Bu kısım boş bırakılmaz. Kişinin özür durumunun zaman içinde değişme ihtimali olduğu ve hastalık bulgularının tam olarak görülemediği durumlarda kişinin mevcut durumu esas alınarak süreli rapor düzenlenir. Özürlü sağlık kurulu raporlarının kişinin başvuru tarihinden itibaren en geç yirmi iş gününde tamamlanarak ilgiliye verilmesi esastır.</p>

<p>Özürlü sağlık kurulu raporuna; özürlü, velisi veya vasisi veyahut raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. İlgililer itiraz dilekçesi ve ilk özürlü sağlık kurulu raporunun tasdikli bir örneği ile birlikte, bulunduğu ilin sağlık müdürlüğüne başvurur. İl sağlık müdürlüğünce, özürlü sağlık kurulu raporu alacak kişi en yakın farklı bir özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneye gönderilir. İtiraz edilen özürlü sağlık kurulu raporu ile itiraz üzerine verilen özürlü sağlık kurulu raporundaki kararlar aynı yönde ise özürlü sağlık kurulu raporu kesinleşir. Özürlü sağlık kurulu raporlarının farklı olması durumunda, Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş olan hakem hastanelerden, kişinin ikamet ettiği yere en yakın bir hakem hastaneye, kişi yeniden muayene edilmesi ve özürlü sağlık kurulu raporu tanzim edilmesi amacıyla yine il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Hakem hastanenin özürlü sağlık kurulunca verilen kararı kesindir.</p>

<p>Birden fazla hastalığı veya özrü bulunanların, özür oranları ayrı ayrı tespit edilir. Bu oranlar en yükseğinden başlanarak sıraya konulur. Özürlü sağlık kurulu raporunun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresi mutlaka belirtilir. Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtilir. Ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranı yeniden belirlenir. Özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek özürlü sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi belirtilir. Zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü sağlık kurulu raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülür ve karara bağlanır.</p>

<p>Özürlü sağlık kurulu raporu, kişisel müracaatlarda iki nüsha olarak düzenlenir ve başhekim tarafından onaylanır. Özürlü sağlık kurulu raporunun bir nüshası ilgili kişiye verilir. İlgilinin talebi üzerine hazırlanmış olan özürlü sağlık kurulu raporlarından; özürlünün yararlanabileceği hakları sayısınca veya talep ettiği sayıda çoğaltılarak imza edilir, onaylanır ve mühürlenerek ilgiliye verilir. Kurum müracaatlarında ise raporun bir nüshası raporu isteyen kuruma gönderilir</p>

<p>Özel eğitim süreci için ikinci adım &ldquo;eğitsel değerlendirme ve tanılama&rdquo; sürecidir. Eğitsel Değerlendirme ve tanılama, İl ve ilçelerde bulunan Rehberlik Araştırma Merkezleri (kısaca RAM) tarafından yapılır. Tanılamada; bireyin özürlü sağlık kurulu raporu ile zihinsel, fiziksel, ruhsal, sosyal gelişim özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri, eğitim performansı, ihtiyacı, eğitim hizmetlerinden yararlanma süresi ve bireysel gelişim raporu dikkate alınır.</p>

<p>Özel Eğitime ihtiyacı olan birey(kısaca ÖEIOB)( ) yasada Çeşitli nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen</p>

<p><sup>1</sup> Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği&rsquo;nde özürlü ve/veya engelli terimi yer almamaktadır. Bunun yerine özel eğitime ihtiyacı olan birey tanımlanmıştır. Bu nedenle yönetmeliğe bağlı kalınarak özel eğitime ihtiyacı olan birey terimi kullanılmıştır.</p>

<p>düzeyden anlamlı farklılık gösteren birey olarak tanımlanmıştır. ÖEİOB; (0-36 ay arası dönemde) yani erken çocukluk döneminde özel eğitim hizmetlerinden yararlanmaya başlayacaktır. Bunun için öncelikle Özel eğitim gerektiren bireyin ebeveynleri (annesi ve/veya) babası resmi hastanelere başvurarak durumun tıbben tanılamasını yaptıracak yani &ldquo;özürlü sağlık kurulu raporu&rdquo; alacaklar, daha sonra bu raporla ikamet ettikleri yerdeki (ilçe) Rehberlik Araştırma Merkezi&rsquo;ne başvurarak Eğitsel Değerlendirme ve Tanılamayı yaptıracaklardır. Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama; Yetersizlikten etkilendiği tespit edilen bireyin, gelişim ya da disiplin alanlarında yapabildiklerinin, yani yeterliliklerinin belirlenerek ihtiyaçlarının ortaya çıkarılmasıdır.</p>

<p>Bununla; Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitim öğretimine nereden başlanacağına, Gelişim ve disiplin alanlarındaki performansın ortaya çıkarılmasına,</p>

<p>Nasıl ve nerede eğitim ortamı oluşturulacağına,</p>

<p>Hangi araçların kullanılabileceğine,</p>

<p>ne tür bir eğitim programına alınması gerektiğine ve</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;in eğitim ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılanabileceği ve akranlarıyla beraber olmasına en üst düzeyde olanak sağlayan (en az kısıtlayıcı ortam) ortamların belirlenmesine,</p>

<p>Alınabilecek eğitsel önemlere ve ÖEİOB&rsquo;in yerleştirilebileceği kurumlar konusunda bilgi verir. Eğitsel tanılama rehberlik ve araştırma merkezinde oluşturulan eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi tarafından yapılır. Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetleri, bu dönemdeki eğitimin daha sonraki eğitim kademelerinde istenilen hedeflere ulaşılmasındaki önemi dikkate alınarak planlanır. Daha çok bireyin eğitimi ve bireyin eğitimine katkı sağlamak amacıyla ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi yoluyla yapılır. Bunun için öncelikle ÖEİOB&rsquo;in ve ailesinin ihtiyaçları belirlenir. Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetleri okul ve kurumlarda veya gerektiğinde evde yürütülür. Erken çocukluk dönemi eğitimi hizmetlerinin planlanması ve koordinasyonu, İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri&rsquo;ndeki &ldquo;özel eğitim hizmetleri kurulu&rdquo; tarafından yapılır.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;in tüm eğitiminde &ldquo;kaynaştırma&rdquo; esastır. Yani bizim farklı öğrenen bireyimiz, diğer farklı olmayan akranları ile birlikte eğitim görecektir; kaynaştırmanın özü ve esası budur. Devlet bu konuda yükümlülük üstlenmiştir; erken çocukluk dönemindeki bireylerin yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitim almalarına yönelik tedbirler alınarak buna uygun düzenlemeler yapılır veya açılacak bağımsız birimlerde bu eğitim hizmetleri verilebilir. Yönetmelik&rsquo;te Bakanlık, erken çocukluk dönemindeki bireylerin tespiti ve tamlanması ile bu bireylere sunulacak hizmetlerin gerçekleştirilmesinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş birliği yapar denmektedir. Biraz önce kaynaştırmadan bahsetmiştik; özel eğitimde temel kural ÖEİOB&rsquo;in tam veya yarı zamanlı kaynaştırma uygulamaları yoluyla en az sınırlandırılmış ortamdan en çok sınırlandırılmış ortama doğru eğitiminin yapılması şeklindedir. Yani ÖEİOB; öncelikle yetersizliği olmayan akranlarının devam ettiği sınıf olmak üzere, özel eğitim sınıfı, gündüzlü özel eğitim okulu/kurumu, yatılı özel eğitim okulu/kurumu gibi en az sınırlandırılmış ortamdan en çok sınırlandırılmış ortamda eğitimlerini sürdürmelerini sağlayacak şekilde eğitimini sürdürür.</p>

<p>En az sınırlandırılmış eğitim ortamı, Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin; toplumla bütünleşmesini sağlamaya yönelik sosyal, öz bakım, dil ve iletişim alanlarındaki davranışlar ile düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamını ifade eder. ÖEİOB&rsquo;in zorunlu eğitim çağı nedir? Okul öncesi dönemi de içine alan 3-14 yaş grubunda özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim-öğretim süresini kapsayan dönem zorunlu eğitim çağıdır.</p>

<p>37 ay &ndash; 72 ay (3 yaş-6 yaş) arasındaki bireylerin okul öncesi eğitim alma zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak gerekli görüldüğü takdirde bu süre 1 yıl daha uzatılarak 7 yaşına kadar devam ettirilir. Burada da ÖEİOB; okul öncesi eğitim kurumlarından herhangi birisinde kaynaştırma yoluyla eğitim alır. Hiçbir okul öncesi kurum farklı down sendromlu olduğu farklı öğrendiği için reddedemez. Öncelikli ilke kaynaştırma yoluyla akranları arasında eğitim olmasına rağmen, bu konuda -varsa- resmi veya özel okul öncesi özel eğitim okulu/kurumu ve özel eğitim sınıfları gerekirse burada da eğitimine devam edebilir.</p>

<p>ÖEİOB ilköğretime başladı; kural aynıdır; ilköğretimini, öncelikle kaynaştırma uygulamaları yoluyla akranları ile bir arada sürdürebileceği gibi özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için açılan ilköğretim okullarında da sürdürebilir.</p>

<p>Burada yeniden başa dönmek istiyorum; ÖEİOB gerek okula başlamadan önce gerekse başladıktan sonra Rehberlik Araştırma Merkezi&rsquo;ne yönlendirilebilir. Bu başvuruyu hem ÖEİOB&rsquo;nın devam ettiği okul hem de ÖEİOB&rsquo;in anne ve babası yapabilir. Aslında ÖEİOB&rsquo;nın yönlendirilmesinde sadece okul ya da ailesinin sorumluluğu bulunmamaktadır; Millî eğitim müdürlükleri, örgün ve yaygın eğitim kurumları, sağlık kuruluşları, üniversiteler, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı birimler ve yerel yönetim birimleri de Onun Rehberlik Araştırma Merkezleri&rsquo;ne yönlendirilmesi&rsquo;nde aynı ölçüde sorumluluğu paylaşırlar. Rehberlik Araştırma Merkezi ÖEİOB&rsquo;nın okul ya da kurumunun bulunduğu bölgedeki Rehberlik Araştırma Merkezidir. Burada ÖEİOB&rsquo;in tanılaması yapılır, yani ÖEİOB&rsquo;in özürlü sağlık kurulu raporu ile zihinsel, fiziksel, ruhsal, sosyal gelişim özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri, eğitim performansı, ihtiyacı, eğitim hizmetlerinden yararlanma süresi ve bireysel gelişim raporu dikkate alınır.</p>

<p>Sonuçta; ÖEİOB için bir Özel Eğitim Değerlendirme Kurul Raporu hazırlanır. Raporu hazırlanırken muhakkak ailesinin hatta gerekirse ÖEİOB&rsquo;in de görüş ve düşüncesi alınır. Raporla ilgili sonuçlar ÖEİOB&rsquo;in ve ailesinin onayı olmadan hiç kimseye açıklanamaz ve paylaşılmaz bu raporlar sadece eğitim amaçlı kullanılır.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;i RAM tanılamasından geçirmeden eğitim almasını sağlayabilir miyiz? Bunu yaparsak onu damgalar, diğer çocuklardan ayırır mıyız? Geçirmezsek yani RAM tarafından tanılama yapılmazsa ne olur?</p>

<p>Evet, ÖEİOB&rsquo;i muhakkak RAM eğitsel tanılamasından geçirmek zorundayız. Aslında bu konuda takdir hakkımız, sadece ebeveyn olarak bizlerin değil tüm sorumluların takdir hakkı dahi bulunmamaktadır. ÖEİOB&rsquo;in eğitim hakkı uluslar arası sözleşmelerle ve Anayasal güvence altındadır. Ona, potansiyelini en üst düzeyde gerçekleştirmesine yönelik eğitim verilmek zorundadır. Bu konuda devletimiz yükümlülük altındadır. Bu ÖEİOB&rsquo;in hakkıdır aynı zamanda. Dolayısıyla, onun eğitim hakkını güvence altına almak, yasanın tanıdığı olanaklardan yararlandırmak için RAM tanılamasından geçirmek zorundayız. Bu ÖEİOB&rsquo;in damgalanması anlamına gelmez, sadece yasal olarak farklı bir zeminde olduğu ve korunduğu anlamına gelir.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;i farklı öğrendiği için başvurduğumuz ilköğretim okulu &ldquo;biz kaynaştırma yapmıyoruz&rdquo; diye geri çevirirse ne yapmalıyız?</p>

<p>Hiçbir okul ya da kurum ÖEİOB&rsquo;i bu gerekçe ile geri çeviremez. ÖEİOB&rsquo;in eğitim hakkı güvence altına alınmıştır. Bu şekilde davranan okul idarecilerinin, eğitimcilerin hukuki ve cezai sorumlulukları bulunmamaktadır. Tüm başvurularınızı lütfen yazılı yapınız, İl Milli Eğitim Müdürlükleri&rsquo;nde yapılanan Özel Eğitim Şube Müdürlükleri&rsquo;ne konuyu yazılı ve sözlü olarak taşıyın. Söz konusu idarecileri şikayet edin, haklarında soruşturma açılmasını isteyin. Rehberlik Araştırma Merkezleri&rsquo;ni yazılı olarak bilgilendirin. En son size bu konuda gelen red cevabı aleyhinde Bölge İdare Mahkemesi&rsquo;nden &ldquo;iptal davası&rdquo; açın. Bu konudaki yasal yolları lütfen işletin.</p>

<p>İlköğretim Kurumları Yönetmeliği&rsquo;nin, &ldquo;Öğrenci Başarısının Değerlendirilmesi&rdquo; başlıklı 47. maddesinin (ç) bendinde; &hellip;&ldquo;Kaynaştırma yolu ile eğitimlerine devam eden özel eğitim gerektiren öğrencilere, başarısızlıklarından dolayı sınıf tekrarı yaptırılmaz.&rdquo;. denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 32&rsquo;nci maddesinin (h) bendinde ise; &ldquo;Kaynaştırma yoluyla eğitim-öğretimlerine devam eden öğrenciler için bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi tarafından bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanır. Bu öğrenciler, programında yer alan amaçlara göre değerlendirilir.&rdquo; denilmekte ve Aynı Yönetmeliğin &ldquo;Diploma&rdquo; başlıklı 54&rsquo;üncü maddesinde ise, &ldquo;İlköğretim okullarına devam ederek 8 inci sınıfı bitirenlere ilköğretim diploması verilir&rdquo; hükmü yer almaktadır.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;in Okulda eğitimi BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı) yoluyla gerçekleştirilir;</p>

<p>BEP; Her bir engelli çocuk için yazılı olarak, bireyin bağlı olduğu eğitim kurumunda oluşturulan birim tarafından geliştirilmiş olan ve engelli çocukların, öğretmenlerin, ana babaların özel ihtiyaçlarını karşılamak için oluşturulan özel eğitim programlarıdır.</p>

<p>Yasal Dayanaklar; 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname&rsquo;nin 4. Madde (f) bendinde &ldquo;özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilmesi ve eğitim programlarının bireyselleştirerek uygulanması esastır&rdquo; diyerek BEP yasal olarak zorunlu hale getirmiştir.</p>

<p>BEP&rsquo;İN İŞLEVİ</p>

<p>BEP toplantıları, aile ve okul personeli arasındaki iletişim aracıdır. ÖEİOB&rsquo;nın ihtiyaçları, nelerin sağlanabileceği ve karşılaşılabilecek durumların neler olabileceği konusunda her iki tarafa da eşit söz hakkı sağlar. BEP, ÖEİOB&rsquo;in ihtiyacı olan özel eğitim hizmetleri ile ilişkili destek hizmetlerin öğrenciye sunulacağına dair yazılı bir taahhüttür. BEP, ailenin, okulun ve ilişkili tüm birimlerin çalışmalarını ve bunların öğrenciye katkılarını izleme-değerlendirme aracıdır.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;in Ailesi: Bireyselleştirilmiş eğitim programının geliştirilmesi sürecinde ihtiyaçlarını iletir. Çocuğu ile ilgili hedeflerini ve planlarını belirtir. Eğitim programının uygulanması sırasında çalışmalara etkin bir şekilde katılır, gerektiğinde eğitim araç gereç desteği sağlar.</p>

<p>Özel Eğitime İhtiyacı Olan Birey(ÖEİOB): Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanışı sırasında kendi ihtiyaçları ve isteklerini belirtir. Çalışmalara etkin biçimde katılır. Değerlendirme sonrasında çıkan eğitim önlemi ve yöneltme kararında isteğini belirtir.</p>

<p>İzleme ve değerlendirme süreci ÖEİOB&rsquo;e ait BEP&rsquo; in başarısı için büyük önem arz eder. BEP uygulanma aşamasında ve uygulamanın sonunda değerlendirilmelidir. Böylece ileriye dönük belirlediğimiz amaçların ne kadarına ulaşabildiğimizi belirlemiş oluruz. İyi bir izleme ve değerlendirme pek de iyi olmayan bir BEP&rsquo; i değiştirmemize ve geliştirmemize yardım eder. İyi bir BEP&rsquo; i ise iyi olmayan bir izleme değerlendirmeye aldığımızda ise program istenen sonuçları vermeyebilir. ÖEİOB&rsquo;in BEP&rsquo; inin uygulanmasında sorumlu kişi, önerilen eğitim ortamında sürekli olarak öğrencinin başarısını değerlendirmekle de sorumludur. ÖEİOB&rsquo;nın gelişmesini gösteren raporlar periyodik olarak hazırlanmalıdır. Bu raporlar en az yılda bir kere doldurulmalıdır. Ancak bu süre daha kısa aralıklara da çekilebilir. BEP&rsquo; in değerlendirilmesi; en az yılda bir kere sorumlu kişiler ve BEP ekibi tarafından değerlendirilmelidir. Değerlendirme için temel bilgi kaynağı, izleme yoluyla toplanan bilgilerden oluşur. ÖEİOB&rsquo;nın gelişimi esas alınır.</p>

<p>ÖEİOB Ortaöğretim&rsquo;de de eğitimini kaynaştırma yoluyla sürdürebileceği gibi, engele yönelik olarak zihinsel yetersizliği olan bireyler için açılan ilköğretim okullarına devam edebilir. Bu okullar 6-14 yaş arasındaki hafif düzeyde zihinsel düzeyde yetersizliği olan bireyler devam etmektedir. Bu okulu tamamladığı zaman ortaöğretim kurumlarına, iş okullarına veya yaygın eğitim kurumlarına yönlendirilebilir. Eğitim uygulama okullarına 6-14 yaş arasındaki orta ve ağır derecede zihinsel yetersizliği olan bireyler devam etmekte ve okulu bitirenlere eğitim uygulama okulu diploması verilir. Bu diploma ilköğretim diplomasına denk değildir ve öğrencilere ortaöğretim kurumlarına devam etme hakkı vermez. Bu bireyler daha sonra iş eğitim merkezlerine veya diğer yaygın eğitim kurumlarına devam edebilir.</p>

<p>ÖEİOB&rsquo;in eğitimi doğumdan itibaren yüksek öğrenim de dahil olmak üzere devlet tarafından güvence altına alınmıştır.</p>

<p>Özel eğitime ihtiyacı olduğu &ldquo;Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu&rdquo; tarafından tespit edilen tüm özürlü bireylerin yararlandığı özel eğitim hizmetlerine ilişkin ödemenin Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen kısmı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. Bu miktar Milli Eğitim Bakanlığı tarafından özel eğitim hizmeti veren kuruma ödenmektedir.</p>

<p>Özel Eğitim Ücretlerinin Ödemesinde doğuştan ya da herhangi bir hastalık veya kaza sonucu fiziksel, görme, işitme, konuşma, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmiş özürlü çocukların eğitim ve rehabilitasyon hakkından yararlanabilmeleri için, yukarıda sayılan yetersizlikleri ile ilgili olarak Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenmiş özürlü sağlık kurulu raporu geçerli belge sayılacaktır.</p>

<p>Düzenlenecek raporda tıbbi tanılamanın yanı sıra varsa çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sosyal çalışmacı, psikolog, fizyoterapist ve gerek görülen diğer meslek elemanlarından en az biri veya birkaçının eğitimsel tanılama ve özürlünün durumunu değerlendirmeleri ve yazılı olarak bildirecekleri görüşlerinin belgelendirilmek suretiyle özürlü sağlık kurulu raporuna eklenmesi gerekmektedir.</p>

<p>Özel eğitim merkezleri, fatura edilen fiziksel, görme, işitme, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal özürlü olan çocuklara yönelik özel eğitim, grup eğitimi ve rehabilitasyon hizmetlerinin verilebilmesi için ilgili mevzuatında öngörülen gerekli beceriye sahip meslek elemanlarını çalıştırdıklarını belgelemek zorundadırlar.</p>

<p>Özürlü çocukların rehabilitasyonlarının ve eğitimlerinin, ruhsat aldıkları kurumların ilgili yönetmeliklerinde belirlenen esaslar doğrultusunda gerekli personeli istihdam eden resmi (kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler tarafından açılan merkezler) ve özel rehabilitasyon ile özel eğitim merkezlerinde sağlanması durumunda; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi tarafından hazırlanan aylık/yıllık çalışma programı, bireyselleştirilmiş eğitim planı ve belirlenmiş rehabilitasyon programları doğrultusunda aldıkları; Grup eğitimi için aylık 89 TL, aylık/yıllık çalışma programı bireyselleştirilmiş eğitim planı ve belirlenmiş rehabilitasyon hizmeti bedelinin ise aylık 311 TL tutarı kadarı karşılanacaktır. Bu miktarları geçen kısım ise ilgili tarafından karşılanacaktır.</p>

<p>Özürlü çocukların özel eğitim ve rehabilitasyon programlarından yararlanmasının gerekli ve zorunlu olup olmadığı ve bunlara ilk başlama tarihi esas alınarak belirli dönemler halinde hastadaki iyileşme durumunun, özel eğitime ve rehabilitasyona devam edilip edilmeyeceği hususunun yetkili sağlık kurumlarından alınacak ayrıntılı gelişimsel ve eğitimsel tanılama raporları ile tevsiki gerekmektedir. Sağlık kurulu raporlarının en geç iki yılda bir yenilenmesi gerekir. Raporda daha kısa bir süre belirtilmişse, bu süre esas alınır.</p>

<p>Özürlülere verilecek sağlık kurulu raporunun yenilenmesi için süresi sona ermeden en az bir ay önce, özürlü ve ailesinin ilgili sağlık kuruluşuna başvurmaları için, hizmet aldıkları rehabilitasyon merkezi tarafından rehberlik yapılacaktır. Özürlüye verilen eğitim ve rehabilitasyonun sürekliliğinin sağlanması için özürlülere verilecek sağlık kurulu raporunun zamanında yenilenmesi hususunda yetkili sağlık kurumlarının gerekli hassasiyeti göstermeleri ve ailenin de işlemleri tamamlamak üzere gerekli takibi yapması gerekmektedir.</p>

<p>Özürlü çocukların eğitimlerinin, tıbbi rehabilitasyonlarının ve psiko-sosyal rehabilitasyonlarının yapılacağı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin denetimleri, ilgisine göre Milli Eğitim Bakanlığı veya Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden kuruluş açma ve işletme izni veren kurum denetim elemanlarınca yapılır. Bu merkezlerden usulüne uygun olarak işletilmeyen ve hizmet sunmayanlar hakkında kuruluş açma ve işletme izni aldıkları kurum mevzuatına göre işlem yapılır. Ödemelerde bu hususlar göz önünde bulundurulacaktır.</p>

<p>Kaynaştırma Programında Devam Eden Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilerin Başarı Durumları bu öğrencilerin özellikleri dikkate alınarak daha sık aralıklarla ve kısa süreli sınavlar yapılır. Otistik Öğrenciler İle Duygusal Ve Davranış Bozukluğu Olan Öğrencilerin Başarıları; öğrencilerin iletişim özellikleri ile sosyal- duygusal huzur bulmuşlukları dikkate alınarak değerlendirme yapılır. Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Öğrencilerin Başarıları; öğrencilerin özellikleri dikkate alınarak daha sık aralıklarla ve kısa sürekli sınavlarla yapılır.</p>

<p>Ayrıca üniversite sınavına giren özürlü öğrenciler için gerekli fiziksel düzenlemeler yapılmaktadır. Ortopedik ve görme özürlüler için uygun düzenlenmiş sınav mekanları hazırlanmakta, görme özürlüler ve az görenler için 30 dakikalık ek sınav süresi verilmekte, sınav sorularını okuyacak ve söylenecek yanıtları yazacak uygun eğitimde ve düzgün diksiyonlu &ldquo;yardımcı refakatçi&rdquo; eşliğinde sınava girme olanağı tanınmaktadır. Başarılı ve ihtiyaç sahibi özürlü öğrencilere Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından öncelikli olarak öğrenim kredisi, katkı kredisi ve yurt tahsisi yapılmaktadır.</p>

<p>20.06.2006 tarih ve 26200 sayılı resmi gazetede yayımlanan &ldquo; Yükseköğretim Kurumları Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği&rdquo; gereğince&nbsp;üniversitelerde, öğrencilerin öğrenim hayatlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri almak ve bu yönde düzenlemeler yapmak üzere &ldquo;Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Birimi&rdquo; oluşturulması sağlanmıştır.</p>

<p>Kısaca özel eğitim hakkı süreci yukarıdaki gibi özetlenebilir.</p>

<p>Avukat Jülide Işıl Bağatur</p>

<p>İstanbul, 22.04.2011</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/ozel-egitim-hizmetleri-yonetmeligi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Acentenin Acente Sözleşmesinden Doğan Fesih Hakları]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>TÜRK HUKUKU KAPSAMINDA</p>

<p>ACENTENİN ACENTE SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN FESİH HAKLARI</p>

<ol>
	<li>ACENTE SÖZLEŞMESİNİN FESHİ</li>
</ol>

<p>Acente ilişkileri hakkındaki hükümler Türk Ticaret Kanunu (&ldquo;TTK&rdquo;) 116. &ndash; 134.&nbsp;maddeler arasında düzenlenmiştir.</p>

<p>TTK madde 133 doğrultusunda, Acente Sözleşmesi aşağıdaki koşullarda feshedilebilir:</p>

<ul>
	<li>Belirsiz Süreli Acente Sözleşmesinin Feshi (TTK madde 133/1): Belirsiz Süreli Acente Sözleşmesi akdedilmesi halinde, taraflardan herhangi biri (Acente ya da Müvekkil) hiçbir sebep belirtmeden üç (3) ay önceden yazılı olarak bildirmek koşuluyla Sözleşme&rsquo;yi feshedebilir. Söz konusu fesih bildirimi, yazılı şekilde noter veya iadeli taahhütlü mektup ya da telgraf aracılığıyla gönderilmelidir.</li>
	<li>Belirli Süreli Acente Sözleşmesinin Feshi: Açıkça düzenlenmemiş olmamakla birlikte, TTK madde 133 hükmünden anlaşılan, Belirli Süreli Acente Sözleşmesi imzalandığı hallerde, Sözleşme belirlenen sürenin sonunda kendiliğinden sona erer. Sözleşme&rsquo;nin sona ermesinden sonra tarafların iş ilişkisine devam etmesi halinde, sözleşme, Belirsiz Süreli Acente Sözleşmesi olarak değerlendirilecektir.</li>
	<li>Acente Sözleşmesinin Haklı Sebeple Feshi (TTK Madde 133/1): Sözleşme&rsquo;nin devam etmemesi için haklı bir sebep olması durumunda, ilgili taraf herhangi bir sebep belirtmeksizin ve önceden yazılı bildirim yapmaksızın Sözleşme&rsquo;yi feshedebilir. Bu hak hem Belirli Süreli hem de Belirsiz Süreli Acente Sözleşmeleri için geçerlidir. Söz konusu &ldquo;haklı sebep&rsquo;, iyi niyet çerçevesinde ilişkiyi katlanılmaz hale getiren olaylar olarak açıklanabilir. Haklı sebep, taraflardan birinin kusurundan kaynaklanabileceği gibi herhangi bir kusur olmadan da meydana gelebilir (örneğin; Acente&rsquo;nin uzun süreli hastalığından dolayı yükümlülüklerini yerine getirememesi). Söz konusu fesih hakkının doğru şekilde kullanılabilmesi için, fesheden tarafın doğmuş ya da doğacak zararının olması gerekmektedir.</li>
	<li>Diğer Fesih Sebepleri (TTK Madde 133/2): Müvekkil ya da Acente&rsquo;nin ölümü, iflası ay da kısıtlanması hallerinde, Sözleşme feshedilmiş varsayılacaktır. Böyle bir durumda, Sözleşme&rsquo;nin feshi Müvekkil&rsquo;in çıkarlarını tehlikeye sokuyorsa,</li>
</ul>

<p>Acente Sözleşmesi&rsquo;nin yazılı olarak yapılması zorunlu değildir ya da geçerlilik için bir şart değildir. Bundan dolayı, işbu belgede yer alan açıklamalar sözlü acente sözleşmeleri için de geçerlidir.</p>

<p>Müvekkil veya mirasçıları ya da temsilcisi kendi namlarına hareket edebilir duruma gelene kadar, Acente veya mirasçıları ya da temsilcisi Acente Sözleşmesi kapsamında hareket etmeye devam edecektir.</p>

<ol start="2">
	<li>ACENTENİN FESİH HAKLARI
	<ul>
		<li>Haklı Sebep Olmadan ya da Önceden Bildirimsiz Fesih</li>
	</ul>
	</li>
</ol>

<p>TTK madde 134/1 doğrultusunda, Acente Sözleşmesi&rsquo;nin haklı sebep olmadan ya da üç (3) ay önceden yazılı bildirimsiz feshedilmesi durumunda, Müvekkil, halihazırda başlamış olan işlemlerin tamamlanamamasından dolayı Acente&rsquo;nin uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Bu hak, yalnızca herhangi bir kusuru bulunmayan Acente&rsquo;ye tanınmaktadır.</p>

<ul>
	<li>Ölüm, İflas ya da Kısıtlama Sebebiyle Fesih</li>
</ul>

<p>Acente Sözleşmesi&rsquo;nin, Acente&rsquo;nin ya da Müvekkil&rsquo;in ölümü, iflası ya da kısıtlanması sebebiyle feshedilmesi durumunda, Acente (mirasçıları ya da temsilcileri), işlemlerin tamamlanmış olması halinde alacağı ücrete göre hesaplanacak tazminata hak kazanacaktır (TTK madde 134/2).</p>

<ul>
	<li>Haklı Sebeple Acente Tarafından Fesih</li>
</ul>

<p>Türk Borçlar Kanunu madde 96 doğrultusunda, Acente, Müvekkil&rsquo;in kusurundan dolayı Sözleşme&rsquo;nin feshedilmesinden kaynaklanan kayıplarını talep etme hakkına sahiptir.</p>

<ul>
	<li>Portföy Tazminatı</li>
</ul>

<p>Müvekkil&rsquo;in ürünlerinin ya da hizmetlerinin pazarlama işlemlerini yapan Acente, Acente Sözleşmesi süresince, bir müşteri çevresi oluşturur. Sözleşme&rsquo;nin feshedilmesi ya da sona ermesi halinde, Müvekkil, herhangi bir çaba sarf etmeden Acente tarafından oluşturulan bu müşteri portföyüne sahip olacak ve bu şekilde faaliyetlerine devam edebilecektir. Bu kapsamda, Sözleşme&rsquo;nin feshedilmesi ya da sona ermesi halinde Acente tarafından oluşturulan müşteri portföyü için Müvekkil tarafından Acente&rsquo;ye Portföy Tazminatı ödenmektedir.</p>

<p>Mevcut durumda, Portföy Tazminatı, TTK ya da başka bir mevzuat kapsamında düzenlenmemiştir ancak yabancı mevzuat (örneğin; İsveç Hukuku) doğrultusunda Yargıtay TTK madde 134/2 hükmünü geniş yorumlayarak Acenteler için Portföy Tazminatı&rsquo;na hükmetmiştir.</p>

<p>Yargıtay&rsquo;ın emsal kararlarına göre, Portföy Tazminatı, Acente Sözleşmesi&rsquo;nin Acente tarafından, Müvekkil&rsquo;in haklı sebep sayılabilecek herhangi bir davranışı olmaksızın feshedilmesi durumunda hükmedilmeyecektir.</p>

<p>İlgili Yargıtay kararının özeti aşağıdaki şekildedir:</p>

<p>&ldquo;O halde, tüm bu açıklamalar karşısında bir acentenin sözleşmenin feshinde bir kusuru bulunmadığı takdirde kendi döneminde oluşturulan ve uzun süren sigorta sözleşmelerinden dolayı sigorta ettiren tarafından sigortacıya ödenen primler bakımından acentelik sözleşmesinin sona ermesinden sonra mahrum kaldığı prim komisyon ücretlerinden dolayı muhik bir tazminat isteyebileceğinin kabulü gerekir. Buradaki kriter sözleşmeyi fesh eden sigortacının kusurlu olup olmaması değil, acentenin kusurlu olup olmaması halidir.</p>

<p>Bu durum karşısında mahkemece, dava reddoiunmayarak; olaya kıyasen uygulanması mümkün bulunan TTK.&rsquo;nun 134/2&rsquo;nci maddesi hükmü gereğince davacı acentenin talep edebileceği hakkaniyete uygun bir tazminat bu konudaki uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.&rdquo; Yargıtay 11. HD. 20.06.1996 T. 1996/2084 E. &ndash; 1996/4544 K.</p>

<ol start="3">
	<li>YENİ TÜRK TİCARET KANUNU KAPSAMINDA İLGİLİ DÜZENLEMELER</li>
</ol>

<p>Mevcut TTK&rsquo;dan farklı olarak, 01 Temmuz 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan Yeni Türk Ticaret Kanunu&rsquo;nda (&ldquo;Yeni TTK&rdquo;) Portföy Tazminatı, &ldquo;Denkleştirme Tazminatı&rdquo; başlıklı madde 122 kapsamında açıkça düzenlenmiştir.</p>

<p>Yeni TTK madde 122/1 çerçevesinde, Acente aşağıda belirtilmiş olan durumlarda Müşteri&rsquo;den denkleştirme tazminatı talep etmeye hak kazanacaktır:</p>

<ul>
	<li>Müvekkilin, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa,</li>
	<li>Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve</li>
</ul>

<p>(i) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa.</p>

<p>Aynı madde kapsamında, denkleştirme tazminatının sözleşmenin feshinden sonraki 1 (bir) yıl içerisinde talep edilmesi gerektiği ve toplam tazminat tutarının son 5 (beş) yıl içerisinde elde edilen yıllık komisyon ve diğer ücretlerin ortalamasından fazla olamayacağı belirtilmiştir (Madde 122/2, 4).</p>

<p>Acente Sözleşmesi&rsquo;nin Acente tarafından haklı bir sebep olmadan (Müşteri&rsquo;nin kusuru olmadan) feshedilmesi ya da Müşteri tarafından haklı sebeple (Acente&rsquo;nin kusurundan dolayı) feshedilmesi durumunda, denkleştirme tazminatı talep etme hakkı olmayacaktır (Madde 122/3).</p>

<p>Madde 122/5&rsquo;e göre, bu tazminat tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli sözleşmeler için de geçerlidir.</p>

<p>Av. Gülşen ÜRER, LL. M.</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/acentenin-acente-sozlesmesinden-dogan-fesih-haklari]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Sermaye ve Üretim için Stratejik İşbirlikleri]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Stratejik İşbirlikleri</p>

<p>Kuruluşlar arası tüm stratejik işbirliklerinin temelinde; işletme kapasitelerinin ve yeteneklerinin genişletilmesi yatmaktadır. Amaçlanan; karşıklı işbirliği ile her iki kuruluş için de verimliliklerinin, pazar paylarının ve karlılıkların arttırılmasıdır.</p>

<p>Günümüzde stratejik işbirliklerinin genellikle yeni ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi ve pazarlanmasındaki maliyetlerin paylaşımı veya ürün dağıtım kanallarından yararlanılması amaçlarına dayandığını gözlemekteyiz.</p>

<p>Her bir stratejik işbirliğinde taraflardan biri daha etkin bir rol ve pozisyon almaktadır. Ana konumda yer alan bu etkin taraf genellikle işbirliği ile hedeflenen amaçları gerçekleştirmeye yönelik kapital birikimine, müşteri portföyüne, üretim ve dağıtım kanallarına veya müşteri destek gücüne sahiptir. Bu tür stratejik işbirlikleriyle yeni ürün ve bilgi ve teknoloji sahalarına açılmak istemektedir. Böyle bir işbirliğinde genellikle kontrolü elinde tutmak ve pazardaki gücünü ve karlılığını arttırmak içgüdüleriyle hareket edecektir.</p>

<p>Stratejik işbirliğinin diğer ortak tarafı genellikle işbirliği yapılacak alanda ileri bir bilgiye, deneyime, teknolojiye ve pazar yeteneklerine sahiptir ve girişimci örgüt kültürü nedeniyle bu tür işbirliklerine açıktır. Böyle bir işbirliği ile özellikle araştırma ve geliştirme çalışmalarına ek mali kaynaklar sağlamak, üretim ve dağıtım olanaklarını arttırmak istemektedir. İşbirliği süresince özellikle sahip olduğu bilgi birikimini, teknolojisini ve bu teknoloji üzerindeki hak ve çıkar sahipliğini ve kurumsal bağımsızlığını koruma iradesiyle hareket edecektir.</p>

<p>Ticari alanlarda stratejik işbirlikleri; pazarlama faaliyetlerinde işbirliği yapmak, araştırma ve geliştirme çalışmalarını birlikte bütçelemek ve yürütmek, karşılıklı know- how ve lisanslar vermek, birbirlerini üretim birimlerinden yararlandırmak, değişik ancak birbirini tamamlar nitelikteki ürünleri birarada pazara sunmak, ortaklıklar tesis etmek, gereken işletme sermayesini sağlamak, şirketler arası birleşmeye, evliliklere gitmek veya kurulacak yeni bir şirket çatısı altında bütünleşmek benzeri değişik formlarla karşımıza çıkmaktadır.</p>

<p>Doğru hedeflenmiş ve planlanmış stratejik işbirlikleri doğru uygumalarla daha üretken sahalarda hareket edilmesini, daha çok bilgi ve teknoloji paylaşımını, dolayısıyla daha çok üretim ve verimliliği aşılamış olacaktır. Her iki tarafın da böyle bir işbirliği için hedefledikleri yararların her şeyden önce dengeli olması gerekmektedir. Stratejik işbirliklerinde başarıyı yakalamak için tarafların iş ortaklığı ruhunu benimsemeleri, karşılıklı faydalarını gözetmeleri gerekir. Gözetilmesi gereken diğer önemli başarı kriteri ise; bu stratejik işbirliği ile müşterilere ne oranda bir fayda sağlanacağı olmalıdır. Nihayetinde müşterilere ek bir değer sunmayan işbirliklerinden bir netice alınmayacak, kurumları yaşatan müşterileri olduğu için, bu tür değer sunmayan işbirlikleri doğal olarak kısa süre içinde içinde geriye tepecektir. Ayrıca hukuki çerçeve açısından, ilgili yasal düzenlemelere ve rekabet kurallarına uyum faktörü ve gerekleri de mutlaka bu tür işbirliklerine girişilmeden önce uzmanlar eliyle araştırılmalı ve sağlanmalıdır.</p>

<p>Uygulama tarafında, tarafların bu işbirliklerinden ve birleşmelerden fayda sağlamak suretiyle başarıyla çıkılabilmeleri için; yine işbirliğine girişilmeden önceki görüşmeleri ve analizleri, örgütleri içerisindeki tüm birim ve katmanları içine alan entegrasyon takımları kurarak yürütmeleri son derece önemlidir.</p>

<p>Pazarlama ve satış operasyonları; finans, hukuk, üretim, dağıtım, araştırma ve geliştirme, insan kaynakları benzeri ilgili birimlerin tümü bu entegrasyon takımı çalışmaları içerisinde aktif olarak yer almalı ve maliyet ve fayda/risk analizleri detaylara inilerek, karşılıklı ve açık biçimde, özenle yapılmalıdır. Her iki taraf birden, kendi faydası için karşı tarafın da bu işbirliğinden kazançlı çıkması gerektiğinin bilinciyle hareket etmeli ve bunu sağlamaya yönelmelidir. Aksi takdirde bir bacağı sakat olan masanın üzerinde tabak durmayacak, yere düşecek ve kırılacaktır.</p>

<p>Yine taraflar arasında işbirliği uygulamalarının hangi aşamalardan geçerek, ne şekilde uygulanacağı da karşılıklı olarak önceden görüşülmeli ve kararlaştırılmalıdır. Bu uygulamalar stratejik işbirliği boyunca da düzenli olarak gözden geçirilmeli, gerektiğinde revize edilebilmelidir. Bilhassa şirket birleşmelerinde iki vücut tek bir vücut haline gelene değin, karşılıklı olarak sürekli röntgen çekilmeli ve kaynaşma ne derece, nasıl oluşmakta, aktif biçimde gözlenmelidir.</p>

<p>Stratejik işbirliklerine yönelik tesis edilecek anlaşmaların ve uygulamaların taraflar arasındaki bu tür entegrasyon takımları analizleri ve uygulamaları gözden geçirme görüşmeleri ve süreçleri temellerine dayanması; başarının yakalanması, 1 + 1&rsquo;den 3 elde edilebilmesi, iki elden ses getirilmesi için zorunludur.</p>

<p>Şirketlerimizin ve kurumlarımızın kendi iç kabuklarından, kısıtlarından ve sınırlarından sıyrılarak bu tür stratejik işbirliği olanaklarına hem yerel hem de global bazda duyarlı ve açık olmaları ve bu olanakları sürekli araştırmaları ve iyi organize edilmiş stratejik işbirliklerininin hayata geçirilmesi özellikle günümüzdeki küresel pazarlar ve rekabet koşulları gözönüne alındığında ulusal ekonomimizin gelişiminde itici bir güç oluşturacaktır. Bu yolla ihtiyacını duyduğumuz ve çağımız ekonomosinin temel yapıtaşları olan bilgi ve teknolojiye daha fazla ulaşım ve paylaşım olanağı elde edileceği aşikardır.</p>

<p>Aksi takdirde küresel pazarlarda stratejik işbirliklerini şimdiden oluşturmuş ve bu paylaşımlardan yola çıkarak gücünü halihazırda arttırmış bulunan rakip stratejik ortaklara nazaran iyice geç kalınacak ve rekabet gücümüz daha da zayıflayacaktır.</p>

<p>Erken kalkan yol alır. İleride; bu tür stratejik işbirliklerinden güç, bu güçlerinden epey mesafe almış sermayelere karşı daha fazla geride kalmadan yol almalıyız. Yoksa, artık sınır tanımayan ve güçlenen küresel sermayenin ancak yan sanayii, taşeronu rolünden ileriye gidemeyeceğiz.</p>

<p>Bugün bu stratejik işbirliklerine hem yerel hem de global bazda ortaklıklar çapında önem vermiş ve doğru uygulamaları hayata geçirmiş şirketlerin ve kurumların öne çıktıklarını hepimiz görmekteyiz. Birlikten güç doğmaktadır. Toplumsal genlerimizde var: İmece! Kürenin dönüşüne dalıp, seyirci kalmamalıyız. &ldquo;Yağ satarım, bal satarım, ustam ölmüş ben satarım&rdquo; devri geçti, yerli malı haftaları artık kutlanmıyor; oyunu kuralına göre oynamalı; birlikte üretmeli, birlikte pazarlamalı, birlikte satmalıyız!</p>

<p>Adnan B. Erdoğmuş Haziran, 2008</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/sermaye-ve-uretim-icin-stratejik-isbirlikleri]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Hizmet İnovasyonu ve Sınai Haklar]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>Hizmet İnovasyonu ve Sınai Haklar</p>

<p>Farklı, değişik, yeni fikirler ve buluşların geliştirilmesini ve uygulanmasını ifade eden İnovasyon (&ldquo;Yenilikçilik&rdquo;), yenilikçi buluş özelliği içermesi hallerinde, yeni ürünlerin, usullerin bulunması, tasarlanması ve uygulanmasıyla hayata geçmekte ve sınai hakların konusu olabilmektedir.</p>

<p>Yenilikçi ve yaratıcı bilgi, söz konusu uygulamalarla bir yandan ekonomik ve toplumsal faydaya dönüşmekte, öte yandan bu bilgiyi üreten işletmeleri rekabette öne geçirmektedir.</p>

<p>Şirketlerdeki yenilikçilik sistemi ve faaliyetleri kuruluş içindeki uzman çalışanları, Ar-Ge ve İnovasyon bölümleri eliyle yürütülmektedir.</p>

<p>Bu sistem ve faaliyetler doğal olarak sadece ürünlere ve usullere yönelik olmayıp, işletmelerin sunmuş olduğu hizmetlerde yenilikçiliği de kapsayabilmektedir.</p>

<p>Hizmet ve Hizmette Yenilikçilik</p>

<p>&ldquo;Hizmet&rdquo;, bir işletme tarafından pazara sunulan, alıcılara sağlanan faydalar olarak; &ldquo;Hizmette Yenilikçilik&rdquo; ise yeni tasarlanmış veya önemli ölçüde değiştirilmiş bir hizmet yaklaşımının ortaya çıkarılması, hizmetin sunum veya dağıtım sisteminde bir farklılık, yeni bir buluş yaratılması faaliyetleri olarak adlandırılmaktadır.</p>

<p>Her inovasyon (yenilikçilik) bir buluş niteliğinde değildir. Ancak buluş özellikleri içeren hizmet yenilikleri, sınai mülkiyet kapsamında yer alabilecek olup, yenilikçi hizmetin ilk bulan ve uygulayanları adına üretilmesi, pazarlanması ve satılması açısından gayri maddi bir hak özelliği taşıyacaktır. Bu sınai haklar, ilgili yasal mevzuatlar doğrultusunda, özellikle hizmet markası, hizmet patenti alınması suretiyle, hizmet markası ve hizmet patenti sahiplerine, yasal korumalardan faydalanma hakları tanıyacaktır.</p>

<p>Hizmet Markaları</p>

<p>Bir işletmenin hizmetlerini, bir başka teşebbüsün hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, çizimle görüntülenebilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretleri, &ldquo;Hizmet Markası&rdquo; olarak tanımlayabiliriz.</p>

<p>Hizmet Markaları; Markaların Korunması Hakkı&rsquo;nda Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlenmiş olan ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sundukları hizmetleri kapsayacak şekilde tescilini aldıkları markalardır. Hizmet Markası sahipleri, ilgili Kanun Hükmünde Kararname, Yönetmelikler, ülkemizin bu alanda taraf olduğu uluslararası anlaşmalar kapsamında tanınan haklara sahip olmaktadır.</p>

<p>Marka sahibi, marka taklitleri yoluyla haksız rekabet ve sınai mülkiyet haklarına tecavüzlere karşı yasal yollara başvurabilecektir. Söz konusu koruma, tescili bulunan hizmet markasına karşı ihlallerde hapis, para, ticaretten men ve kapatılma cezaları ile donatılmıştır. Marka sahibi, maruz kaldığı ticari zararlar için, özellikle borçlar ve ticaret kanunumuzda yer alan haksız rekabet hükümlerine de dayanarak ayrıca tazminat talep etme ve dava haklarına sahip bulunacaktır.</p>

<p>Teknoloji sektörü açısından, Türk Patent Ensititüsü (TPE) hizmet markaları sınıflandırmaları arasında &ldquo;Bilgisayar hizmetleri&rdquo;, &ldquo;Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için çeşitli malların elektronik ortamlar ile bir araya getirilmesi hizmetleri&rdquo;, &ldquo;Sınai makinelerin ve cihazların, büro makinelerinin ve cihazlarının, haberleşme cihazlarının, elektrikli ve elektronik cihazların tesisi, bakımı ve tamiri hizmetleri&rdquo;, &ldquo;Malzemelerin üçüncü şahıslar adına montajı hizmetleri&rdquo; ve &ldquo;Bilimsel ve sınai inceleme, araştırma hizmetleri; mühendislik hizmetleri&rdquo;ni örnek sayabiliriz.</p>

<p>Hizmet Yenilikçiliğine Yönelik Patentler</p>

<p>Bir hizmet yeniliğine yönelik teknik bir özellik ihtiva eden buluşlar, buluş sahibine, buluş konusu hizmet ürününü belirli bir süre üretme, kullanma, pazarlama, satma veya ithal etme hakları tanıyacak olan bir patent veya faydalı model belgesi tescili ile koruma altına alınabilmektedir. Buluş, &ldquo;tarım dahil, sanayideki herhangi bir spesifik sorunun çözümü&rdquo; olarak tanımlanır ve bir ürüne veya usule ilişkin olabilir.</p>

<p>Mevzuata göre herhangi bir hizmet yeniliği buluşu, &ldquo;Tekniğin bilinen durumunun aşılması&rdquo; ve &ldquo;Sanayiye uygulanabilirlik&rdquo; özelliklerine sahip olması halinde patentlenebilecektir. TPE&rsquo;nün açıklamalarına göre &ldquo;Tekniğin bilinen durumunun aşılması&rdquo; kriteri &ldquo;konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya koyamayacağı&rdquo; nitelik anlamındadır. &ldquo;Sanayiye uygulanabilirlik&rdquo; ise, buluşun</p>

<p>tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir. Bu manada üçüncü önemli kriter patent için başvurusu yapılacak yeniliğin, başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olması anlamında, mutlak yenilik özelliği taşıyacak olmasıdır. Bu üç kriteri taşıyan hizmet inovasyonuna dayalı buluşlar bir patent ile korunabilecektir. Faydalı modellerde ise &ldquo;Tekniğin bilinen durumunun aşılması&rdquo;&nbsp; kriteri&nbsp;aranmayacaktır.</p>

<p>Yine teknoloji sektöründen yola çıkarak, hizmet inovasyonuna dayalı bu tür patent başvuruları arasında &ldquo;&rdquo;Etkileşimli mobil on-line görsel bilgilendirme ve eğlendirme hizmeti&rdquo;, &ldquo;İnternet türü bir ağda hizmetlerin birleştirilmesi&rdquo;, &ldquo;Mobil iletişim sisteminde hizmet sağlamak için cihaz ve metot&rdquo;, &ldquo;Hizmet teslim modu ile tahsis edilen bir veri hizmetinin gerçekleştirilmesi için aparat ve yöntem&rdquo;, &ldquo;İnternet bilgi saklama sistemi&rdquo;ni örnek gösterebiliriz.</p>

<p>Patent sahibi, patentle korunan buluşu kullanmak zorundadır. Kullanma zorunluluğu üç yıl içinde&nbsp;gerçekleştirilmelidir. Kullanmanın değerlendirilmesinde pazar şartları göz önünde tutulacaktır.</p>

<p>Bir buluş için buluş sahibine verilen bir patent, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı verecektir. Yine ilgili Kanun Hükmünde Kararname, Yönetmelikler ve Uluslarası Patent İşbirliği anlaşmaları kapsamında oluşan patent mevzuatımız çerçevesinde hizmet patenti hak sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent haklarından yararlanabilecektir. Patent sahibinin, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulmasını önleme hakları bulunmaktadır.</p>

<p>Patentten doğan hakları tecavüze uğrayan patent sahibi, bu konuda görevli ve yetkili mahkemelerden, patentten doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması, tecavüzün giderilmesi, maddi ve manevi zararın tazmini, patentten doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara ve patente bağlı bir usulün kullanımını sağlayan araçlara el konulması ve patentten doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere gerekli tedbirlerin alınması taleplerinde bulunabilir. Patentli bir ürünün izinsiz kullanılması durumunda mahkemeler suçlular hakkında hapis cezasına veya ağır para cezasına veya her iki müeyyidenin birden uygulanmasına karar verebilmektedir.</p>

<p>Bir Hizmet Markasına Patent Alınabilir mi?</p>

<p>Gerek markalar ve gerekse patentler Türk Patent Enstitüsünde tescil ettirilir. Bir hizmet markasına aynı zamanda bir hizmet patenti alınması söz konusu değildir. Marka; işletmelerin mal ve hizmetleri için ayırt edici özelliği olan sözcükler, şekiller, harfler ve sayılardan oluşabilen her türlü işarete verilen addır. Patent ise, teknik özelliği olan buluşların korunması hakkında kullanılan bir terimdir. Her ikisi de ayrı ayrı hukuki içerik, tescil ve koruma süreçlerine tabidir.</p>

<p>Buluş Niteliği Şartı</p>

<p>Sınai ve teknik bir içerik taşıması ve halihazır bir proğramı harekete geçirebilecek bir tasarım özelliği içermesi benzeri özel haller ve koşullar istisna teşkil etmek kaydıyla, bir hizmetin sunulmasına yönelik bir bilgisayar yazılım ve proğramı, bilim eseri veya estetik niteliği olan yaratmalar hukuken &ldquo;Buluş&rdquo; niteliğinde sayılmadıkları için ülkemizde bir patent ile koruma altına alınmamaktadırlar. Örneğin bir hizmetin sunumuna yönelik doğrudan bilgisayar üzerinde çalıştırılan yazılımlar için de bir patent alınması bu bağlamda söz konusu olamayacaktır. Bilgisayar proğramları ve bir proğrama dönüşmesi kaydıyla bilgisayar tasarımları ülkemiz hukuk düzeninde fikir ve sanat eserleri olarak değerlendirilmekte olup, ilgili fikir ve sanat eserleri mevzuatı doğrultusunda koruma altına alınabilmektedirler.</p>

<p>İşçi Buluşları</p>

<p>Yazımızın başında Hizmet Yenilikçiliği de dahil olmak üzere işletmelerde yenilikçiliğe dayalı buluşların, çoğunlukla şirketin ilgili İnovasyon, Ar-Ge bölümlerinde görev yapan çalışanları veya uzmanları tarafından ortaya çıkarıldığını belirtmiştik. Çalışanların buluşlarında işçilerin ve işletmelerin hakları ülke patent sistemimizde &ldquo;İşçi Buluşları&rdquo; başlığı altında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.</p>

<p>Buna göre işçiler tarafından gerçekleştirilecek buluşlardan, işçinin yükümlü olduğu işin gereği olarak yaptığı veya işletmenin büyük ölçüde deneyim ve çalışmalarına dayanan buluşlar İşçinin Hizmet Buluşu olarak adlandırılmaktadır.</p>

<p>Bu yöndeki yasal düzenlemelere, özellikle 551 sayılı &ldquo;Patent haklarının korunması hakkında Kanun Hükmünde Kararname&rdquo; kapsamında yer verilmekte olup, İşçi Buluşları da patent veya faydalı model belgesi ile korunabilir nitelikte olan buluşlardır ve işçiler bu kapsamda bir buluş yaptığında, bu buluşlarını, kendi kişisel katkılarını da belirterek yazılı olarak ve geciktirmeksizin işverene bildirmekle yükümlüdürler.</p>

<p>İşveren, İşçi Buluşu ile ilgili olarak tam veya kısmi hak talep edebilecek ve bu yönde tam talep içerikli bir bildirimin işçiye ulaşması ile buluş üzerindeki tüm haklar işverene geçebilecek ve işveren ilgili hizmet buluşunu kullanmaya başlayabilecektir. İşverenin hak talebi durumunda işçi kendisine uygun bir bedelin ödenmesini işverenden isteme hakkına sahiptir. Bedelin hesaplanmasında hizmet buluşunun ekonomik değerlendirilebilirliği, işçinin işletmedeki görevi ve işletmenin buluşun gerçekleştirilmesindeki payı gibi unsurlar gözönünde tutulacaktır.</p>

<p>İşletmeler, Hizmet Yenilikçiliğine dayalı bu tür İşçi Buluşlarında, işçinin de rızasını almak kaydıyla, şirket adına gerek Türkiye&rsquo;de ve gerekse yabancı ülkelerde patent verilmesi amacıyla TPE&rsquo;ne başvuruda bulunma hakkına sahiptir. İşveren tam hak talebinde bulunmuş olduğu bir işçi buluşu için başvuruda bulunmaz ve işçinin belirleyeceği süre içinde de başvuruyu yapmazsa, işçi de, işveren adına ve hesabına, hizmet buluşu için Enstitü&rsquo;ye başvurabilecektir. İşveren, ayrıca işçinin talebi üzerine, patent almak istemediği yabancı ülkeler için buluşu serbest bırakmak ve bu ülkelerde işçiye patent almak için talep yapma imkanını sağlamakla yükümlüdür.</p>

<p>İşveren, işçinin, İşci Buluşu nedeniyle talep ettiği bedeli ödemeden önce patent verilmesi için yaptığı başvuruyu takip etmek istemez veya patent hakkının korunmasından vazgeçmek isterse, durumu işçiye bildirmekle yükümlüdür. Bu durumda işçinin talebi üzerine işveren, masrafları işçiye ait olmak üzere patent hakkını veya patent alınması ve korunması için gerekli olan belgeleri işçiye devir etmek zorundadır.</p>

<p>Yenilikçilik, Uzmanlık ve Şirket Değerleri</p>

<p>Yenilikçilik sistemi ve faaliyetlerine önem veren kuruluşların yukarıda saydığımız hukuki düzenlemelerin bilincinde olarak, hizmet inovasyonlarına yönelik yenilik ve buluşlarını yasal korumalar altına almaları elzemdir.</p>

<p>Elde edilen bu özel haklarla, başkalarının markanızı ve buluşunuzu ticari anlamda kullanmasını engelleyebilir, rekabet gücünüzü artırabilirsiniz.</p>

<p>Bir kuruluşun marka ve patent sayısı, o kurumun uzmanlık seviyesi hakkında önemli bir göstergedir. Gelişmiş ülkelerde şirketlerin pazar değerlerinin algılanması ve hesaplanmasında, yıllık Ar-Ge ve İnovasyon yatırımları ve patent sayıları öncelikli faktörler olarak öne çıkmaktadır.</p>

<p>Adnan B. Erdoğmuş Şubat, 2010</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/hizmet-inovasyonu-ve-sinai-haklar]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[İş Hayatında Etik Değerlerin Önemi]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>İş Hayatında Etik Değerlerin Önemi</p>

<p>Çağdaş, kurumsal yapısını oluşturmuş işletmelerde yöneticilerin öncelikli görevi kurum kültürleri içerisinde iş etik değerleri ve kodlarını oluşturmaları ve gözetmeleridir.</p>

<p>Kurumsal yöneticiler, etik kodlara sahip çıkmanın ve yapılandırmanın uzun vadede her zaman firmalarına değer ve itibar katacağı bilinciyle hareket ederler.</p>

<p>İş hayatında etik davranışların tanımı ülkeden ülkeye, kültürden kültüre değişkenlik gösterse de, küreselleşen dünyamızda bu değerler konusunda ortak evrensel paydalar hızla oluşmaktadır.</p>

<p>İş hayatında etik değerleri oluşturan normların başında, iş yaptığımız birey ve kurumlara, müşterilerimize ve topluma karşı kurumumuzu, mali yapımızı, ürün ve hizmetlerimizi doğru tanımlamamız, verdiğimiz sözleri yerine getirmemiz, yani dürüst ve güvenilir olmamız gelmektedir.</p>

<p>Etik değerlerin diğer önemli bir normunu ise; iş yapılan kurumların ve müşterilerimizin satın alma kararlarını alırken özel çıkarlar vaad ve temin edilerek yönlendirilmemesi, çıkar çatışmalarından kaçınılması oluşturmaktadır.</p>

<p>İş yapılan kurum ve müşterilerin bu tür iş etiği dışı davranışlar ile etki altına alınması ancak kısa vadeli ve haksız kazançlar getirebilir.</p>

<p>Oysa iş yapma kararlarında gerçek iş kriterlerini, yani fiyat, performans, ihtiyaçların karşılanması benzeri değerlendirmeleri göz önüne alarak, karar veren iş ortakları, tedarikçi ve müşterilerimiz, ürün ve hizmetlerimizle tatmin olacak ve bize sadakatle bağlanabileceklerdir.</p>

<p>Gerçek ve uzun vadeli karşılıklı işbirliği ve kazancın böyle elde edileceği açıktır. Bu aynı zamanda, geçmişte ticarette iyi ahlak ve doğruluğu temel alan &ldquo;Ahilik&rdquo; geleneğimizin de özünü oluşturmaktadır.</p>

<p>İş kararlarını etkileyen etik dışı davranışlar genellikle şahsi menfaatler sağlanması şeklinde karşımıza çıkmaktadır.</p>

<p>Rüşvet veya yolsuzluk şeklinde gerçekleşen bu etik dışı olgunun yanında, iş kararlarını çıkar sağlayarak etkilemenin başka yolları da vardır. Karşı tarafa pahada ağır hediye vermeyi, daha iyi koşullarla kendi firmasında iş önermeyi, şahsi menfaate veya kullanıma yönelik bedelsiz veya değerinin çok altında fiyatlarla ürün temin etmeyi bunlara örnek gösterebiliriz.</p>

<p>Kuruluşun uzun vadede sağlıklı yaşayabilmesi için en önemli kaynakları olan güvenilirlik ve dürüstlük algılamasına bu tür etik dışı davranışlar ürkütücü bir risk oluşturmaktadır.</p>

<p>Bir kez dahi, bir tek çalışanın buna yönelmiş veya meydan vermiş olması, piyasada hakkımızda duyulacak tek bir etik dışı davranış bile, yılların emeğini, yatırımlarını ve kurumumuzun marka değerini bir anda silip götürebilecektir.</p>

<p>Gerek dünyada, gerekse ülkemizde bu korkunç maliyetle yüzyüze kalan birçok birey ve kuruluşu, bu tür örnek yıkımları kolaylıkla hatırlayabiliriz.</p>

<p>Bu nedenle iş etiği değerlerini örgüt kültürü içinde bilinçlenme sağlayarak etkin bir şekilde aşılamak ve sürekli gözetmek yöneticilerin başta gelen görevleri arasındadır.</p>

<p>Çalışanların bu yönde sürekli eğitilmesi ve uyanık tutulması, onlara bu konuda liderlik yapılması ve rol modeli olunması elzemdir.</p>

<p>Bu eğitimlerin özellikle çalışanların etik dışı davranışları nasıl algılayacakları ve kaçınabilecekleri yönünde pratik, örnek vaka çözümleriyle desteklenmesi ve yoğunlaştırılması gerekmektedir.</p>

<p>Ayrıca kurum içinde temel değerleri ve iş etiği prensiplerini sahiplenecek, bu konuda çalışanlara rehberlik edecek, bu tür etik dışı durumların bildirileceği veya konunun etik dışı davranış oluşturup oluşturmadığı yönünde danışmanlık alınacağı birimler oluşturulması etik değerlerin kurum içinde sahiplenilmesi ve yaşatılması açısından zorunludur.</p>

<p>İş davranışlarımızın etik dışı olup olmayacağını, kurum çalışanları olarak önceden kendimize yöneltebileceğimiz &ldquo;Yaptığım doğru, adil ve yasal mıdır?&rdquo;, &ldquo;Bu davranışım kuruluşumun temel değerleri ile örtüşmekte midir?&rdquo;, &ldquo;Bu yaptığımı rahatlıkla arkadaşlarımla paylaşabilir miyim?&rdquo;, &ldquo;Bu yaptığımız basında haber olsa ne tepki alırdık?&rdquo;, &ldquo;Bu davranışımızdan kimler, nasıl haksız zarar görebilir?&rdquo; sorularıyla test edebiliriz.</p>

<p>Öte yandan çalışanlarımızın kendilerinin etik dışı davranışlarda bulunmamaları da tek başına yeterli değildir. Aynı zamanda karşı tarafın etik dışı davranışlarının da algılanması ve bunlara alet olunmaması gerekir.</p>

<p>Yine kurum olarak tedarikçilerimizin, iş ortaklarımızın, müşterilerimizin de etik standartlar içinde çalışmalarını sorgulamalı, desteklemeli, bu konuda titiz ve seçici davranmalıyız.</p>

<p>Kurum kültürü içerisinde etik değerleri aşılarken, kurumumuzu özellikle birtakım kalıplaşmış, yanlış anlayışlardan da uzak tutmamız gerekmektedir. Çalışanlarımız veya iş yaptığımız kişi ve kuruluşlar: &ldquo;Bunu herkes yapıyor, ayakta kalabilmemiz, yaşayabilmemiz için bizim de yapmamız lazım&rdquo;, &ldquo;İşler başka türlü yürümüyor, yoksa iş alamayız&rdquo;, &ldquo;Kuralı bir kere delmekle bir zarar gelmez&rdquo;, &ldquo;Yazıya çiziye dökmeyiz olur biter&rdquo; sözleriyle karşımıza çıkabilirler.</p>

<p>Bu savlarla gelenlere, sürekli, uzun vadedeki yararı, iş hayatındaki en önemli sermayeyi, &ldquo;Dürüstlük&rdquo; ve &ldquo;Güvenilirlik&rdquo; düsturları ile pekişecek olan &ldquo;İtibar&rdquo; kavramını hatırlatmalıyız.</p>

<p>Adnan B: Erdoğmuş Ağustos, 2011</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/is-hayatinda-etik-degerlerin-onemi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[EFOM Mükemmellik Modeli ve Yetenek Yönetimi]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>EFQM Mükemmellik Modeli ve Yetenek Yönetimi &ldquo;EFQM (Avrupa Kalite Yönetimi Vakfı) Mükemmellik Modeli&rdquo;nde işin değer yaratan ve sunan unsurları, bir kuruluşun &ldquo;İş Modeli&rdquo;ni oluşturur.</p>

<p>Bu unsurlar genellikle kuruluşun değer önermesi, kar formülü, temel kaynakları ve temel süreçleridir.</p>

<p>Kuruluşun &ldquo;Değer Önermesi&rdquo; bir kuruluşun müşterilerine sunduğu ürün ve hizmetlerin yarattığı farktır.</p>

<p>Bu farkı ortaya çıkaracak olan öncelikle kuruluşun &ldquo;Entelektüel Sermaye&rdquo;, &ldquo;Bilgi Birikimi&rdquo;, &ldquo;Kurumsal Çeviklik&rdquo;, &ldquo;Yaratıcılık&rdquo; ve &ldquo;Yenileşim&rdquo; alanlarındaki gücüdür.</p>

<p>Bir kuruluş bu gücünü çalışanlarından alır ve yansıtır.</p>

<p>&ldquo;EFQM Mükemmellik Modeli&rdquo;nde mükemmel kuruluşlarda:</p>

<ul>
	<li>Çalışanlara ilişkin planlar kuruluşun stratejilerini destekler.</li>
	<li>Çalışanların bilgi birikimleri ve yetenekleri geliştirilir.</li>
	<li>Çalışanların yön birliği ve katılımı sağlanır, çalışanlar yetkilendirilir.</li>
	<li>Çalışanlar kuruluşun tümünde etkili iletişim kurar.</li>
	<li>Çalışanlar takdir edilir, tanınır ve gözetilir.</li>
</ul>

<p>Çalışanların bilgi birikimleri ve yeteneklerinin geliştirilmesi etkin bir &ldquo;Yetenek Yönetimi&rdquo; anlayışı ve uygulamalarını gerektirir.</p>

<p>&ldquo;EFQM Mükemmellik Modeli&rdquo;nde &ldquo;Çalışanların Bilgi Birikimleri ve Yeteneklerinin Geliştirilmesine odaklanan mükemmel kuruluşlar:</p>

<ul>
	<li>Misyon, vizyon ve stratejik amaçlarını gerçekleştirmek için gereken becerileri ve yetkinlikleri anlar.</li>
	<li>Eğitim ve geliştirme planlarının, çalışanların kuruluşun gelecekte gerek duyacağı yetkinlikleri ve becerileri kazanmalarını sağlayacak yönde olmasını güvence altına alır.</li>
	<li>Bireysel hedefleri ve ekip hedeflerini zamanında gözden geçirerek ve güncelleyerek bunların kuruluşun hedefleriyle uyumunu sağlar.</li>
	<li>Çalışanların performansını değerlendirir ve performanslarını iyileştirmeleri, görev değişikliğine ve istihdama uygunluklarını koruyabilmeleri için onlara yardımcı olur.</li>
</ul>

<p>&ndash; Çalışanların katkılarını en üst düzeyde gerçekleştirmeleri için gerekli araçlar, yetkinlikler, bilgi ve yetkiye sahip olmalarını sağlar.</p>

<p>EFQM Mükemmellik Modeli kılavuzuna Kalder&rsquo;in aşağıdaki linkinden ulaşabilirsiniz:</p>

<p><a href="http://koyk.kalder.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=9&amp;Itemid=5">http://kovk.kalder.org/index.php?option=com content&amp;view=article&amp;id=9&amp;Itemid = 5</a></p>

<p>Yetenek Yönetimi konusunda, uygulama örneklerini de içeren bir inceleme dosyası yazısına Ankara Sanayi Odası&rsquo;nın aşağıdaki linkinden ulaşabilirsiniz:</p>

<p><a href="http://www.aso.org.tr/b2b/asobilgi/sayilar/dosyamayishaziran2011.pdf">http://www.aso.org.tr/b2b/asobilgi/sayilar/dosyamayishaziran2011.pdf</a></p>

<p>Adnan Erdoğmuş</p>

<p>Mayıs, 2012</p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/efom-mukemmellik-modeli-ve-yetenek-yonetimi]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>ASIL İŞVEREN &ndash; ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI</p>

<p>&nbsp;</p>

<ol>
	<li>GİRİŞ</li>
</ol>

<p>Asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisi bakımından iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması ve bu önlemleri alma yükümlülüğünün kime ait olduğu hususu çalışma yaşamında önem taşımaktadır. Çünkü bu ilişkide iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması nedeniyle bir takım yaptırımların uygulanması gündeme gelmektedir. Yaptırım uygulanması bakımından da sorumlu kişinin tespit edilmesi gerekir.</p>

<p>Bu çalışmada asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisinin özellikleri açıklandıktan sonra, bu ilişkideki iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin kim tarafından alınacağı üzerinde durulacaktır. Son olarak iş kazası ya da meslek hastalığı ortaya çıkmadan önce ve ortaya çıktıktan sonra uygulanacak yaptırımlara ve muhataplarına değinilecektir.</p>

<ol>
	<li>ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ</li>
	<li>Tanımı:</li>
</ol>

<p>Bir&nbsp;&nbsp;&nbsp; işverenden, işyerinde yürüttüğü&nbsp; mal&nbsp; veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya&nbsp;asıl işin bir bölümünde işletme ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren&nbsp;işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisi denir.</p>

<p>Asıl işveren ile alt işveren arasında akdi bir ilişki vardır. Bu ilişki istisna, vekalet olabileceği&nbsp;gibi taşıma ya da kira da olabilir[1]. Bu sözleşmesel ilişkinin hizmet akdine dayanmadığı&nbsp;kesindir [2]. Alt işverenin asıl işverene karşı olan yükümlülükleri akdedilen bu sözleşme ile belirlenir [3]. Asıl işverenin alt işverenin işçileri ile herhangi bir sözleşme ilişkisi yoktur [4].</p>

<p>Alt işveren, asıl işverene ait işin bir bölümünde veya yardımcı işlerinde kendisine iş akdi ile bağlı işçileri çalıştırır. Çalıştırdığı işçilerin ücretlerini öder [5]. Alt işveren kendi işçileri karşısında bir işveren niteliği taşır.[6] Ayrıca alt işverenin işçilerini çalıştırdığı işyeri bölümü onlar yönünden ayrı bir işyeri anlamını taşır. Bu bakımdan fiziki anlamda tek işyeri olan yerler hukuki anlamda hem asıl işverenin hem de alt işverenin işyeridir [7].</p>

<ol start="2">
	<li>Alt İşveren İlişkisinin Kurulabilmesinin Koşulları:</li>
	<li>İşyerinde İşçi Çalıştıran Asıl İşverenin Varlığı:</li>
</ol>

<p>Alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için aranan şartlardan ilki, asıl işverenin de işyerinde işçi çalıştırarak işveren sıfatını korumasıdır. Asıl işverenin işyerinde işçi çalıştırarak işveren sıfatını koruması, yardımcı işleri veya asıl işin bir bölümünü başka işverene devretmiş olması gerekir.[8] Yargıtay da bir kararında şu görüşlere yer vermiştir: &ldquo;İş Kanununun 1/son (şimdi 2/6) maddesi uyarınca sorumluluktan söz edilebilmesi için, o işte kendisi de işçi çalıştıran bir asıl işverenin varlığı şarttır. Diğer bir ifadeyle, belirli bir işin bir bölümünü başkasına verip, diğer bir bölümünü kendi çalıştırdığı işçilerle yapan işveren asıl işveren konumundadır. Kendisi işin bir bölümünde bizzat işçi çalıştırmayıp, işi bölerek, ihale suretiyle muhtelif kişilere veren iş sahibi (ihale makamı) İş Kanununun 1/son (şimdi 2/6) maddesi anlamında bir asıl işveren değildir&rdquo;[9].</p>

<ol>
	<li>İşin Asıl İşverene Ait İşyerinde Yapılması:</li>
</ol>

<p>İş Kanununun 2 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında yer alan &ldquo;işçilerini &hellip; bu işyerinde &hellip; çalıştıran diğer işveren&rdquo; deyiminden bu şartın aranması gerektiği sonucu çıkmaktadır.[10] Alt işverenin işinin asıl işverenin işyerinde yapması şartını asıl işverenin işyeri veya işletmesini ilgilendiren &lsquo;iş organizasyonu&rsquo; şeklinde anlamak gerekir.[11]</p>

<ol>
	<li>İşin İşyerinde Yürütülen Mal ve Hizmet Üretimine İlişkin Olması:</li>
</ol>

<p>Alt işverenin asıl işverenden aldığı iş asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde (personel taşıma, yemek, güvenlik gibi) olabilir. Ancak, Kanuna göre bu işin asıl işverenin işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimi ile ilgili olması gerekir.[12] Bunun yanında işyerinde yürütülen iş ifadesinin dar yorumlanmaması gerekir [13].</p>

<ol>
	<li>İşletmenin ve İşin Gereği ile Teknolojik Nedenlerle Uzmanlık Gerektiren Bir İş Olması:</li>
</ol>

<p>İş Kanununun 2 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında alt işveren ilişkisi tanımlanmış ve ilişkinin işyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde söz konusu olabileceği belirtilmiştir.&nbsp;Yardımcı işlerin alt işverene verilmesinde, İK.m.2/6&rsquo;da herhangi bir sınırlama&nbsp;öngörülmemiştir [14]. Yargıtay da aynı görüştedir [15].</p>

<p>İş Kanununun 2 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında yer alan &ldquo;işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler&rdquo;de iş alma koşulunun nasıl yorumlanması gerektiği öğretide tartışma konusu olmuştur. Bu konuda öğretideki ilk görüşe göre, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iş ölçütü bir bütündür.[16] Buna mukabil öğretideki diğer görüşe göre, İK. m.2/6&rsquo;daki düzenleme bölünebilir niteliktedir, bir bütün olarak yorumlanmamalıdır. Yani, işveren, teknoloji ve uzmanlık gerekleri ile olduğu gibi salt işletmenin ve işin gereğine dayanarak da alt işverene iş verebilir. Verilen işin aynı zamanda teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olması gerekmez [17].</p>

<p>İşverenlerce salt maliyetleri düşürmek, işçileri daha düşük ücret ve çalışma koşullarında istihdam etmek veya işçilerin iş mevzuatından kaynaklanan bazı haklarını kullanmalarını engellemek ya da yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla alt işveren ilişkisi kurulamaz [18].</p>

<ol>
	<li>İşçilerin Sadece Asıl İşverenin İşyerinde Çalışması:</li>
</ol>

<p>İK. m.2/6&rsquo;da alt işveren &ldquo;bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren&rdquo; olarak nitelendirilmiştir. Kuşkusuz bu koşul, alt işverenin başka yerde hiç işçi çalıştıramayacağı şeklinde yorumlanamaz. Burada kastedilen, alt işverenin bu iş için görevlendirdiği bir grup işçisini sadece bu işte çalıştırmasıdır.[19]</p>

<ol start="3">
	<li>Alt İşverenin Asıl İşverenin işçilerine Karşı Müteselsil Sorumluluğu:</li>
</ol>

<p>İK. m. 2/6&rsquo;ya göre, &ldquo;Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.&rdquo; Burada sözü edilen sorumluluğu müteselsil sorumluluk olarak anlamak gerekir.[20] Alt işverenin işçileri İş Kanunundan, iş akdinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan haklarını asıl ve alt işverenden birlikte veya bunlardan dilediğine başvurarak talep edebilirler. Asıl işverenle alt işveren aralarında bir sözleşme yaparak işçiler için getirilen korumayı bertaraf edemezler. Yargıtay da aynı görüştedir [21].</p>

<ol start="4">
	<li>Alt İşveren İlişkisinin Muvazaalı İşleme Dayanması</li>
</ol>

<p>Çalışma yaşamında sık görülen muvazaalı alt işveren ilişkilerinin önlenmesine yönelik olarak İK. m.2/7&rsquo;de bir takım sınırlamalar getirilmiştir [22]. İK. m.2/7&rsquo;ye göre, &ldquo;Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin&nbsp;muvazaalı işleme dayandığı &nbsp;kabul edilerek alt işverenin işçileri&nbsp;başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.&rdquo;</p>

<ul>
	<li>Asıl İşverenden Devralınan İşçilerin Haklarının Kısıtlanmaması: İK. m.2/7 ile getirilen sınırlamanın amacı asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınmaması değil, işe alınan bu işçilerin haklarının kısıtlanmamasıdır. Bu durumda alt işveren asıl işverenin işçilerini işe alabilecek, ancak aynı veya daha iyi ücret ve çalışma koşullarıyla çalıştırmaya devam edebilecektir [23].</li>
	<li>İşyerinde Çalıştırılan Kişilerle Alt İşveren İlişkisinin Kurulamaması: Hükmün amacı daha önce o işyerinde çalışanların aynı işyerinde taşeron olmalarını mutlak biçimde engellemek değildir. Bu düzenlemenin amacı muvazaalı durumları engellemektir. Bu nedenle katı biçimde yorumlanmamalıdır.</li>
	<li>Asıl İşin Bölünememesi: Bu düzenleme ile, işletme ve işin gereği ya da teknolojik nedenlerle uzmanlık gerekleri söz konusu olmadıkça asıl işin aynı bölümünde çalışan işçilerin bir kısmının asıl işverenin diğer kısmının ise muvazaalı şekilde alt işverenin işçisi olarak gösterilmeleri ve alt işverenin işçilerinin belli haklardan yoksun bırakılmaları mümkün olmayacaktır [24].</li>
</ul>

<ol start="5">
	<li>Muvazaalı Alt İşveren İlişkisinin Yaptırımı:</li>
</ol>

<ul>
	<li>Başlangıçtan İtibaren Asıl İşverenin İşçisi Sayılmak:</li>
</ul>

<p>Muvazaalı alt işveren ilişkisinin kurulmasının yaptırımı İK. m.2/7&rsquo;de düzenlenmiştir. Buna göre, &ldquo;Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler.&rdquo; Bu durumda asıl işverenin işçisi sayılan işçiler yasadan, toplu iş sözleşmesinden, iş akdinden vb. doğan haklarını asıl işverenden talep edeceklerdir.</p>

<ul>
	<li>Temelinde Muvazaa Olan Fesihler:</li>
</ul>

<p>Asıl işverenin işçilerinin alt işverence haklarının kısıtlanarak işe alınması bir muvazaa oluşturur. Yargıtay, temelinde muvazaa olan feshin geçersiz bulunduğunu, diğer deyişle yapılan çıktı-girdi işleminin hiçbir hukuki hüküm ve sonuç yaratmayacağını, işçinin hiçbir kesinti olmaksızın başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi olduğunu, işçinin feshe bağlı hakları değil asıl işverenden eksik ödenen ücret ve diğer haklarını alabileceğini isabetli olarak karara bağlamıştır.[25].</p>

<ul>
	<li>ASIL İŞVEREN-ALT İŞVEREN İLİŞKİSİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI</li>
</ul>

<p>&ndash; İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerinin Alınması:</p>

<p>İş kazaları ve meslek hastalıklarını meydana gelmeden önlemek yaşamsal önem taşır. İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması yükümlülüğü sadece işverenlere ait değildir. Bu konuda Devlet ve işçi sendikalarına da önemli görevler düşmektedir.</p>

<p>Anayasamızda iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili bir takım düzenlemeler yapılmıştır. Devlet, Anayasanın kendisine yüklediği bu ödevi yerine getirebilmek için iş sağlığı ve güvenliği mevzuatını öngörmek, güçlü bir iş güvenliği örgütü oluşturmak ve öngörülen mevzuatın uygulanmasını denetlemek ve gerekli durumlarda hukuki, idari ve cezai yaptırımları uygulamak durumundadır.</p>

<ol>
	<li>İşverenlerin Yükümlülükleri:</li>
	<li>Gerekli Her Türlü Önlemi Alma Yükümlülüğü:</li>
</ol>

<p>İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğü, geniş anlamda işçiyi gözetme borcu işinde yer alır. Gözetme borcu işverene, işçinin çıkarları doğrultusunda davranma, onu koruma ve ona yardımcı olma, işçiye zarar verebilecek davranışlardan kaçınma borcu yükler.[26] İşçiyi gözetme borcunun özel hukuktaki kaynağı iş akdi ve BK. m.332&rsquo;dir. Kamu hukuku kaynağı ise İK.m.77&rsquo;dir. Bu hükümler ister özel hukuka ister kamu hukukuna dayansın emredici niteliktedirler [27].</p>

<p>İK. m.77/1&rsquo;e göre, &ldquo;İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.&rdquo; Maddede de ifade edildiği üzere işveren, hiçbir sınırlama olmaksızın iş güvenliği açısından gerekli olan her türlü önlemi almak zorundadır. Ayrıca işveren iş güvenliği mevzuatında yer almasa da teknolojinin gerekli kıldığı önlemleri almak zorundadır [28].</p>

<p>Asıl işveren-Alt İşveren ilişkisinde alt işveren de bağımsız bir işveren olduğu için, işçilerini gözetme borcu altındadır. Dolayısıyla işçiyi gözetme borcunun bir gereği olarak alt işveren gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla yükümlüdür. Asıl işverenini ise, alt işverenin işçilerine karşı doğrudan doğruya böyle bir yükümlülüğü yoktur. Ancak bazı durumlarda asıl işverenin herkese yönelik talimatlar verebilmesi olanaklıdır. Yargıtay&rsquo;a göre de, &ldquo;önemle belirtmek gerekir ki, davacının çalıştığı işyerinde patlayıcı yani tehlikeli maddeler üretildiği için, davalı işverenin bu yönleri dikkate alarak işyeri disiplinini sağlamak amacıyla çok sıkı kayıtlar koyması ve emniyet tedbirleri ile ilgili olarak hassas davranıp, işyerinin tehlikeden uzak bir şekilde ve ortamda bulunması için kimi yetkileri elinde bulundurması doğal karşılanabilir &rdquo;[29].</p>

<ol start="2">
	<li>Denetleme Yükümlülüğü:</li>
</ol>

<p>İK. m.77/2&rsquo;ye göre, İşveren gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması ile yetinmeyecek, bu önlemlere uyulup uyulmadığını da denetleyecektir. Yargıtay da aynı görüştedir. Yüksek Mahkemeye göre, &ldquo;İşveren bu tür işlerde çalıştırdığı işçisi için işyerinde baret bulundurmakla yetinemez. Bu bareti sürekli olarak vermek ve verdiği baretin işçi tarafından kullanıldığını denetlemekle dahi yükümlüdür&rdquo;[30].</p>

<p>Asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisi hukuka uygun olarak kurulmuşsa yani muvazaa söz konusu değilse, asıl işveren, alt işveren işçilerinin bu kanundan, mevzuattan, toplu iş sözleşmesinden doğan haklarından da müteselsilen sorumludur. Burada asıl işveren alt işverenin kusurundan sorumludur [31]. Böyle bir durumda da yani asıl işverenin müteselsilen sorumlu tutulduğu ilişkide, asıl işverenin denetim yetkisinin olmadığını söylemek mümkün değildir. Özellikle iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması noktasında asıl işverenin yönetim ve denetim yetkisini kabul etmek durumundayız [32].</p>

<ol start="3">
	<li>Eğitim Verme ve Bilgilendirme Yükümlülüğü:</li>
</ol>

<p>İK. m.77/2&rsquo;ye göre, &ldquo;İşverenler &hellip; işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermekle yükümlüdürler.&rdquo; Bu düzenleme gereğince işveren, işçiye, yürüttüğü iş nedeniyle ortaya çıkması muhtemel tehlikeler, alınması gereken önlemler, yasal hak ve sorumluluklar konusunda bilgi vermekle yükümlüdür. Bunun yanında işveren gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini de vermekle yükümlü tutulmuştur.</p>

<p>Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir kararında işçiyi iş güvenliği konusunda bilgilendirmeyen, gerekli eğitimi vermeyen işvereni denetim görevini de belirtmek suretiyle iş kazasının oluşumundan sorumlu tutmuştur [33].</p>

<p>Asıl İşveren-Alt İşveren ilişkisinde, asıl işveren de alt işverenin işçilerine&nbsp; eğitim vermekle&nbsp;yükümlüdür. Asıl&nbsp; işveren&nbsp;&nbsp; bu eğitimi&nbsp;&nbsp; işe başlamadan önce, çalışma&nbsp;&nbsp; ve işyeri değişikliklerinde,&nbsp;iş ekipmanlarının&nbsp;&nbsp; değişmesi halinde&nbsp; veya işyerindeki teknolojinin değişmesi&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; halinde verecek&nbsp;[34].</p>

<p>Alt işveren de kendi işçilerine karşı işveren sıfatını taşıdığı için İK. m.77/2&rsquo;de düzenlenmiş olan bilgilendirme ve eğitim verme yükümlülüğü altındadır. Alt işveren bu yükümlülüğünü yerine getirmezse ve iş kazası meydana gelirse bunun neticesine asıl işveren de katlanacaktır. Çünkü Kanuna uygun olarak kurulmuş olan ilişkide asıl işveren ile alt işveren müteselsil olarak sorumludurlar. Bu durumda da asıl işverenin sorumluluğuna neden olabilecek bir durumu asıl işverenin denetleme imkanının olmadığını söylemek doğru olmayacaktır [35].</p>

<ol start="4">
	<li>İşyerini İş Sağlığı ve Güvenliği Konusunda Örgütleme:</li>
</ol>

<p>İK. m.80/1&rsquo;e göre, &ldquo;Bu Kanuna göre sanayiden sayılan, devamlı olarak en az elli işçi çalıştıran ve altı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde her işveren bir iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmakla yükümlüdür.&rdquo; Bu maddeye göre iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturulması için 3 şart gereklidir. (1) Sanayiden sayılan bir işolma, (2) En az elli işçi&nbsp;çalıştırma, (3) Atlı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı işyeri. Bu 3 şart mevcutsa, işyerinde adı geçen kurulun kurulması zorunlu hale gelir.</p>

<p>İK. m.80/3&rsquo;e dayanılarak &ldquo;İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik&rdquo; yayınlanmıştır.[36] Yönetmeliğin 4.maddesinde yukarıda belirttiğimiz şartlar yer almaktadır. Ayrıca işçi aysısının belirlenmesi konusunda, &ldquo;&hellip; İşçi sayısının tespitinde işyerinde çalışan işçilerin tamamı dikkate alınır.&rdquo; ifadesine yer verilmiştir. Bu durumda asıl işveren-alt işveren ilişkisi söz konusu olduğunda, alt işverenin, asıl işverene ait işyerinde çalıştırdığı işçiler ile asıl işverenin işçilerinin sayıları toplamı elliyi geçtiği takdirde o işyerinde İş Sağlığı ve&nbsp;Güvenliği Kurulunun oluşturulması zorunlu hale gelir.[37] Ayrıca bu sayıya başkasından ödünç alınan işçilerin de katılması hem işin doğasına hem de İK. m.7/1, c.3 hükmüne uygun olacaktır [38].</p>

<p>Kanaatimce, alt işveren de İK. m.80/1&rsquo;de belirtilen şartları taşıyorsa, iş aldığı işyerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmakla yükümlüdür. Çünkü İK. m.80/1&rsquo;e baktığımızda &ldquo;her işveren&rdquo; ifadesinin kullanıldığını görüyoruz. Bunun yanında, alt işveren İK.m.3&rsquo;e göre işyerini bildirmekle ve tescil ettirmekle yükümlüdür. Yani burada iş asıl işverene ait işyerinde yapılmaktadır ancak bu işyeri aynı zamanda alt işveren açısından da ayrı bir işyeri niteliğini taşır.</p>

<p>Grup oluşturan işyerleri olsa bile, 50&rsquo;den çok işçi çalıştıran her işyerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu oluşturulur [39].</p>

<p>İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği kurullarında mevzuata uygun olarak verilen kararları uygulamakla yükümlüdür (Yönetmelik m.10).</p>

<ol start="5">
	<li>İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi:</li>
</ol>

<p>İşverenler, devamlı olarak en az elli işçi çalıştırdıkları işyerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin belirlenmesi ve uygulanmasını izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi işçilerin ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, işyerindeki işçi sayısı, işyerinin niteliği ve işin tehlike sınıf ve dercesine göre;</p>

<ol>
	<li>İşyeri sağlık ve güvenlik birimi oluşturmakla,</li>
	<li>Bir veya birden fazla işyeri hekimi ile gereğinde diğer sağlık personelini görevlendirmekle,</li>
	<li>Sanayiden sayılan işlerde iş güvenliği uzmanı olan bir veya birden fazla mühendis veya teknik elemanı görevlendirmekle,&nbsp;yükümlüdürler (İK. m.81/1).</li>
</ol>

<p>İK. m.81/2&rsquo;de işyeri sağlık ve güvenlik hizmetlerinin işveren tarafìndan oluşturulacak birim tarafından yerine getirilebileceği gibi işletme dışından hizmet alımı yoluyla da yerine getirilebileceği hükme bağlanmıştır.</p>

<p>İşyeri Hekimi:</p>

<p>Günümüzde işyerlerinin ve çalıştırılan işçi sayısının ulaştığı boyut işyerlerinde hekim bulundurulmasını gerekli kılmaktadır. Devamlı olarak en az elli işçi çalıştıran işverenler, oluşturmak zorunda oldukları işyeri sağlık ve güvenlik biriminde, işçi sayısı, işyerinin niteliği ve işin tehlike sınıf derecesine göre bir veya birden fazla işyeri hekimi ile gereğinde diğer sağlık personelini görevlendirmekle yükümlüdür.</p>

<p>İşyeri Hekiminin Görev ve Sorumlulukları: İşyeri hekimlerinin görevleri, alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, işçilerin ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesidir (İK. m.81/1). Ayrıca İK. m.80/3&rsquo;e dayanılarak çıkarılan İşyeri Hekimleri Yönetmeliğinin 22.maddesinde de işyeri hekiminin görevleri ayrıntılı olarak sayılmıştır [40].</p>

<p>İşyeri hekimleri bağımsız çalışma ilkesi içerisinde mesleki özgürlük ve tıbbi deontoloji kurallarına uygun hareket eder.[41] Burada işverenin yönetim hakkı sınırlanmıştır.</p>

<p>İşyeri hekimi ile işveren arasındaki ilişki hizmet sözleşmesine dayanır. Ancak işyeri hekimi, işveren adına hareket ettiğinden ve işyerinin yönetiminde görev aldığından aynı zamanda işveren vekili niteliğini taşır. Bu durumdan dolayı kaynaklanan yükümlülük ve sorumluluklar işyeri hekimleri için de geçerlidir.</p>

<p>Ücret, İşyeri hekimi ile işveren arasında serbestçe kararlaştırılabilir. Yargıtay da bu görüştedir [42].</p>

<p>İş Kanununun 81. maddesine göre, işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu konusunda, işyerinde çalışan işçi sayısı dikkate alınmıştır. Yani söz konusu işyerinde elli işçi çalışıyorsa o işyerinde işyeri hekimi istihdamını zorunlu kılmıştır. Yasa koyucu burada işçilerin bağlı olduğu işverenler ile ilgilenmemiş, aynı işyerinde bulunmalarını yeterli bulmuştur. Bu nedenle, işyerinde çalışan işçilerin alt ya da asıl işverene bağlı olmaları sonucu değiştirmez. Alt işverenin o işyerinde çalışan işçileri de değerlendirmede dikkate alınmalıdır [43].</p>

<ol>
	<li>İşçilerin Yükümlülükleri</li>
</ol>

<p>İşçiler iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili alınan her önleme uymakla yükümlüdürler (İK. m.77/1). İşçinin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymaması açılacak tazminat davalarında işverenin sorumluluğunun değerlendirilmesinde BK 44 uyarınca müterafik kusur olarak göz önüne alınır. Müterafik kusur, aklı başında makul bir kimsenin kendi çıkarı için sakınacağı ya da sakınması gerekli olan düşüncesiz bir hareketi ifade eder [44].</p>

<p>İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi haklı fesih nedeni oluşturur (İK. m.25/II, ı). İşverenin haklı nedenle fesih hakkını kullanabilesi için mutlaka bir zararın meydana gelmesi de gerekli değildir. İş güvenliğinin tehlikeye&nbsp;düşürülmesi yeterlidir.[45] Yargıtay, işçinin davranışı kendi sağlığına ve güvenliğine zarar verecek nitelikteyse, haklı nedenle fesih hakkına yol açacağını kabul etmektedir [46].</p>

<ol>
	<li>İşçilerin Hakları</li>
	<li>Çalışmaktan Kaçınma Hakkı:</li>
</ol>

<p>İşyerinde iş güvenliği önlemlerinin alınmaması halinde işçi çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabilir ve BK. m.325&rsquo;e dayanarak ücretini isteyebilir[47] İşçinin çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabilmesi için her şeyden önce tehlikenin yakın, acil ve hayati olması gerekir (İK. m.83/1). Bunun yanında İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun işçinin talebi yönünde karar vermesi gerekir. Kurul, işçinin talebi doğrultusunda karar verdiğinde iş akdi askıya alınmış olur. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu bulunmayan işyerlerinde bu konudaki başvuru işveren veya işveren vekiline yapılır (İK. m. 83/2).</p>

<ol start="2">
	<li>İş Akdini Fesih Hakkı:</li>
</ol>

<p>İşveren işyerinde, çalışma koşullarını uygulamazsa işçi İK. m.24/I, (1) uyarınca iş akdini haklı nedenle derhal feshedebilir. Dolayısıyla burada fesih hakkının doğması için İK. m. 83&rsquo;teki prosedürün işlemesine gerek yoktur [48].</p>

<p>İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun kararına ve işçinin talebine rağmen gerekli tedbirin alınmadığı işyerlerinde işçiler alt iş günü içinde İK. m.24/I&rsquo;e dayanarak hizmet akitlerini derhal feshedebilirler (İK. m.83/5).</p>

<ol>
	<li>İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YAPTIRIMLARI</li>
</ol>

<p>İş sağlığı ve güvenliği kurallarını ihlal eden işverenlere özel hukuk ve kamu hukuku yaptırımları uygulanır. Özel hukuk yaptırımları borçlar hukuku temeline dayanır. Kamu hukuku yaptırımları ise idari ve cezai yaptırımlardır. Gerek alt işverenler, gerekse asıl işverenler, işveren sıfatına sahip oldukları için, kanunların işverenler için öngördüğü bütün yükümlülüklere tabidirler [49]. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise, kanunda düzenlenen yaptırımlarla karşı karşıya kalmaları kaçınılmazdır.</p>

<ol>
	<li>İdari Yaptırımlar:</li>
</ol>

<p>İdari yaptırımlar, yasaların yetki verdiği durumlarda, idarenin araya bir yargı kararı girmeden, doğrudan doğruya bir işlemle ve idare hukukuna özgü usullerle kamu yararını korumak amacıyla, uygulamış olduğu yaptırımlardır [50].</p>

<p>İş güvenliğine ilişkin idari yaptırımların uygulanabilmesi için işyerinde mutlaka bir iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi gerekmez. İdari yaptırımlar esas itibariyle bu durum meydana gelmeden önce uygulanırlar.</p>

<p>İşverenler, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin düzenlemelere uymamaları halinde kendilerine idari yaptırım uygulanır.</p>

<p>İdari yaptırımları; idari para cezaları, işin durdurulması veya işyerinin kapatılması, işçilerin çalışmaktan alıkonulması şeklinde sıralamamız mümkündür (İK. m.79/1).</p>

<p>İşveren, makine, tesisat ve tertibat veya işin durdurulması ya da işyerinin kapatılması sebebiyle işsiz kalan işçilerinin ücretlerini ödemek zorundadır [51].</p>

<p>Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde alt işverenler de idari yaptırımların muhatabı olabilirler. Alt işveren, asıl işverenin iş organizasyonunda faaliyet gösterir. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi, asıl işverene ait işyeri alt işveren açısından da işyeri kabul edilir. Bu açıdan alt işveren iş sağlığı ve güvenliği kurallarının getirdiği yükümlülüklere uymazsa kendisine idari yaptırım uygulanabilir.</p>

<ol>
	<li>Cezai Yaptırımlar:</li>
</ol>

<p>Cezai yaptırımların gündeme gelebilmesi için işyerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmaması sonucunda ölüm ya da yaralanma meydana gelmesi gerekir.</p>

<p>Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Kişinin öngördüğü sonucu istememesine karşın sonucun meydana gelmesi halinde ise bilinçli taksir söz konusu olur (TCK. m. 22).</p>

<p>İş sağlığı ve güvenliği hukuku bağlamında bilinçli taksir hali önem taşır. İşyerinde gerçekleşen iş kazalarının büyük bir kesimi işverenler tarafından öngörülebilecek düzeydeki basit iş kazalardır. Bu tür olaylarda işverenlerin ya da vekillerinin ortaya çıkabilecek sonucu öngördükleri ve fakat alınması gerekli önlemleri almadıkları kabul edilebilir [52].</p>

<p>l.Taksirle Öldürme:</p>

<p>Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK. m.85).</p>

<p>İşverenin uyması gereken iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymaması sonucu iş kazası meydana gelmiş ve işçi ölmüşse işveren taksirle öldürmeden sorumlu tutulacaktır. Buradaki sorumluluk somut olaya göre, taksir ya da bilinçli taksir olarak ortaya çıkabilir.</p>

<p>2.Taksirle Yaralama:</p>

<p>Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (TCK. m.89). İşverenin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulmaması ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi neticesinde iş kazası meydana gelmiş ve işçinin yaralanmışsa bu durumda işveren bundan sorumlu tutulacaktır.</p>

<p>Asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisinde, alt işverenin işçisinin geçirdiği iş kazasından dolayı ölüm ya da yaralanma meydana gelmişse cezai sorumluluk alt işverene aittir. İK. m.2/6&rsquo;daki &ldquo;birlikte sorumluluk&rdquo; cezai değil hukuki sorumluluktur.</p>

<ol>
	<li>Hukuki Yaptırımlar:</li>
</ol>

<p>İşverenin, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının gerektirdiği önlemleri almaması nedeniyle iş kazası medyana gelmişse işverenin ayrıca hukuki sorumluluğu doğar [53]. Bu takdirde, işçinin veya ölümü halinde destekten yoksun kalanların Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararları için genel hükümlere göre işverene yönelmeleri mümkündür [54]. İşçinin 5510 sayılı Kanun kapsamına girmemesi halinde ise, işçi ya da ölümü halinde destekten yoksun kalanlar tüm zararlarını işverenden talep edebilirler. Bunun yanında iş güvenliği önlemlerinin gereği gibi alınmaması halinde uygulanabilecek hukuksal&nbsp;yaptırımlardan birisi de manevi tazminattır. Kazalanan işçi ya da ölümü halinde destekten yoksun kalanlar manevi tazminat talep edebilirler [55].</p>

<p>&ndash; İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Niteliği:</p>

<p>Kusursuz Sorumluluk Görüşü: Kusursuz (objektif) sorumlulukta, sorumluluğun doğması için failin kusuru aranmaz. Maddi zararı tazmin borcunun doğabilmesi için, olay ile zarar arasında uygun nedensellik bağının ispatı yeterlidir.[56] Kusursuz sorumluluğun temelinde zararın tamamına mağdurun katlanmasının yaratacağı adaletsiz sonuç yatmaktadır. Ortaya çıkması muhtemel bu adaletsiz sonuçların önüne geçmek amacıyla tehlike sorumluluğu kavramı yaratılmıştır[57]. Burada işverenlerin sorumluluktan kurtulabilmesi, ancak illiyet bağının kesildiği durumlarda söz konusu olacaktır.</p>

<p>Kusur Sorumluluğu Görüşü: Kusur sorumluluğunu savunan yazarlara göre, Borçlar&nbsp;Kanununda yer alan temel sistem kusur sorumluluğudur. Kusursuz sorumluluğun doğabilmesi için özel düzenleme gerekir. İşverenin işçiyi gözetme borcu konusundaki kusurlu davranışı, gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış olmasıdır.</p>

<p>Yargıtay Uygulaması:</p>

<p>Yargıtay konuya ilişkin olarak olayın özelliğine göre değerlendirme yapmakta ve işverenin sorumluluğunu ya kusur ya da kusursuz sorumluluğa dayandırmaktadır.</p>

<p>Yargıtay&rsquo;a göre mevzuatta yer almamakla birlikte modern teknolojinin gerektirdiği önlemlerin alınmaması işverenin kusurlu bir davranışı olarak kabul edilir. Yargıtay, kusursuz sorumluluğa dayanarak verdiği kararlarda belli ilkelere dayanmaktadır. Bunlardan ilki çıkar ilkesidir. Çıkar ilkesine göre, yapılan işte en çok işverenin çıkarı bulunduğundan ortaya çıkan neticeden işverenin de sorumlu tutulması gerekir. İkincisi hakkaniyet ilkesidir. Bu ilkenin temelinde, hiçbir kusuru bulunmasa da işverenin kazalanan işçinin kazasından duyduğu elem ve ızdırabın bir bölümüne katlanması düşüncesi yatar. Yargıtay&rsquo;ın kullandığı üçüncü ilke ise, tehlike (risk) ilkesidir. Bu ilkeye göre de, işveren yürüttüğü iş nedeniyle bir tehlike yaratmaktadır. Söz konusu tehlike, kazada işverenin bir kusuru olmasa da onu sorumlu tutmak açısından yeterlidir. Yani bu ilkeye göre, tehlikeyi yaratan onun sonuçlarına katlanmalıdır.[58] Yargıtay, konuya ilişkin bir kararında, işveren iş akdiyle, iş ve işyeri tehlikelerine karşı korumayı taahhüt ettiği gibi, önlenmesi mümkün olmayan tehlikelerden doğacak zararları da taahhüt etmiş sayılır&hellip;&rdquo;[59].</p>

<p>Asıl işveren &ndash; alt işveren ilişkisi kanuna uygun bir biçimde kurulduysa yani muvazaa söz konusu değilse, alt işverenin işçilerine karşı asıl işveren ile alt işveren müteselsil olarak sorumludur. Bu durumda işyerinde, alt işverenin işçisinin ölümü ya da yaralanması ile sonuçlanan bir iş kazası meydana gelmesi durumunda, hukuki sorumluluk bakımından asıl işveren ile alt işveren müteselsil olarak sorumlu tutulacaktır. Nitekim Yargıtay&rsquo;a göre, &ldquo;İş kazasının meydana geldiği fabrika binası inşaatı işini davalılardan (A) A.Ş. üstlenmiş ve binanın çatı inşaatını diğer davalı (B) Kollektif Şirketi&rsquo;ne vermiştir. Kazalı işçi taşeron firma (B) Kollektif Şirketi&rsquo;nin taşeronu A.Ş&rsquo;nin işçisidir. Şu duruma göre (A) A.Ş. asıl işveren olup, olayda herhangi bir kusuru bulunmasa dahi İK. m.1/son (şimdi İK.m.2/6) uyarınca, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur &rdquo;[60].</p>

<p>Dr. Adnan AĞIR</p>

<p>Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Şube Müdürü</p>

<p>[1] Yargıtay da, taşıma sözleşmesi ile işçilerin işyerine getirilip götürülmesini üstlenen kişiyi alt işveren kabul etmiştir (9.H.D.18.1.1989,&nbsp;&nbsp;&nbsp; 10312/1139). Buna karşılık işyerinin&nbsp;temizlenmesi işini alan temizlik şirketinin yaptığı iş bağımsız iş biçiminde değerlendirilmiştir (10.HD. 13.09.2001, 4151/5593).; Güzel, Ali/Okur, A.Rıza/Caniklioğlu, Nurşen. Sosyal Güvenlik Hukuku. 12.Bası. Beta Yay. 2009. Sayfa 183.</p>

<p>K A Y N A K Ç A</p>

<ol>
	<li>Akın, Levent. İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat. Yetkin Yay. 2001.</li>
	<li>Akın, Levent. İş Sağlığı ve Güvenliğinde İşyeri Örgütlenmesi. AÜHFD 2005.</li>
	<li>Akın, Levent. &ldquo;İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşveren ve Vekillerinin Hukuki, İdari ve Cezai Sorumlulukları&rdquo; ÇEİS. İş Sağlığı Ve Güvenliği Sempozyumu 2008. Tebliğler ve Tartışmalar.</li>
	<li>Akyiğit, Ercan. İş Kanunu Şerhi. Seçkin Yay. 2008.</li>
	<li>Arslanoğlu, Mehmet Anıl. İş Kanununda Esneklik Temelli Üçlü Sözleşmesel İlişkiler. Legal Yay. 2005.</li>
	<li>Aydınlı, İbrahim. Türk İş Hukukunda Alt İşveren İlişkisi ve Muvazaa Sorunu. Seçkin Yayınları 2008.</li>
	<li>Canbolat, Talat. Türk İş Hukukunda Asıl İşveren &ndash; Alt İşveren İlişkileri. İstanbul 1992.</li>
	<li>Çankaya, Osman Güven/Çil, Şahin. İş Hukukunda Üçlü İlişkiler. YetkinYay. 2006.</li>
	<li>Çelik, Nuri. İş Hukuku Dersleri. 19. Bası. Beta Yay. 2006.</li>
	<li>Ekmekçi, Ömer. &ldquo;Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisinde İSG Uygulamaları&rdquo; ÇEİS. İş Sağlığı Ve Güvenliği Sempozyumu 2008. Tebliğler ve Tartışmalar</li>
	<li>Ekmekçi, Ömer. &ldquo;4857 sayılı Kanunda İş Sağlığı ve Güvenliği&rdquo; İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatındaki Değişiklikler ve İşveren Yükümlülükleri Semineri. 2004.</li>
	<li>Ekonomi, Münir. Türk Hukukunda Üçlü İlişkiler. Legal Vefa Toplantıları. Nuri Çelik&rsquo;e saygı. Legal Yay. 2008.</li>
	<li>Güzel, Ali. İş Yasasına Göre Alt İşveren Kavaramı ve Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Sınırları. Çalışma ve Toplum Dergisi. 2004/1.</li>
	<li>Güzel, Ali/Okur, A.Rıza/Caniklioğlu,Nurşen. Sosyal Güvenlik Hukuku. 12.Bası. Beta Yay. 2009.</li>
	<li>İnciroğlu, Lütfi. İş Sağlığı Ve Güvenliğinde İşçi ve İşverenin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları. Legal Yay. 2008.</li>
	<li>Kılıçoğlu, Mustafa/Şenocak, Kemal. İş Kanunu Şerhi. Legal Yay. 2008.</li>
	<li>Narmanlıoğlu, Ünal. Hukukunda Üçlü İlişkiler. Legal Vefa Toplantıları. Nuri Çelik&rsquo;e saygı. Legal Yay. 2008.</li>
	<li>Şen, Murat/ Naneci, Aslı. &ldquo;Asıl İşveren &ndash; Alt İşveren İlişkisi ve Alt İşverenlik Sözleşmesi&rdquo; Sicil İş Hukuku Dergisi, Eylül 2009. Sayı 15.</li>
	<li>Süzek, Sarper. İş Hukuku. 4.Baskı. Beta Yay. 2008.</li>
	<li>Süzek, Sarper. İş Güvenliği Hukuku. Savaş Yay. 1985.</li>
	<li>Süzek, Sarper. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Konusunda Somut Çözüm Önerileri. İstanbul Barosu Yay. 2001.</li>
	<li>Şahlanan, Fevzi. Türk İş Hukukunda Alt İşveren. Mercek 1997.</li>
	<li>Tunçomağ, Kenan. Türk İş Hukuku. İstanbul 1971.</li>
</ol>
]]></description>
         <link><![CDATA[/asil-isveren-alt-isveren-iliskisinde-is-sagligi-ve-guvenligi-uygulamalari]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        <item>
         <title><![CDATA[Yeni Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği Neler Getiriyor?]]></title>
         <author><![CDATA[BAĞATUR HUKUK | LAW]]></author>
         <description><![CDATA[<p>YENİ ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ NELER&nbsp;GETİRİYOR?</p>

<p>Değişiklik önerileri ile birlikte yeni yönetmelik değerlendirmeleri</p>

<p>Genel eğitim sistemi içerisinde ve ona paralel olarak yürütülen özel eğitim çalışmaları; bilindiği üzere, Türkiye&rsquo;de özel eğitime ilişkin süreç ve uygulamaları içeren en kapsamlı mevzuat olan 31.05.2006 tarih 26184 sayılı &ldquo;Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; (kısaca eski Yönetmelik) ile yürütülmektedir.</p>

<p>Ülkemizde 2012/2013 eğitim öğretim yılında örgün eğitimde; eğitimin tür ve kademelerinde toplam 25.305.960 öğrenci bulunmaktadır<a href="#_ftn1" name="_ftnref1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>. Özel eğitim gören öğrenci sayısı 252.025&rsquo; dir. Bu sayı genel eğitim ile oranlandığında yaklaşık %1 civarındadır. Özel eğitim gören öğrencilerden 161.205 öğrenci kaynaştırma yolu ile en az sınırlandırılmış ortamda doğal gelişim gösteren akranları ile birlikte eğitim görmektedir. Özel eğitim okul ve kurumlarına devam eden öğrenci sayısı 90.230&rsquo;dur. Rehberlik Araştırma Merkezleri&rsquo;nin sayı ve çalışmalarının artmasına paralel olarak önümüzdeki yıllarda genel eğitim sistemi içerisinde özel eğitim gören öğrenci sayısının çok az olduğunu, bu oranın hızla artacağını söylemek yanlış olmayacaktır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Bankası (WB)&rsquo;ın, 2011 yılında açıkladığı ve Şubat 2012&rsquo;de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından da Türkiye&rsquo;de tanıtımı yapılan &ldquo;Dünya Engellilik Raporu&rdquo; nda engellilik ile ilgili ortaya çarpıcı ve önemli sonuçlar konmuştur.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> Dünya Sağlık Örgütünün daha önceki araştırmalarında dünya nüfusunun yaklaşık %10 engelli iken, 2011 Dünya Engellilik Raporu&rsquo;na göre %15 olduğu varsayılmaktadır. Buna göre yakın bir gelecekte sadece engellilik tanımı esas alındığında dahi en az 3.795.894 öğrencinin daha eğitsel değerlendirme ve tanılamasının yapılarak özel eğitim alması beklenmektedir. Özel eğitimin içerisinde engel tanımının özel gereksinimli bireylerin bir bölümünü kapsadığı düşünüldüğünde bu sayının gerçekte çok daha fazla olabileceği hususu da göz ardı edilmemelidir.</p>

<p>Kısaca, bu yönüyle bakıldığında yeni &ldquo;Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; hepimizi ilgilendiren çok önemli bir yönetmeliktir.</p>

<p>MEB, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan mevzuat değişikliği çalışması ile &ldquo;Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; ile 17.4.2001 tarih ve 4376 sayılı Resmi Gazete&rsquo;de yayımlanan &ldquo;Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik Ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo;&rsquo;nin (kısaca Rehberlik Hizm.Yönetmeliği) birleştirilerek, &ldquo;Özel Eğitim Ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; (kısaca yeni Yönetmelik) adı altında tek bir başlık altında hazırlanan yönetmelik hazırlanmış ve kamuoyunun bilgisine sunulmuştur. Okullarda da rehberlik ve özel eğitim gibi en az iki birimin bulunması; tüm öğrencilerin fırsat eşitliği kapsamında eğitim almaları ve&nbsp;eğitimin bireyselleştirilmesi, öğrenci üstün yararı açısından bir gerekliliktir. Daha önce &ldquo;Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; şeklindeki yönetmelik, bu kez &ldquo;Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği&rdquo; şeklinde yeniden düzenlenmiş, yönetmeliğin amaç kısmına &ldquo;bu yönetmeliğin özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim haklarından yararlanmalarının sağlanmasına&rdquo; ve &ldquo;okullardaki/kurumlardaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesine&rdquo; dair esasları da kapsayacağı hususu eklenmiştir.</p>

<p>Güçlü eğitim ve buna paralel olarak düzenlenen özel eğitim hizmetleri; bu hizmetlerin etkin olarak alındığı güçlü okullar anlamına gelmektedir.</p>

<p>Söz konusu değişiklikler TC ve AB tarafından ortaklaşa finanse edilen ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinesinde yürütülen &ldquo;Özel Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi&rdquo; kapsamında yapılan çalışmalarla uyumlu olarak yapılmış, bu yönetmelik taslağı ile ilk kez &ldquo;Bütünleştirme&rdquo; özel eğitimin amaç ve ilkeleri arasına alınarak geleceğe yönelik önemli bir adım atılmıştır.</p>

<p>Yeni yönetmelikle birlikte özel eğitimin amaç ve ilkeleri altında &ldquo;bütünleştirme&rdquo;&rsquo;nin temel olarak hedef alınması; yönetmelikte bu kısımda &ldquo;Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda; özel eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünleştirme temel olmak üzere, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen özel eğitimin ilkeleri esas alınır&rdquo; denmesi, özel eğitimde kaynaştırma uygulamalarından bütünleştirme uygulamaları daha doğrusu engelsiz okul modellerine doğru geçiş aşamasında çok önemli bir adımdır.</p>

<p>Söz konusu metin &ldquo;Özel eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde bütünleştirme temel olmak üzere, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen özel eğitimin ilkeleri esas alınır&rdquo; şeklindedir. Bu güne kadar ülkemizde özel eğitimde temel ilke en az sınırlandırılmış ortam ve kaynaştırma ilkesidir. Kaynaştırma uygulamalarında amaç; özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin mümkün olduğu ölçüde doğal gelişim gösteren akranları ile aynı ortamda eğitim görmelerinin sağlanması iken bilindiği üzere, bütünleştirme uygulamaları ile bilindiği üzere eğitime erişimi mümkün kılmak üzere tüm okula ve öğrencilere yönelik bir yapılandırma söz konusudur. Yönetmeliğin &ldquo;tanımlar&rdquo; kısmında değişiklikler yapılmıştır. Bu maddede eski yönetmelikten farklı olarak &ldquo;özel eğitim gerektiren durumlar&rdquo;ın neler olduğu tanımlanmamış, sadece &ldquo;özel eğitime ihtiyacı olan birey&rdquo; tanımına yer verilmiştir. Yönetmelikte tek tek tıbbi tanılamadan çok eğitim gereksinimlerini öne çıkarmayı amaçlayan tek bir &ldquo;özel eğitime ihtiyacı olan birey&rdquo; tanımına yer verilmesi uluslararası sözleşmeler ve özel eğitim alanındaki yenilik ve değişikliklere koşut olarak çok yerinde ve doğru bir uygulamadır.</p>

<p>Yeni yönetmeliğin tanımlar maddesinde kaynaştırma ve bütünleştirme tanımlarının ayrı ayrı ve açıkça yer almasını önermekteyiz. Kaynaştırma yanında bütünleştirmeye temel ilke ve hedefler arasında yer verilmesi, özel eğitimde uygulamada karışıklığa yol açabilecektir. Dolayısıyla bu çok önemli iki kavramın tanımlar maddesi altında açıklamasının yapılması, aradaki farkın kanun koyucu tarafından dile getirilmesini geleceğe yönelik uygulamaların sağlıklı olarak yürütülmesi açısından daha uygun olacaktır.</p>

<p>Yönetmelik 2. Bölüm aynen muhafaza edilmiştir. Yeni yönetmelikte temel ilkelerin daha sadeleştiği; bireye ve bireysel farklılıklara saygı, bilimsellik, gizlilik, gelişimsel bir anlayış, önleyici/koruyucu yaklaşım, bireysel, kurumsal ve toplumsal özellikler ile ihtiyaçların göz önünde bulundurulması, hayat boyu rehberlik anlayışı, bireylerin yaş, gelişim özellikleri ve öğretim kademelerinin dikkate alınması, profesyonellik ile mesleki ve etik değerlere uyulması, ilgili tüm tarafların işbirliği ve eşgüdümü gibi uluslararası sözleşmeler, ilke ve uygulamalar doğrultusunda &ldquo;çağdaş&rdquo; &ldquo;öncü&rdquo; hususların yer aldığı görülmektedir.</p>

<p>Eski yönetmelikte mevcut olan ve hiçbir anlam ifade etmeyen Millî eğitim müdürlükleri, örgün ve yaygın eğitim kurumları, sağlık kuruluşları, üniversiteler, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı birimler ve yerel yönetim birimleri özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılanması amacıyla RAM&rsquo;a yönlendirilmesinde sorumluluğu paylaşırlar&rdquo; maddesinin yönetmelikten çıkarıldığı görülmüştür.</p>

<p>İzleme eski yönetmelikte (madde 13) &ldquo;Bireylerin gelişimlerinin izlenmesi; önerilen özel eğitim hizmetlerinin uygunluğunun ve BEP&rsquo;lerinde yer alan amaçların gerçekleşme düzeyi bakımından değerlendirilerek her yıl eğitim planlarının yenilenmesi yoluyla yürütülür. Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gelişimlerinin izlenmesine yönelik faaliyetler; özel eğitim hizmetleri kurulu, rehberlik ve araştırma merkezleri, okullar, kurumlar ve ailenin iş birliğiyle yürütülür&rdquo; iken, yeni yönetmelikte (İzleme) (madde 9) &ldquo;Özel eğitim hizmetlerinin planlanması ve eğitimde sürekliliğin sağlanması amacıyla erken çocukluk döneminden itibaren eğitimin her kademesinde özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin gelişimlerinin izlenerek belgelendirilmesi esastır&rdquo; şeklindedir.</p>

<p>Özel eğitim hizmetlerinde tanılama(tıbbi/eğitsel), yönlendirmeden sonra yer alan ve özel eğitimin gerçekleşme düzeyi, etkililik ve yararını ölçen &ldquo;İzleme&rdquo;&rsquo;de belgelendirme esas alınmakla birlikte hala izleme görevini hangi kurum/kurumlar veya birimlerin yapacağı yeni yönetmelikte henüz net olarak ortaya konulmamıştır. &ldquo;İzleme&rdquo; fonksiyonunun en etkin olarak okullarda yerine getirileceğini düşünmekteyiz. Dolayısıyla resmi ve özel okul ve/veya kurumlarda &ldquo;rehberlik birimleri&rdquo; yanında &ldquo;özel eğitim birimleri&rdquo; bulunmalı, bu birimlerin bir görevi de izlemeye ve izleme sonuçları ile ilgili olarak İl/ilçe Milli Eğitim Müdürlüklerindeki &ldquo;Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu&rdquo;nu (ve/veya RAM/Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu) bilgilendirmek yolu ile &ldquo;izleme&rdquo; fonksiyonu yerine getirilebilir.</p>

<p>Yine yeni yönetmelikte, rehberlik başlığı altındaki ikinci bölümde rehberlik hizmet türleri tanımlanmıştır. Bunlar; eğitsel rehberlik, mesleki rehberlik, kişisel rehberlik olup, bu konuda hükümler getirilmesi son derece olumlu bir gelişmedir. Eski yönetmelikte bu gibi hükümler bulunmamaktadır.</p>

<p>Daha önce yönetmelikte beşinci kısımdaki EĞİTİM HİZMETLERİ başlığı adı altında bulunan bölüm yeni yönetmelikte üçüncü bölüm altına alınmıştır.</p>

<p>Yeni Yönetmelikte Özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için her tür ve kademedeki okullarda/kurumlarda hizmetlerin yürütülmesinde (c) bendinde &ldquo;Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini kaynaştırma uygulamalarıyla sürdürmeleri esas olmakla birlikte özel eğitim okulları da açılabilir&rdquo; ibaresinin eski yönetmelikte yer aldığı gibi; &ldquo;Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini kaynaştırma uygulamalarıyla sürdürmeleri esas olmakla &ldquo;en az sınırlandırılmış ortamdan en çok sınırlandırılmış ortama doğru yapılır&rdquo; şeklinde değiştirilmesini önermekteyiz. Bu şekilde kaynaştırma ya da ayrıştırma şeklinde bir uygulamadan çok, kaynaştırmanın temel olarak zorunlu tutulması, bu mümkün olamıyorsa (tam/yarı zamanlı kaynaştırma/tersine kaynaştırma), özel eğitim sınıfı (özel alt sınıf) uygulamaları (yeni yönetmelikte yer almıştır) bu mümkün olamıyorsa özel eğitim okul ve/veya kurumları şeklinde olduğunun belirtilmesinde yarar bulunmaktadır.</p>

<p>Yönetmelik beşinci bölüm PROGRAMLAR başlığını taşımaktadır. Bu bölüm altında ilk olarak &ldquo;EĞİTİM PROGRAMLARI VE BEP&rdquo; düzenlenmiştir.</p>

<p>Daha önce eski yönetmelikte bulunmayan Tamamlama programı&rdquo; bu bölüm altına ilk kez yer verilmiştir buna göre; (madde 20) (1) 10 yaşına girmiş ve 18 yaşını tamamlamamış, okula hiç kayıt yaptırmamış bireylerden; eğitim uygulama ilkokullarına yerleştirme kararı verilenlerin, okullara devamının sağlanması amacıyla tamamlama programları düzenlenir. Söz konusu tamamlama programının yeni yönetmelikte yer almasının son derece önemli ve olumlu bir gelişmedir.</p>

<p>Yönetmelik üçüncü kısım KAYNAŞTIRMA UYGULAMALARI başlığını taşımaktadır. Buna göre; birinci bölüm KAYNAŞTIRMA UYGULAMALARI VE BAŞARININ DEĞERLENDİRİLMESİ&rsquo; ni içermektedir.</p>

<p>Eski yönetmelikte kaynaştırmaya ilişkin (madde 23) (f) bendinde yer alan &ldquo;Kaynaştırma uygulamaları yapılan okul ve kurumlardaki personel, diğer öğrenciler ve onların aileleri özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin özellikleri hakkında okul idaresince yapılan planlama doğrultusunda RAM, BEP geliştirme birimindeki ilgili kişilerce bilgilendirilir&rdquo; düzenlemesinin önemli olduğuna inanıyor, bu hükmün yeni yönetmelik kapsamına da aynı şekilde alınmasında yarar bulunmaktadır. Özel eğitime ilişkin bilgilendirme çalışmalarının arttırılması, kaynaştırma uygulamalarının etkinliğini arttıracak, hayata geçirecek, yayılımını sağlayacaktır.</p>

<p>Madde metninde yer alan; tam zamanlı kaynaştırmaya devam eden öğrenciler ve özel eğitim sınıflarında eğitimlerine devam eden öğrencilerin yılsonu başarı puanı ayrı hesaplanması ve okul başarı puanı dışında tutulmasının fırsat eşitliği ilkesine aykırı olduğunu ve bu uygulamanın ayrımcılık teşkil edebileceği yönünde kaygılarımız bulunmaktadır. Bu hükmün madde metninden çıkarılmasının uygun olacağını düşünmekteyiz. Bir örnek vermek gerekirse tam zamanlı kaynaştırma uygulamalarında özel eğitime ihtiyaç duyan bireye diğer akranlarıyla aynı eğitim programı uygulanmakta ve okulu bitirdiğinde aynı bitirme belgesi verilmektedir. Bu öğrencinin sınav uyarlamaları, destek eğitim hizmetleri ve BEP kapsamında kendisine konulan hedefleri gerçekleştirmesi halinde aldığı başarı puanının ayrı tutulmasının Anayasa&rsquo;da yer alan eşitlik ilkesine uygun olmadığı ileri sürülebilecektir.</p>

<p>Yönetmelik İkinci Kısım, ikinci bölüm ÖZEL EĞİTİM SINIFLARI&rsquo; na ayrılmıştır. Yeni yönetmelikte bu düzenleme ile tam zamanlı kaynaştırma uygulamaları yanında eski yönetmelikte olduğu gibi özel eğitim sınıfı uygulamalarına yer verilmiştir. Eski yönetmelikten farklı olarak özel eğitim sınıflarında; sadece görme ve işitme engelli öğrenciler için bulunduğu okulun eğitim programını uygulayan özel eğitim sınıfları açılabileceği, bunun dışında tüm özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için özel eğitim programı uygulayan özel eğitim sınıfları açılabileceği, ayrıca tüm kademelerde açılan bu sınıflarda derslerin sınıf öğretmenleri tarafından okutulacağı öngörülmüştür. Bu düzenlemenin eski yönetmelikte yer aldığı şekliyle (belki biraz daha sadeleştirilerek kaleme alınmasını) değiştirilmesini önermekteyiz.</p>

<p>Ayrıca, özel eğitim programları uygulayan özel eğitim sınıflarında derslere giren sınıf öğretmenleri &ldquo;özel eğitim öğretmeni&rdquo; olmalıdır.</p>

<p>Yönetmelik üçüncü bölüm DESTEK EĞİTİM ODASI başlığını taşımaktadır.</p>

<p>Bu bölümün &ldquo;Okul ve/veya Kurumlarda Destek Eğitim Hizmetleri&rdquo; şeklinde değiştirilmesini önermekteyiz. Önerilen başlığın altında ilk kısım destek eğitim odasına, diğer kısım da destek eğitim personeline ilişkin olmalıdır. Okul ve/veya kurumlarda destek eğitim hizmetlerinin güçlendirilmesi, Rehabilitasyon merkezlerine olan ihtiyacı zaman içerisinde azaltarak minimuma indirecek, böylece bir yandan okul dışında eğitim kurumlarının azalmasına yol açacak, öte yandan okulları güçlendirecek, tüm öğrencilerin fırsat eşitliği kapsamında eğitim almalarını sağlayacaktır. Bu nedenle, bu bölümün değiştirilmesini ve kapsamının genişletilmesini öneriyoruz.</p>

<p>Yönetmelik dördüncü kısım OKULLAR VE KURUMLAR başlığını taşımakta olup birinci bölüm ÖZEL EĞİTİM OKUL VE KURUMLARI&rsquo;na ayrılmıştır.</p>

<p>Yeni yönetmelik bu maddelerde ilk olarak 37 aydan gün alan ve 66 ayını doldurmayan çocuklar için özel eğitim anaokulu, 48 aydan gün alan 66 ayını doldurmayan çocuklar için özel eğitim okulları bünyesinde özel eğitim anasınıfları açılacağı düzenlenmiştir. Anasınıflarında sınırlı olarak ayrıştırma uygulamalarına yer verilmesinin uygun olacağını düşünüyoruz. Kaynaştırma ve bütünleştirme uygulamalarına erken başlanması uygulamanın etkinliği açısından son derece önemlidir.</p>

<p>Sadece gündüzlü ve/veya yatılı ilkokulların sadece.İşitme veya görme yetersizliği olan bireyler için açılacağı öngörülmüştür. Bu düzenleme uluslararası uygulamalara uygun ve yerinde bir uygulamadır.</p>

<p>İlköğretimlerini tamamlayan, genel, mesleki ve teknik ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumdaki özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilere iş ve mesleğe yönelik bilgi ve beceriler kazandırmak amacıyla gündüzlü meslek okulları açılması, Eğitim Uygulama Ortaokulu&rsquo;nu tamamlayan, genel, mesleki ve teknik ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumdaki orta veya ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler ile otistik bireyler için, işe yönelik beceriler kazandırmak amacıyla GÜNDÜZLÜ İŞ UYGULAMA OKULLARI açılması, mesleğe yönlendirmeye ilişkin düzenlemelerin de yerinde olduğunu düşünüyoruz.</p>

<p>Yönetmelik beşinci kısım Kurullar, Komisyonlar, Birimler ve Ekipler düzenlemektedir. Birinci bölüm, Milli Eğitim Müdürlüklerindeki Kurullar, Komisyonlar ve Birimleri düzenlemiştir.</p>

<p>Bu hükümler uyarınca, &ldquo;Özel eğitim Hizmetleri Kurulu&rdquo;; Özel eğitim değerlendirme kurul raporu doğrultusunda ve velinin/vasinin yazılı talebi dikkate alınarak bireyin resmî bir okula/kuruma yerleştirilmesine karar vermek ve gerekli özel eğitim tedbirlerini almakla görevlidir&hellip; Aynı zamanda bu kurul, Özel eğitim değerlendirme kurul raporu ve velinin/vasinin yazılı talebi doğrultusunda özel okullarda öğrenimlerini sürdüren öğrenciler için bulunduğu okulda kaynaştırmayla eğitime devam kararı alır. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için velinin/vasinin yazılı başvurusu, öğretmenin uygun görüşü doğrultusunda velinin kendisi ya da veli tarafından sağlanacak bir kişinin öğrenciye destek olmak üzere okulda/sınıfta bulunmasına karar vermek de Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu&rsquo;nun görevleri arasındadır.</p>

<p>Madde metninde &ldquo;Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için velinin/vasinin yazılı başvurusu, öğretmenin uygun görüşü doğrultusunda velinin kendisi ya da veli tarafından sağlanacak bir kişinin öğrenciye destek olmak üzere okulda/sınıfta bulunmasına karar vermek&rdquo; düzenlemesi ile yeni yönetmelikte çok önemli bir uygulama olan &ldquo;gölge öğretmen&rdquo; uygulamasına yer verilmiştir. Bu tüm özel gereksinimli bireyler ve aileleri için sevindirici bir gelişme olmuştur. Madde metninde eski yönetmelikte olduğu gibi &ldquo;gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere bireyin velisi/vasisi ve ilgili kurumlardan/kuruluşlardan kişilerin kurula katılımı sağlanır&rdquo; hükmü ile birlikte &ldquo;Özel eğitim değerlendirme kurul raporu doğrultusunda ve velinin/vasinin yazılı talebi dikkate alınarak bireyin resmî bir okula/kuruma yerleştirilmesine karar vermek&rdquo; düzenlemesi yer almaktadır. Bu maddeye gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere bireyin velisi/vasisi ve özel eğitime ihtiyacı olan bireyin katılımı sağlanır ibaresinin eklenmesi uygundur. Ayrıca Özel eğitim değerlendirme kurul raporu doğrultusunda ve velinin/vasinin yazılı talebi dikkate alınarak bireyin resmî bir okula/kuruma yerleştirilmesine karar vermek ve gerekli özel eğitim tedbirlerini almak maddesine; &ldquo;resmi ve/veya özel okul/kuruma yerleştirilir&rdquo; şeklinde veli talebi ve okul eğitim ücretini üstlenmesi doğrultusunda özel okullara da yerleştirme yapılabileceği hususunun eklenmesi gerekmektedir. Bu maddenin mevcut haliyle takip eden c bendi yani, &ldquo;Özel eğitim değerlendirme kurul raporu ve velinin/vasinin yazılı talebi doğrultusunda özel okullarda öğrenimlerini sürdüren öğrenciler için bulunduğu okulda kaynaştırmayla eğitime devam kararı almak&rdquo; maddesi birlikte değerlendirildiğinde; veli/vasi özel okul eğitim ücretini üstlense dahi ancak resmi okullara yerleştirme yapılabileceği, eğitimde tür ve kademeler arası geçişlerde özel okullara yerleştirme kararı verilemeyeceği, ancak, özel okullarda eğitimine devam eden öğrenciler için &ldquo;eğitime devam&rdquo; kararı verilebileceği gibi bir anlam ortaya çıkmaktadır. Bu da eğitime ilişkin temel düzenlemelere, mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.</p>

<p>Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi; (madde 50) Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için okullarda/kurumlarda BEP hazırlamak amacıyla BEP geliştirme birimi oluşturulur.</p>

<p>Bu madde içerisine gerektiğinde görüşlerine başvurulmak üzere, özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üyenin, özel eğitime ihtiyacı olan öğrencinin BEP&rsquo;ine katkı sağlayacağı öngörülenlerin BEP geliştirme birimine katılımı sağlanır şeklinde bir ekleme yapılmasını önermekteyiz. Bir örnek vermek gerekirse, BEP hazırlanan öğrenci aynı zamanda okul dışında destek eğitim hizmeti kapsamında bir rehabilitasyon merkezinde özel eğitim hizmeti alıyor olabilir. Bu durumda aynı öğrenci için birden fazla BEP hazırlanma ve uygulanma durumu ortaya çıkacaktır. Halbuki okulda hazırlanan BEP&rsquo;e destek eğitim hizmetleri kapsamında da devam edilmesi uygulamanın etkinlik ve verimini arttıracak, öğrenciye daha fazla yarar sağlayacaktır.</p>

<p>Rehberlik ve psikolojik danışma servisi; (madde 55) (1) Rehberlik ve psikolojik danışma servisi okullarda/kurumlarda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürütür. Bu servis okuldaki/kurumdaki birim, kurul, komisyonlar ve RAM&rsquo;la iş birliği içinde çalışır.</p>

<p>Okul ve kurumlarda &ldquo;Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi&rdquo;, &ldquo;Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu&rdquo; &ldquo;Rehberlik ve psikolojik danışma servisi&rdquo; yanında &ldquo;özel eğitim servisleri&rdquo;nin kurulması gerekmektedir. Rehberlik ve özel eğitim hizmetlerinin tek bir yönetmelik altında birleştirilerek verilmesinden hareketle okul kurumlarda kurulacak Rehberlik ve psikolojik danışma servisi&rsquo;nin, &ldquo;REHBERLİK, PSİKOLOJİK DANIŞMA VE ÖZEL EĞİTİM SERVİSİ&rdquo; adı altında yeniden düzenlenmesini, tüm okul ve kurumlarda ders saati uygulamasına tabi olmayan bir özel eğitim öğretmeni &ldquo;kadrosu&rdquo; bulunması uygulamasına geçilmesini öneriyoruz. Özel eğitime ilişkin rehber, danışman ve uygulayıcı olarak görev yapan bu öğretmenin varlığı, engelsiz okul modeline geçişte daha da önem arzedecektir düşüncesindeyiz.</p>

<p>Yönetmelik üçüncü bölüm; &ldquo;Rehberlik ve Araştırma Merkezlerindeki Kurullar, Komisyonlar&rdquo; a ilişkindir. Buna göre ÖZEL EĞİTİM DEĞERLENDİRME KURULU (madde 56)</p>

<p>Eski yönetmelikte yer alan &ldquo;Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunu dikkate alarak birey için en az sınırlandırılmış eğitim ortamı ve özel eğitim hizmetine ilişkin öneride bulunmak&rdquo; hükmünün değiştirilerek/düzeltilerek &ldquo;Eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunu dikkate alarak birey için KURAL OLARAK en az sınırlandırılmış eğitim ortamı ve özel eğitim hizmetine ilişkin öneride bulunmak&rdquo; şeklinde yer almasını öneriyoruz. Eski yönetmelikte &ldquo;en az sınırlandırılmış ortam ve kaynaştırma&rdquo; uygulamalarına her fırsatta yer verilmesine rağmen, yeni yönetmelikte bu hususa çok fazla yer verilmediği görülmektedir. Bu hususa dikkatinizi çekmek isteriz. Yeni yönetmelikte bütünleştirme amaç ve ilkeler arasına alınmasına rağmen, en az sınırlandırılmış ortam ve kaynaştırma ilkesine en azından yönetmelik kapsamında daha fazla vurgu yapılmasının yerinde olacağına inanıyoruz.</p>

<p>ÖZEL EĞİTİM DEĞERLENDİRME KURULU&rsquo;NUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI (madde 58) (1) Özel eğitim değerlendirme kurulunun çalışma usul ve esasları şunlardır:Kurul üyelerinin görev süresi iki yıldır. Süresi biten üye yeniden görevlendirilebilir. Kurul üyelerinin görevden ayrılması halinde en geç onbeş gün içinde yerlerine görevlendirme yapılır. Kurul kararları oy çokluğu ile alınır. Oyların eşit olması halinde başkanın oyu iki oy sayılır. Kurula yapılan başvurular en geç altmış gün içinde karara bağlanır ve düzenlenen rapor bireyin velisi/vasisi ya da yazılı dilekçe ile yetkilendirdiği kişiye imza karşılığı verilir.</p>

<p>Eğitsel değerlendirme ve tanılama yapılmak üzere &ldquo;Kurula yapılan başvurular en geç altmış gün içinde karara bağlanacağı&rdquo; hususunun değiştirilerek ve düzeltilerek 30 güne indirilmesini önerilmektedir. 60 gün süre, eğitim ve öğretim açısından uzun bir süredir. Eğitsel değerlendirme ve tanılamanın mümkün olduğunca çabuk ve her halükarda 30 günü aşmayan bir süre içerisinde sonuçlandırılması gerektiğine inanmaktayız.</p>

<p>Yönetmelik altıncı kısım &ldquo;Personel, Görev ve Sorumlulukları&rdquo;na aittir. Buna göre birinci bölüm; OKULLARDA VE KURUMLARDA GÖREVLİ PERSONELİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI düzenlemektedir.</p>

<p>Okullarda özel eğitim hizmetleri biriminin kurulmasına ilişkin yukarıdaki önerimizi burada da yineliyoruz. Okuldaki öğretmenlerin ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında işbirliği içinde çalışmalarını sağlamak gibi bir amacı gerçekleştirmek okulda özel eğitim öğretmeni bulunmadığı sürece mümkün olmayacaktır.</p>

<p>Kayıt için gerekli belgeler (madde 85) (1) Okullara kayıtlarda: (a) Fotoğraf, (b) Yatılı okullar/kurumlar için sağlık kurulu raporu, (c) Yerleştirme kararı alınmış öğrenciler için özel eğitim hizmetleri kurulu kararının sureti aranır.</p>

<p>Okula kayıtlarda &ldquo;Yerleştirme kararı alınmış öğrenciler için özel eğitim hizmetleri kurulu kararının sureti&rdquo; maddesinin yönetmelikten çıkartılması gerektiğini düşünmekteyiz. Yerleştirme kararının bir örneği &ldquo;Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu&rdquo; tarafından okula re&rsquo;sen gönderilir. İdare hukukunun temel prensipleri içerisinde mevcut uygulama hukuka uygun ve yerinde bir uygulamadır. Veliden kayıt kabul esnasında Yerleştirme kararı alınmış öğrenciler için özel eğitim hizmetleri kurulu kararının suretini istemeye dair uygulamanın eğitim ve öğretimi aksatacağı, e- okul sistemi düşünüldüğünde gereksiz bir uygulama olduğu düşünülmektedir. Bu hüküm yönetmelikten çıkartılmalıdır.</p>

<p>ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ (madde 88) Bu madde &ldquo;Kaynaştırma ve Başarının Değerlendirmesi&rdquo; başlıklı kısımda yer almalıdır. Bu madde de tekrarlar mevcuttur.</p>

<p>Yönetmeliğin diğer hükümlerinin değerlendirmesi ve bu hükümlere ilişkin öneriler konusunda ayrıca bir çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmanın bitiminde diğer öneriler de kamuoyunun dikkatine sunulacaktır.</p>

<p>Özel eğitim alanında &ldquo;yeni yönetmelik&rdquo;&rsquo;in bir çok yeni düzenleme ve uygulama yanında en azından bütünleştirmeyi ilkeleri arasına alması dolayısıyla özel eğitime yeni uygulamalar, kolaylıklar ve gelişmeler getireceği inanç ve umuduyla&hellip;</p>

<p>Saygılarımla,</p>

<p>Av.Jülide Işıl Bağatur</p>

<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><sup><sup>[1]</sup></sup></a>&nbsp;MEB 2012/2013 İstatistikleri&rsquo;nden alınmıştır.</p>

<p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2"><sup><sup>[2]</sup></sup></a> <a href="http://www.who.int/disabilities/world_report/2011/en/index.html">http://www.who.int/disabilities/world_report/2011/en/index.html</a></p>
]]></description>
         <link><![CDATA[/yeni-ozel-egitim-ve-rehberlik-hizmetleri-yonetmeligi-neler-getiriyor]]></link>
         <pubDate>Fri, 31 Jul 2015 03:00:00 GMT</pubDate>
      </item>
    
        </channel> </rss>
    
